ޣައްޒާ އަލިފާނުގައި | 1 ވަނަ ބައި

އަހުމަދު ޔަހްޔާ

ފަލަސްތީނު ހިފުމުގެ ތާރީޚީ ފަސްގަނޑު

މިއަދު ޣައްޒާގައި އަލިފާން ރޯވެ، އަދި އެތަން ވަށާލާފައިވާ ބަރު ހިމޭންކަން ދެނެގަތުމަށްޓަކައި، ފަށަލައަށް އެނބުރި ދާން ޖެހެ އެވެ.  މިހާރު ހިނގަމުންދާ މުސީބާތަކީ އެއް ރެއަކުން ކުރިމަތިވި ހިތާމައެއް ނޫނެވެ؛  އެއީ ދިގު، ކޮމްޕްލެކްސް، އަދި އަނިޔާވެރި ތާރީޚީ ޕްރޮސެސްއެއްގެ ނަތީޖާއެވެ.

މި ތާރީޚީ ތަޙުޤީޤު ފެށެނީ ކޮންމެހެން ކުރަންޖެހޭ ސުވާލުތަކުންނެވެ.  އެތައް ހާސް އަހަރެއްގެ ތާރީޚެއް އޮތް ބިމެއް، ފުންކޮށް ބިންވަޅު ނެގިފައިވާ ބިމެއް، ދުނިޔޭގެ އެންމެ ދިގު އަދި އެންމެ ހައްލު ނުކުރެވޭ އެއް ކޯޅުންތަކުގެ މަރުކަޒަކަށް ވެގެން ދިޔައީ ކިހިނެއް ހެއްޔެވެ؟  ހިސާރުކުރުމުގެ ބިންގާ އެޅީ ކޮން އިރަކުތޯއާއި، އެކަން ކުރިއެރުމަށް މަގުފަހިކޮށްދިނީ ކޮން ސިޔާސީ، ފިކުރީ، އަދި އިސްތިޢުމާރީ ބާރުތަކެއް ހެއްޔެވެ؟  އަދި ދިގު ޒަމާންތަކެއް ވަންދެން ޑިޕްލޮމެސީ އާއި ދުނިޔޭގެ ބާރުގެ އޮނިގަނޑުތައް ބަދަލުވަމުން ދިޔަ ނަމަވެސް، މި ކޯޅުން ދެމިއޮތުމާއި އެކު، އިތުރަށް ވަރުގަދަވެ، ފަނާކުރަނިވި ގޮތަކަށް ކުރިއަށް ދިޔައީ ކީއްވެގެން ހެއްޔެވެ؟

މި ސުވާލުތަކުގެ ޖަވާބުތަކަކީ މިއަދު ކުރިމަތިވަމުންދާ ކާރިސާގެ މިންވަރު ދެނެގަތުމަށް ވަރަށް މުހިންމު އެއްޗެކެވެ.

ފަލަސްތީނު ހިފެހެއްޓުމުގެ އަސްލަކީ މުޅި ޔޫރަޕްގައި ގައުމިއްޔަތު ވެރި ހަރަކާތްތައް އުފެދުމުން ކަނޑައެޅިފައިވާ ދުވަސްވަރެއް ކަމަށްވާ ނުވަދިހަ ވަނަ ގަރުނުގެ ފަހުކޮޅު އެވެ.  މި ދުވަސްވަރު ސިޔާސީ ޒަޔަނިޒަމް އުފެދި، ފަލަސްތީނުގައި “ޔަހޫދީ ރައްޔިތުންނަށް ގައުމީ ގެއެއް” ގާއިމް ކުރުމަށް ގޮވާލި އެވެ.  އެ ދުވަސްވަރު ފަލަސްތީނަކީ އުސްމާނީ ދައުލަތުގެ ބައެއް ކަމަށާއި، ފަލަސްތީނުގައި ގިނައިން ދިރިއުޅެމުން ދިޔައީ އަރަބި ފަލަސްތީނު މީހުން ކަމަށެވެ.  މި ސިޔާސީ ޝައުގުވެރިކަމަށް ރަސްމީ ތާއީދެއް ލިބުނީ 1917 ވަނަ އަހަރު ފުރަތަމަ ބޮޑު ހަނގުރާމައަށް ފަހު ފަލަސްތީނުގެ ކޮންޓްރޯލް ފަހުން އިނގިރޭސި ސަރުކާރުން ބާލްފޯރ ޑިކްލެރޭޝަން ނެރުމުންނެވެ.

އިނގިރޭސިންގެ ވެރިކަމުގެ ދުވަސްވަރު އިސްތިޢުމާރީ ސިޔާސަތުތަކުގެ ސަބަބުން ބިމަށް ވަރަށް ފުން ބަދަލުތަކެއް އައެވެ.  ޔަހޫދީންގެ އިމިގްރޭޝަނަށް ހީވާގިކަމާއެކު ހިތްވަރުދީ، ބިމުގެ މިލްކުވެރިކަމުގެ އުސޫލުތައް އަލުން ބައްޓަންކޮށް، އިދާރީ ނިންމުންތައް ތަކުރާރުކޮށް ޒަޔަނިސްޓުން ވަޒަންވެރިވުމަށް ފަހިކޮށްދިނެވެ.  މި ފިޔަވަޅުތަކުގެ ސަބަބުން ފަލަސްތީނުގެ ޑިމޮގްރަފިކް އަދި ސަރަޙައްދީ ހަޤީޤަތްތައް މަޑުމަޑުން ބަދަލުވެ، ފަލަސްތީނުގެ ދަރިކޮޅުގެ އާބާދީއާއެކު ތަކުރާރުކޮށް ހަމަނުޖެހުންތަކާއި އަނިޔާވެރި ކުރިމަތިލުންތައް އުފެދުނެވެ.

