ނޫމާން ސައީދު
ސިޔާސީ ކަންކަމުގައި ކުރީގެ ހިސާބުތަކުގައި ހިފަހައްޓައިގެން ހުރުމަކީ ގައުމެއްގެ މުސްތަގުބަލު ރައްކާތެރިކޮށްދޭ ކަމެއް ނޫން ކަމަށާއި އޭގެ ބަދަލުގައި އިތުރު މައްސަލަތަކަށް ދޮރު ހުޅުވާލާ ވަގުތުތަކެއް ވެސް އާދެއެވެ. ޕާކިސްތާން ވަނީ އެފަދަ ވަގުތަކަށް އާދެވިފައެވެ. މި ސަރަހައްދުގެ ސަލާމަތީ މަންޒަރު ބަދަލުވެ، ބާރުގެ ބެލެންސް ކުރިން ހުރި ގޮތަށް ނުވެ، އިސްލާމްއާބާދުން އެއް ޒަމާނެއްގައި ސްޓްރެޓެޖިކް އެސެޓްތަކެއްގެ ގޮތުގައި ދެކޭ ސިޔާސަތުތައް މަޑުމަޑުން ޕާކިސްތާނަށް ވެސް ސްޓްރެޓެޖިކް ނުރައްކަލުގެ މަސްދަރުތަކަކަށް ވެއްޖެ އެވެ.
އިސްލާމްއާބާދުން އަދިވެސް ކާބުލްއާ އެކު ޑިޕްލޮމެސީ އާއި މަޝްވަރާ ކުރުމުގެ ބަދަލުގައި އަސްކަރީ ޕްރެޝަރާއި ވައިގެ ހަމަލާތަކާއި ސަލާމަތީ ކުރިމަތިލުންތައް އިޚްތިޔާރު ކުރާނަމަ، ހަމަނުޖެހުންތަކުގެ ހަރަދުތައް މިހާރު އެއްފަރާތަކަށް ނުވާކަން ވެސް ގަބޫލުކުރަން ޖެހެ އެވެ. އަސްކަރީ އެއްވެސް ވަރަކަށް ގޯސްވުމަކުން ޑޫރަންޑް ލައިންގެ ސަލާމަތަށް ވުރެ މާ ބޮޑު ނުރައްކަލެއް ކުރިމަތިވާނެ އެވެ. އެއީ ޕާކިސްތާނުގެ އިގްތިސާދާއި، އެތެރޭގެ ހަމަޖެހުމާއި، ބައިނަލްއަގްވާމީ ދަރަޖައާއި، ސަރަހައްދީ މަގާމަށް ބޮޑެތި ދަތިތަކެއް ކުރިމަތިވާނެ ކަމެކެވެ.
ޕާކިސްތާނަށް ވިސްނަންޖެހޭ ކަމަކީ، އިންޒާރުތަކާއި، އަސްކަރީ ފިޔަވަޅުތަކާއި، ޕްރޮކްސީ ގްރޫޕްތައް ބޭނުންކުރުން ކުރިއަށް ގެންދިއުމާއި، އަވަށްޓެރި ގައުމަކަށް ސަލާމަތީ ގޮތުން ޕްރެޝަރު ކުރުމަކީ ހަމައެކަނި އިތުބާރު ނެތްކަން ފުންކޮށް، ބަދަލު ހިފުމުގެ ފުރުސަތު އިތުރުކޮށްދޭ ކަމެކެވެ. މިފަދަ ސިޔާސަތުތަކުން މައްސަލަތަކަށް ހައްލެއް ނުލިބެއެވެ. އެމީހުން އެމީހުން ބޮޑުކޮށްލައެވެ.
ހާލަތު ގޯސްވަމުންދާނަމަ ސީދާ އަސްކަރީ ކުރިމަތިލުމެއް ނުވަތަ އެއަށްވުރެ ފުޅާ ހަނގުރާމައެއް ވެސް ނައްތާނުލެވޭނެ އެވެ. މިފަދަ ހަމަނުޖެހުމެއްގައި އިސްލާމްއާބާދުން ކާބުލަށް ވުރެ މާ ބޮޑު އަގެއް ދައްކަން ޖެހޭނެ އެވެ. ޕާކިސްތާނުގެ އެތެރޭގެ ސަލާމަތަށް ޕްރެޝަރު ބޮޑުވެ، ދިފާއީ ހަރަދުތައް އިތުރުވެ، މާލީ ބުރަތައް އިތުރުވަމުންދާނެ އެވެ. އިންވެސްޓްމަންޓާއި ވިޔަފާރިއާއި ސިނާއަތަށް ބޮޑެތި ގެއްލުންތަކެއް ލިބޭނެއެވެ. ބޯޑަރު ސަރަހައްދުތަކުގެ ހަމަޖެހުން ދަށްވެ، ކޮންޓްރޯލް ކުރަން ދަތިވާނެ އެވެ. ބައިނަލްއަގްވާމީ ޑިޕްލޮމެޓިކް ޕްރެޝަރު ވަރުގަދަވެ، ސަރަހައްދީ ވިޔަފާރީގެ މަގުތަކާއި ބޮޑެތި ޓްރާންސިޓް މަޝްރޫއުތަކުގެ މުސްތަގުބަލު ޔަގީން ނުވެ، އިގްތިސާދީ ދަތިތައް ވަރަށް އަވަހަށް އިޖުތިމާއީ ހަމަނުޖެހުންތަކަށް ބަދަލުވާނެ އެވެ.
