އަކްބަރު ޖަމާލް
ޑޫރަންޑް ލައިންގެ ދެފަރާތުގައި، ބަޑިޖެހުމުގެ ވަސް ފެތުރި، އާޓިލަރީގެ ރެނދު އަޑު އިވޭ އެ އަޅި ވައިގެ ތެރޭގައި، ލައިންގެ ދެފަރާތުގައި ދިރިއުޅޭ އާދައިގެ މުސްލިމުންގެ ހިތުގައި ސުވާލެއް އުފެދި، އެތެރެއިން ތެޅިގަންނަ ސުވާލެކެވެ. މީހުން އެކަކު އަނެކަކާ ސުވާލުކުރަނީ، ވިސްނުން ގޯސްވެ، ހާސްވެފައި: މިއީ ކޮންކަހަލަ ހަނގުރާމައެއްތޯ، އެންމެން އެއް ކަލިމާ ކިޔަވާ މުސްލިމުންގެ ފަސްގަނޑުގައި ކުރަމުންދާ ހަނގުރާމައެއް ހެއްޔެވެ؟ މިއީ އެއް ޢަޤީދާއެއް، އެއް ތާރީޚެއް، އެއް ސަޤާފަތެއް، އެއް ޤިބްލައެއް ހިއްސާކުރާ ދެބެންގެ ހަނގުރާމައެއް ހެއްޔެވެ؟ ނޫނީ ހަމައެކަނި ދެ ދައުލަތެއްގެ ސިޔާސީ އަދި ބޯޑަރު މައްސަލައެއް ހެއްޔެވެ؟
އެކަމަކު މި ކަންބޮޑުވުމާއި މި ސުވާލު އޭގެ އަސްލަށް އަޑިއަށް ވައްދައިގެން، އަދި އެކަން ނިވާކޮށްފައިވާ ޖިއޮގްރަފިކް އަދި ތާރީޚީ ދޮސް ސާފުކޮށްލުމުން، މި ހަގީގަތް ސާފުކޮށް ފެންނަނީ: މިއީ ދެގައުމެއްގެ ނަސްލީ ދުޝްމަންކަމެއް ނޫން، އަދި ހަމައެކަނި އަވަށްޓެރި ދެ ގައުމެއްގެ ސަގާފީ ބޯޑަރު ކުރިމަތިލުމެއް ނޫނެވެ. އޭގެ ބިންގަލުގައި މިއީ އިދިކޮޅު ދެ ނިޒާމެއް، ތަފާތު ދެ ވިސްނުމެއް، ވަކި ދެ އިސްކަންދޭ ކަމެއްގެ މެދުގައި ހިނގާ ކުރިމަތިލުމެކެވެ.
މި ގުޅަ ފަޅާލުމަށްޓަކައި، އެހެން ކަމެއްގެ ކުރިން، އަޅުގަނޑުމެން މި ހަގީގަތް ގަބޫލުކުރަން ޖެހޭ: އަފްޣާނިސްތާނުގެ އިސްލާމިކް އަމީރޭޓް (އައިއީއޭ) އިން ޕާކިސްތާނާ ހަނގުރާމައެއް ބޭނުމެއް ނޫން، އަދި ދުވަހަކުވެސް ހަނގުރާމައިގެ މަގު އަމިއްލައަށް އިޚްތިޔާރުކޮށްފައެއް ނުވެއެވެ. ކާބުލްގެ އުސޫލާއި ސުލޫކީ މިކަމުގެ ސާފު ހެއްކެކެވެ. އެއީ އިސްލާމްއާބާދާއެކު ދެމިއޮންނަ ސުލްހައާއި، ދެފަރާތަށް އިޙްތިރާމްކުރުމާއި، ވިޔަފާރީގެ އަދި ޑިޕްލޮމެޓިކް ގުޅުންތައް ބަދަހިކޮށްދިނުމެވެ.
