ނަފްސާނީ އަދި ޕްރޮޕެގެންޑާ ހަނގުރާމަ: ޕާކިސްތާނާއި ދާޢިޝް އެއް އުސޫލުތައް ބޭނުންކުރާ ގޮތް

 

ޚާލިދު އަހުރާރު

 

މިއަދުގެ ދުނިޔޭގައި ނަފްސާނީ އަދި ޕްރޮޕެގެންޑާ ހަނގުރާމައަކީ ހަތިޔާރު އެޅި ހަމަނުޖެހުންތަކާ އެއްވަރަށް މުހިންމު ހަނގުރާމައަކަށް ވެއްޖެއެވެ. މި ހަނގުރާމަތައް ކުރެވެނީ ހަނގުރާމައިގެ މައިދާނުގައި ނޫން ކަމަށާއި، މީހުންގެ ސިކުނޑިއާއި ޖަޒުބާތުތަކާއި އަޒުމުގައި ކަމަށެވެ. ގިނަ ހާލަތްތަކުގައި އެމީހުންގެ އަސަރު އަސްކަރީ އޮޕަރޭޝަންތަކަށް ވުރެ ބޮޑެވެ. ނަފްސާނީ ހަނގުރާމައަކީ އެއްވެސް ހަތިޔާރެއް ނުޖަހާ ކުރިމަތިލުމުގެ ވައްތަރެއް ނަމަވެސް، އޭގެ އަސަރުތައް ގިނަ ފަހަރަށް އާންމު ހަނގުރާމައަށް ވުރެ ފުންކޮށް ދަތުރުކުރެއެވެ. އެއީ އިންސާނާގެ ސިކުނޑިއާއި، ޖަޒުބާތުތަކާއި، ބިރުވެރިކަމާއި، އުންމީދުތަކާއި، އިޚްތިޔާރުތަކަށް އަމާޒުކޮށްގެންނެވެ. އެއީ ދުޝްމަނުންގެ ސިފައިންނާއި، ކޮމާންޑަރުންނާއި، އާދައިގެ އާންމުންނާއި، އަދި އަމިއްލަ ސަޕޯޓަރުންނަށް ވެސް ނުފޫޒު ފޯރުވައިގެން އެމީހުންގެ ހިތްވަރު ވަރުގަދަ ކުރުމަށް ފަރުވާތެރިކަމާއެކު ރާވާފައިވާ މަސައްކަތްތަކެއް އެކުލެވިގެންވާ ކަމެކެވެ. އޭގެ ބޭނުމަކީ ޚަރަދު ބޮޑު ހަނގުރާމައެއް ކުރަން ނުޖެހި ދުޝްމަނުން ހަވާލުވެ، ފަހަތަށް ޖެހެން، ނުވަތަ މަގު ބަދަލު ކުރުމަށް މަޖުބޫރު ކުރުމެވެ.

 

ނަފްސާނީ ހަނގުރާމައިގެ ތަފާތު ގޮތްގޮތަށް ކަންތައް ކުރެވެއެވެ.

 

ދޮންމީހުންގެ ނަފްސާނީ ހަނގުރާމަ ބަރޯސާވެފައިވަނީ ތެދު މައުލޫމާތަށް ނަމަވެސް އެކަން ހުށަހަޅަނީ ފަރުވާތެރިކަމާއެކު ހިސާބުކޮށްފައިވާ ގޮތަކަށެވެ.

 

ކަޅުމީހުންގެ ނަފްސާނީ ހަނގުރާމައަކީ މުޅިންވެސް ބިނާވެފައިވަނީ ދޮގުތަކާއި ދުޝްމަނުންނާ ބެހޭ ގޮތުން އުފައްދާފައިވާ ވާހަކަތަކުގެ މައްޗަށެވެ.

 

ގްރޭ ސައިކޮލޮޖިކަލް ހަނގުރާމައިގައި ހަގީގަތާއި ދޮގު އެއްކޮށްލާއިރު، ހިނގަމުންދާ ހާދިސާތަކާ ބެހޭ ބައި ހަގީގަތްތައް ހުށަހަޅައިދެ އެވެ.

 

އޭގެ އުސޫލުތައް ގިނައެވެ. ބާރު އަޑުގަދަވުމާއި، ގަދަ އަލިތަކާއި، މިއުޒިކް ބޭނުން ކުރަނީ މީހުންގެ ނިދި މަޙްރޫމް ކުރުމަށެވެ. ދޮގު ރިޕޯޓްތަކާއި ފޭބްރިކޭޓް ވީޑިއޯތައް ފަތުރާލައެވެ. ގައިދީންނާ މެދު ކަންތައް ކުރަނީ ޕްރޮޕެގެންޑާއަށް ބޭނުންތެރި ބަޔަކަށް ހެދުމަށް ފަރުމާކޮށްފައިވާ ގޮތަށެވެ. ސޯޝަލް މީޑިއާ ކެމްޕޭންތައް އިންތިޒާމް ކުރަނީ ބިރުވެރިކަމާއި އޮޅުންބޮޅުން ފެތުރުމަށް، އެހެނިހެން ގިނަ އުކުޅުތަކާ އެކުގަ އެވެ.

