އައިއީއޭގެ ކާމިޔާބީތައް ހަގީގަތުގެ ލޯގަނޑުގައި އަދި ތުހުމަތުތަކަށް ދޭ ޖަވާބުތައް | 3 ވަނަ ބައި

 

އައްޔޫބް

 

އަމިއްލައަށް ފުދުންތެރި އިޤްތިޞާދެއް

 

މުޅި ގައުމުގައި ދެމިއޮންނަ ސަލާމަތެއް ގާއިމްކުރުމަށްފަހު، އިސްލާމިކް އެމިރޭޓް އޮފް އަފްޣާނިސްތާން (އައިއީއޭ) އިން ވަނީ އިގްތިސާދާއި އިންފްރާސްޓްރަކްޗާ ތަރައްގީކުރުމުގައި މުހިންމު، ބޮޑެތި ފިޔަވަޅުތަކެއް އަޅާފައެވެ. ހިސާރުކުރުމުގެ ދުވަސްވަރު ބޭރުގެ އެހީތަކަށް ވަރަށް ބޮޑަށް ބަރޯސާވި އިގްތިސާދު، ޑޯނަރ ގައުމުތަކުގެ ސިޔާސީ ކަންކަމަށް އެއްވެސް ބަދަލެއް ހަމަ ތިރިއަށް ފޯރާ، އެތައް މިލިއަން ބައެއްގެ ދިރިއުޅުމަށް އަސަރުކުރާނެ، މިހާރު ވަނީ އާ މަގެއް ނަގާފައެވެ.

 

މި ބަދަލަކީ ހަމައެކަނި ބޭރު ދުނިޔެއަށް ބަރޯސާވުން ކުޑަކުރުމަށް އައިއީއޭއިން ކުރާ މަސައްކަތްތައް ދައްކުވައިދޭ ބަދަލެއް ނޫން ކަމަށާއި، މިއީ ދެމިއޮންނަ އިގްތިސާދީ ބިންގަލެއް ބިނާކުރުމާއި، ގައުމަށް އުޖާލާ މުސްތަގުބަލެއް ތަސްވީރުކުރުމަށް ބިންގާ އަޅާނެ ބަދަލެކެވެ.

 

މި ދާއިރާއިން އަފްޣާނިސްތާނުގެ ފަސް އަހަރުގެ ތަރައްގީގެ ސްޓްރެޓެޖީ ޑްރާފްޓްކޮށް ފާސްކުރުމަކީ މުހިންމު ފިޔަވަޅެއްގެ ގޮތުގައި ގުނާލެވޭނެ ކަމެކެވެ. މި ސްޓްރެޓެޖީއަކީ ރަނގަޅު ވެރިކަމާއި، ޝަރީޢަތުގެ ޤާނޫނުގެ ވެރިކަމާއި، ސަލާމަތާއި އާންމު ނިޒާމު ޤާއިމުކުރުމަކީ ޤައުމުގެ އިޤްތިޞާދީ އަދި އިޖްތިމާޢީ ތަރައްޤީގެ މުހިންމު ބިންގަލެއްގެ ގޮތުގައި ބަލައި، އިޤްތިޞާދީ ޕްރޮގްރާމްތައް ކުރިއަށް ގެންދިއުމަށް މަސައްކަތްކުރާ ސްޓްރެޓެޖީއެކެވެ. ހަމަ މި ލިޔުމުގެ ޕްރޮގްރާމްތަކުގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް 1405 ވަނަ އަހަރުގެ ތަރައްޤީގެ ބަޖެޓް ތައްޔާރުކުރުމުންވެސް ދިގުމުއްދަތުގެ ޕްލޭނިންގ އާއި ޤައުމުގެ އިޤްތިޞާދީ ތަރައްޤީއަށް ސާފު މެޕެއް އެކުލަވާލުމަށް ހަގީގީ ސަމާލުކަމެއް ދެމުންދާކަން ހާމަވެއެވެ.

