ޚައިބަރު ޖަލާލް
ވަގުތާއި ދިރިއުޅުމުގެ ފުރުސަތުތަކުގެ ރަނގަޅު ބޭނުން ހިފުމުގައި މެދުމިނެވެ
އިސްލާމްދީނުގައި މެދުމިން އުނގަންނައިދޭ އަނެއް މުހިއްމު ދާއިރާއަކީ، މީހަކު ވަގުތު ބެލެހެއްޓުމާއި، الله އޭނާގެ ކުރިމަތީގައި ލައްވާފައިވާ ފުރުޞަތުތަކުގެ ބޭނުން ހިފާ ގޮތެވެ.
ވަގުތަކީ الله ތަޢާލާ އިންސާނުންނަށް ދެއްވި އެންމެ ބޮޑު އެއް ނިޢުމަތެވެ. އެއްފަހަރު ފުންމާލުމުން ދުވަހަކުވެސް އެނބުރި ނުދެއެވެ. އެއީ އިސްލާމީ ޝަރީޢަތުން މުސްލިމުންނަށް ގޮވާލާ ވަގުތު ބުއްދިވެރިކަމާއެކު ބޭނުންކުރުމަށާއި، ދެ ހައްދުފަހަނަޅާފައިވާ ކަންކަމުން ދުރުހެލިވެ، ފަރުވާކުޑަކޮށް ބޭކާރުކޮށް ނުވަތަ އެންމެ ކަމެއްގެ ނަމުގައި އެހެން ވާޖިބުތަކަށް އިހުމާލުވުމަށެވެ.
ހިތާމައަކީ މިއަދު ގިނަ ބަޔަކު ދުނިޔޭގެ ކަންކަމާއި މުއްސަނދިކަން ހޯދުމުގެ މަސައްކަތުގައި އެހާ ބޮޑަށް ޣަރަޤުވެ، އަޅުކަމާއި، އާއިލާއާއި، ތަޢުލީމާއި، އަދި އެނޫންވެސް މަސްއޫލިއްޔަތުތަކަށް އިހުމާލުވުމެވެ. އަނެއް ބަޔަކު ވެއްޓޭނީ އިދިކޮޅު ގޯހަކަށެވެ. އެމީހުން މުޅިން އެއް ހަރަކާތަކަށް ޚާއްޞަވެ، ދިރިއުޅުމުގެ އަމަލީ ބޭނުންތަކާއި މުޖުތަމަޢަށް ދައްކަންޖެހޭ ވާޖިބުތައް ގެއްލިގެންދެއެވެ.
އިސްލާމްދީން ދެމަގަށް ވެސް ރުހުން ނުދެއެވެ. އެއީ މުއުމިނުންނަށް ދިރިއުޅުން އެމީހުންގެ މައްޗަށް އުފުލާ ކޮންމެ ޒިންމާއެއްގެ ތެރެއިން ބެލެންސް ބެހެއްޓުމަށް ގޮވާލާ ކަމެކެވެ.
ކީރިތި ޤުރުއާނުގައި ވަގުތުގެ މައްޗަށް الله ތަޢާލާ ހުވާކުރައްވައެވެ.
﴿وَالْعَصْرِ إِنَّ الْإِنسَانَ لَفِي خُسْرٍ إِلَّا الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ وَتَوَاصَوْا بِالْحَقِّ وَتَوَاصَوْا بِالصَّبْرِ﴾ (سورة العصر)
“އަލްޢަޞްރުގެފާނުންނެވެ. ހަމަކަށަވަރުން އިންސާނުންވަނީ ގެއްލުމެއްގެ ތެރޭގައެވެ.”
އީމާންވެ، ޞާލިޙު ޢަމަލުތައް ކުރާ މީހުން މެނުވީ، އަދި އެކަކު އަނެކަކު ޙަޤީޤަތަށް ލަފާދީ، ކެތްތެރިވުމަށް އެއްބަޔަކު އަނެއްބަޔަކަށް ލަފާދޭ މީހުން މެނުވީއެވެ.
(ސޫރަތުލް ޢަޞްރު)
الله ހުވާކުރައްވަނީ ހަމައެކަނި އިންތިހާ އަގުހުރި މަތިވެރި ދަރަޖައިގެ ކަންކަމުގައެވެ. އެއީ ވަގުތުގެ މައްޗަށް ހުވާ ކުރައްވާ ސަބަބެވެ.
މި ކުރު ސޫރަތުގެ މެސެޖަކީ ސީދާ މީހެކެވެ: މީހެއްގެ ހަގީގީ މުއްސަނދިކަމަކީ އޭނާގެ މުޅި އުމުރެވެ. ހަގީގީ ކާމިޔާބީ ނިސްބަތްވަނީ އެ މުއްސަނދިކަން އީމާންކަމާއި، ޞާލިޙު ޢަމަލުތަކާއި، ޙައްޤުގެ ޚިދުމަތަށް ހޭދަކުރާ މީހުންނަށެވެ.
މުޙައްމަދު ނަބިއްޔާ (ޞޢވ) ވެސް ވަގުތުގެ އަގު ހަނދާންކޮށްދެއްވިއެވެ.
«نِعْمَتَانِ مَغْبُونٌ فِيهِمَا كَثِيرٌ مِنَ النَّاسِ: الصِّحَّةُ وَالْفَرَاغُ»
“ގިނަ ބަޔަކު ބޭކާރުކުރާ ދެ ނިޢުމަތެއް އެބައޮތް: ސިއްހަތާއި ހުސްވަގުތު.”