 

އިންސާނާގެ ސިކުނޑިއަށް ވުރެ ނާޒުކު އެއްވެސް ކަމެއް ނެތެވެ. ހިތްވަރު ކެނޑުމާއެކު އެންމެ ވަރުގަދަ ލަޝްކަރުވެސް ފުނޑުފުނޑުވާން ފަށައެވެ. “އަހަރެމެން މިހާރުވެސް ބަލިވެއްޖެ” ކަމަށް ގަބޫލުކުރާ ސިފައިންގެ މީހަކު ހަގީގަތުގައި ވަނީ ހަނގުރާމަ ފެށުމުގެ ކުރިން ވެސް ބަލިވެފަ އެވެ. މިއަދު ނަފްސާނީ ހަނގުރާމައަކީ ކޮންމެ ޤައުމެއްގެ ޤައުމީ ދިފާޢުގައިވެސް ކޮންމެހެން ކުރަންޖެހޭ ކަމެއްގެ ގޮތުގައި ބަލައެވެ. ގިނަ ސްޓޭޓްތަކުން 24 ގަޑިއިރު މަސައްކަތްކުރާ ޑެޑިކޭޓެޑް ސައިކޮލޮޖިކަލް އޮޕަރޭޝަންސް ޔުނިޓްތައް ބެލެހެއްޓުން.

 

ޕްރޮޕެގެންޑާ ހަނގުރާމައަކީ އަނެއް ފަރާތެވެ.

 

އެއީ ޚުދު ހަގީގަތުގެ މައްޗަށް ކުރެވޭ ހަނގުރާމައެކެވެ. އިވެންޓްތަކުގެ ވަރޝަން ކުރިއަރާނީ ކާކުގެ ވަރޝަން ހެއްޔެވެ؟ “އަހަރެމެން ރަނގަޅު އަދި އެމީހުން ގޯސް” ކަމަށް ދުނިޔެއަށް ގަބޫލުކޮށްދޭނީ ކާކު ހެއްޔެވެ؟

 

ހަނގުރާމައިގެ މި ގޮތް އާންމު ޚިޔާލު ބައްޓަން ކުރަނީ މައުލޫމާތާއި ފަރުވާތެރިކަމާއެކު ބިނާކޮށްފައިވާ ވާހަކަތަކުގެ ތެރެއިންނެވެ. އެއީ އެއްފަރާތަށް ތާއީދު އެއްކުރާއިރު އަނެއް ފަރާތަށް ބަދުނާމު ކުރާ ކަމެކެވެ. ޕްރޮޕެގެންޑާ އަކީ ނަފްސާނީ ހަނގުރާމައިގެ އެންމެ މުހިންމު އެއް ވަސީލަތެވެ.

 

ޕްރޮޕެގެންޑާއަކީ މީޑިއާއާއި، ފަންނާއި، ތަޢުލީމާއި، ސަޤާފަތުގެ ތެރެއިން އާންމު ވިސްނުން ބައްޓަންކުރުމަށް ނިޒާމީ އަދި އިންތިޒާމުކޮށްގެން ކުރެވޭ މަސައްކަތެކެވެ. އޭގެ ބޭނުމަކީ ވަކި ނަޒަރިއްޔާތެއް ގަބޫލުކުރުމަށް މީހުންނަށް ވިސްނައިދިނުމެވެ. ނަފްސާނީ ހަނގުރާމަތަކެކޭ އެއްފަދައިން މިއީ ހުދު، ކަޅު، އަދި އަޅި ކުލައިގެ ފޯމްތަކެއްގައި ވެސް އުފެދިފައިވާ އެއްޗެކެވެ. ހުދު ޕްރޮޕެގެންޑާގައި އަލިއަޅުވާލަނީ އަމިއްލަ ފަރާތުން ހޯދާ ކާމިޔާބީތަކަށެވެ. ކަޅު ޕްރޮޕެގެންޑާ މުޅިން ބަރޯސާވެފައިވަނީ ދޮގުތަކާއި، އުފެއްދި ފޮޓޯތަކާއި، ފޭކް ވީޑިއޯތަކާއި، ފޯޖް އޯޑިއޯ ރެކޯޑިންގތަކާއި، އަދި އެހެނިހެން ދޮގު ތަކެތީގެ މައްޗަށެވެ. ގްރޭ ޕްރޮޕެގެންޑާގައި އަސްލު މައުލޫމާތާއި އުފެއްދިފައިވާ ދައުވާތައް އެއްކޮށްލާފައިވެ އެވެ.

