ނަޤީބުالله އުބައިދާ
الله ތަޢާލާ ދީނީ ޢިލްމުވެރިންނަށް މަތީ ދަރަޖައަކާއި ބޮޑު ޝަރަފެއް ދެއްވާފައިވާތީ، މުސްލިމް މުޖުތަމަޢުގައި އަބަދުވެސް އެމީހުންނަކީ ވަރަށް ބޮޑު އިޙްތިރާމެއް ލިބި، ދީން ދެނެގަތުމުގެ އަސާސީ ރިފަރެންސްގެ ގޮތުގައި ބަލާ ބައެކެވެ. އިސްލާމީ ޙުކުމްތަކާއި، ޢަޤީދާގެ ކަންކަމާއި، ޢަމަލީ ދީނީ ހިދާޔަތާ ބެހޭގޮތުން ވާހަކަ ދައްކާއިރު، ޤުދުރަތީ ގޮތުން ފަތުވާތަކާއި ނަސޭހަތް ހޯދުމަށް ޢިލްމުވެރިންގެ ގާތަށް ދާއިރު، އެމީހުންގެ ހިދާޔަތާ އެއްގޮތަށް ދީނީ ދިރިއުޅުން ބައްޓަންކުރެއެވެ. އެކަމަކު ބައެއް ޢިލްމުވެރިން އެމީހުންގެ ހަޤީޤީ މިޝަނަށްވުރެ މަތީގައި ވެރިންގެ އިޙްތިރާމާއި، އަމިއްލަ މަސްލަހަތާއި، ދުނިޔޭގެ އިމްތިޔާޒުތަކާއި، ފައިދާހުރި ކަންކަން ބެހެއްޓުމަށް ފެށުމުން، އެމީހުންނަށް އާންމުންގެ އިތުބާރު މަޑުމަޑުން ފިލައިގެން ދާން ފަށައެވެ. އެ އިތުބާރު ބަލިކަށިވަމުންދާވަރަކަށް ޢިލްމުވެރިންގެ ދަރަޖައާއި ނުފޫޒުވެސް ދަށަށްދެއެވެ. އެ ސަބަބަށްޓަކައި މި މުސީބާތުގެ ފަހަތުގައިވާ މައިގަނޑު ސަބަބުތައް ދެނެގަނެ، މި ދަތިކަން ހައްލުކުރުމަށް މާނަހުރި ފިޔަވަޅުތައް އެޅޭނެ ގޮތް ހެދުން މުހިންމެވެ.
އޭގެ ތެރެއިން އެންމެ މުހިންމު ބައެއް ސަބަބުތައް ތިރީގައި މިވަނީއެވެ.
1. الله ގެ ރުހިވޮޑިގަތުމުގެ ބަދަލުގައި މީހުންގެ ރުހުން ހޯދުން
ދީނީ އިލްމުވެރިއެއްގެ އަސާސީ ވާޖިބަކީ الله ގެ ހައްގުގައި ތެދު ވާހަކަ ދެއްކުމާއި، އެކަލާނގެ ދީން އޮޅުވާލުމެއްނެތި ފޯރުކޮށްދިނުމެވެ. އެހެނަސް ބައެއް ޢިލްމުވެރިން، އަމިއްލަ މަސްލަހަތުތަކާއި، އިޖުތިމާޢީ ފިއްތުންތަކާއި، ނުވަތަ ސިޔާސީ ކަންކަމުގެ ސަބަބުން، الله ގެ ރުހިވޮޑިގަތުމުގެ ބަދަލުގައި މީހުންގެ ރުހުން ހޯދަން ފަށައެވެ. މިފަދަ އަމަލަކީ އެމީހުންގެ މިޝަންގެ ހަމަ ރޫހާ ފުށުއަރާ ކަމެއް ނޫން ކަމަށާއި އާންމުންގެ ކުރިމަތީގައި އެމީހުންގެ އިތުބާރު ގެއްލިގެންދާ ކަމެއް ކަމަށް ވެސް ވިދާޅުވި އެވެ.