ކާބުލަށް ވުރެ އިސްލާމްއާބާދަށް ގެއްލުން ލިބޭނެ އެތައް ސަބަބެއް އެބަހުއްޓެވެ. އަފްޣާނިސްތާނަކީ ޕާކިސްތާނާ އެއް ސިޔާސީ އަދި އިގްތިސާދީ އޮނިގަނޑެއްގެ ވަށައިގެން ބިނާވެފައިވާ ގައުމެއް ނޫނެވެ. އެއީ ރައްކާތެރި ކުރުމަށްޓަކައި ސިޔާސީ، މާލީ، އަދި ސަލާމަތީ ގޮތުން ބޮޑެތި ވައުދުތަކެއް ބޭނުންވާ ނިއުކްލިއާ ހަތިޔާރު ގެންގުޅޭ އެއްޗެއް ނޫނެވެ. އަދި ޕާކިސްތާނުގެ އިގްތިސާދު ހުއްޓުމަކަށް އަތުވެދާނެ ބޮޑެތި އިންފްރާސްޓްރަކްޗާތަކާއި ސްޓްރެޓެޖިކް މަޝްރޫއުތަކުގެ ބާވަތަށް ވެސް ބަރޯސާވެފައެއް ނުވެ އެވެ. އަދި މިނޫންވެސް އެތައް ކަމެއް އެބަހުރި، މިހުރިހާ ކަމެއްވެސް އިޝާރާތް ކުރަނީ އެއް ނިންމުމަކަށެވެ. ކޮންމެ ބޮޑު ހަމަނުޖެހުމެއްގައި ވެސް ޕާކިސްތާނަށް އެއަށްވުރެ ބޮޑެތި ގެއްލުންތައް އުފުލަން ޖެހޭނެ އެވެ. އެއްވެސް ޒިންމާދާރު ލީޑަރަކީ ކުރުމުއްދަތުގެ ސިޔާސީ މަޤްޞަދުތަކަށްޓަކައި އެމީހެއްގެ ޤައުމާއި އެޤައުމުގެ ރައްޔިތުން އެފަދަ ނަތީޖާތަކަށް ބޭޒާރުކުރަން ތައްޔާރަށް ހުރެގެން ނުވާނެއެވެ.
ހަމައެއާއެކު ހަނގުރާމައިގެ އިންސާނީ އަދި އިޤްތިޞާދީ ޚަރަދުތަކުން މި ސަރަޙައްދުގެ އެއްވެސް ޤައުމަކުން ސަލާމަތް ނުވާނެއެވެ. ކޯޅުންތަކުގެ ސަބަބުން އެންމެންނަށް ގެއްލުން ލިބެއެވެ. ސަރަހައްދީ ހަމަޖެހުން ހަލާކުވެގެން ދާއިރު އެއްވެސް ކާމިޔާބީއެއް ނެތެވެ. އެއީ، އެންމެ ބުއްދިވެރި އަދި އެންމެ ޒިންމާދާރު ކޯހަކީ، ޚިޔާލުތަފާތުވުންތަކާ ކުރިމަތިލުމަކީ، މަޝްވަރާއާއި، ޑިޕްލޮމެސީއާއި، ދެފަރާތުގެ ސަލާމަތުގެ އޮނިގަނޑެއްގެ ތެރެއިން ކުރިމަތިލުމެވެ.
ޕާކިސްތާނުގެ އަސްކަރީ މުއައްސަސާއަށް އަދިވެސް އިޚްތިޔާރެއް އެބައޮތެވެ. އެއީ މާޒީގެ ގޯސްތައް ތަކުރާރުކުރުން ހުއްޓާލައި، އެކަކު އަނެކަކަށް އިޙްތިރާމްކުރުމާއި، ރަނގަޅު އަވަށްޓެރި ގުޅުމާއި، ޑިޕްލޮމެސީގެ މަގު އިޚްތިޔާރުކޮށް، ނުވަތަ އޭގެ ނަތީޖާ ޕާކިސްތާނަށް އަނބުރާ އަންނާނެ ސިޔާސަތުތަކާއެކު ކުރިއަށް ގެންދެވޭނެ ކަމެކެވެ.
މި ސަރަޙައްދުގެ މުސްތަޤްބަލް ބިނާކުރެވޭނީ ބޮން ގޮއްވުމުގެ ކެމްޕޭންތަކާއި، އަސްކަރީ ޕްރެޝަރުތަކާއި، ޕްރޮކްސީ ކޮންފްލިކްޓްތަކުގެ ތެރެއިން ނޫނެވެ. އެއީ އިތުބާރާއި، އެކަކު އަނެކަކަށް އިޙްތިރާމާއި، ޒިންމާދާރު ދައުލަތުގެ ކުޅަދާނަކަމުގެ ތެރެއިން ބިނާކުރެވޭނެ އެއްޗެކެވެ. ޕާކިސްތާނުން އެގައުމުގެ ސަލާމަތާއި ބައިނަލްއަގްވާމީ ދަރަޖައާއި ސަރަހައްދުގައި އޮތް ޖާގަ ދަމަހައްޓަން ބޭނުންނަމަ ސަލާމަތީ ސިޔާސަތުތަކާ މެދު އަލުން ވިސްނަންވީ ވަގުތަކީ މާދަމާ ނޫން މިހާރު އެވެ.