 

މިޒަމާނުގެ ޕްރޮޕެގެންޑާ ވަސީލަތްތައް ވަނީ އިންތިހާއަށް ނުރައްކާތެރި އެއްޗަކަށް ވެފައެވެ. ވަސީލަތްތައް މަދު ގްރޫޕްތަކަށް ވެސް މިހާރު އެމީހުން އިދިކޮޅު ފަރާތްތަކާ ދެކޮޅަށް ފައިދާހުރި ގޮތެއްގައި ބޭނުންކުރެވޭނެ އެވެ. ސޯޝަލް މީޑިއާ އެލްގޮރިޒަމްތަކާއި، އެއައި އިން އުފައްދާފައިވާ ތަސްވީރުތަކާއި، ވީޑިއޯތަކާއި، އޯޑިއޯތަކާއި، މަޝްހޫރު އޮންލައިން އިންފްލޫއެންސަރުންނާއި، މީމްތަކާއި، ކާޓޫންތަކާއި، ސްކޫލްތަކާއި، އަދި ތާރީޚުގެ ޓެކްސްޓް ފޮތްތައް ވެސް ވެފައިވަނީ ޕްރޮޕެގެންޑާގެ އާލާތްތަކަކަށެވެ.

 

ޕްރޮޕެގެންޑާ އެހާ ބާރުގަދަ ކީއްވެގެން ހެއްޔެވެ؟ ވާހަކަތަކަށް އިންސާނުން ރައްދުދޭތީއެވެ. “އަހަރެމެންނަކީ ޝިކާރަވެރިން” ނުވަތަ “އަހަރެމެންނަކީ ބަޠަލުން” ކަމަށް ބުނާ ގަބޫލުކުރެވޭ ވާހަކައެއް މީހަކު ކިޔައިދީފިނަމަ ގިނަ ބަޔަކު އެކަން ގަބޫލުކޮށް އެމީހުންގެ ތާއީދު ހުށަހަޅާނެއެވެ. ގިނަ ފަހަރަށް އެންމެ މުހިންމީ ޚުދު ހަގީގަތް ނޫން ކަމަށާއި، ވާހަކަ ހުށަހަޅާފައިވާ ގޮތެވެ.

 

މި ވަސީލަތްތައް ހޯދުމަށް ފަސޭހަވަމުންދާ ވަރަކަށް، އެ ވަސީލަތްތަކުގެ ފަނާކުރަނިވި ގާބިލްކަން ވަނީ އެތައް ގުނައެއް އިތުރުވެފައެވެ. އެއީ ޖަމާޢަތްތަކުގެ މެދުގައި ނަފްރަތާއި އިތުބާރު ނެތްކަން ފެތުރިދާނެ ކަންކަމެވެ. އެމީހުންނަށް ހަގީގަތް ދެން ދެނެގަނެވޭ ވަރަށް ގިނަ ދޮގުތަކުން މުޖުތަމައު ފެންބޮޑުވެދާނެއެވެ. އެމީހުންނަށް ޒުވާނުން ހަރުކަށި ވިސްނުމާ ދިމާއަށް ކޮއްޕާލެވޭނެ އެވެ. އެމީހުންގެ ނުފޫޒު މުސްކުޅިންނާއި، ޒުވާނުންނާއި، އަދި ކުޑަކުދިންނާ ހަމައަށް ވެސް ފޯރައެވެ. ޕްރޮޕެގެންޑާ ހަނގުރާމަ ފެށެނީ ހަތިޔާރު އެޅި ހަމަނުޖެހުން ފެށުމުގެ ކުރިން ކަމަށާއި ހަނގުރާމަ ނިމުނުތާ ގިނަ ދުވަސްތަކެއް ފަހުން ވެސް ކުރިއަށްދާ ކަމަށެވެ. ޕްރޮޕެގެންޑާ ހަނގުރާމައިގައި ކާމިޔާބު ހޯދާ ފަރާތަށް ގިނަ ފަހަރަށް އެހެން ގިނަ ދާއިރާތަކުން ވެސް ފައިދާ ލިބެ އެވެ.

 

ޕާކިސްތާނުގެ ސައިކޮލޮޖިކަލް އެންޑް ޕްރޮޕެގެންޑާ ހަނގުރާމަ

 

ޕާކިސްތާނުގެ ނަފްސާނީ އަދި ޕްރޮޕެގެންޑާ އޮޕަރޭޝަންތައް މައިގަނޑު ގޮތެއްގައި ހިންގަނީ އިންޓަ ސާވިސަސް ޕަބްލިކް ރިލޭޝަންސް ޑިރެކްޓަރޭޓް (އައިއެސްޕީއާރު) އާއި އިންޓަ ސާވިސަސް އިންޓެލިޖެންސް އެޖެންސީ (އައިއެސްއައި) މެދުވެރިކޮށެވެ. މި ދެ މުއައްސަސާ އެއްކޮށް ބަލާއިރު، ޚާއްޞަކޮށް އިންޑިއާ، ކަޝްމީރާއި، އެތެރޭގެ ކަންކަމާ ބެހޭގޮތުން އަސްކަރީ އަދި ދައުލަތުގެ ވާހަކަތައް ބައްޓަންކުރެއެވެ.