އައިއީއޭގެ ނަޒަރުން ބަލާއިރު ޕާކިސްތާނަކީ ކޮންމެވެސް ބޭރު ނުވަތަ ބިދޭސީ ބިމެއް ނޫން، ސިޔާސީ އަދި އަސްކަރީ ވެރިކަންކުރާ ދަރަޖައިގެ ޠަބީޢަތެއް ކޮންމެ ގޮތަކަށް ވިޔަސް، އެއީ ރައްޔިތުންނަށް ބަލާއިރު ހޭލާ ދިރިހުރި މުސްލިމް ސަރަހައްދެކެވެ. ޢިލްމާއި އީމާންކަމުގެ ޓަވަރުތައް ޤަރުނުތަކެއް ވަންދެން އެތަނުގައި ހުރެ، މިސްކިތުގެ ސަފުތައް ފުރި، ޢިލްމުވެރިންނަށް އިޙްތިރާމްކޮށް، މަގުތަކާއި މަގުތަކުގައި އިސްލާމްދީނުގެ ރަމްޒުތަކަށް ޝަރަފުވެރިކަން ލިބިފައިވެއެވެ. އެއަށްވުރެ މާ ބޮޑަށް މި ދެ ބިމުގެ މެދުގައި އުފެދިފައިވާ ގާތްތިމާގެ ގުޅުންތައް ވަރުގަދަ ކަމުން އެއްވެސް ސިޔާސީ ތޫފާނަކަށް އެ ދެ ބިމުގެ ގުޅުން ފަޅައިގެން ނުދާނެއެވެ. ތާރީޚީ ގުޅުންތަކެއް ކަމުގައި ވިޔަސް ނުވަތަ ސިޔާސީ އަދި ވިޔަފާރީގެ ބޭނުންތަކެއް ކަމުގައި ވިޔަސް، ޤަބީލާގެ ގާތްތިމާގެ ގުޅުން ކަމުގައި ވިޔަސް ނުވަތަ ޖިއޮގްރަފިކް ކޮންޓިނިއުޓީ ކަމުގައި ވިޔަސް އެ ރޮނގުގެ ދެފަރާތުގެ މީހުން އުޅެނީ ގުޅިފައިވާ ދިރިއުޅުމެކެވެ.
މިސާލަކަށް ޑޫރަންޑް ލައިންގެ ދެފަރާތުގައި ވަޒަންވެރިވެފައިވާ ޤަބީލާތައް ނަގާއިރު، އެމީހުންގެ ޙާލަތަކީ ގޯތިތެރޭގެ މެދުގައި ވަގުތީ ފާރެއް އުކާލާފައިވާ އެއް ގެއެއް ފަދައިންނެވެ. އެއް އާއިލާއެއްގެ ބައެއް މީހުން ދިރިއުޅެނީ ޗަމަން ނުވަތަ ޓޯރކަމް ފަރާތުގައި ކަމަށާއި އަނެއް ބަޔަކު ދިރިއުޅެނީ ދުރު ފަރާތުގައެވެ. އެމީހުންގެ ހިތާމައާއި، އެމީހުންގެ އުފަލާއި، އެމީހުންގެ ބާޒާރުތަކާއި، އެމީހުންގެ ގަބުރުސްތާނުތައްވެސް ހިއްސާކުރެއެވެ. މިފަދަ ހާލަތެއްގައި އެއްވެސް ބުއްދިވެރި ލީޑަރަކަށް ހަނގުރާމައިގެ އަލިފާނުގެ ތެޔޮގަނޑަކަށް ވުމުގެ ގޯހެއް ނުހެދޭނެއެވެ.
އެއީ ހަމަ އެއީ، ޑޫރަންޑް ލައިންގައި ޓެންޝަން ބޮޑުވާ ކޮންމެ ފަހަރަކު، ނުވަތަ ޕްރޮވޮކޭޓިވް އަމަލުތަކެއް ހިނގާ ކޮންމެ ފަހަރަކު، އައިއީއޭ އިން ބޮޑު ކެތްތެރިކަމާއި، ފަރުވާތެރި ޙުކުމާއި، ފަރުވާތެރި ޖަވާބެއް ދިނުމެވެ. އައިއީއޭއަށް ރަނގަޅަށް އެނގޭ ގޮތުގައި މި ސްޕާކް އެއްފަހަރުވެސް އަލިފާންގަނޑަކަށް ބަދަލުވެއްޖެނަމަ ދެފަރާތުގެ މައުސޫމް މުސްލިމުން އެކަމުގައި ޖެހި، މި ބޭނުން ނުވާ ޓެންޝަން ބަދަލުވާނީ ފަނާކުރަނިވި މުސީބާތަކަށް ކަމަށާއި އޭގެ ފައިދާ ލިބޭނީ ހަމައެކަނި އެ ސަރަހައްދުގެ އަމިއްލަ ނުބައި އެދުންތަކެއް ކަމަށެވެ.
