ކަރީމް އަކްރަމީ
ޙައްޤަށް އަމުރުކުރުމާއި ނުބައިކަން މަނާކުރުން: ސާފު މުޖުތަމަޢަކަށް ދާ މަގު
މުޖުތަމަޢުގެ ހެޔޮކަން ދެމެހެއްޓުމާއި ކޮރަޕްޝަން ފެތުރުން ހުއްޓުވުމުގައި ބޮޑު ދައުރެއް އަދާކުރުމަކީ އިސްލާމްދީނުގެ އަސާސީ އެއް ވާޖިބެއް ޙައްޤަށް އަމުރުކުރުމާއި ނުރަނގަޅަށް މަނާކުރުމެވެ. އަމީރުލް މުއުމިނީން (އެޗް.އޭ) ދެއްކެވި އެތައް ބަޔާނެއްގައި، ޙައްޤަށް އަމުރުކުރުމާއި ނުބައިކަން މަނާކުރުމަކީ ހަމައެކަނި އާދައިގެ ދީނީ ވާޖިބެއްގެ ގޮތުގައި ނޫން ކަމަށާއި، އިސްލާމީ ނިޒާމުގެ މައިގަނޑު އެއް މަޤްޞަދެއްގެ ގޮތުގައި ބަލާފައެވެ. ދެކުނުގެ އަތޮޅުތަކުގެ ލޯކަލް އޮފިޝަލުންނާއި އިލްމުވެރިންނާއި ގަބީލާތަކުގެ އިސްވެރިންނާ އެކު ކަނޑަހާރުގައި ބޭއްވި ބައްދަލުވުމެއްގައި ސާފުކޮށް ވިދާޅުވީ ވިހި އަހަރުގެ ޖިހާދުގެ މައިގަނޑު އެއް އަމާޒަކީ ރަނގަޅު އަމުރުކުރުމާއި ނުބައިކަން މަނާކުރުމުގެ ވާޖިބު އަދާކުރުމެވެ.
މި ބަޔާނުން ދައްކުވައިދެނީ ލީޑަރޝިޕްގެ ވިސްނުމުގައި މި ވާޖިބު އަދާކުރާ މައިގަނޑު ދައުރެވެ؛ އެއިން ދޭހަވަނީ މި އުސޫލު އަމަލީ ގޮތުން ގެނައުމަކީ އަފްޣާން ގައުމުގެ އަހަރުތަކުގެ ޖިހާދާއި މަސައްކަތާއި ގުރުބާނީގެ ބޮޑު އެއް ކާމިޔާބީގެ ގޮތުގައި ދެކޭ ކަމެކެވެ. އަމީރުލް މުޢުމިނީން (އެޗް.އޭ) ގެ ބަޔާންތަކުގައި މުހިންމު އަދި ތަކުރާރުވާ އަނެއް މައުޟޫއަކީ ޙައްޤަށް އަމުރުކުރުމާއި ނުބައިކަން މަނާކުރުމާމެދު އޭނާގެ އިންތިޒާމުކޮށްފައިވާ، މެތޮޑިކަލް ވިސްނުމެވެ.
އަމީރުލްމުޢުމިނީން (އެޗް.އޭ) ގެ ނަޒަރުގައި، ޙައްޤަށް އަމުރުކުރުމާއި، ނުބައިކަން މަނާކުރުމަކީ، ނިޒާމު ހަރުދަނާކޮށް، ހަމައަކަށް އެޅުވުމުގައި، އެކަން އަދާކުރުމަކީ ކޮންމެ މުސްލިމަކަށްވެސް ދީނީ ވާޖިބެކެވެ. މިކަމުން އެނގޭ ގޮތުގައި އޭނާ ދެކެވަޑައިގަންނަވަނީ ޙައްޤަށް އަމުރުކުރުމާއި ނުބައިކަން މަނާކުރުމަކީ ހަމައެކަނި އިދާރީ ނުވަތަ ސަރުކާރުގެ މަސައްކަތެއްގެ ގޮތުގައި ނޫންކަމަށާއި، އެއީ ހުރިހާ މުސްލިމުންގެ ދީނީ ޒިންމާއެއްގެ ގޮތުގައެވެ. ޕަކްޓިއާ ޕްރޮވިންސްގެ ލޯކަލް އޮފިޝަލުންނާއެކު ބޭއްވި އެހެން ބައްދަލުވުމެއްގައި ވެސް ހަމަ އެފަދައިން ރަނގަޅަށް އަމުރުކުރުމާއި ނުބައިކަން މަނާކުރުމުގެ ގާނޫނު ތަންފީޒުކުރުމަށް އަލިއަޅުވާލެއްވި އެވެ.
ތަޙްލީލީ ގޮތުން ބަލާއިރު، އަމީރުލް މުޢުމިނީން (އެޗް.އޭ) ބާރުއަޅާފައިވަނީ ޙައްޤަށް އަމުރުކުރުމާއި، ނުބައިކަން މަނާކުރުމަށް ދެއްވާފައިވާ ގޮތް، ބައެއް މައިގަނޑު މައުޟޫޢުތަކުގެ ދަށުން ބެލެވިދާނެއެވެ.