 

1949 ވަނަ އަހަރު އުފެދުނު އައިއެސްޕީއާރު އަކީ ޕާކިސްތާނުގެ އަސްކަރިއްޔާގެ ރަސްމީ މީޑިއާ އަތްގަނޑެއްގެ ގޮތުގައި މަސައްކަތްކުރާ ކުންފުންޏެކެވެ. އަސްކަރީ ބަޔާންތަކާއި، ވީޑިއޯތަކާއި، ނޫސްވެރިންގެ ބައްދަލުވުންތަކާއި، ޓީވީއާއި، ފިލްމުތަކާއި، ނޫސްތަކާއި، ފޭސްބުކް، އެކްސް، އިންސްޓަގްރާމް، އަދި ޓިކްޓޮކް ފަދަ ސޯޝަލް މީޑިއާ ޕްލެޓްފޯމްތަކުގެ ތެރެއިން އާންމުންގެ ޚިޔާލު ބައްޓަން ކުރުމަށް މަސައްކަތް ކުރެއެވެ. އެ ޖަމިއްޔާގެ މަގުސަދަކީ އަސްކަރިއްޔާގެ ހެޔޮ ތަސައްވުރެއް ކުރިއެރުވުމާއި، އާންމުކޮށް އިންޑިއާ އާއި ދާދި ފަހުން އަފްޣާނިސްތާނުގެ އިދިކޮޅު ފަރާތްތައް އުދުވާނީ ގައުމުތަކުގެ ގޮތުގައި ސިފަކޮށް، އެތެރޭގެ ފާޑުކިޔުންތައް މަދުކުރުމެވެ. ބޮޓްތަކާއި، ފޭކް އެކައުންޓްތަކާއި، އޯގަނައިޒްޑް އޮންލައިން ނެޓްވޯކްތައް ބޭނުންކޮށްގެން ކޯޑިނޭޓް ކުރެވިފައިވާ ކެމްޕޭންތަކަކީ މި މަސައްކަތުގެ ގަވާއިދުން ހިންގާ ބައެކެވެ. ޕާކިސްތާނުގެ ނޫސްވެރިންނާއި، އިންފްލޫއެންސަރުންނާއި، ޑައިސްޕޯރާގެ މެމްބަރުން ވެސް ބައިނަލްއަގްވާމީ ޚިޔާލު ބައްޓަން ކުރުމަށް ބޭނުން ކުރެ އެވެ.

 

އަފްޣާނިސްތާނާއި ޕާކިސްތާނާ ދެމެދު އޮންނަ ގުޅުން ގިނަ ދުވަސްތަކެއް ވަންދެން އޮތީ މުއްސަނދިވެ، ހޫނުގަދަވެފައެވެ. އިސްލާމްއާބާދާއި، ޚާއްސަކޮށް އެގައުމުގެ އަސްކަރީ ޖާސޫސީ އިދާރާއިން އަފްޣާނިސްތާނުގެ އެތެރޭގެ ކަންކަމުގެ މައްޗަށް ނުފޫޒު ދެމެހެއްޓުމަށް ޕްރޮޕެގެންޑާ އާއި ނަފްސާނީ އޮޕަރޭޝަންތައް ގިނަ ދުވަސްތަކެއް ވަންދެން ބޭނުން ކުރަމުން އަންނަ ކަމަށް ވެސް ވިދާޅުވި އެވެ. މި މަސައްކަތްތަކަކީ އިންޑިއާގެ ނުފޫޒާ ދެކޮޅަށް މަސައްކަތް ކުރަމުން ކާބުލްގައި އެކުވެރި ނުވަތަ ބަރޯސާވާ ސަރުކާރެއް ގާއިމް ކުރުމަށް މަސައްކަތް ކުރާ “ސްޓްރެޓެޖިކް ޑެޕްތް” ކަމަށް ބުނާ ސިޔާސަތުގެ ބައެކެވެ. މި ކެމްޕޭންގެ ބޮޑު ބައެއް ބަރޯސާވެފައިވަނީ ދޮގު ރިޕޯޓްތަކާއި، އުފެއްދިފައިވާ ވާހަކަތަކާއި، ދީނީ އަދި ނަސްލީ ތަފާތުކުރުންތަކާއި، ޢަދާވާތްތެރިކަން ފެތުރުމެވެ.

 

ޕާކިސްތާނާއި އިސްލާމިކް އެމިރޭޓް އޮފް އަފްޣާނިސްތާނުގެ ގުޅުން 2021 ވަނަ އަހަރަށް ފަހު ވަރަށް ބޮޑަށް ގޯސްވިއިރު، ފުރަތަމަ އިސްލާމްއާބާދަށް އާ ސަރުކާރާ މެދު ދަތިތަކެއް ކުރިމަތިވި ނަމަވެސް ފަހުން އަފްޣާނިސްތާނުން ޓެހްރިކް-އި-ތާލިބާން ޕާކިސްތާން (ޓީޓީޕީ) އަށް ތާއީދުކުރާ ކަމަށް ތުހުމަތު ކުރަން ފެށި އެވެ. މީގެ އިތުރުން އަފްޣާނިސްތާނުން ވަނީ ޑޫރަންޑް ލައިންގައި ދިގު މުއްދަތަކަށް އޮތް މަގާމު ދެމެހެއްޓިފަ އެވެ.

