އަކްބަރު ޖަމާލް
ފަރުދީ އަދި އަމިއްލަ ފެންވަރުގައި މީހެއްގެ މައްޗަށް އަނިޔާވެރިކަން ކުރާއިރު، އޭނާގެ އަޚްލާޤާއި، އޭނާގެ ފުރާނައާއި، އޭނާގެ މުދަލެއް ކަމުގައި ވިޔަސް، ނުވަތަ އޭނާގެ ޝަރަފުގެ އަމާޒު ކަމުގައި ވިޔަސް، އިސްލާމީ ޝަރީޢަތުން އޭނާއަށް ލިބެނީ، އެހެން ކަމެއްގެ ކުރިން، “ހަމަލާދޭ މީހާ ދުރުކޮށް، ދިފާއުކުރުމުގެ އަސާސީ ހައްގު” އެވެ. އިސްލާމީ ފިޤުހުގެ ޤާއިމުވެފައިވާ އުޞޫލެއްގައިވާ ގޮތުން، އެހެން މީހެއްގެ އަމިއްލަ ނަފްސަށް ނުވަތަ މުދަލަށް ގޯސްކޮށް ހަމަލާދީފިނަމަ، އަނިޔާވެރި މީހާއަށް އެންމެ ލުއި އުސޫލުން ފެށިގެން، މަޑުމަޑުން، ބޭނުންވާ މިންވަރަށް ދިފާޢުވެ، ޝަރީޢަތުން ހުއްދަކުރާ މިންވަރަށް ހަމަލާދޭ މީހާއަށް ގެއްލުންދީ ރައްކާތެރިވުމުގެ ހައްޤު ލިބިގެންވެއެވެ.
ޖާމިޢުލް ތިރުމީޘީގެ ޙަދީޘް ނަންބަރު 1421 އިން ވިސްނޭ ގޮތުގައި، މުޙައްމަދު ރަސޫލާ (ޞޢވ) ގެ ސާފު އިރުޝާދުގެ އަލީގައި، އޭނާގެ ހައްޤާއި، ފުރާނައާއި، އޭނާގެ މުދާ ދިފާޢުކުރަމުން ދަނިކޮށް މަރާލި މީހަކަށް ޝަރީޢަތުގައިވާ ގޮތުން “ޝަހީދު” ގެ ދަރަޖަ ލިބެއެވެ. މީގެ އިތުރުން ޝަރީޢަތުން އަނިޔާވެރިމީހާއާ ދެކޮޅަށް ފާޅުގައި އަޑު އުފުލުމާއި، އޭނާގެ ގޯސްކަން ހާމަކުރުމާއި، އަމިއްލައަށް ކުރި އަނިޔާއާ އެއްވަރުގެ ބަދަލެއް، އެއީ ޤިސާސް ނުވަތަ މާލީ ބަދަލެއް ހޯދުމަށްވެސް ޝަރީޢަތުން ލިބިދެއެވެ. ކީރިތި ޤުރުއާނުގައި الله صلى الله عليه وسلم ވިދާޅުވާ ފަދައިން: “އަނިޔާވެރިވެފައިވާ މީހަކު މެނުވީ އާންމުކޮށް ނުބައިކަމުގެ ވާހަކަ ދެއްކުމަކީ الله އަށް ކަމުނުދާ ކަމެކެވެ.” (ސޫރަތުލް ނިސާ: 148)
އެކަމަކު ޝަރީއަތުން ވެސް ވަނީ ފަރުދީ ހައްގުތަކުގެ މި މައްސަލައިގައި ވަރަށް ސީދާ އަދި ސާފު ޙައްދުތަކެއް ކަނޑައަޅާފައެވެ. އަނިޔާވެރި މީހާއަށް ބަދަލު ނެގުމުގެ ނުވަތަ ދިފާއުވުމުގެ ހައްގު ކަނޑައެޅިފައިވަނީ ހަމައެކަނި “ހަމަހަމަކަމާއި ޙައްދުފަހަނަޅާފައިވާ މިންވަރަށްވުރެ އިތުރުނުވުމުގެ” ހައްގަކަށެވެ. މާނައަކީ އަނިޔާވެރި މީހާއަށް އަނިޔާވެރިމީހާގެ އަތުން ބަދަލު ނަގާނީ ހަމައެކަނި އޭނާއަށް ކުރެވުނު އަނިޔާގެ މިންވަރަށް، އޭނާއަށް ލިބުނު ގެއްލުމަށްވުރެ ބޮޑު މިންވަރަކަށެވެ. މި މިންވަރަށްވުރެ ކުޑަކޮށްވެސް އިތުރުވުމަކީ، ޝަރީޢަތުގައި ބުނާގޮތުން އަނިޔާވެރިކަމާއި ފާސިޤުކަމަށް ވެގެންދެއެވެ.
