ކަރީމް އަކްރަމީ
ގެއްލުން ހުރި އާދަކާދަތައް ދޫކޮށްލުމާ ބެހޭ ގޮތުން އިޙްތިރާމް ލިބިގެންވާ އަމީރު އަލްމުމިނީންގެ ލަފާ (ދެވަނަ ބައި)
މި ލިޔުމުގެ ފުރަތަމަ ބައިގައި، އަމީރުލްމުޢުމިނީން (ހ) ނެރުއްވި ޤަރާރު ނަންބަރު 17 ގެ އަލީގައި، ގެއްލުން ހުރި އާދަކާދަތަކުގެ އަސްލާއި މިސާލުތައް އަޅުގަނޑުމެން ބަލާލީމެވެ. އެ އާދަކާދަތައް މަނާކުރުމުގެ އިތުރުން، އެ ގަރާރު މުހިންމީ، އެ ގަރާރު ތަންފީޒުކުރުމުން އަފްޣާނިސްތާނުގެ އަމިއްލަ އަދި އިޖުތިމާއީ ދިރިއުޅުމަށް ލިބިދާނެ ހެޔޮ ނަތީޖާތަކަށެވެ.
ރަސްމީ އަދި ފީލްޑް ރިޕޯޓްތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި އެ އަމުރު ތަންފީޒު ކުރުމުން ގިނަ އަތޮޅުތަކުގައި ކޮންމެހެން ކުރަން ނުޖެހޭ ހަރަދުތައް ވަރަށް ބޮޑަށް ކުޑަވެ އާއިލީ ދިރިއުޅުމަށް ފަސޭހަވެފައިވެ އެވެ.
މިސާލަކަށް ޣޫރު ޕްރޮވިންޝަލް ޑިޕާޓްމަންޓް ފޯ ދަ ޕްރޮމޯޝަން އޮފް ވިޗުއަލް، ޕްރިވެންޝަން އޮފް ވައިސް އެންޑް ހީރިން އޮފް ކޮމްޕްލެއިންޓްސް އިން އިއުލާންކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި، އިއްޒަތްތެރި އަމީރު އަލް މުއުމިނީންގެ އަމުރަށް އަމަލުކުރުމާ ގުޅިގެން، އެ އަތޮޅުގައި ޝަރީއަތާ ހިލާފު އާދަކާދަތަކާއި އަމަލުތައް ހިންގުމުގެ 300 ހާދިސާއަށް އެ ޑިޕާޓްމަންޓުގެ މުހުތަސީބުން ވަނީ ހުއްޓުމަކަށް އައިސްފަ އެވެ. މި މައްސަލަތަކުގެ ތެރެއިން ގިނަ މައްސަލަތަކަކީ ކައިވެނީގެ ރަސްމިއްޔާތުތަކާއި، ކޮންމެހެން ކުރަން ނުޖެހޭ ޚަރަދުތަކާއި، އިސްރާފު ކުރުން ފަދަ ކަންކަމެވެ. މި އަދަދުތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި ލީޑަޝިޕްގެ އަމުރު ކަރުދާހުގައި ލިޔެފައިވާ ލަފާއެއްގެ ގޮތުގައި ދެމިފައެއް ނުވެއެވެ؛ އެއީ އަމަލީ ގޮތުން ތަންފީޒުކޮށް ފާހަގަކޮށްލެވޭ ހެޔޮ ނަތީޖާތަކެއް ލިބިފައިވާ ކަމެކެވެ.
އެ ގަރާރުގެ އަނެއް ނަތީޖާއަކީ އާއިލާތަކަށް ހާއްސަކޮށް ކައިވެނި ކުރަން ތައްޔާރުވާ ޒުވާނުންނަށް އަހަރުތަކެއް ވަންދެން ދިރިއުޅުން ދަތިވެފައިވާ މާލީ ބުރަ ކުޑަވުމެވެ. ސާރ-އެ ޕޯލް ޕްރޮވިންސްގައި މުހުތާސިބުންނާއި ދީނީ އިލްމުވެރިން ގުޅިގެން ބޭއްވި ބައްދަލުވުމެއްގައި ރިޕޯޓް ކުރެވުނީ ކައިވެނީގެ ބޮޑު ހަރަދާއި ކޮންމެހެން ބޭނުން ނުވާ އާދަކާދަތަކުގެ ސަބަބުން ގިނަ ޒުވާނުންތަކެއް ގައުމު ދޫކޮށް ދާން މަޖުބޫރުވެފައިވާ ކަމަށެވެ. މިކަމުން އެނގެނީ ގެއްލުން ހުރި އާދަކާދަތަކާއި ޒުވާނުން ހިޖުރަކުރުން ފަދަ އިޖުތިމާއީ މައްސަލަތަކާ ދެމެދު އޮންނަ ސީދާ ގުޅުމެވެ.