 

ޕާކިސްތާނުން ބުނާ ގޮތުގައި ޓީޓީޕީ ހަނގުރާމަވެރިން އަފްޣާނިސްތާނުގެ ސަރަހައްދުން ހަރަކާތްތެރިވަނީ ތާލިބާނުންގެ ތާއީދާއެކު އެވެ. މި ތުހުމަތުތައް ވެފައިވަނީ ޕްރޮޕެގެންޑާ އާއި ނަފްސާނީ އޮޕަރޭޝަންތަކުގެ ތެރެއިން އިސްލާމްއާބާދުގެ މަގާމު ވަރުގަދަ ކުރުމަށް ކުރި ނާކާމިޔާބު މަސައްކަތުގެ އަސާސަކަށެވެ.

 

އައިއެސްޕީއާރު އިން ގަވާއިދުން ތުހުމަތު ކުރަނީ އަފްޣާނިސްތާނުން ޓެރަރިޒަމަށް ތާއީދު ކުރާ ކަމާއި، ޑޫރަންޑް ލައިން ރައްކާތެރި ނުކުރުމާއި، ޓީޓީޕީ މުޖާހިދުންނަށް ހިޔާވަހިކަން ދިނުމެވެ. ޕާކިސްތާނުގެ އެތެރޭގައި ގާތްގަނޑަކަށް ކޮންމެ ހަމަލާއަކަށް ފަހު، އެ އޮޕަރޭޝަން ރޭވިފައި ވަނީ އަފްޣާނިސްތާނުގެ ބިމުން ކަމަށާއި، އޭގެ ޒިންމާ އައިއީއޭ އިން ކަމަށް ބުނެ އަވަހަށް ބަޔާންތައް ނެރެ އެވެ. މި ދައުވާތަކަކީ ޕާކިސްތާނަކީ ބައިނަލްއަގްވާމީ ގޮތުން ޝިކާރައަކަށް ވެފައިވާ މީހެއްގެ ގޮތުގައި ހުށަހަޅައިގެން ދާޚިލީ ހިތްވަރު ވަރުގަދަ ކުރުމަށް ކުރާ ދައުވާތަކެކެވެ.

 

2021 ވަނަ އަހަރުން ފެށިގެން ޕާކިސްތާނުން އަފްޣާނިސްތާނުގެ އެތެރެއަށް ވެސް ތަކުރާރުކޮށް ވައިގެ ހަމަލާތައް ދީފައިވާއިރު، 2025 އާއި 2026 ވަނަ އަހަރުގެ ތެރޭގައި ނަންގަރްހާރު، ޕަކްޓިކާ، ކުނާރު، އަދި ޚޯސްޓް އަށް ހަމަލާތައް ދީފައިވެ އެވެ. ޕާކިސްތާނުގެ ޕްރޮޕެގެންޑާގައި އެމީހުން ސިފަކޮށްފައިވަނީ އަމިއްލަ ދިފާއުގައި ކުރާ އަމަލުތަކާއި ޓެރަރިޒަމާ ދެކޮޅަށް ކުރާ އަމަލުތަކެއްގެ ގޮތުގައެވެ. ހަގީގަތުގައި އެމީހުން ތަމްސީލުކުރަނީ ކާބުލްގެ ޑިމާންޑްތަކަށް ބޯލަނބަން ދެކޮޅު ހެދުމުން އަސްކަރީ ވެރިކަމުން މާޔޫސްކަން ހާމަކުރުމަށް ވުރެ މާ ބޮޑު ކަމެއް ނޫނެވެ. ޕާކިސްތާނުގެ މީޑިއާތަކުން މި އޮޕަރޭޝަންތައް ފާހަގަކުރަނީ އަސްކަރީ ކާމިޔާބީތަކެއްގެ ގޮތުގައި ނަމަވެސް އެއީ އަސްކަރީ ވެރިކަމުން ހިންގާ ހަނގުރާމައިގެ ޖަރީމާތަކަކަށެވެ. އަފްޣާނިސްތާނުގެ ވައިގެ ސަރަހައްދާއި ހިލާފުވުމުގެ އިތުރުން، އެ ވެރިކަމުން ފުޅާ ދާއިރާއެއްގައި ޑިޖިޓަލް ޕްރޮޕެގެންޑާ ކެމްޕޭނެއް ވެސް ކުރިއަށް ގެންދެ އެވެ. ބޮޓް ނެޓްވޯކްތަކާއި ކޯޑިނޭޓްޑް ހެޝްޓެގްތަކާއި ފޭބްރިކޭޓް ސްޓޯރީތައް ބޭނުންކޮށްގެން އައިއީއޭ އަކީ ޓެރަރިސްޓުންނަށް ހިޔާވަހިކަން ފޯރުކޮށްދޭ ނާގާބިލް އެޑްމިނިސްޓްރޭޝަނެއްގެ ގޮތުގައި ދައްކުވައިދެ އެވެ.