މަޝްހޫރު ޙަދީޘެއް އެބައޮތެވެ. އޭގައި ބުނެފައި ވެއެވެ: ﷲ ނުރުއްސަވައިގެން މީސްތަކުންގެ ރުހިވޮޑިގަތުން ހޯދާ މީހަކަށް الله ގެ ރުހިވޮޑިގަތުންވެސް އަދި މީސްތަކުންގެ ދެމިއޮތް ރުހުމެއްވެސް ނުލިބޭނެއެވެ.
މި ސަބަބަށްޓަކައި ޢިލްމުވެރިން ތެދުވެރިކަމާއި، ސާބިތުކަމާއި، ތަޤްވާއަކީ، ޙަޤީޤަތް ދެއްކުމަށް ކުރާ ވަޢުދުގެ ބިންގަލަކަށް ހަދަން ޖެހެއެވެ.
2. މުޖުތަމަޢުން ވަކިވުން
ޢިލްމުވެރިންނާއި އާދައިގެ މީހުންނާ ދެމެދު ފަރަގު ބޮޑުވުމުގެ އަނެއް ބޮޑު ސަބަބަކީ މުޖުތަމަޢުން ވަކިވުމެވެ. އިލްމުވެރިން ކްލާސްރޫމްތަކާއި ސެމިނާރީތަކަށް ނިސްބަތްވާއިރު، އެމީހުންނާއި އާންމުންނާ ދެމެދު އޮންނަ ދުރުމިން ގުދުރަތީ ގޮތުން ފުޅާވެގެންދެއެވެ.
ކިޔަވައިދިނުމާއި ކިޔެވުމަކީ ޝައްކެއްވެސްނެތްގޮތުގައި މުހިންމު ކަމެއް ނަމަވެސް މުޖުތަމަޢުގެ ހަޤީޤަތްތަކާއި، ފިކުރީ ގޮންޖެހުންތަކާއި، އިޖުތިމާޢީ މައްސަލަތަކާމެދު ހޭލުންތެރިކަމެއް ނެތި ހުރުމަކީ، ރައްޔިތުންނަށް މަގުދައްކައިދިނުމުގެ ޤާބިލުކަން ޢިލްމުވެރިޔާއަށް ބަލިކަށިވެގެންދާ ކަމެކެވެ. މުޖުތަމަޢާ ގުޅިގެން އުޅުމުގެ މާނައަކީ ކަރާމާތް ނުވަތަ ދީނީ ޒިންމާ ދޫކޮށްލުމެއް ނޫނެވެ. މާނައަކީ މީހުންގެ ހާލަތު އަމިއްލައަށް ދެނެގަނެ، ދިމާވާ މައްސަލަތަކަށް އަހުލުވެރިވުމެވެ. ޢިލްމުވެރިން މުޖުތަމަޢާ ދުރުގައި ތިއްބަވާނަމަ، އެ މުޖުތަމަޢު އިޞްލާޙުކުރުމަށް އުންމީދު ކުރާނީ ކިހިނެއް ހެއްޔެވެ؟
އަބްދުލްހާދީ މުޖާހިދު ލިޔުއްވާފައިވާ މަދަރުސާ އެންޑް މުބާރިޒާ ފޮތުގައި ލިޔުއްވާފައި ވެއެވެ.
