އަޙްމަދު ޝަފަޤް
މިއަދު ޕާކިސްތާނުގެ އިޤްތިޞާދަށް ބަލާލި މީހަކު ތަޞައްވުރު ކުރާނީ ކަރުހިއްކައިގެން އުޅޭ މީހަކު ފަޅުތެރޭގައި މިރާޖެއް ފަހަތުން ދުވާތަނެވެ. އެގައުމުގެ މިޒަމާނުގެ ތާރީހުގައި ވެސް ކުރިމަތިވެފައި ވަނީ އެންމެ ބޮޑު އިގްތިސާދީ ދަތިކަމަށެވެ. ސަރުކާރުގެ މައިގަނޑު ކަންބޮޑުވުމަކީ އިގްތިސާދު އަލުން ބިނާކުރުން ނޫން ހިސާބަށް ގޮސް، ކުރީގެ ލޯނުތަކުގެ އިންސްޓޯލްމަންޓާއި އިންޓަރެސްޓް ދެއްކުމަށް ތާޒާ ލޯނު ހޯދުމެވެ. މި ނިކަމެތި ހާލަތުގައި ޖެހިފައިވާ ޕާކިސްތާނުން އަންނަނީ ވޮޝިންޓަން، ބެއިޖިން، އަދި ރިޔާދުގެ ދޮރުތަކުގައި އެއްފަހަރާ ޓަކި ޖަހަމުން، އަމިއްލައަށް ކުރިއަށް ދިއުމުގެ އުންމީދުގަ އެވެ. ނަމަވެސް ޓަކި ޖަހާ ކޮންމެ ދޮރަކުން އަނެއްކާވެސް ހިތި ހަނދާންތަކެއް ގެނެސްދެނީ އެގައުމުގެ އިގްތިސާދު ކިހާ ނާޒުކު ވެފައިވާ ކަމެވެ.
ޗައިނާ-ޕާކިސްތާން އިކޮނޮމިކް ކޯރިޑޯ (ސީޕީއީސީ) ގެ ދަށުން އިސްލާމްއާބާދުން ވަނީ އިންޖީނުގެތައް ހިންގާ ޗައިނާގެ ކުންފުނިތަކުން ފައިސާ ދެއްކުން ލަސްވުމުން ޖަމާވެފައިވާ 172 ބިލިއަން ރުފިޔާގެ ސާޗާޖް ޖޫރިމަނާ އުނިކުރުމަށް އެދިފަ އެވެ. ސަރުކާރުން އުންމީދު ކުރީ ދެގައުމުގެ ދެމެދުގައި ގިނަ ބަޔަކު އާންމުވެފައިވާ “ހުރިހާ މޫސުމެއްގެ އެކުވެރިކަމުގެ” ބުރަ ލުއިކޮށްދޭނެ ކަމަށެވެ. ވިޔަފާރީގެ އެއްބަސްވުންތަކަށް އިހުތިރާމް ކުރަން ޖެހޭ ކަމަށް ބުނެ ބެއިޖިން އިން ސީދާ ދެކޮޅު ހެދި އިރު، އެއީ އެއީ އެވެ.
އެ ދެކޮޅު ހެދުމުން ޕާކިސްތާނަށް ވަނީ އިތުރު ބޮލުގައި ރިއްސުމެއް އުފެދިފައެވެ. އެ ކުންފުނިތަކަށް ދައްކަންޖެހޭ ދައްކަންޖެހޭ ފައިސާ މިހާރު ވަނީ 423 ބިލިއަން ރުފިޔާއަށް ވުރެ މައްޗަށް ގޮސްފައެވެ. ލަސްނުކޮށް އެ ބުރަ އާންމު ޕާކިސްތާނުންގެ މައްޗަށް އަރާނީ ކަރަންޓް ބިލް އިތުރަށް ބޮޑުވުމުގެ ސިފައިގަ އެވެ.
ޗައިނާއަށް ވިސްނައިދިނުމަށް ނާކާމިޔާބުވުމަށްފަހު އިސްލާމްއާބާދު އެނބުރި ދިޔައީ، މީގެ ކުރިން ވެސް ގިނަ ފަހަރަށް ރިޔާދަށް އަމާޒުވި ގޮތަށެވެ. ނަމަވެސް މިފަހަރު އެ އެދުމަކީ އާދަޔާ ހިލާފު އެދުމެކެވެ. މެދުއިރުމަތީގައި ހިނގަމުންދާ ހަނގުރާމަތަކާއި ތެލުގެ އަގު ބޮޑުވުމުގެ ފުރުސަތު އޮތް ކަމަށް ބުނެ ޕާކިސްތާނުން ވަނީ ވަރަށް ލުއި ޝަރުތުތަކެއްގެ ދަށުން 6.7 ބިލިއަން ޑޮލަރުގެ ތެޔޮ ފައިނޭންސިން ފެސިލިޓީއެއް ސައުދީ އަރަބިއްޔާއަށް އެދިފަ އެވެ. އެ އެދުމުން ހާމަވަނީ ހާލަތު ކިހާ ނިކަމެތިވެފައިވާ ކަމެވެ.