މި ޓެންޝަން ފުރިހަމަ ހަނގުރާމައަކަށް ބަދަލުވެއްޖެނަމަ، ދެފަރާތުން ލިބޭ ގެއްލުންތައް ތަޞައްވުރު ކުރިޔަސް އިންސާނާ ތެޅިގަންނަ ވަރަށް ބޮޑުވާނެ އެވެ. އަފްޣާނިސްތާނަށް އެކަނި ނަގާލާއިރު، އަފްޣާނިސްތާނުގެ ރައްޔިތުން ވަނީ ހަތަރު ދިހަ އަހަރަށް ވުރެ ގިނަ ދުވަހު ބަޑިބަޑި ދުންގަނޑު ބަލަން ތިބެ، ލައްކަ ލައްކަ ސަންދޯއް ގެންގޮސް، އަރުވާލުމުގެ ދަތިތަކަށް ތަހައްމަލުކޮށްފަ އެވެ. އެމީހުންނަށް ހަމަ ދެންމެ ސުލްހަވެރިކަމާއެކު ނޭވާ ލެވިއްޖެ، އަދި ދިހަވަރަކަށް އަހަރު ދުވަހުގެ ގުރުބާނީއަކަށްފަހު، އެންމެ ފަހުން މިތަނަށް އިސްލާމީ ނިޒާމެއްގެ އިރު އަރައިފިއެވެ. ހަނގުރާމައިގެ މާނައަކީ ސުލްހައިގެ މި އަގުހުރި ނިޢުމަތް ނުރައްކަލުގެ ތެރެއަށް ވައްޓާލައި، ކުރިއެރުމާއި އަލުން ބިނާކުރުމުގެ މުޅި ޕްރޮސެސް އަލުން ސްކުއަރ ވަން އަށް ފަހަތަށް ޖައްސާލުމެވެ.
އަނެއްކޮޅުން ޕާކިސްތާނުގެ ފަރާތުން ބަލާއިރު، މި ހަނގުރާމަ ވާނީ މުއްސަނދި ވިޔަފާރިވެރިއެއްގެ އެންމެ ފަހު ބެޓް ފަދަ، އޭނާ މުޅިން ބަނގުރޫޓުވުމަށް ދަމާލާ ފަދަ ބެޓެކެވެ. ޕާކިސްތާނުގެ އިގްތިސާދު މިވަގުތު އޮތީ ކިހާ ނާޒުކު ކަމެއް ކަމެއް ސިއްރެއް ނޫނެވެ. އެ ޤައުމުގެ މުޅި އިޤްތިޞާދީ އޮނިގަނޑު ބިނާވެފައިވަނީ ބޭރުގެ ލޯނުތަކާއި އެހީގެ ދަނޑިތަކުގެ މައްޗަށެވެ. އެއްފަރާތުން ޗައިނާއަށް ގޮސް މުސްކުޅި ދަރަނިތައް މާފުކުރުމަށް އާދޭސްކޮށް، އަނެއްފަރާތުން ގަލްފް ގައުމުތަކުން، ޚާއްސަކޮށް ސައުދީ އަރަބިއްޔާއިން ދިގު މުއްދަތަކަށް ތެލުގެ ކްރެޑިޓް ހޯދުމަށް އެދި، ދެން އެމެރިކާގެ ވެރިކަންކުރާ ދައުރުތަކަށް އެނބުރި، “9/11 އަށް ފަހު، ތިޔަ ކިޔާ ‘ޓެރަރިޒަމާ ދެކޮޅަށް ހަނގުރާމަ’ ގައި އަޅުގަނޑުމެންގެ އަމިއްލަ އާންމުންނާއި ސިފައިންގެ ނުވަދިހަ ހާސް ގުރުބާން ކުރިން.” ޚިދުމަތްތަކަށް ބަލާއިރު، އަޅުގަނޑުމެންނަށް މާލީ ލުއިތަކެއްގެ ގޮތުގައި ބިލިއަން ޑޮލަރު ދައްކަން ޖެހޭ.”