“ގިނަ މަދަރުސާތަކުގެ މަންހަޖުގައި ފިކުރީ ގޮތުން ތާށިވުމާއެކު، ހިތާމައަކީ، އެކަހެރިވުމުގެ ސަގާފަތެއް އެބައޮތް. މުދައްރިސުންނާއި ދަރިވަރުން ވެސް ގިނަ ފަހަރަށް މަސައްކަތް ކުރަނީ މުޖުތަމައުއާ ވީހާވެސް ދުރުވެ، ހަމައެކަނި ފޮތް ކިޔަވައިދިނުމާއި ކިޔެވުމުގައި ވަގުތު ހޭދަކުރާއިރު، މުޖުތަމައަށް އަސަރުކުރާ ފިކުރީ، ސިޔާސީ، އިޖުތިމާއީ، އަދި އަޚްލާގީ މައްސަލަތަކުން ދުރުހެލިވެ، އެކަން ކުރުމުން އަމިއްލައަށް ޚާއްޞަވެވޭނެ ކަމަށް ގަބޫލުކޮށްގެން.” ފުރިހަމައަށް އެމީހުންގެ ކިޔެވުމަށް.
(މަދްރަސާ އާއި މުބާރިޒާ، ޞ. 193)
3. ވެރިންގެ ނުފޫޒުގެ ދަށަށް ވެއްޓުން
އިލްމުވެރިން ތެދު ވާހަކަ ދެއްކުން ހުއްޓާލައި، އޭގެ ބަދަލުގައި ވެރިކަމުގައި ތިބި މީހުންގެ ރުހުން ހޯދައި، ދީނީ ޙުއްޖަތްތައް ބޭނުންކޮށްގެން ގޯސްތައް ޖަސްޓިފައި ކުރާއިރު، އެމީހުންގެ އަމިއްލަ އިތުބާރަށް ގެއްލުން ދިނުމުގެ އިތުރުން ދީނީ ދަރަޖައިގެ ނުފޫޒު ބަލިކަށިކޮށް، މުޖުތަމަޢުގެ ފިކުރީ ދަށަށް ދިއުމަށް ބާރުއަޅައެވެ.
ރަސްގެފާނު އަކްބަރުގެ ވާހަކައަކީ އެންމެންނަށް ދަންނަ މިސާލެކެވެ. އެއީ، ޠަބީޢަތުގައި، ޤާބިލު ވެރިއެއް ކަމުން، އޭނާގެ ދަރުބާރު ފުރިފައި އޮތީ ޢިލްމުވެރިންނެވެ. އެކަމަކު އެ ޢިލްމުވެރިންގެ ތެރެއިން ގިނަ ބަޔަކު ޙަޤީޤަތް ބުނުމުގެ ވާޖިބު ދޫކޮށް، އޭގެ ބަދަލުގައި އިމްތިޔާޒާއި ހެޔޮކަން ހޯދުމަށްޓަކައި ވެރިމީހާއާ ގާތްކަން ހޯދުމުން، އެމީހުން ވެގެން ދިޔައީ ފުޅާ ސަރަޙައްދެއްގެ ވެރިޔާ ރަނގަޅު މަގުން ދުރަށް ދިޔަ އެއް ސަބަބަށެވެ. ފަހުން ވަފާތެރި ޢިލްމުވެރިޔާ މުޖައްދީދު އަލްފް ޘާނީ ރަޙިމަހުﷲ ގެ އިޚްލާޞްތެރި މަސައްކަތުން އުއްމަތުގެ ބޮޑު ބައެއް އެ އިމްތިޙާނުން ސަލާމަތް ކުރެއްވިއެވެ. އެހެން ނޫންނަމަ އިންޑިއާއަށް ވެސް އަންދަލުސް އަށް ލިބުނު ނަސީބު ވެސް ކުރިމަތިވެދާނެ އެވެ.
