ޚައިބަރު ޖަލާލް
8- ޙުކުމްކުރުމާއި ޙުކުމްކުރުމުގައި މެދުމިނުގެ ކަންތައްތައް
އިސްލާމްދީނުގައި މެދުމިނާއި ބެލެންސް އަށް ބާރުއަޅާ އެންމެ ފާހަގަކޮށްލެވޭ އެއް ދާއިރާއަކީ ޝަރީއަތް ހިންގުމާއި މައްސަލަތައް ހައްލުކުރުމެވެ. ޖަޒުބާތުތަކާއި، ޤަބީލާތަކުގެ ތަފާތުކުރުމާއި، އަމިއްލަ މަސްލަހަތާއި، ނުވަތަ ގާތްތިމާގެ ގުޅުމާއި އެކުވެރިކަމުގެ ގުޅުންތަކުގެ ނުފޫޒަށް ބޯލަނބާ، އިންސާފާއި ހަމަހަމަކަމުގެ މަގުން އެއްކިބާވެ، މާތްރަސްކަލާނގެ ޤާނޫނާ ޚިލާފަށް ޙުކުމްކޮށް، އެހެން މީހުންގެ ހައްޤުތަކާ ޚިލާފުވުމުން ގިނަ ބާވަތްތަކެއްގެ އަނިޔާވެރިކަމާއި، ކޯޅުންތަކާއި، އިންސާފުވެރިކަން ނެތުން އުފެދެއެވެ. މިކަމުގެ ނަތީޖާއަކީ، އެމީހުންގެ ޙުކުމްތަކާއި ޙުކުމްތަކުގައި އިންސާފާއި ބެލެންސްއަށް އިހުމާލުވެ، އަނިޔާވެރިކަމާއި އަނިޔާވެރިކަމުގެ މަގު ގެންގުޅުމެވެ.
އިސްލާމްދީނުގައި ވެރިންނާއި ފަނޑިޔާރުންނާއި މައްސަލަތައް ނިންމުމުގެ ޒިންމާ އުފުލާ އެންމެންނަށް ވާޖިބުވެފައިވަނީ، ޕާޓީޝަން، މާއްދީ މަސްލަހަތު، ނުވަތަ އަމިއްލަ ވިސްނުމެއް ނޫން، ހަގީގަތާއި އިންސާފު އެމީހުންގެ ޙުކުމްތަކުގެ މިންގަނޑަކަށް ހަދައި، ހުރިހާ ގޮތަކުން ތަފާތުކުރުމާއި ނުހައްގުން އެއްފަރާތްވުމުން ދުރުހެލިވުމެވެ. މާތްالله ވިދާޅުވަނީ: “ހަމަކަށަވަރުން، މާތްރަސްކަލާނގެ އަމުރުކުރައްވަނީ، އެމީހެއްގެ ޙައްޤުވެރިންނަށް އަމާނާތް ކުރުމަށާއި، މީސްތަކުންގެ މެދުގައި ޙުކުމް ކުރާއިރު، އިންސާފުވެރިކަމާއެކު ޙުކުމް ކުރުމަށެވެ.” [އަން-ނިސާ: 58]
މި އާޔަތަކީ ޚާއްޞަކޮށް މުސްލިމް ވެރިންނާއި ފަނޑިޔާރުންނަށް މުޚާޠަބުކޮށް، މީހުންގެ ކަންކަމުގައި އިންސާފު ޤާއިމުކުރުމަށާއި، އެމީހުންގެ މެދުގައި ޙަޤީޤަތާއި ހަމަހަމަކަމާއެކު ޙުކުމް ކުރުމަށް އަންގާފައިވާ އާޔަތެއް ކަމަށް ޝަރަޙަވެރިން ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ. ނަމަވެސް މި މަސްއޫލިއްޔަތަކީ ހަމައެކަނި ވެރިންނާއި ފަނޑިޔާރުންގެ މައްޗަށް ޙައްދުވެފައިވާ މަސްއޫލިއްޔަތެއް ނޫން ކަމަށާއި، މުޖުތަމަޢުގެ ކޮންމެ ފަރުދެއްގެ މައްޗަށް ވެސް މި މަސްއޫލިއްޔަތު ފުޅާވެގެންދާ ކަމަށެވެ. ކޮންމެ މީހަކުވެސް ދިރިއުޅުމުގެ ހުރިހާ ކަމެއްގައި ވެސް މެދުމިނާއި ބެލެންސް އަށް ތަބާވާން ޖެހޭއިރު، އާއިލާގެ ތެރޭގައި، މުޖުތަމައުގައި، މަސައްކަތުގެ މާހައުލުގައި އަދި އެހެން ހުރިހާ ކަމެއްގައި ވެސް އިންސާފުވެރިކަމަށް އިސްކަން ދޭން ޖެހެ އެވެ.