އަލްޝޫރާ ސޫރަތުގެ 40 ވަނަ އާޔަތުގައި ބަޔާންވެގެންވާ ފަދައިން:
«وَجَزَاءُ سَيِّئَةٍ سَيِّئَةٌ مِّثْلُهَا ۖ فَمَنْ عَفَا وَأَصْلَحَ فَأَجْرُهُ عَلَى اللَّهِ ۚ إِنَّهُ لَا يُحِبُّ الظَّالِمِينَ»
“އަދި ނުބައި އަމަލެއްގެ ޤިޞާދަކީ އެފަދަ ނުބައި ޢަމަލެއް ނަމަވެސް، މާފުކޮށް ސުލްޙަވެރިވާ މީހަކަށް – އޭނާގެ ޘަވާބަކީ الله ގެ ޙަޟްރަތުން [ހައްގުވާ] ޖަޒާއެކެވެ. ހަމަކަށަވަރުން، އަނިޔާވެރިންނަށް ކަމުނުދެއެވެ.”
ދެވަނަ މުހިންމު ނުކުތާއަކީ، ފަރުދީ ފެންވަރުގައި ބަދަލު ނެގުމުގެ ނުވަތަ އަދަބު ދިނުމުގެ ހައްގުގެ މާނައަކީ، އަނިޔާވެރި މީހާއަށް އޭނާގެ އަމިއްލަ ބާރުގެ ދަށުން ގާނޫނު މުގުރާފާނެ ކަމަކަށް ނުވުމެވެ؛ އޭގެ ބަދަލުގައި ހުއްދައާއި ޝަރީޢަތުގެ އުޞޫލަށް ތަބާވުމަކީ މިކަމަށްޓަކައި ކޮންމެހެން ކުރަންޖެހޭ ކަމެކެވެ. އިންސާފު ގާއިމްކުރުމަށްޓަކައި، އަދި ބަދަލު ހިފުން ޒާތީ މޮޔަކަމަށް ބަދަލު ނުވާނެ ގޮތަށް، އެންމެ ފަހުގެ ނިންމުން ޝަރީއަތުގެ ފަނޑިޔާރަކާ ނުވަތަ ޝަރުއީ ނިޒާމާ ހަވާލުކުރަނީ، މުޖުތަމައު ޒާތީ ޢަދާވާތްތެރިކަމާއި ހަމަނުޖެހުންތަކުގެ ދާއިރާއަކަށް ނުބަދަލުމަށެވެ.
މިގޮތަށް ޝަރީޢަތުން ވަކިވަކި އަނިޔާވެރި މީހާއަށް އަމިއްލަ ނަފްސު ދިފާޢުކޮށް އިންސާފު ހޯދުމަށް އެދި ފުރިހަމަ ޝަރީޢަތުގެ ޙައްޤު ލިބިގެންދެއެވެ؛ އެކަމަކު މިއާއެކު، ބަދަލު ހިފުމުގެ ސިލްސިލާ ކޮންޓްރޯލުން ބޭރަށް ނުދިއުމަށްޓަކައި، ޙައްދުތަކާއި ޝަރުތުތައް ކަނޑައެޅުމަށް އޭނާ ބަނދެދެއެވެ. އެކަމަކު މި އަނިޔާވެރިކަން ފަރުދީ ފެންވަރަށްވުރެ މައްޗަށް ގޮސް ޖަމާޢަތާއި ދައުލަތުގެ ސިފައެއް ނަގާއިރު، ދެން އަނިޔާވެރި މީހާގެ ސިކުނޑީގައި އުފެދެނީ ހަމައެކަނި އޭނާގެ އަމިއްލަ ވޭނަށް ފަރުވާ ދިނުމާ ބެހޭ ސުވާލެއް ނޫނެވެ.