ފުރަތަމަ: ޙައްޤަށް އަމުރުކުރުމާއި ނުރަނގަޅު މަނާކުރުމުގެ ޒިންމާ އުފުލަންޖެހޭ މުއައްސަސާއަށް ތާއީދުކުރުން
ރަގަޅަށް އަމުރުކުރުމާއި ނުރަނގަޅަށް މަނާކުރުމުގެ ގާނޫނު މުޤައްދަސް ލިޔުމަކާއި ހަތަރު ބާބާއި 35 މާއްދާއަކުން އެކުލެވިގެންވާ ގާނޫނު ރަސްމީ ގެޒެޓުގައި ޝާއިއުކުރީ އަމީރުލް މުއުމިނީން (އެޗްއޭ) ސޮއިކުރުމަށްފަހު، އެ ގާނޫނު ތަންފީޒުކުރުމުގެ ޒިންމާ މިނިސްޓްރީ ފޯ ޕްރޮޕެގޭޝަން އޮފް ވިޗުއަލް، ޕްރިވެންޝަން އޮފް ވައިސް އެންޑް ޝަކުވާތައް އަޑުއެހުމާ ހަވާލުކުރި އެވެ. މި ޤާނޫނުގައި އިސްލާމީ ޝަރީޢަތާއި ހަނަފީ ފިޤުހުގައިވާ ގޮތުގެ މަތިން ހެޔޮކަމަށް އަމުރުކުރުމާއި ނުބައިކަން މަނާކުރުން މިނިސްޓްރީއަށް ވާޖިބުވެއެވެ. އަދި ރައްޔިތުންގެ މެދުގައި ސުލްހައާއި އަޚުވަންތަކަން ކަށަވަރުކޮށްދިނުމާއި، ނަސްލީ، ބަހުގެ އަދި ސަރަހައްދީ ތަފާތުކުރުންތައް ހުއްޓުވުމުގެ ޒިންމާވެސް މިނިސްޓްރީން އުފުލައެވެ.
ދެވަނަ: ރަނގަޅު އަމުރުކުރުމާއި ނުރަނގަޅު މަނާކުރުން ކުރިއަށް ގެންދާއިރު އަޚްލާޤީ އުސޫލުތަކަށް ތަބާވުން
މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން މީހުންގެ ކަރާމާތާއި އިންސާނީ އަގަށް އިޙްތިރާމްކުރުމާއި، އެމީހުންނާ މެދު ރަނގަޅު މުޢާމަލާތާއި، މަޑުމައިތިރި ނަސޭހަތާއި ނަސޭހަތްދިނުމާއި، މީހުންގެ އަމިއްލަ ފާފަތައް ހާމަވުމުން ދުރުހެލިވުމާއި، އެ ފާފަތަކަށް ޖާސޫސުކުރުމުން ދުރުހެލިވުމަކީ ހިސްބާގެ އަސާސީ އުސޫލުތަކުގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ކަންކަމެވެ. މި އުސޫލުތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި ހައްގަށް އަމުރުކުރުމާއި ނުބައިކަން މަނާކުރުމަކީ ޙިކުމަތާއި ރަނގަޅު ނަސޭހަތާއި އިންސާނީ ކަރާމާތަށް އިޙްތިރާމްކޮށްގެން ކުރިއަށް ގެންދަންޖެހޭ ކަމެއް ކަމަށާއި، އަނިޔާވެރިކަމާއި ނުވަތަ މީހުންގެ އަމިއްލަ ކަންކަމަށް ވަދެގަތުމުން ނޫން ކަމަށެވެ.
ތިންވަނަ: ޙައްޤަށް އަމުރުކުރުމާއި ނުރަނގަޅު މަނާކުރުމުގެ ޒިންމާ އުފުލާ އޮތޯރިޓީއާ އެއްބާރުލުން ދިނުމުގައި ޢިލްމުވެރިންގެ ދައުރު
އަމީރު އަލްމުމިނީން (އެޗްއޭ) ވަނީ ޙައްޤަށް އަމުރުކުރުމާއި ނުބައިކަން މަނާކުރުމުގެ ވާޖިބު އަދާކުރުމުގައި ކަމާބެހޭ ފަރާތްތަކަށް ފުރިހަމައަށް އެއްބާރުލުން ދިނުމަށާއި، ކޮންމެ ދުވަހަކުވެސް އަމިއްލަ މިސްކިތްތަކުގައި އަޅުކަންކުރާ މީހުންނާއި އާންމުންނަށް އީމާންތެރިކަމާއި ޢަޤީދާއާއި ނަމާދުގެ ކަންކަން ވިސްނައިދިނުމަށް އިލްމުވެރިންނަށް އެދިވަޑައިގެންފައެވެ. މި އިރުޝާދުތަކުން ދައްކުވައިދެނީ ލީޑަޝިޕްގެ ސްޓްރަކްޗަރޑް، ސިސްޓަމެޓިކް ވިއުގައަކީ ރަނގަޅުކަމަށް އަމުރުކުރުމާއި ނުބައިކަން މަނާކުރުމުގެ ވިސްނުމެވެ.