(ޞަޙީޙްލްބުޚާރީ، 6412)
މި ޙަދީޘްފުޅުން ހަނދާންކޮށްދެނީ ގިނަ މީހުން އެމީހުންނަށް ލިބޭ ފުރުޞަތުތަކުގެ އަގު ދެނެގަންނަނީ އެ ފުރުޞަތުތައް ފުނޑުފުނޑުވެގެން ދިއުމުންނެވެ.
ބުއްދިވެރި މުސްލިމަކު އެހެންކަމުން ކޮންމެ ހިނދުކޮޅެއް ގުނާލެވޭތޯ މަސައްކަތް ކުރެއެވެ. އޭނާ ވަގުތު ހޭދަކުރަނީ އަޅުކަމުގައި، ޢިލްމު ހޯދުމުގައި، އެހެން މީހުންނަށް ޚިދުމަތް ކުރުމުގައި، ޙަލާލު ދިރިއުޅުން ހޯދުމުގައި، އަދި އެނޫންވެސް ފައިދާއެއް ލިބޭ ކޮންމެ ކަމެއް ކުރުމުގައެވެ. ވަގުތު ބޭނުންކުރުމުގައި މެދުމިނުގެ މާނައަކީ ދިރިއުޅުމުގެ ކޮންމެ ބަޔަކަށް ހައްގުކަން ދިނުމެވެ: އަޅުކަމާއި، މަސައްކަތާއި، އަރާމުކުރުމާއި، އާއިލާއާއި، ކިޔެވުމާއި، އިޖުތިމާޢީ ގުޅުންތަކުގެ ޙައްޤު ޖާގައެވެ.
މިއަދު މުޖުތަމަޢުގައި ދިމާވެފައިވާ އެންމެ ބޮޑު އެއް މައްސަލައަކީ ފަރުވާކުޑަކޮށް ވަގުތު ބޭކާރު ކުރުމެވެ.
ގިނަ ބަޔަކު ދިރިއުޅުމުގެ ބޮޑު ބައެއް ހޭދަކުރަނީ ސްމާޓްފޯނުތަކުގައި ކަމަށާއި، ގިނަ ފަހަރަށް ސްމާޓްފޯނު ބޭނުންކުރަނީ މަދު ފައިދާއެއް ލިބޭ ގޮތަށް ކަމަށެވެ. މި މުޞީބާތުން ސަލާމަތްވެފައިވަނީ ﷲ އިރާދަކުރެއްވި މީހުން މެނުވީ މަދު ބައެކެވެ. އެއް ޒަމާނެއްގައި ނަމާދާއި، ކީރިތި ޤުރުއާން ކިޔެވުމާއި، الله ހަނދުމަކުރުމާއި، އާއިލީ ގުޅުންތައް ދެމެހެއްޓުމާއި، އެހެނިހެން އަގުހުރި ކަންކަމަށް ނިސްބަތްވާ ގަޑިތައް މިހާރު މި އާލާތްތަކުން ހޭދަވެ، ވަގުތު ބޭކާރުވުމުގެ އެންމެ ބޮޑު އެއް ސަބަބެވެ.
އެހެނަސް އިދިކޮޅު ހައްދުފަހަނަޅައިދިއުން ރަނގަޅެއް ނޫނެވެ. ނިމުމެއް ނެތް މަޖާކުރުމާއި ވަގުތު ބޭކާރުކުރުމަކީ ގެއްލުން ހުރި ކަމެއް ފަދައިން، އަމިއްލައަށް އަރާމުކުރުމާއި އެހެނިހެން ގުދުރަތީ އިންސާނީ ބޭނުންތަކަށް އިންކާރުކުރުމަކީ ވެސް އިސްލާމްދީނުގެ ބެލެންސްޑް ރޫހާ ޚިލާފު ކަމެކެވެ.
ވަގުތުގެ އަގު މީސްތަކުންނަށް ވިސްނި، الله ގެ ރުހިވޮޑިގަންނަވާ ގޮތަށް އެ ފުރުސަތުތަކުގެ ބޭނުން ހިފާ މުޖުތަމަޢަކީ ތަނަވަސްކަމާއި، ހަމަޖެހުމާއި، ކުރިއެރުމާއި، ކުރިއެރުމާއި ދިމާލަށް ދަތުރުކުރާ މުޖުތަމަޢެކެވެ. އެކަމަކު ވަގުތު ބޭކާރުވެ އަޅުކަމާއި ހެޔޮކަމުގެ ފުރުސަތުތަކަށް އިހުމާލުވުމުން އޭގެ ނަތީޖާއަކީ اللهގެ ނުރުހުމާއި ފަރުދުންނާއި މުޖުތަމައު ވެސް ދަށަށް ދިއުމެވެ. މި ސަބަބަށްޓަކައި އިސްލާމްދީނުގެ މާތް ޝަރީޢަތުގައި އެ ޝަރީޢަތުގެ އަހުލުވެރިންނަށް ދަސްކޮށްދެނީ ދިރިއުޅުމަކީ އަގުހުރި އަމާނާތެއްގެ ގޮތުގައި ދެކޭށެވެ. އެއީ ޑިސިޕްލިން އާއި ބެލެންސް އާއި ފަރުވާތެރިކަމާއެކު ޕްލޭންކޮށްގެން ބޭނުން ކުރަން ޖެހޭ އެއްޗެކެވެ. ކޮންމެ މީހަކާވެސް ޤިޔާމަތް ދުވަހު ސުވާލު ކުރެވޭނީ އޭނާގެ ޙަޔާތާއި އޭނާގެ ޒުވާންކަމާއި ބެހޭގޮތުންނެވެ. އެ އަގުނުކުރެވޭ ހަދިޔާ މާތްالله ގެ ރުހިވޮޑިގަތުންގެ މަގުގައި ހޭދަކުރި މީހުންނަކީ ނަސީބުވެރިންނެވެ.