މި މައްސަލަ ތަންކޮޅެއް ތަފްސީލުކޮށް އަދި ފުންކޮށް ބަލާލަމާ ހިނގާށެވެ…
އާދައިގެ އިންސާނަކަށް އޭނާގެ އަމިއްލަ ސަރަހައްދެއް، ރަށެއް، ނުވަތަ ސިޓީއަކާ ދެކޮޅަށް ދައުލަތުން އަނިޔާވެރި ގޮތަކަށް އަސްކަރީ އޮޕަރޭޝަންތައް ހިންގާފައި، މީހުން ގެދޮރު ނެތިގެން ގޮސްފައިވާކަން ފެނުމުން، އަދި ކުރި ގޯސް، މުޒާހަރާގެ، އަދި އިންސާފު ހޯދުމަށް އެދުމުގެ ކޮންމެ މަގެއް ބަންދުކޮށް، ގަދަކަމުން ބަންދުކޮށްފައިވާކަން ފެނުމުން… ކޯޓުތައް ވެސް ހިމޭން ބެލުންތެރިންނަށް ވެފައި، ނުވަތަ އަނިޔާވެރިޔާގެ ހަރުދަނާ ހަތިޔާރުތަކަކަށް ވެފައިވާއިރު، ދެން މުސްލިމެއްގެ ގޮތުގައި އޭނާގެ ވެރިރަސްކަލާނގެ ދީނުން ޖަވާބަކާއި ޢަދުލުވެރިކަމެއް ހޯދައެވެ: “އިންސާފު ކޮބައިތޯއެވެ؟”
ދެން އުފެދޭ ސުވާލަކީ، އަނިޔާވެރި މީހާގެ މޫނުގެ ކުރިމަތީގައި ކޯޓުގެ އެއްވެސް ދޮރެއް ހުޅުވިފައި ނުހުންނައިރު، މި އަނިޔާވެރި މުސްލިމް އަތް ޖައްސާލައިގެން އިށީނދެވަޑައިގަތުމަށް ޝަރީޢަތް އަމުރުކުރައްވަނީ ހެއްޔެވެ؟ އަދި އަނިޔާވެރިޔާއާމެދު ފިޔަވަޅު އަޅާއިރު، އޭނާގެ މަދަހަބަށް ބަލާލުން ލާޒިމު ހެއްޔެވެ؟
އަނިޔާވެރިޔާގެ ދީނާއި އިންސާފުގެ ޢާއްމު އިސްލާމީ ތަޞައްވުރު
އިސްލާމީ ޝަރީޢަތުގެ އެންމެ އަސާސީ އަދި ބަދަލެއް ނާންނަ އުސޫލަކީ މިއީ: “އަނިޔާވެރިކަމަކީ، ކޮންމެ ހާލަތެއްގައިވެސް، އަނިޔާއެއް؛ އެކަން ކުރާ މީހަކީ މުސްލިމެއް ކަމުގައި ވިޔަސް ނުވަތަ ޣައިރު މުސްލިމެއް ކަމުގައި ވިޔަސް…” އިސްލާމީ ޢަދުލުވެރިކަމުގެ ނަޒަރަކުން ބަލާއިރު، އަނިޔާވެރި މީހާގެ ހައްގާއި އަނިޔާވެރިޔާގެ ފަހަތުން ދުވުމަކީ ދީނީ ނުވަތަ ޤަބީލާގެ އެއްވެސް ތަފާތަކަށް ބަނދެވިފައިވާ ކަމެއް ނޫނެވެ. ކީރިތި ޤުރުއާނުގައި الله صلى الله عليه وسلم ވިދާޅުވާ ފަދައިން، ސޫރަތުލް ނަހުލްގެ 126 ވަނަ އާޔަތުގައި: “އަދި ތިޔަބައިމީހުން [އެއީ މުއުމިނުންނޭވެ، ދުޝްމަނަކަށް] އަދަބު ދީފިނަމަ، ތިޔަބައިމީހުންނަށް ގެއްލުން ލިބުނު އެއްޗަކާ އެއްވަރުގެ އަދަބެއް ދޭށެވެ.”