 

މައިނިންގ އަދި ޕެޓްރޯލިއަމްގައި އަފްޣާނިސްތާނުގެ ގުދުރަތީ ވަސީލަތްތައް ދެނެގަނެ، ނެގުމާއި، އޭގެ ފައިދާ ހޯދުމަށް ފުޅާ ދާއިރާއެއްގައި މަސައްކަތްތަކެއް ކުރެވިފައިވެއެވެ. އާ މަޢުދަން މުއްސަނދި ސަރަޙައްދުތައް ދެނެގަނެ ރަޖިސްޓްރީކޮށް، ގިނަ މަޝްރޫޢުތަކެއް ބިޑަށް ނުކުމެ، ގިނަ މަޝްރޫޢުތަކެއްގެ އޮޕަރޭޓިން ލައިސަންސް ދޫކޮށްފައިވެއެވެ. ވަޒީފާގެ ފުރުސަތުތައް އުފެއްދުމުގެ އިތުރުން، އެތެރޭގެ އާމްދަނީ އިތުރުކުރުމާއި، ގުޅުންހުރި ސިނާއަތްތައް ތަރައްގީކުރުމާއި، ރާއްޖޭގެ ގުދުރަތީ ވަސީލަތްތަކުގެ ރަނގަޅު ބޭނުން ހިފުމުގައި މި ފިޔަވަޅުތަކަކީ މުހިންމު ދައުރެއް އަދާކުރެވޭނެ ފިޔަވަޅުތަކެކެވެ.

 

ސިނާއަތާއި ވިޔަފާރީގައި ވެސް ފުޅާ ދާއިރާއެއްގައި ހަރަކާތްތެރިވެފައިވެއެވެ. އާ ފެކްޓްރީތައް ހިންގަން ފަށައި، އެތެރޭގެ ސިނާއަތްތައް ތަރައްގީ ކުރުމަށް ބިން ތައްޔާރުކޮށް، ވަކި ރޯ މެޓީރިއަލްތަކާއި ސިނާއީ މެޝިނަރީތަކަށް ކަސްޓަމްސް ފެސިލިޓީތަކަށް ބެލިފައިވެ އެވެ. ހަމައެއާއެކު، ސަރަހައްދީ ޤައުމުތަކާއެކު އަފްޣާނިސްތާނުގެ ވިޔަފާރި ފުޅާވެ، އެކްސްޕޯޓާއި، އިންވެސްޓްމަންޓާއި، އަމިއްލަ ފަރާތްތަކުގެ ޙާޟިރީއަށް އިތުރު ވަސީލަތްތައް އުފެއްދުމުގެ މަސައްކަތްތައް ދަނީ ކުރެވެމުންނެވެ. އަފްޣާނިސްތާނަށް ރައުސުލްމާލު ގެނެސް، އެގައުމުގެ އިގްތިސާދީ ގުޅުން ފުޅާކުރުމުގެ ބިންގާ އެޅިދާނެ އެކި ކުންފުނިތަކާއި ގައުމުތަކާއެކު ވިޔަފާރިއާއި އިންވެސްޓްމަންޓްގެ ގިނަ އެއްބަސްވުންތަކާއި ކޮންޓްރެކްޓްތަކުގައި ސޮއިކޮށްފައިވާކަން ވެސް މިނިސްޓްރީ އޮފް އިންޑަސްޓްރީ އެންޑް ކޮމާސް (އެމްއޯސީއައި) އިން ވަނީ އިއުލާންކޮށްފަ އެވެ.