 

ޓީޓީޕީގެ ކޮންމެ ހަމަލާއަކަށް ފަހު އަފްޣާނިސްތާން ޓެރަރިޒަމްގެ މަރުކަޒަކަށް ވެފައިވާއިރު، އައިއީއޭ އިން ވައުދުތަކަށް އިހުތިރާމް ނުކުރެވިފައިވާ ކަމަށް ބުނެ ކެމްޕޭންތައް އަވަހަށް ފެނެ އެވެ. އިސްލާމްއާބާދުން އަފްޣާނިސްތާނަށް ޕްރެޝަރު ކުރުމަށް ކުރެވެން އޮތް ހުރިހާ ވަސީލަތެއް ބޭނުންކޮށްފައިވާއިރު، އޭގެ ތެރޭގައި ގައުމީ ސަލާމަތުގެ ބަހަނާގައި އެތައް މިލިއަން އަފްޣާން ރެފިއުޖީން މަޖުބޫރުކޮށްގެން ފޮނުވާލުން ވެސް ހިމެނެ އެވެ.

 

ޕާކިސްތާނުން ވެސް އދ. ހިމެނޭ ގޮތަށް ބައިނަލްއަގްވާމީ ފޯރަމްތައް ބޭނުންކޮށްގެން އައިއީއޭ އިން ޓެރަރިޒަމާ ދެކޮޅަށް މަސައްކަތް ނުކުރެވޭ ކަމަށް ތުހުމަތު ކުރެ އެވެ. ނަމަވެސް އެނބުރި ވެރިކަމަށް އައި ފަހުން އައިއީއޭ އިން ދަނީ އަފްޣާނިސްތާނުގެ ސަރަހައްދު އެހެން އެއްވެސް ގައުމަކާ ދެކޮޅަށް ބޭނުން ކުރުމުގެ ފުރުސަތު ނުދޭނެ ކަމަށް ތަކުރާރުކޮށް ބުނަމުން ކަމަށާއި އެ ސިޔާސަތު ތަންފީޒު ކުރުމަށް އަމަލީ ފިޔަވަޅުތައް އަޅާފައިވާ ކަމަށެވެ.

 

ޕާކިސްތާނުގެ ކެމްޕެއިން އެއްފަހަރާ އެތައް ފްރަންޓެއްގައި ހަނގުރާމަ ކުރެއެވެ. އެއީ ބޯޑަރު ހުރަސްކޮށް ހަމަލާތަކުގެ ތެރެއިން އަސްކަރީ ބާރު ބޭނުންކުރުމާއި، ތުހުމަތުތަކާއި ހިތްވަރު ގެއްލިގެން ދިއުމަށް ކުރާ މަސައްކަތްތަކުގެ ތެރެއިން ނަފްސާނީ ހަނގުރާމަތަކާއި، މީޑިއާ ނެޓްވޯކްތައް މެދުވެރިކޮށް ޕްރޮޕެގެންޑާ އެވެ. އިސްލާމްއާބާދުން އުންމީދު ކުރަނީ ޓީޓީޕީއާ ދެކޮޅަށް ފިޔަވަޅު އެޅުމަށް އައިއީއޭއަށް ޕްރެޝަރު ކުރުމަށެވެ. ނަމަވެސް ޓީޓީޕީ އަކީ ޕާކިސްތާނުގެ އެތެރޭގައި އުފަންވެ، އެތަނުގައި ތަމްރީނު ހޯދައި، އެތަނުގައި ހިންގަމުންދާ ތަނެއްކަން އެންމެންނަށް ވެސް ސާފުވެ އެވެ. އެއީ ޕާކިސްތާނުގެ އަމިއްލަ ހަރުކަށި ސިޔާސަތުތަކުގެ ސަބަބުން ގުޅުންތައް ފާޅުކަން ބޮޑު ގޮތެއްގައި ކުރިމަތިލުމަށެވެ.

 

ނަފްސާނީ އަދި ޕްރޮޕެގެންޑާ ހަނގުރާމަ ދާޢިޝް ބޭނުންކުރާ ގޮތް

 

ދާޢިޝް އުފެއްދީ މިޒަމާނުގެ ތާރީޚުގައި އެންމެ ފައިދާހުރި އަދި އެންމެ އަނިޔާވެރި ޕްރޮޕެގެންޑާ މެޝިންތަކުގެ ތެރެއިން އެއް މެޝިނެވެ. އޭގެ ހަލުވިކަމާއެކު ފުޅާވުމުގެ ބޮޑު ބައެއް ކުރެވުނީ ނަފްސާނީ އޮޕަރޭޝަންތަކާއި ޕްރޮޕެގެންޑާގެ ސަބަބުންނެވެ. މި އުސޫލުތަކުގެ ތެރެއިން އެތައް ހާސް ޒުވާނުންނެއް ހޯދައި، ދުޝްމަނުންނަށް ބިރުދައްކައި، ދުނިޔޭގެ އެކި ކަންކޮޅުތަކުގައި ފަރުވާތެރިކަމާއެކު އޭގެ ތަސްވީރު ބައްޓަންކުރިއެވެ. އޭގެ ޕްރޮޕެގެންޑާއަކީ ދުވަހަކުވެސް ހަމައެކަނި މައުލޫމާތެއް ނޫނެވެ. އެއީ އަމިއްލަ ނަމުގައި ހަތިޔާރެކެވެ. އެ ޖަމިއްޔާއިން އުފެއްދީ ވިޔަފާރީގެ ފިލްމުތަކާ އަޅާކިޔާއިރު ޕޮލިޝްކޮށްފައިވާ، މަތީ ފެންވަރުގެ ވީޑިއޯތަކެއް ކަމަށާއި އޭގެ ތެރޭގައި ފްލޭމްސް އޮފް ވޯ ފަދަ ޕްރޮޑަކްޝަންތައް ހިމެނޭ ކަމަށެވެ. އެއީ ޖިހާދީ ލަވަތަކާއި، އެނިމޭޝަންތަކާއި، މީމްތަކާއި، އިންފޯގްރާފިކްސްތަކާއި، ގިނަ ސަރަހައްދީ އަދި ބައިނަލްއަޤްވާމީ ބަސްބަހުން މެޓީރިއަލް ޝާއިޢުކުރި ތަނެކެވެ.