ޖަމީޢުލްތިރްމީޘީގެ ޙަދީޘް ނަންބަރު 1393 ގައި ރިވާވެގެންވެއެވެ.
މީހަކު މުޙައްމަދު ނަބިއްޔާ (ޞޢވ) އާއި ސުވާލުކުރެއްވިއެވެ.
“އޭ الله ގެ ރަސޫލާ (ޞޢވ)! އަހަރެންގެ މުދާ އަތުލައިގަތުމަށް މީހަކު އައިސްފިނަމަ އަހަރެން ކުރާނީ ކީއްހެއްޔެވެ؟”
الله ގެ ރަސޫލާ (ޞޢވ) ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ.
“ތިބާގެ މުދާ އޭނާއަށް ނުދޭށެވެ.”
އޭނާ ސުވާލު ކުރެއްވިއެވެ.
“އޭނާ އަހަންނާ ކުރިމަތިލާނަމަ؟”
އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ.
“ކަލޭ ވެސް، އޭނާއާ ކުރިމަތިލާ.”
އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ.
“އޭނާ އަހަރެން މަރާލައިފިއްޔާ؟”
الله ގެ ރަސޫލާ (ޞޢވ) ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ.
“ދެން ތިއީ ޝަހީދެއް.”
އޭނާ ސުވާލު ކުރެއްވިއެވެ.
“އަހަރެން އޭނާ މަރާލައިފިއްޔާ؟”
الله ގެ ރަސޫލާ (ޞޢވ) ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ.
“އޭނާ ދާނީ ނަރަކައަށެވެ.”
މި ރިވާޔަތުން ސާފުވެގެންދަނީ ދިފާޢީ ނިޒާމަކީ ހަމަލާ ހުއްޓުވުމާ ގުޅިފައިވާ ކަމެއް ކަމެވެ؛ ހަމަލާދޭ މީހާގެ ދީނީ އައިޑެންޓިޓީ، ނުވަތަ އޭނާއަކީ މުސްލިމެއް ކަމުގައި ވުމުން އަނިޔާވެރިޔާއަށް އެއްވެސް ރައްކާތެރިކަމެއް ނުލިބެއެވެ.
އަނިޔާވެރި ނުވަތަ ހަތިޔާރު އެޅި ދެކޮޅުވެރިކަން: ބަޣާވާތެއް، ނުވަތަ ދިފާޢީ ހައްގެއް ހެއްޔެވެ؟
މިތަނުގައި ވެސް މުޖުތަމަޢުގައި އާންމުކޮށް ގެންގުޅޭ ކޮންސެޕްޓް ދެކޮޅުވެރިކަމާއި ބަޣާވާތާއި ގުޅޭގޮތުން ވިސްނަންޖެހެއެވެ…
އެއީ ފަރުދީ ދިފާޢުން ބޭރަށް ގޮސް، އަނިޔާވެރި ދައުލަތަކާ ނުވަތަ ބާރަކާ ދެކޮޅަށް ޖަމާޢަތުގެ ފެންވަރުގައި ހަތިޔާރު އެޅި ޢަމަލުތަކަށް ވާސިލްވުމުން، ދެން ބަހާއި އިބާރާތް ބޭނުންކުރުމަށް ޚާއްޞަ މުހިންމުކަމެއް ލިބޭ ފަދަ ކަމެކެވެ. އަނިޔާވެރި ބާރުތަކުން އަބަދުވެސް އަނިޔާވެރި ދަރަޖައިގެ ދިފާއީ މަސައްކަތްތަކަށް “ބަޣާވާތް”، “ފިތުނަވެރިކަން” ނުވަތަ “ޓެރަރިޒަމް” ގެ ނަން ދެނީ، އަނިޔާވެރި ދަރަޖަ، އަޚްލާޤީ ގޮތުންނާއި ދީނީ ގޮތުން، އެތެރޭގެ ގޮތުންނާއި ބައިނަލްއަޤްވާމީ ގޮތުން އެކަހެރިކޮށް، ތާއީދެއް ނެތި ދޫކޮށްލުމަށެވެ.