 

އިންފްރާސްޓްރަކްޗަރ އަށް ބަލާއިރު، ޤޯޝް ޓެޕާ ނެރު މަޝްރޫޢަކީ ފާއިތުވި އަހަރުތަކުގައި ހިންގި މުހިންމު އިޤްތިޞާދީ އަދި ދަނޑުވެރިކަމުގެ މަޝްރޫޢުތަކުގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ މަޝްރޫޢެކެވެ. މި މަޝްރޫޢުގެ މަސައްކަތް ކުރިއަށްދާނީ ގޭތެރޭގެ ވަސީލަތްތައް ބޭނުންކޮށްގެން ކަމަށާއި، މި މަޝްރޫޢު ނިމުމުން ރާއްޖޭގެ އުތުރުގެ ދަނޑުވެރިކަމުގެ ބިމުގެ ބޮޑު ބައެއް ފެންހިންދުމުގެ ދަށަށް ގެންދެވިދާނެ ކަމަށެވެ. ދަނޑުވެރިކަމާއި ދަނޑުވެރިކަމުގެ ބިންތައް ފުޅާކުރުމާއެކު، ވަޒީފާ އުފެއްދުމާއި، ކާބޯތަކެތީގެ ރައްކާތެރިކަން ހަރުދަނާކުރުމާއި، ފެނުގެ ވަސީލަތްތައް ރަނގަޅަށް ބެލެހެއްޓުމުގައި މި މަޝްރޫޢަކީ މުހިންމު ދައުރެއް އަދާކުރެވިދާނެ މަޝްރޫޢެކެވެ.

 

ދަނޑުވެރިކަމާއި ދިރޭތަކެތި ގެންގުޅުމުގެ ދާއިރާއިން ދިވެހި އުފެއްދުންތައް އިތުރުކުރުމުގެ ގޮތުން ތަފާތު ޕްރޮގްރާމްތައް ހިންގިފައިވެއެވެ. ރަނގަޅު އޮށް ބެހުމާއި، މޭވާގެ ބަގީޗާތައް ފުޅާކުރުމާއި، ފެންހިންދުމުގެ އާ ނިޒާމުތައް ފުޅާކުރުމާއި، ދަނޑުވެރިންނަށް އެހީތެރިވުމާއި، ދަނޑުވެރިކަމުގެ އުފެއްދުންތައް ގަތުމަކީ މި ދާއިރާއިން އަޅާފައިވާ ފިޔަވަޅުތަކުގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ކަންކަމެވެ. ދިރޭތަކެތީގެ ދާއިރާގައި ވެސް ދިވެހި އުފެއްދުން އިތުރުވުމަކީ މީހުންގެ ކާބޯތަކެތީގެ ބޭނުންތައް ފުއްދައިދީ، އިމްޕޯޓަށް ބަރޯސާވުން ކުޑަކުރުމުގައި ފައިދާހުރި ދައުރެއް އަދާކުރެވޭނެ ކަމެކެވެ.

 

އަފްޣާނިސްތާނުގެ އިގްތިސާދުގައި މުހިންމު އަނެއް ކަމަކީ ބޭރު ފައިސާއާ އަޅާބަލާއިރު އަފްޣާނިސްތާނުގެ އަގު ހިމާޔަތް ކުރުމެވެ. ޑާ އަފްޣާނިސްތާން ބޭންކުން ވަނީ، މަނިޓަރީ ޕޮލިސީ އާއި ފައިސާގެ ބާޒާރު މެނޭޖްކުރުމުގެ ތެރެއިން، ތޫނު އުފުލުންތައް ހުއްޓުވައި، ގައުމީ ފައިސާގެ ހަމަޖެހުން ދެމެހެއްޓުމަށް މަސައްކަތްކޮށްފަ އެވެ. މި މައްސަލައަކީ، ޚާއްޞަކޮށް މާލީ ދަތިތަކާއި ބައިނަލްއަޤްވާމީ ދަތިކުރުމުގެ ފިޔަވަޅުތަކުގެ ޙާލަތްތަކުގައި، ފާއިތުވި އަހަރުތަކުގައި ހޯދި މުހިންމު ކާމިޔާބީތަކުގެ ތެރޭގައި އިޤްތިޞާދީ އޮފިޝަލުން ގުނާ މައްސަލައެކެވެ.