 

އެއީ އޭގެ ހަނގުރާމަވެރިން ބަޠަލުންނާއި ޗެމްޕިއަނުންގެ ގޮތުގައި ސިފަކޮށްދިންއިރު، ދުޝްމަނުންނަކީ ކާފަރުންނާއި މުރުތައްދުވެފައިވާ ބައެއްގެ ގޮތުގައި ބްރޭންޑް ކުރުމެވެ. އެއީ ބިރުވެރިކަން އުފެއްދުމަށްޓަކައި ބޯ ކަނޑާލުމާއި، މަރުގެ އަދަބު ދިނުމާއި، އަންދާލުމުގެ ވީޑިއޯތައް ފެތުރުމެވެ. އެއީ ދުނިޔޭގެ އެކި ކަންކޮޅުތަކުން މުސްލިމުން ޝައުގުވެރި ކުރުވުމަށް ޚިލާފަތުގެ މުޤައްދަސް ފިކުރުގެ ބޭނުން ހިފައިގެން، އިންސާފާއި، ސަލާމަތާއި، ތަނަވަސްކަމާއި، ޖިހާދުގެ ހަގީގީ ހަނގުރާމަ މައިދާން ކަމަށް ބުނާ އެއްޗެއްގެ ވައުދުތަކެވެ.

 

ނަފްސާނީ ހަނގުރާމަ ދާޢިޝްއަށް ވިސްނުނީ ފާހަގަކޮށްލެވޭ ވަރަށް ރަނގަޅަށެވެ. އެއީ ޕެރިހާއި ބްރަސެލްސް ފަދަ ސިޓީތަކުގައި ފަރުވާތެރިކަމާއެކު ހަމަލާތަކެއް ދީގެން އެއް މެސެޖެއް ފޮނުވި ކުންފުންޏެކެވެ: “އަހަރެމެން މިތިބީ ހުރިހާ ތަނެއްގައި. ތިޔައީ ދުވަހަކުވެސް ސަލާމަތެއް ނޫނެވެ.”

 

އަދި ޒުވާނުންނަށް، ޚާއްޞަކޮށް ހުޅަނގުގައި ދިރިއުޅޭ މީހުންނަށް، ބަޠަލުންނަށް ވުމުގެ ހުވަފެން ހުށަހަޅައިދީ، އައިޑެންޓިޓީއާއި މަޤްޞަދުގެ އިޙްސާސެއް ހުށަހެޅިއެވެ. އެ މެސެޖަކީ “ތިބާއަށް ވެސް ބަޠަލަކަށް ވެވޭނެ” އެވެ. އެ އިލްތިމާސް ވަރުގަދަކަން ސާބިތުވެ، މުޅި ޔޫރަޕްގައި ހަމަލާތައް ދިނުމަށް ގިނަ ރިކްރޫޓުންނަށް އިންސްޕަޔަރ ކުރިއެވެ.

 

މިޒަމާނުގެ ޕްރޮޕެގެންޑާ ވަސީލަތްތައް ފަސޭހައިން ލިބޭނެ ގޮތް ވެގެން ދިޔަ ވަރަކަށް ދާޢިޝް އިން އެ ވަސީލަތްތައް ބޭނުންކުރުން ފުޅާކުރިއެވެ. ސޯޝަލް މީޑިއާ ވެގެން ދިޔައީ އޭގެ ޕްރައިމަރީ ޕްލެޓްފޯމަށެވެ. ފޭސްބުކް، ޓެލެގްރާމް، އެކްސް، އަދި އެހެނިހެން ދިހަވަރަކަށް ޕްލެޓްފޯމް މެދުވެރިކޮށް ލައްކައެއްހާ އެކައުންޓް ހިންގި އެވެ. ގިނަ ހާލަތްތަކުގައި ޕްރޮޕެގެންޑާ މާ ފައިދާހުރި ގޮތެއްގައި ފެތުރުމަށްޓަކައި އެއް ފަރުދަކު އެއްފަހަރާ އެތައް އެކައުންޓެއް މެނޭޖްކުރި އެވެ.