އެކަމަކު ޝަރީޢަތާއި ފިޤުހީ ނަޒަރަކުން ބަލާއިރު، އިލްމީ ބަހުން: “ބަޣީ (ބަޣާވާތް) އަކީ އެ ބަޣާވާތެވެ… އެއީ ހަމައެކަނި ވެރިކަން އަތުލުމުގެ ނުވަތަ ކޮރަޕްޝަން ފެތުރުމުގެ ބޭނުމުގައި އިންސާފުވެރި، ޤާނޫނަށް ތަބާވާ، ޝަރީޢަތުގެ ވެރިއަކާ ދެކޮޅަށް ކުރާ ބަޣާވާތެކެވެ.” އަނެއްކޮޅުން، ދައުލަތުން ޚުދު މައުސޫމް އާންމުންނަށް ބޮން ގޮއްވައި، ތަކުރާރުކޮށް އަދި ނުހައްގުން ގެދޮރު ދޫކޮށްލުމަށް މަޖުބޫރުކޮށް، ރިޝްވަތުގެ ސަބަބުން ނުވަތަ ބިރުން ޝަރުއީ ދާއިރާ އަނިޔާވެރިޔާގެ އަތުގައި އޮތް ވަސީލަތަކަށް ވުމުން، އަނިޔާވެރިން ހަތިޔާރު ނަގައިގެން އަމިއްލަ ދިފާއުގައި ހައްގުގައި ތެދުވުމަށް ކިޔަނީ “ބަޣާވާތެއް” ނޫން، “ހަތިޔާރު އެޅި ދެކޮޅުވެރިކަން” އަދި “އަމިއްލަ ނަފްސުގެ ދިފާއު” އެވެ.
މިކަމާ ގުޅޭގޮތުން އިސްލާމީ ފިޤުހުގެ ބޮޑު އިމާމު ހަޟްރަތު އިމާމު އަބޫ ހަނީފާ (ރ.ހް) ގެ ފިކުރީ މަޤާމު ވަރަށް ސާފުވެއެވެ. އުމައްޔާއާއި އައްބާސީ ސަރުކާރުގެ ޒަމާނުގައި އަނިޔާވެރި ވެރިންނާ ދެކޮޅަށް ސައްޔިދީނާލް ނަފްސް އަލް ޒަކިއްޔާ (ރ.ހް) އާއި ސައްޔިދީނާ ޒައިދު ބިން އަލީ (ރ.ހް) ގެ ހަރަކާތްތަކަށް އަޚްލާޤީ ގޮތުން ނޫން މާލީ އެހީތެރިކަމެއް ވެސް ދެއްވިއެވެ. އިމާމް އަޢުޒާމް (ރ.ހް) ގެ ނަޒަރުގައި އަނިޔާވެރި ވެރިއަކާއި އަނިޔާވެރި ނިޒާމަކާ ދެކޮޅަށް ހައްގުތައް ދިފާޢުކުރުމަކީ، އަނިޔާވެރިކަމަށް ތަޙައްމަލުކުރުމަށްވުރެ ހިތްވަރުގަދަކަމާއެކު ތެދުވުމަކީ، އޭގެ މަޤްޞަދަކީ އަނިޔާވެރިކަން ނައްތާލުމާއި، އިންސާފާއި އިންސާފުވެރިކަން ކަށަވަރުކުރުމެވެ.
ކުރިއަށް އޮތްތަނުގައި…