 

ހަމަގައިމުވެސް، މިހުރިހާ އެތައް ހަރަކާތެއްގެ ތަފްސީލީ އަދަދުތަކާއި އަދަދުތައް މިނިސްޓްރީތަކާއި، ޑިރެކްޓަރޭޓްތަކާއި، ގުޅުންހުރި މުއައްސަސާތަކުގެ ތެރޭގައި އުފެދިފައިވާއިރު، އޮފިޝަލުން މި ރިޕޯޓްތައް ނޫސްވެރިންގެ ބައްދަލުވުންތަކާއި އެކި ޕްރޮގްރާމްތަކުގެ ތެރެއިން ރައްޔިތުންނާ ހިއްސާކޮށްފައިވެއެވެ. އެހެންވީމާ، މި ލިޔުމުގައި އަޅުގަނޑުމެން ފޯކަސްކޮށްފައިވަނީ، ކޮންމެ ތަފްސީލީ އަދަދެއް ލިސްޓްކުރުމަށްވުރެ، މި ހަރަކާތްތަކުގެ މާއްދާއާއި، ކުރިއެރުމުގެ އާންމު މަގަށެވެ.

 

އެކަމަކު ބިދޭސީންނާއި އެމީހުން ކުއްޔަށް ހިފާފައިވާ އެޖެންޓުންގެ އަތްދަށުން ގައުމު މިނިވަންވި ފަހުން ވަކި ޢަދާވާތްތެރި މީޑިއާތަކާއި ޖަމާޢަތްތަކާއި ފަނާކުރަނިވި ފަރުދުން ވަނީ ސިޔާސީ ނިޒާމަށް އައި ބަދަލާ ގުޅިގެން އައިއީއޭގެ ފުޅާ އިގްތިސާދީ އަދި އިމާރާތްކުރުމުގެ ހަރަކާތްތަކަށް އަޅާނުލާ އަފްޣާނިސްތާނުގެ އިގްތިސާދު ކުލަޖައްސަން މަސައްކަތްކޮށްފަ އެވެ. މި ނަރެޓިވް ބިންމަތީގައި ހުރި ޙަޤީޤަތްތަކާ އެއްގޮތެއް ނުވެއެވެ.

 

އަފްޣާނިސްތާނުގެ އިގްތިސާދު ހަގީގަތުގައި ވެސް ވެއްޓުމާ ދިމާއަށް ދަތުރުކުރަމުން ދިޔަ ނަމަ، ބޮޑެތި އިންފްރާސްޓްރަކްޗާ މަޝްރޫއުތައް ކުރިއަށް ގެންދިއުމާއި، މައިނިން ހަރަކާތްތައް ފުޅާވުމާއި، ފެކްޓްރީތައް ފެށުމާއި ކުރިއެރުމާއި، ސަރަހައްދީ ގައުމުތަކާއެކު ވިޔަފާރިއާއި އިންވެސްޓްމަންޓް ގުޅުންތައް ކުރިއެރުމާއި، ފުޅާ ދަނޑުވެރިކަމުގެ ޕްރޮގްރާމްތައް ތައާރަފްކުރުމާއި، ގައުމީ ފައިސާގެ ހަމަޖެހުން ދެމެހެއްޓުމަށް ކުރާ މަސައްކަތް އެއްވެސް މީހަކު ކިޔައިދޭނީ ކިހިނެއް ހެއްޔެވެ؟ ބޭރުގެ އެހީތަކާއި، މާލީ އަދި ބޭންކިން ހުރަސްތަކާއި، ދަތިކުރުމުގެ ފިޔަވަޅުތަކާއި، ގައުމީ މުދަލުގެ ބައެއް ފްރީޒްކުރުން ފަދަ ކަންކަމުގައި ރާއްޖެއަށް ކުރިމަތިވި ހާލަތްތަކުގައި، އެތެރޭގެ އާމްދަނީގެ އޮނިގަނޑު ހަރަކާތްތެރިކޮށް، ގައުމީ ބޮޑެތި މަޝްރޫއުތައް ކުރިއަށް ގެންދިއުމާއި، ބޭރުގެ އެހީއަށް ވަރަށް ބޮޑަށް ބަރޯސާވުމުން އިގްތިސާދުގެ ބައެއް ދުރުކޮށް، އެތެރޭގެ ވަސީލަތްތަކާއި ގާބިލްކަމާ ދިމާއަށް ގެންދިއުމަށް އައިއީއޭއަށް ވަނީ ކާމިޔާބުވެފަ އެވެ.