އާންމު މީހެއްގެ ދުވާލަކު ދެ ކެއުން ޙާޞިލުނުކުރެވޭ ހުވަފެނަކަށް ވެގެން ގޮސް، ފަޤީރުކަމާއި ނިކަމެތިކަން ބޮޑުވެ، އަމިއްލައަށް މަރުވެގެން އުނދަގުލުން ސަލާމަތްވާނެ މަގެއް ހޯދާ ހިސާބަށް ޤައުމެއްގެ އިޤްތިޞާދީ ޙާލަތު ދިއުމުން، އެފަދަ ޙާލަތެއްގައި ހަނގުރާމައެއް ނެގުމަކީ ކަތިވަޅިއަކުން އަމިއްލަ ފައި ކަނޑާލުމެއް ފަދަ ކަމެކެވެ. ޕާކިސްތާނުގެ އެތެރޭގެ އިޖުތިމާއީ އަދި އިގްތިސާދީ ދަތިކަން ވަނީ އަލިފާން ރޯވާން އެންމެ ސްޕާކެއް ބޭނުންވާ ބަޑި އުފުލާ އެއްފަދަ ގޮތަކަށް ވެފައެވެ. އަމިއްލަ ވެރިކަންކުރާ ދަރަޖައިގެ މައްޗަށް ރައްޔިތުންގެ އިތުބާރު ފުނޑުފުނޑުވެ، އެމީހުންގެ ކެތްތެރިކަން ހިކި، މަރުގެ ހިސާބާއި މަރާލުމުގެ ހިސާބަށް ކަންކަން ވަނީ ވެއްޓިފައެވެ.
މިހުރިހާ ޙަޤީޤަތްތަކާއި މި ހެކިތައް އަޅުގަނޑުމެންގެ ކުރިމަތީގައި ބަހައްޓައިގެން މި ހަނގުރާމައިގެ ހަޤީޤީ ޠަބީޢަތް ބަލާލުމުން، ކަންތައް އިރު ފަދައިން ސާފުވެގެންދެއެވެ. މި ހަނގުރާމައަކީ އަފްޣާން ރައްޔިތުންނާއި ޕާކިސްތާނުގެ ރައްޔިތުންނާ ދެމެދު ހިނގާ ހަނގުރާމައެއް ނޫން، އަދި މުސްލިމް ދެ ދައުލަތެއްގެ މެދުގައި ހިނގާ ކޮންވެންޝަނަލް ހަނގުރާމައެއްވެސް ނޫން، އޭގެ ބިންގަލުގައި، މިއީ ތަފާތު ދެ މަގަކާއި ތަފާތު ދެ ދުނިޔެދެކޭ ގޮތުގެ ކުރިމަތިލުމެކެވެ. އެއްފަރާތުގައި އޮތީ އިސްލާމީ ޝަރީޢަތާއި، މިނިވަންކަމާއި، ކަރާމާތުގެ މައްޗަށް ބިނާވެފައިވާ އަފްޣާނިސްތާނުގެ ނިޒާމެވެ. އަނެއްކޮޅުގައި އޮތީ ހުޅަނގުގެ މަސްލަހަތަށް، ޚާއްޞަކޮށް އެމެރިކާގެ މަސްލަހަތަށް ގިނަ ދުވަސްތަކެއް ވަންދެން ޚިދުމަތްކޮށްފައިވާ ޕާކިސްތާނުގެ އަސްކަރީ އަދި ސިޔާސީ ވެރިކަންކުރާ ދަރަޖައިގެ އަމިއްލަ ނަފްސަށް ޚިދުމަތްކުރާ ނިޒާމެވެ.