ހަތަރުވަނަ: ޙައްޤަށް އަމުރުކުރުމާއި ނުބައިކަން މަނާކުރުމާއި ރައްޔިތުންގެ ޝަރީޢަތުގެ ޙައްޤުތަކާ އޮންނަ ގުޅުން
އަންހެނުންގެ ޝަރީއަތުގެ ހައްގުތައް ކަށަވަރު ކުރުމަށްޓަކައި މިނިސްޓްރީން ވަނީ މަޖުބޫރުކޮށްގެން ކައިވެންޏާއި މަހްރު (ކައިވެނީގެ ދަރަޖަ) އާއި ބެލެހެއްޓުމާއި ވާރުތަވެރިކަމުގެ އެތައް މައްސަލަތަކެއް ނަގައި، އަންހެނުންނަށް އަނިޔާވެރިކަން ހުއްޓުވުމަށް ފިޔަވަޅުތައް އަޅާފަ އެވެ. މި ފިޔަވަޅުތަކުން އެނގޭ ގޮތުގައި، އަމީރުލް މުޢުމިނީން (އެޗް.އޭ) ގެ ނަޒަރުގައި، ޙައްޤަށް އަމުރުކުރުމާއި، ނުބައިކަން މަނާކުރުމަކީ ހަމައެކަނި ގޯސްކަން ހުއްޓުވުމުގައި ޙައްދުވެފައިވާ ކަމެއް ނޫނެވެ؛ އަދި އަނިޔާ ލިބިފައިވާ މީހުންގެ ހައްގުތައް ރައްކާތެރިކުރުމާއި މުޖުތަމައުގައި ތިބި ނާޒުކު ޖަމާއަތްތަކަށް އެހީތެރިވުން ވެސް ހިމެނެ އެވެ.
އަމީރުލް މުޢުމިނީން (އެޗް.އޭ) ޙައްޤަށް އަމުރުކުރުމާއި ނުބައިކަން މަނާކުރުމަށް ބާރުއަޅުއްވާފައިވަނީ ފަރުދުންނާއި މުޖުތަމަޢުވެސް އިސްލާހުކުރުމުގައި މި ވާޖިބުގެ ދައުރު ފުންކޮށް ދެނެގަތުމުންނެވެ. މިނިސްޓްރީއަށް ތާއީދުކޮށް، އަދި މި ހަށިގަނޑަށް އެއްބާރުލުން ދިނުމަށް އިލްމުވެރިންނަށް ހިތްވަރުދީގެން، އަފްޣާނިސްތާނުގެ މުޖުތަމަޢު ޠާހިރުކަމާއި ތަޤްވާވެރިކަމާއި ޝަރީޢަތުގެ ޙުކުމްތަކަށް ވަޢުދުވުމާ ދިމާއަށް ކުރިއަށް ދިއުމަށްޓަކައި، މި އިލާހީ ވާޖިބު އަދާކުރުމަށް ސްޓްރަކްޗަރޑް، ކޯޑިނޭޓެޑް މެކޭނިޒަމެއް ބިނާކުރުމަށް މަސައްކަތް ކުރައްވައެވެ. އެ އުސޫލަކީ، ޙިކުމަތާއި ރަނގަޅު ސުލޫކާއި ޖޯޑުކޮށްގެން، އިޖުތިމާޢީ ޢަޤީދާތަކާއި ސުލޫކަށް ފުން ބަދަލުތަކެއް ގެނައުމުގެ ބިންގާ އެޅި، އިސްލާމީ ނިޒާމުގެ މަތީ ލަނޑުދަނޑިތަކަށް ވާސިލްވުމަށް އެހީތެރިވެދޭނެ އުސޫލެކެވެ.
ތަޖުރިބާއިން ސާބިތުވެފައިވާ ގޮތުގައި ރަނގަޅު އަމުރުކުރުމާއި ނުބައިކަން މަނާކުރުމުގެ ވާޖިބެއް ނެތި މުޖުތަމައު އިސްލާހުކުރުމަކީ ފަސޭހައިން ކުރެވޭނެ ކަމެއް ނޫނެވެ.
ޙައްޤަށް އަމުރުކުރުމާއި ނުރަނގަޅަށް މަނާކުރުމަކީ އިސްލާމީ މުޖުތަމަޢުގެ ވަރުގަދަ ރުކުނެވެ. އެކަން ބަލިކަށިވެއްޖެނަމަ މުޖުތަމައުގެ މުޅި އޮނިގަނޑު ފުނޑުފުނޑުވުމާ ކުރިމަތިލާން ޖެހެ އެވެ.