 

ފަގީރުކަމާއި، ވަޒީފާ ނެތުމާއި، މީހުންގެ ދިރިއުޅުމުގެ ފެންވަރަށް ބޮޑެތި މައްސަލަތަކެއް ހުރި ނަމަވެސް، މަތީގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ހުރިހާ އެއްޗަކުން އެނގޭ ގޮތުގައި ވަކި ޢަދާވާތްތެރި މީޑިއާތަކުން ހުށަހަޅާ ތަސްވީރަކީ އަފްޣާނިސްތާނުގެ އިޤްތިޞާދުގެ ފުރިހަމަ ނުވަތަ އެއްވެސް ފަރާތަކަށް ނުބަލާ ތަސްވީރެއް ނޫނެވެ. އަޅުގަނޑުމެންނަށް އިޤްތިޞާދީ ދަތިކަމަށް އިންކާރެއް ނުކުރެވޭނެ، އެކަމަކު އެ ދަތިކަންވެސް އެހާ ބޮޑުކޮށް ގޮއްވާލެވޭކަށް ނެތް، އެކަމުގެ ސަބަބުން އެތެރޭގެ ބިންގަލުގައި އިޤްތިޞާދެއް ބިނާކުރުމަށް ކުރަމުންދާ ހުރިހާ ހަރަކާތެއް، އިންވެސްޓްމަންޓެއް، އިންފްރާސްޓްރަކްޗަރ މަޝްރޫޢުތަކާއި، ސަރުކާރުން ކުރަމުންދާ މަސައްކަތެއް ފޮހެވިގެން ނުދާނެ.

 

ބިންމަތީގައި ހުރި ހަގީގަތްތަކުން އެނގޭ ގޮތުގައި އަފްޣާނިސްތާނުގެ އިގްތިސާދު، ހުރިހާ މައްސަލަތަކެއް ހުރި ނަމަވެސް، ހުއްޓިފައެއް ނުވެ، ފުނޑުފުނޑުވެފައެއް ނުވެ އެވެ. އެއީ ދަތި މަރުހަލާއަކުން ފާއިތުވެގެން ގޮސް، އެތެރޭގެ އާމްދަނީއާއި، އުފެއްދުމާއި، މައިނިންގއާއި، ދަނޑުވެރިކަމާއި، ވިޔަފާރިއާއި، އިންވެސްޓްމަންޓްގެ ހިއްސާ ދުވަހުން ދުވަހަށް ބޮޑުވަމުންދާ އިޤްތިޞާދަކާ ދިމާއަށެވެ. ހަގީގަތުގައި މި ހުރިހާ ފިޔަވަޅުތަކެއްގެ ޖުމްލައިން ދައްކުވައިދެނީ މިނިވަން އިގްތިސާދީ ނިޒާމެއްގެ ބިންގާތައް ބިނާކޮށް، އަފްޣާނިސްތާނަކީ ތަނަވަސް، ވަރުގަދަ، އަދި އަމިއްލައަށް ދިރިއުޅެވޭ ގައުމަކަށް ހެދުމަށް އައިއީއޭއިން ކުރާ މަސައްކަތެވެ.