 

އެ ކުންފުނީގެ މީޑިއާ ނެޓްވޯކް ވީޑިއޯ އާއި އޯޑިއޯ ބްރޯޑްކާސްޓް އަށް ވުރެ މާ ދުރަށް ވެސް ފުޅާވެފައިވެ އެވެ. ޕްރޮފެޝަނަލްކޮށް ޑިޒައިންކޮށްފައިވާ މަޖައްލާތަކާއި ފޮތްތައް އުފެއްދިއިރު، އަމާކް ނިއުސް އެޖެންސީން ވަނީ އެތައް ބަހަކުން ހަލުވި އަޕްޑޭޓްތަކެއް ނެރެފަ އެވެ. އަދި އެފްއެމް ރޭޑިއޯ ސްޓޭޝަންތައް ހިންގުމުން ޕްރޮޕެގެންޑާގެ އެންމެ ދުވަސްވީ ނަމަވެސް އަދިވެސް ފައިދާހުރި އެއް ވަސީލަތުގެ ބޭނުން ހިފީ އެވެ.

 

ދާޢިޝްގެ ކާމިޔާބީ ބިނާވެފައި އޮތީ މައިގަނޑު ދެ ކަމެއްގެ މައްޗަށެވެ. އެއްކަމަކީ، ޚިލާފަތުގެ ދިދައާއި މުސްލިމް އުންމަތުގެ އެއްބައިވަންތަކަމުގެ ދަށުން ދުނިޔޭގެ ކޮންމެ ކަންކޮޅަކުން ހުނަރުވެރި ފަރުދުން ޝައުޤުވެރިކުރުމުގެ ޤާބިލުކަމެވެ. އިންޖިނިއަރުންނާއި މީޑިއާ ސްޕެޝަލިސްޓުންނާއި އަސްކަރީ ތަޖުރިބާކާރުންނާއި އެހެނިހެން ގިނަ ދާއިރާތަކުގެ ޕްރޮފެޝަނަލުންނަށް ވެސް އެ ޖަމާއަތުގެ ތެރެއިން ޖާގައެއް ލިބުނެވެ. ކޮންމެ މީހަކަށްވެސް މަސައްކަތް ހަވާލުކުރެވުނީ އޭނާގެ ތަޖުރިބާއަށް ބަލައިގެންނެވެ. އަނެއް ކަމަކީ ސްޕީޑެވެ. ދާޢިޝް ޚަބަރުތަކާއި ޕްރޮޕެގެންޑާ އާންމުކުރީ ހާދިސާތައް ހިނގިތާ ގާތްގަނޑަކަށް ވަގުތުންނެވެ. ގިނަ ޖަމިއްޔާތަކަށް ވުރެ ރިކްރޫޓްމަންޓް ޓެކްނިކްސް ރަނގަޅަށް ވިސްނި، އޯޑިއަންސަށް ނުފޫޒު ފޯރުވައި، އެ ނުފޫޒު އަމިއްލަ ފައިދާއަށް ބޭނުން ކުރާނެ ގޮތް ސީދާ އެނގޭ ކުންފުންޏެކެވެ.

 

ދާޢިޝްގެ ސަރަޙައްދީ ޚިލާފަތު ފުނޑުފުނޑުވެ، ޖިސްމާނީ ޙާޟިރީ ބޮޑުތަނުން އެ ސަރަޙައްދުން ނެތިގެން ދިޔަ ނަމަވެސް، ދާޢިޝްގެ އޮންލައިން ޚިލާފަތު އަދިވެސް ހަރަކާތްތެރިވަމުންދެއެވެ.

 

އާޚިރުގައި ދާޢިޝް ދެކެވަޑައިގަތީ ޕްރޮޕެގެންޑާ އާއި ނަފްސާނީ ހަނގުރާމައަކީ އަސްކަރީ ބާރަށްވުރެ މުހިންމު ކަމެއް ނޫން ކަމަށެވެ. އެއީ ސިކުނޑިތައް ފަތަޙަ ކުރެވުމުން ގިނަ ފަހަރަށް ސަރަޙައްދު ތަބާވާކަން ވިސްނުނެވެ. އޭގެ ފަހުން އެހެން ގިނަ ޖިހާދީ ޖަމާއަތްތަކުން ވެސް ވަނީ މި އުސޫލު ގެންގުޅެފަ އެވެ.

 

ނަފްސާނީ އަދި ޕްރޮޕެގެންޑާ ހަނގުރާމައަކީ ހަގީގަތުގެ މައްޗަށް ކުރެވޭ ހަނގުރާމައެކެވެ. އެއަށްވުރެ ވަރުގަދަ ވާހަކަ ކިޔައިދީ، މީހުންގެ ސިކުނޑި ކާމިޔާބު ކުރާ ފަރާތަށް އެހެން ގިނަ ދާއިރާތަކުން ވެސް ފައިދާ ލިބެ އެވެ. މި ހަމަނުޖެހުންތަކުގައި ކާމިޔާބު ހޯދުމަށް ބޭނުންވަނީ ހަމައެކަނި އަސްކަރީ ބާރެއް ނޫން ކަމަށާއި، ފިކުރީ ބާރު ވެސް ބޭނުންވާ ކަމަށެވެ. މައުލޫމާތު މިހާރު ވަނީ ކޮންމެ ބަޑިއެއް ފަދައިން ނުރައްކާތެރި ހަތިޔާރަކަށް ވެފައެވެ.