އަދި މުސްލިމުންނާއި އެންމެ ގާތް މީހުންނާ އެކުވެސް އިންސާފު ދަމަހައްޓަން ކީރިތި ޤުރުއާނުން މަގުދައްކައިދެއެވެ. މާތްالله ވިދާޅުވަނީ: “އަދި ވާހަކަ ދައްކާއިރު، ގާތްތިމާގެ ގާތްތިމާގެ މީހުންނާ ގުޅޭ ކަމެއް ނަމަވެސް، އިންސާފުވެރިވާށެވެ.” [އަލްއަންޢަމް: 152]
ޙުކުމްކުރުމުގައި މެދުމިނުގެ މާނައަކީ ޙުކުމެއް ނެރުމުގެ ކުރިން ނުވަތަ ޚިޔާލު ފާޅުކުރުމުގެ ކުރިން ހުރިހާ ފަރާތްތަކެއްގެ ވާހަކަ ރަނގަޅަށް އަޑުއަހައި، ހެކިތަކާއި ދަލީލުތަކަށް އިންސާފުވެރިކަމާއެކު ބަލައި، އަވަސް އަވަހަށް ޙުކުމްތަކުން ދުރުހެލިވުމެވެ. އަވަސް އަރުވާލައިގެން ކުރާ ގިނަ ހުކުމްތަކުގެ ސަބަބުން ހައްގުތައް ގެއްލި، ދުޝްމަންކަމާއި ނުރުހުން އުފެދި، އޭގެ އަސަރު ގިނަ ދުވަހު ދެމިގެންދާނެ އެވެ. މި އުސޫލަކީ ދުވަހުގެ ދިރިއުޅުމުގެ ހުރިހާ ކަމެއްގައި ވެސް އެންމެ މުހިންމު އުސޫލެކެވެ. ބެލެނިވެރިން ދަރިންނާ މެދު އިންސާފުވެރިވާން ޖެހޭނެ، މެނޭޖަރުން މުވައްޒަފުންނާ މެދު އިންސާފުވެރިވާން ޖެހޭނެ، ޓީޗަރުން ދަރިވަރުން އިވެލުއޭޓް ކުރުމުގައި ތަފާތު ކުރުމުން ދުރުހެލިވާން ޖެހޭނެ.
އެހެންކަމުން އިސްލާމްދީން ވަނީ ޙުކުމާއި ޙުކުމްތަކުގެ ކަންކަމުގައި މެދުމިނާއި ބެލެންސްގެ މަގު އިޚްތިޔާރުކޮށްފައެވެ؛ އިންސާފާއި، ހަގީގަތާއި، އިންސާފުވެރިކަމާއި، ފަރާތްތެރިކަމެއް ނެތްކަމުގެ މައްޗަށް ބިނާވެފައިވާ މަގެވެ. މި އުސޫލު މުޖުތަމަޢުގައި ގަދަވެއްޖެނަމަ، އޭގެ މެންބަރުންގެ މެދުގައި އިތުބާރު އުފެދި، އަނިޔާވެރިކަމާއި، ކޯޅުންތަކާއި، އިންސާފުވެރިކަން ނެތުމުގެ ސަބަބުތައް ވަރަށް ބޮޑަށް ކުޑަވެގެންދެއެވެ.