4. ސްކޮލަރޝިޕް ބަލިކަށިވުމާއި އެކަޑަމިކް ސްޓޭންޑަރޑްސް ދަށްވުން
ދީނީ އިލްމުވެރިން އުފުލަންޖެހޭ މަސްއޫލިއްޔަތުތައް އިންތިހާއަށް ބޮޑު. ޢަޤީދާއާއި، އަޚްލާޤާއި، އިސްލާމީ ޝަރީޢަތާއި، އިޖުތިމާޢީ ކަންކަމާއި، މައްސަލަތައް ހައްލުކުރުމުގެ މައްސަލަތައް ހުރިހާ ކަމެއްވެސް ވަރަށް ބޮޑަށް ބިނާވެފައިވަނީ އެމީހުންގެ ކޮނޑުގައެވެ. މިފަދަ ޒިންމާއަކަށް ބޭނުންވަނީ ފުން ޢިލްމާއި، ފުޅާ ދާއިރާއެއްގައި ދިރާސާކުރުމާއި، ފިކުރީ ގޮތުން ފުރިހަމައަށް ތައްޔާރުވުމެވެ. ޢިލްމު ހޯދުމުގެ މަސައްކަތް ސެޓްފިކެޓް ހޯދުމުގެ ވަސީލަތެއް ނޫން އެހެން އެއްޗަކަށް ނުވެ، ތަޢުލީމީ މިންގަނޑުތައް ދަށަށް ދިއުމަށް ހުއްދަ ދީފިނަމަ، އޭގެ ނަތީޖާއަކަށް ވާނީ، ޢިލްމުވެރިންގެ އިތުބާރާއި، އުއްމަތުގެ ފިކުރީ ބާރުވެސް ބަލިކަށިވުމެވެ.
ޑރ.ޢަލީ އަލް ސައްލަބީ، އޭނާގެ ފޮތް ދަ އުސްމާނީ ޚިލާފަތުގައި ފާހަގަކުރައްވާފައިވާ ގޮތުގައި އުސްމާނީ ދައުލަތް ދަށަށް ދިޔަ އެއް ސަބަބަކީ ތަޢުލީމީ ފެންވަރު ދަށްވުމެވެ. ގިނަ ފަހަރަށް އެކަޑަމިކް ސެޓްފިކެޓްތައް ދިނީ މާ ފަސޭހައިން، މެރިޓަށް ބެލުމެއް ނެތި އެވެ. އެލިމެންޓަރީ ޓެކްސްޓްތަކެއް ކިޔަވައިގެން އުޅުނު ދަރިވަރަކަށް ފުރިހަމަ ސެޓްފިކެޓް ލިބިދާނެ އެވެ. ގިނަ ހާލަތްތަކުގައި ރަށުގެ މީހުން އިލްމީ ސެޓްފިކެޓްތައް ހޯދީ ހަމައެކަނި ލިޔެކިޔުންތަކުގެ ތެރެއިންނެވެ. ޤާހިރާގައި އިށީނދެގެން އިން ޓީޗަރަކު ދުވަހަކުވެސް ބައްދަލު ނުކޮށް މައްކާގައި ހުރި ދަރިވަރަކަށް ހުއްދަ ދޫކުރާނެއެވެ. މި ޢަމަލުގެ ސަބަބުން ޙަޤީޤީ ޢިލްމު ހޯދުމުގެ މަސައްކަތުގައި ގިނަ މުސްލިމުން ފަރުވާކުޑަވެގެން ދިޔައެވެ. އެމީހުންނަށް އުނގެނުން ރަނގަޅަށް ޙާޞިލު ނުކުރެވުނެވެ. އެކަށީގެންވާ މިންގަނޑަކާ އެއްގޮތަށް އިލްމީ ސެޓްފިކެޓް ދިނުމަކީ ކޮންމެހެން ކުރަންޖެހޭ ކަމެކެވެ.
ސެޓްފިކެޓްތައް މެރިޓެއް ނެތި ބެހުމަށްފަހު، ޢިލްމު ޚުދު ދަށަށް ދަނީ، ސަބަބަކީ ގިނަ ބަޔަކު ހޯދަން ފަށަނީ އެ ކަރުދާސްކޮޅެއް ތަމްސީލު ކުރަން ނިންމާފައިވާ އުނގެނުމަކަށްވުރެ ހަމައެކަނި ކަރުދާސްކޮޅެކެވެ.
(އުސްމާނީ ޚިލާފަތު، ޞ. 598)