ގަރާރު ނަންބަރު 17 ތަންފީޒު ކުރުމާއެކު އާއިލާތަކަށް އިޖުތިމާއީ ދަރަޖަ ހިމާޔަތް ކުރުމަށް އެމީހުންގެ ގާބިލްކަމުން ބޭރުން ޚަރަދު ކުރަން މަޖުބޫރު ނުވާނެ ކަމަށާއި، އެފަދަ މާލީ ޕްރެޝަރެއް ނެތި އާއިލާއެއް އުފެއްދުމަށް ޒުވާނުންނަށް ވިސްނާލެވޭނެ ކަމަށެވެ.
ބަޣްލާން ޕްރޮވިންސްގައި ވެސް އިލްމުވެރިންގެ ބައްދަލުވުމެއްގައި ފާހަގަކޮށްފައި ވަނީ ކައިވެންޏާއި ފާތިހާ ހަފްލާތަކާއި ހިތާމަވެރި ޖަލްސާތަކާއި ހައްޖުތަކާ ގުޅޭ ގެއްލުން ހުރި އާދަކާދަތަކުން މީހުންނަށް މާލީ ބުރަ ބޮޑުވެ ބައެއް ފަހަރު އާއިލާތަކަށް މައްސަލަތައް ކުރިމަތިވާ ކަމަށެވެ. އެހެންކަމުން އެ ގަރާރު ތަންފީޒު ކުރުމަކީ އާއިލާތަކުގެ މާލީ ހާލަތު ރަނގަޅުކޮށް، އާއިލީ ގުޅުން ބަދަހިކޮށް، އާއިލާ ރޫޅިގެން ދިއުން ހުއްޓުވުމަށް އެހީތެރިވެދޭނެ ކަމެކެވެ.
އެ އަމުރު ތަންފީޒު ކުރުމުން ދީނީ އަދި އަޚްލާޤީ ގޮތުން ވެސް ފައިދާތަކެއް ލިބެ އެވެ. ބަދުޣީސް ޕްރޮވިންސްގައި ބޭއްވި އާންމު ހޭލުންތެރިކުރުމުގެ ބައްދަލުވުމެއްގައި، ރަސޫލާ (ޞޢވ) ގެ ޙަދީޘްތަކާ ހަވާލާދީ، ޢުލަމާނުންގެ މަޖިލީހާއި ޕްރޮވިންޝަލް ޑިޕާޓްމަންޓް އޮފް ހައްޖާއި ދީނީ ކަންކަމުގެ މަންދޫބުން ވަނީ ގެއްލުން ހުރި އާދަކާދަތަކުން ދުރުވެ ސުންނަތަށް އެނބުރި ދިއުމުގެ މުހިންމުކަން ފާހަގަކޮށްފައެވެ. މިކަމުން ދޭހަވަނީ ލީޑަޝިޕްގެ އަމުރަކީ ޝަރީޢަތުގެ އުޞޫލުތަކާ އެއްގޮތް އަމުރެއް ކަމާއި، އެކަން ޢަމަލީ ގޮތުން ތަންފީޒު ކުރުމަކީ ދީނީ އަގުތަކަށް މުޖުތަމަޢުގެ ވަޢުދު ވަރުގަދަ ކުރުމަށް އެހީތެރިވެދޭ ކަމެއް ކަމެވެ.
ހަމައެހެންމެ، ފަރިޔާބު ޕްރޮވިންސްގައި ބޭއްވި އާންމު ހޭލުންތެރިކުރުމުގެ ބައްދަލުވުމެއްގައި، އެ ގަރާރުގެ މަގުސަދަކީ ކައިވެންޏާއި ތައުޒިޔާގެ ހަފްލާތަކާއި ހައްޖާއި އުމްރާއާ ގުޅިފައިވާ ކޮންމެހެން ބޭނުން ނުވާ ޚަރަދުތަކާއި ގެއްލުން ހުރި އިޖުތިމާއީ އާދަކާދަތައް ހުއްޓުވުން ކަމަށް ސާފުކޮށްދީފައިވެ އެވެ. ހަމައެއާއެކު، އިޖުތިމާޢީ ކަންކަމުގައި މެދުމިނާއި ސާދާކަން އާންމު ކަމަކަށް ހެދުމަށް މަގުފަހިކޮށްދެއެވެ. މިކަމުން އެނގޭ ގޮތުގައި އިޙްތިރާމް ލިބިގެންވާ އަމީރު އަލް މުޢުމިނީންގެ މަޤްޞަދަކީ ގެއްލުންހުރި އާދަކާދަތައް މަނާކުރުމަށްވުރެ މާ ބޮޑު ކަމެއް ކަމެވެ: އެއީ އިސްރާފު ބޮޑުކަމާއި ވާދަވެރިކަމުގެ ބަދަލުގައި އިސްލާމީ މެދުމިނާއި ސާދާ ދިރިއުޅުމުގެ ސަޤާފަތެއް ޤާއިމުކުރުމެވެ.