މީގެ ކުރީ އަހަރުތަކުގައި ޕާކިސްތާނުން ދައްކަމުން އައީ ޑިފެއާޑް ޕޭމަންޓް އެރޭންޖްމަންޓްތަކުގެ ތެރެއިން ލިބުނު ތެލުގެ ހަތަރު ޕަސެންޓާއި ހަ ޕަސެންޓާ ދެމެދުގެ އިންޓަރެސްޓެކެވެ. މިފަހަރު ހުށަހަޅާފައިވަނީ އެންމެ ރަމްޒީ އެއް ޕަސެންޓެވެ. އަދި ފަނަރަ އަހަރުގެ މުއްދަތަކަށް ފައިސާ ދެއްކުމަށް އެދިފައިވާއިރު، ފުރަތަމަ ފަސް އަހަރުގެ ތެރޭގައި އެއްގޮތަކަށް ވެސް އިންސްޓޯލްމަންޓެއް ނުލިބެ އެވެ. މިފަދަ އިންތިޒާމަކުން އިސްލާމްއާބާދަށް ދެތިން އަހަރު ދުވަހުގެ ނޭވާލާން ޖާގައެއް ގަނެވިދާނެ އެވެ. އެހެނަސް، އެ އެދުމުގައި އެއަށްވުރެ މާ މުހިންމު އެއްޗެއް ބުނަނީ، މަދުވެގެން ކުރިއަށް އޮތް ފަނަރަ އަހަރު ދުވަހުގެ ތެރޭގައި އިމްޕޯޓްކުރާ ތެލަށް ސީދާ ފައިސާ ދެއްކުމުގެ ގާބިލްކަން ޕާކިސްތާނުން ވެސް ލިބޭނެ ކަމަށް ނުބެލެވެ އެވެ. މީގެ އިތުރުން ތެލުގެ އަގު އުފުލިގެން ދިއުމުން މިހާރުވެސް އިންތިޒާރު ކުރަމުންދަނީ ޕާކިސްތާނުގެ އާންމުންގެ ކެތްތެރިކަމާއި ގަތުމުގެ ބާރު އިމްތިހާނުކުރުމަށެވެ.
ދެން އޮތީ ވޮޝިންޓަން. ޕާކިސްތާނުން އެމެރިކާގެ ޚަޒާނާގައި އެދިފައިވަނީ 10 ބިލިއަން ޑޮލަރުގެ ޚާއްސަ މާލީ ފެސިލިޓީއެއް ދިނުމަށެވެ. އެ އެދުމުގެ ފަހަތުގައިވާ ވާހަކައަކީ އިގްތިސާދީ އަޖައިބެއް ނޫން ނަމަވެސް ވޮޝިންޓަންގެ ޑިޕްލޮމެޓިކް ޗެސްބޯޑުގައި ކުޅެމުންދާ ސިޔާސީ ކުޅިވަރެކެވެ.
އިސްލާމްއާބާދުން ބުނާ ގޮތުގައި ފަހަކަށް އައިސް ވޮޝިންޓަން އާއި ތެހެރާނާ ދެމެދު ފިތުނަ ބޮޑުވި ދުވަސްވަރު ޕާކިސްތާނުން މަޑުމަޑުން މެދުވެރިއެއްގެ ގޮތުގައި މަސައްކަތް ކުރީ ފަހަތު ޗެނަލްތަކުން ދެ ފަރާތުގެ މެދުގައި މެސެޖުތައް ގެންދިޔަ އެވެ. މިހާރު އުންމީދު ކުރަނީ އެ ޑިޕްލޮމެޓިކް މަސައްކަތްތަކަށް އައިއެމްއެފްގެ ހަރުކަށި ޝަރުތުތަކުގެ ސަބަބުން ކުރިމަތިވާ ބައެއް ޕްރެޝަރަށް ލުއި ލިބޭނެ 10 ބިލިއަން ޑޮލަރު ލިބޭނެ ކަމަށެވެ.
ވޮޝިންޓަނުން ހިތްވަރު ލިބޭ މަދު ސިގްނަލްތަކެއް އައިސްފައިވެ އެވެ. ނަމަވެސް ފުޅާ މަންޒަރުން އިޝާރާތް ކުރަނީ އޭގެ އިދިކޮޅަށެވެ.
އެމެރިކާއާއި އީރާނާ ދެމެދު އޮންނަ ގުޅުން ރަނގަޅުވުމުގެ ބަދަލުގައި ގޯސްވަމުން ގޮސްފައިވެއެވެ. އެ ސަބަބާހުރެ ޕާކިސްތާނުގެ އެދުން އަދިވެސް ކަރުދާހުގެ މަސައްކަތްތަކުން ކުރިއަށް ނުދާއިރު، ހަގީގަތަކަށް ވުމާ ދުރުވެ އެވެ. ސިޔާސީ އަދި އިގްތިސާދީ ގޮތުން ބެލުންތެރިންނަށް މުޅި ހާލަތަކީ އުނދަގޫ ކަމެއް ކަމުގައި ވިޔަސް އިރޮނިކް ހާލަތެކެވެ.