ދެވަނަ ބޮޑު ހަނގުރާމައާއި ހޮލޮކޯސްޓްގެ ބިރުވެރިކަމަށްފަހު، ޔަހޫދީ ދައުލަތެއް ޤާއިމުކުރުމަށް ބައިނަލްއަޤްވާމީ ޕްރެޝަރުތައް ވަރުގަދަވިއެވެ.  1948 ވަނަ އަހަރު އދ.އިން ހުށަހެޅި ބައިބައިވުމުގެ ޕްލޭނެއްގައި ޔަހޫދީ ދައުލަތަކާއި އަރަބި ދައުލަތެއް ކަމަށްވާ ދެ ދައުލަތެއް އުފެއްދުމަށް ގޮވާލިއެވެ.  ޒަޔަނިސްޓް ލީޑަޝިޕުން އެ ޕްލޭން ގަބޫލުކޮށް އިސްރާއީލު ދައުލަތް ގާއިމް ކުރަން އިއުލާން ކުރި އެވެ.  ފަލަސްތީނާއި އަވަށްޓެރި އަރަބި ދައުލަތްތަކުން އެކަމާ ދެކޮޅު ހަދައި، އެ ޕްލޭނަކީ އަނިޔާވެރި އަދި ލާޒިމު ޕްލޭނެއްގެ ގޮތުގައި ދެކިގެންނެވެ.  ނަތީޖާއަކަށްވީ ހަނގުރާމައެއް ކަމަށާއި، ނިމުނީ އިސްރާއީލުގެ އަސްކަރީ ކާމިޔާބީއާއި، ފަލަސްތީނުގެ ދައުލަތަށް އަސްލު ކަނޑައެޅިފައިވާ ސަރަހައްދުތަކުން މާ ދުރަށް ހިސާރު ފުޅާވުމެވެ.

ފަލަސްތީނުގެ މީހުންނަށް 1948 ވަނަ އަހަރަކީ ނަކްބާ، ކާރިސާ އެވެ.  ލައްކައެއްހާ މީހުން ގަދަކަމުން ގެދޮރު ދޫކޮށް، އެމީހުންގެ ރަށްތަކާއި ރަށްތައް ހަލާކުކޮށް، އެމީހުންގެ ބިންތައް ހިފެހެއްޓިއެވެ.  މިވަގުތަކީ ފަލަސްތީނުގެ ދިރިއުޅުމާއި ސިޔާސީ ހޭލުންތެރިކަން ބައްޓަން ކުރަމުންދާ ދިގުދެމިގެންދާ ގައުމީ ޓްރޮމާއެއްގެ ފެށުމެވެ.  ހުޅަނގު އައްސޭރިއާއި ޣައްޒާ އިސްރާއީލުގެ ބާރުގެ ދަށަށް ގެނައި 1967 ވަނަ އަހަރުގެ ހަނގުރާމައިގެ ސަބަބުން މި ހަގީގަތް އިތުރަށް ފުންވެ، ގެދޮރު ދޫކޮށް ދިއުން ދާއިމީ ހާލަތަކަށް ބަދަލުވެ، ހިސާރުކުރުން ވަރުގަދަ ނިޒާމަކަށް ބަދަލުވެގެން ދިޔައެވެ.

މި ލިޔުމުގައި މި ތާރީޚު ބަލާފައިވަނީ ތަޙްލީލީ އަދި ފާޑުކިޔުމުގެ ލެންސެއްގެ ތެރެއިންނެވެ.  އެއީ ތާރީޚީ ރެކޯޑްތަކާއި، ބައިނަލްއަޤްވާމީ ސިޔާސީ ބަހުސްތަކާއި، ކޯޅުމުގެ ފިކުރީ އަސާސްތަކުގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް ލިޔެފައިވާ ފޮތެކެވެ.  އަމާޒަކީ ހަމައެކަނި ހާދިސާތައް ކިޔައިދިނުމެއް ނޫން ކަމަށާއި، ފަލަސްތީނުގެ މުސީބާތް ދިގު ޒަމާންތަކެއް ވަންދެން ދެމެހެއްޓިފައިވާ އިސްތިއުމާރާއި ގައުމިއްޔަތާއި ބޮޑު ބާރުގެ ސިޔާސަތުގެ އަސްލު ބާރުތައް ހާމަކުރުމެވެ.

މި މާނައިން ބަލާއިރު، މިއަދު ޣައްޒާއަކީ ހަނި “ސަލާމަތީ މައްސަލައެއް” ކަމަށް ބުނެ ބާތިލް ނުކުރެވޭނެ އެވެ.  އެއީ ހަތްދިހަ އަހަރު ދުވަހުގެ ވާހަކައެއްގެ އެންމެ ފަހުގެ ބާބެވެ.  މިހާރު ހިނގަމުންދާ އިންސާނީ ކާރިސާގެ މިންވަރު ދެނެގަތުމާއި، ބައިނަލްއަޤްވާމީ މުޖުތަމަޢުގެ ހިމޭންކަން ވަޒަންކުރުމާއި، ކުރިއަށް އޮތް މަގު ކަނޑައަޅާ ފުން ޔަޤީންކަން ނެތްކަން ދެނެގަތުމަށް މި ތާރީޚީ ފަސްގަނޑު ދެނެގަތުމަކީ ކޮންމެހެން ބޭނުންތެރި ކަމެކެވެ.