މިކަން ދެނެގަތުމަށްޓަކައި ތާރީޚުގެ ވަރަށް ދުވަސްވީ ޞަފްޙާތައް ފަހަތަށް އަނބުރާލާކަށް ނުޖެހެއެވެ. 9/11 އަށް ފަހު އެމެރިކާއިން އަފްޣާނިސްތާނަށް ނުހައްގުން ހަމަލާދިނުމުން، ޕާކިސްތާނުގެ އަސްކަރީ ވެރިކަންކުރާ ފަންތީގެ މީހުން، އަމިއްލަ ކުރު މުއްދަތުގެ މަސްލަހަތާއި ޑޮލަރުގެ ބަދަލުގައި، އެމެރިކާގެ ކޯލިޝަންގެ ފްރަންޓްލައިން އެކުވެރިއަކަށް ވުމަށް އެއްބަސްވިއެވެ. އަފްޣާނިސްތާނުގެ ރައްޔިތުންނާއި އެމީހުންގެ މައްޗަށް މަޖުބޫރުކުރި ނިޒާމާ ދެކޮޅަށް ބޮން ގޮއްވުމުގެ ކެމްޕޭނުގައި ޕާކިސްތާނުގެ އަސްކަރީ މަރުކަޒުތަކާއި ލޮޖިސްޓިކަލް ސަޕޯޓުގެ ކިހާ ބޮޑު އަތެއް އޮތްކަން ސާފު ހަގީގަތެކެވެ. އަދި އެމެރިކާ، ދިގު ވިހި އަހަރުގެ މަސައްކަތަށްފަހު، އަފްޣާނިސްތާނުގައި ބޮޑު ބަލިވެ، ނާކާމިޔާބީއާއި މާޔޫސްކަމުގައި އަނބުރާ ދިއުމުން، ޕާކިސްތާނު ސިފައިންނާއި އެމެރިކާއާ ދެމެދު އޮތް ކުރީގެ އިންތިޒާމާއި، އޭގެ ނުފޫޒު ދުވަހަކުވެސް ނެތިގެން ނުދިޔައެވެ.
މިކަމުގެ އެންމެ ބޮޑު އަދި އެންމެ ސާފު ހެއްކަކީ ޚުދު ޕާކިސްތާނުގެ އެތެރެއިން ވެސް ނިކުމެފައިވާ ބަޔާންތަކުން، އެމީހުންގެ އަމިއްލަ ބަހުން ގަބޫލުކުރާ ވާހަކަތަކުންނެވެ. ޑޫރަންޑް ލައިންގައި އަނެއްކާވެސް ޓެންޝަންތައް އުފެދުނު ފަހުން، ޕާކިސްތާނުގެ ސިޔާސީ ކަމަށް ބުނާ ގިނަ މީހުންނާއި، ތަހުލީލުކުރާ މީހުންނާއި، ސިފައިންނާއި ޖާސޫސީ ހިދުމަތްތަކުގެ ސޯޝަލް މީޑިއާ އެކައުންޓްތައް ހިންގާ މީހުން، ފޯރިއާއި ޖޯޝާއެކު ބުނަމުން އައީ: “ވިހި އަހަރު ތެރޭގައި އެމެރިކާއަށް ނުކުރެވުނު ކަމެއް، އަހަރެމެންގެ ހިތްވަރުގަދަ ސިފައިން މަދު ދުވަސްކޮޅެއްގެ ތެރޭގައި ކުރި!”