ބޭރުގެ ލޯނުތަކާއި، ކުއްލި އެހީތަކާއި، ތަކުރާރުކޮށް ދަރަނި ލުއިކޮށްދިނުމުން ދިރިހުރި ދައުލަތެއް ދުނިޔޭގެ ބޮޑެތި ދެ ވާދަވެރިއެއްގެ މެދުގައި ފައިދާހުރި ނުފޫޒުގަދަ މެދުވެރިއެއްގެ ގޮތުގައި ހުށަހަޅާނީ ކިހިނެއް ހެއްޔެވެ؟ ހަގީގަތަކީ އެމެރިކާ ފަދަ ގައުމުތަކުން ޕާކިސްތާން އެންގޭޖްކޮށް ނުބެހެއްޓޭނީ އެއްވެސް ދެމިއޮންނަ އެކުވެރިކަމެއް އޮތުމުންނެވެ. އެމީހުން އެކަން ކުރަނީ އެކަމުގެ މައްޗަށް އެމީހުންގެ ނުފޫޒު ގެއްލެން ބޭނުން ނުވާތީއެވެ. ޕާކިސްތާން އެއްކޮށް ދޫކޮށްލުމަކީ ޗައިނާގެ އިގްތިސާދީ ދައުރުގެ ތެރެއަށް މުޅިން ވެސް ވައްޓާލެވޭނެ ކަމެއް ކަމަށް ވޮޝިންޓަނަށް ވިސްނެ އެވެ. ގްވާޑާ ފަދަ ސްޓްރެޓެޖިކް ބަނދަރުތަކުގެ މުހިންމުކަން އެމެރިކާގެ މަސްލަހަތަށް ގެއްލިގެންދާނެ އެވެ. ހަމައެއާއެކު، ޕާކިސްތާނުގެ ޖިއޮގްރަފީއާއި، ސަރަޙައްދީ ސަލާމަތީ ހިސާބުތަކުގައި ޕާކިސްތާނުގެ ދައުރު ކަމަށް ބުނާ ގޮތުން، ޕާކިސްތާނަކީ ކޮންމެ ބޮޑު ބާރެއްގެ އިކުއެޝަންގެ ބައެއްގެ ގޮތުގައި ދެމިއޮތުން ކަށަވަރުކޮށްދޭ ކަމެކެވެ.
ދުނިޔޭގެ ބާރުތަކުން ޕާކިސްތާން ފުނޑުފުނޑުވާވަރަށް ބަލިކަށިވުމަށް ފުރުޞަތު ނުދޭ، އަދި ފުރިހަމައަށް އަމިއްލައަށް ކޮޅަށް ތެދުވެވޭ ވަރަށް ވަރުގަދަވުމަށް އެހީތެރިވެ ނުދެއެވެ.
މިއީ ބައިނަލްއަޤްވާމީ ސިޔާސަތުގެ ހަރުކަށި ހަގީގަތްތަކުގެ ތެރެއިން އެއް ހަގީގަތެވެ. ދާއިމީ އެކުވެރިކަމެއް ނެތެވެ. ހަމައެކަނި ދާއިމީ މަސްލަހަތުތަކެއް އެބަހުއްޓެވެ. އެއްވެސް ގައުމަކުން ޕާކިސްތާނަކީ ހަމައެކަނި އިސްލާމީ ދައުލަތަކަށް ވާތީ ނުވަތަ އެ ދައުލަތުގެ ތާރީހީ ތަރިކައެއްގެ ސަބަބުން އެތައް ބިލިއަން ޑޮލަރެއް ޕާކިސްތާނާ ހަވާލު ނުކުރާނެ އެވެ.
ޕާކިސްތާނުން އެކްސްޕޯޓް ފުޅާކޮށް، ޓެކްސް ނިޒާމު އިސްލާހުކޮށް، ދައުލަތުގެ މުއައްސަސާތަކާއި އަސްކަރީ އޮނިގަނޑުތަކާއި ސިޔާސީ ދައުރުތަކުގައި ކޮރަޕްޝަނާ ކުރިމަތިލައި، އުފެއްދުންތެރި އިގްތިސާދު ހަރުދަނާ ނުކުރާހާ ހިނދަކު، ވަރުގަދަ ބާރުތަކުގެ ޖިއޮޕޮލިޓިކަލް ޗެސްބޯޑުގައި އަނެއް އެއްޗެއްގެ ގޮތުގައި ޕާކިސްތާނުން ދެމިއޮންނާނެ އެވެ. ކޮސްމެޓިކް ޑިޕްލޮމެސީ އާއި ދަރަނި ފައިސާއިން ގަންނަ ތެޔޮ ދުވަސްކޮޅަކަށް ލައިޓްތައް ދިއްލާފައި ހުރެދާނެ އެވެ. ޤައުމެއްގެ މުސްތަޤްބަލް ބިނާ ނުކުރެވޭނެ.