އެ އަމުރު ބަޔާންކޮށް ޕްރޮމޯޓްކުރުމުގައި މީޑިއާ އާއި ސަގާފީ މުއައްސަސާތަކުގެ ދައުރަކީ ވެސް މުހިންމު ދައުރެކެވެ. ޑައިކުނޑި ޕްރޮވިންސްގައި ބޭއްވި ކޯޑިނޭޝަން ބައްދަލުވުމެއްގައި އިންފޮމޭޝަން އެންޑް ކަލްޗާގެ ޕްރޮވިންސް ޑިރެކްޓަރު ވަނީ ސަގާފީ ބަދަލު މުޖުތަމައުގައި އުފެދި ގެއްލުން ހުރި އާދަކާދަތައް ފެތުރިގެން ނުދިއުމަށްޓަކައި ގަވާއިދު ނަންބަރު 17 އާ ބެހޭ ގޮތުން އާންމުން ހޭލުންތެރި ކުރުމުގެ ތަކެތި ގަވާއިދުން ޝާއިއު ކުރުމަށް ގޮވާލާފަ އެވެ. މިކަމުން ދޭހަވަނީ އެ އަމުރުގެ ކާމިޔާބީ ބިނާވެފައިވަނީ ކަމާބެހޭ ހުރިހާ ފަރާތްތަކުން ގުޅިގެން ކޯޑިނޭޓްކޮށްގެން ކުރާ މަސައްކަތުގެ މައްޗަށެވެ. މި ޕްރޮސެސްގައި އިލްމުވެރިންނާއި، އޮފިޝަލުންނާއި، މީޑިއާ އަދި އަމިއްލަ ރައްޔިތުންނަށްވެސް މުހިއްމު ދައުރެއް އެބައޮތެވެ.
ހަމަ އެ އުސޫލުން ފޮރިން މިނިސްޓްރީން ވަނީ އެ އަމުރު އަމަލީ ގޮތުން ތަންފީޒު ކުރެވޭތޯ ބެލުމަށް ބައްދަލުވުމެއް ބާއްވައިފަ އެވެ. ގެއްލުން ހުރި އަދި އިސްލާމްދީނާ ޚިލާފު އާދަކާދަތައް ކުރިއަށް ގެންދިއުމަކީ އިސްލާމީ އުސޫލުތައް ފިއްތާލައި، ރައްޔިތުންނަށް ކޮންމެހެން ބޭނުން ނުވާ މާލީ ބުރައެއް އުފުލާ، ފުޅާދާއިރާއެއްގައި ހިތްހަމަނުޖެހުން އުފެދޭ ކަމެއް ކަމަށް ފޮރިން މިނިސްޓަރު ފާހަގަކުރެއްވި އެވެ.
އިއްޒަތްތެރި އަމީރު އަލް މުއުމިނީން (އެޗް.އޭ) ގެ ގަރާރު ނަންބަރު 17 އަކީ އިދާރީ އަމުރަކަށްވުރެ މާ ބޮޑު އަމުރެއް؛ އެއީ އަފްޣާނިސްތާނުގެ މުޖުތަމައުގެ ސަގާފަތް އިސްލާހު ކުރުމަށް ފުރިހަމައަށް ގެންގުޅޭ އުސޫލެކެވެ. އޭގެ އަސަރުތައް ފެންނަނީ އާއިލީ ހަރަދުތައް ކުޑަވުމާއި، ޒުވާނުން ހިޖުރަކުރުން ހުއްޓުވުމާއި، އާއިލީ އޮނިގަނޑުތައް ހަރުދަނާވުމާއި، ދީނީ އަގުތަކަށް ވަރުގަދަ ވައުދުވުމާއި، ސާދާ ދިރިއުޅުމެއް ކުރިއެރުވުމެވެ.
މި ނަތީޖާތައް ފުރިހަމައަށް ޙާޞިލުކުރުމަށްޓަކައި އާންމުން ހޭލުންތެރިކުރުމުގެ މަސައްކަތްތައް ކުރިއަށް ގެންދިއުމާއި، ޢިލްމުވެރިންނާއި އޮފިޝަލުންގެ މެދުގައި އެއްބާރުލުން ދިނުމާއި، ރައްޔިތުންގެ އެއްބާރުލުން ބޭނުންވެއެވެ. ޝަރީއަތާ ހިލާފު އާދަކާދަތަކާއި އަމަލުތަކުގެ 300 ހާދިސާ ހުއްޓުވި ޣޫރު ޕްރޮވިންސްގެ ތަޖުރިބާއިން އެނގޭ ގޮތުގައި ކަމާބެހޭ މުއައްސަސާތަކުގެ މެދުގައި ވަރުގަދަ އަޒުމާއި ކޯޑިނޭޝަން އޮތުމަކީ އެފަދަ އަމަލުތައް ހުއްޓުވައި އިސްލާމްދީނާ އެއްގޮތަށް ދިރިއުޅުމުގެ ސާދާ ގޮތަކަށް މުޖުތަމައު މަގުދައްކައިދޭނެ ކަމެކެވެ. މިއީ، އިޙްތިރާމް ލިބިގެންވާ އަމީރުލްމުޢުމިނީން (ހ) ހާސިލް ކުރައްވަމުން ގެންދަވާ ހަމަ އުންމީދެއް ކަމަށާއި، އެކަން ފުރިހަމަ ވުމުން ފަރުދުންނާއި އާއިލާތަކަށާއި މުޅި އިސްލާމީ މުޖުތަމަޢަށް ފައިދާ ކުރާނެ ކަމަށެވެ.