ކުޑައިރުކޮޅަކު ހުއްޓިލާފައި އެ ޖުމްލައިގެ ފުން މާނައާއި މެދު ވިސްނާލާށެވެ. އެމެރިކާ އަފްޣާނިސްތާނަށް އައީ ކިޔަވައިދޭކަށް ނުވަތަ ތައުލީމު ދިނުމަށް، ނުވަތަ އިސްލާމްދީން ފެތުރުމަށް ނޫނެވެ. އެއީ، އަނިޔާވެރި އަނިޔާވެރިއެއްގެ ގޮތުގައި، އިސްލާމީ ނިޒާމު ނައްތާލައި، އަމިއްލަ ޕަޕެޓް ވެރިކަން ދަމަހައްޓަން އައިސް، އެކަމުގައި ލަދުވެތިކަމާއެކު ނާކާމިޔާބުވި ކަމެކެވެ. މިހާރު ޕާކިސްތާނު ސިފައިންނާއި އެ ސިފައިންގެ ރަސްމީ މަގާމަށް ތާއީދުކުރާ މީހުން ފަޚުރުވެރިކަމާއެކު ބުނާއިރު، އެމެރިކާއަށް ވިހި އަހަރު ތެރޭގައި ނުކުރެވުނު ކަންތައްތައް، ޕާކިސްތާނު ސިފައިންނަށް މަދު ދުވަސްކޮޅެއްގެ ތެރޭގައި ކުރި ކަމަށް، އެމެރިކާ ފިލައިގެން ދިޔައިރު، އެމެރިކާއިން ނުނިމި ދޫކޮށްލި ކޮންމެ ނުބައި އަދި އިސްލާމްދީނާ ދެކޮޅު މަޤްޞަދެއް، ޕާކިސްތާނުގެ އަސްކަރީ ވެރިކަމުން މިހާރު ވަނީ ހަމަ އެ ދޮގު އަމާޒު ކުރިއަށް ގެންދިއުމުގެ ޒިންމާ އުފުލާފައެވެ.
މިއީ ކޮންމެ މުސްލިމަކުވެސް ވިސްނުންތެރިކަމާއި ހުޅުވިފައިވާ ސިކުނޑިއަކުން ވިސްނަން ޖެހޭ ނުކުތާއެވެ. މި ދެ ތަފާތު ފިކުރީ އަދި ސިޔާސީ ރޮނގު ފުރިހަމައަށް ސާފުވުމުން، މައްސަލައަކީ ހަމައެކަނި ދިފާޢީ ނުވަތަ ނަސްލީ އަދި ޤައުމީ ޝުޢޫރު ކަމުގައިވުން ހުއްޓި، އެއީ ފިކުރާއި ޤަބޫލުކުރުމުގެ އިމްތިޙާނަކަށް ވެގެންދެއެވެ. އެއީ އިސްލާމީ ޝަރީޢަތާއި އިންސާނީ ތާރީޚުގެ ދިގުދެމިގެންދާ އުސޫލެއް ކަމުގައި ވާއިރު، މީހަކު ޚިޔާލަކަށް، ޙަޤީޤަތެއް ނުވަތަ ދޮގުވެރިކަމުގެ ނިޒާމަކަށް، އަދި ވަކި ސަފުހާއަކަށް ތާއީދުކޮށް ތެދުވެއްޖެނަމަ، ހަމަ އެ ސަފުހާގެ މީހުންގެ ތެރޭގައި ގުނާލެވޭނެއެވެ.
ދުނިޔޭގެ ފައިދާއާއި، ނަސްލީ ފަޚުރުގެ ޝިއާރުތަކާއި، ނުވަތަ ކުރު މުއްދަތުގެ ސިޔާސީ މަސްލަހަތުތަކުން މީހަކު މަގުފުރެދިދާނެ ނަމަވެސް، އާޚިރަތުގެ ދާއިމީ ނިޒާމުގައި ޙުކުމް ބިނާވެގެންދާނީ ހަމަ މި ސުވާލުގެ މައްޗަށެވެ.
މި ސަބަބަށްޓަކައި، މި އަސާސީ ތަފާތު ސާފުކޮށް ދެނެގަނެ، ޕްރޮޕެގެންޑާގެ ނުފޫޒުގެ ދަށަށް ނުގޮސް ދީނީ އަދި އަޚްލާޤީ މަޤާމު ކަނޑައެޅުމާއި، ޤިޔާމަތް ދުވަހު ކޮންމެ މީހަކުވެސް މި ދުނިޔޭގައި ތެދުވާން އިޚްތިޔާރުކުރި ކޮންމެ ރޮނގަކާ އެއްފަރާތުގައި އުފުލިގެންދާނެކަން ހަނދާނުގައި ބަހައްޓަން ވާޖިބުވެގެންވެއެވެ.
