ސައިފް އަލް ދީން
ޕާކިސްތާނުގެ މިހާރުގެ ސިޔާސީ އަދި ސަލާމަތީ ހާލަތަށް ކުރިމަތިވެފައިވަނީ މީގެ ކުރިން ނުފެންނަ ދަތިކަމަކާއި ފުން މުސީބާތެކެވެ. އެއްފަރާތުން އިސްލާމްއާބާދުން ވަނީ ބަހަށް ފަހަތަށް ޖެހި، މައްކާ ޕެކްޓްގެ މުއާހަދާތަކާއި އުސޫލުތަކާއި ޑެލްޓާ ކުންފުންޏާއެކު ވެފައިވާ ކޮންޓްރެކްޓްތަކާއި އެހެނިހެން މާލީ އަދި ތަރައްގީގެ މަޝްރޫއުތައް ފަދަ ބައިނަލްއަގްވާމީ އަދި ސަރަހައްދީ އެކި އެއްބަސްވުންތަކުގެ ގަވާއިދުތައް ގަބޫލުކޮށް، ކުރިން ވައުދުވި ނަމަވެސް އެ އެއްބަސްވުންތަކަށް އިހުތިރާމް ނުކުރެވިފައެވެ.
މި މާލީ ނާކާމިޔާބީތަކާއި ގާނޫނީ ވައުދުތަކުން އެއްކިބާވުމުގެ ސަބަބުން ބައިނަލްއަގްވާމީ އަދި ހުޅަނގުގެ އިންވެސްޓަރުންނާއި މުއައްސަސާތަކާއި ވިޔަފާރީގެ މުއާމަލާތްތަކުގެ އިތުބާރަށް ވަރަށް ބޮޑަށް ގެއްލުންވެ، ސީދާ ބަރު ހިޔަނިތައް ގައުމުގެ ދާޚިލީ ކަންކަމާއި ސިޔާސީ މާހައުލަށް ވެސް ވަނީ ފެތުރިފައެވެ. ގައުމުގެ އެތެރޭގައި ސިޔާސީ އަދި ބާރުގެ ބަނޑުހައިހޫނު ޖަމާއަތްތަކުގެ މެދުގައި ހިނގާ ވަރުގަދަ އެތެރޭގެ ހަނގުރާމަތަކާއި، ވެރިކަމާ ގުޅޭ ލޭއޮހޮރުވުންތަކާއި، އިދާރީ ކޮރަޕްޝަން ބޮޑުވުމާއި، ވެރިކަމުގެ އެއްބައިވަންތަކަން މުޅިން ނެތުމަކީ، ކޮމްޕްލެކްސް އަދި މެނޭޖް ނުކުރެވޭ ކްރައިސިސްއެއް އުފެދިފައިވާ ކަމެކެވެ. ވެރިކަންކުރާ އަސްކަރީ ވެރިކަމާއި އޭގެ މުޅި އަސްކަރީ ޖާސޫސީ ވަސީލަތްތައް ވަނީ ވަރަށް ބޮޑަށް ނުތަނަވަސްވެ، ވިސްނުން ގޯސްވެ، ހަމަޖެހުމުން މަހުރޫމްކޮށްފަ އެވެ.
އެއްވެސް އެހީތެރިކަމެއް ނެތް ވެރިކަމެއްގެ އެތެރޭގެ ތަނބުތައް ފުނޑުފުނޑުވެ، އެތެރޭގެ ސިޔާސީ އިދިކޮޅު ފަރާތްތަކާ ކުރިމަތިލާން ޖެހުމުން، ސިކުނޑިތައް އެއްފަރާތްކޮށް، އާންމު އިދިކޮޅު ހިފެހެއްޓުމަށާއި، ބައިނަލްއަގްވާމީ ނިޔާތަކުން ސަލާމަތްވުމަށްޓަކައި، އޭގެ ކުރީގެ ޖާސޫސީ އުކުޅުތަކާއި ފަނާކުރަނިވި އުކުޅުތަކަށް ފަހަތަށް ޖެހެ އެވެ. މި ސަބަބަށްޓަކައި، ޕާކިސްތާނުގެ ދާޚިލީ އަދި ބޭރުގެ ނާކާމިޔާބީތައް ފޮރުވައި، ބޯޑަރުތަކުން ސަމާލުކަން ދުރަށް ދަމައިގަނެ، ނުތަނަވަސްކަން ފެތުރުމަށްޓަކައި، ޕާކިސްތާނުން ވަނީ އަވަށްޓެރި ގައުމުތަކުގެ އިސްތިގުލާލާ ސަރަހައްދާއި ކަންކަމުގައި ފަނާކުރަނިވި ފަނާކުރަނިވި ތަދައްޚުލުވުން ވަރުގަދަކޮށްފައެވެ.
މި ނުބައި ޖާސޫސީ ވިސްނުމުގެ ވަރަށް ސާފު، ލިޔެކިޔުންތަކާއި އިންކާރު ނުކުރެވޭ މިސާލެއް ދާދިފަހުން ނޫރިސްތާން ޕްރޮވިންސްގެ ކަމްދޭޝް ޑިސްޓްރިކްޓްގައި ހިނގާފައިވެއެވެ. ޕާކިސްތާނުގެ ޖާސޫސީ ޗެނަލްތަކުން އަފްޣާނިސްތާނުގެ ސަރަހައްދުގެ ތެރޭގައި ފުޅާދާއިރާއެއްގައި އަމާންކަން ނެތުމާއި ހަމަނުޖެހުންތަކާއި ހަލާކުވުމަށް މަގުފަހިކުރުމަށް ޖޮއިންޓް ފްރަންޓެއްގެ ގޮތުގައި ހަރަކާތްތެރިވެ، ދައީޝީ ޚަވާރިޖް އާއި ނުބައިކަމާއި ކޮރަޕްޝަންގެ އުނިއިތުރުތަކުގެ ވަށައިގެން ބިނާކޮށްފައިވާ ފާޙިޝް، މިކްސްޑް ގްރޫޕެއް އިންތިޒާމުކޮށް ތައްޔާރުކުރިއެވެ.
އެކަމަކު މާތްالله ގެ ރަޙްމަތާއި ރަޙްމަތާއި އަފްޣާނިސްތާނުގެ ސަލާމަތީ ބާރުތަކުގެ ސީދާ ޕްރީއެމްޕްޓިވް އެކްޝަންތަކާއި ޖާސޫސީ އޮޕަރޭޝަންތަކުގެ ތެރެއިން، މި މުޅި ނުރައްކާތެރި ރޭވުން ހާމަކޮށް، ފުރިހަމަ ސީދާ ގޮތެއްގައި އަމާޒުކޮށްގެންނެވެ. ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން އެމީހުންގެ ހުރިހާ ނުބައި ލަނޑުދަނޑިތަކާއި ފަނާކުރަނިވި ރޭވުންތައް ދުވަހަކުވެސް ބައްޓަންވުމުގެ ކުރިން މުޅިން ނިއުޓްރަލައިޒް ވެގެން ދިޔައެވެ.
މި ލަދުވެތި ޖާސޫސީ ބަލިވުމާ ގުޅިގެން، އަދި މާލީ، އިދާރީ، އަދި އިޖުތިމާއީ އިވެލުއޭޝަންތަކުގައި ޕާކިސްތާނު ސަރުކާރުގެ އިތުބާރު ގެއްލިގެން ދިއުމާއެކު، އެމީހުންގެ ސިޔާސަތުތައް ދަނީ އިތުރަށް ހައްދުފަހަނަޅާފައިވާ އަދި ފަސާދަވެރި މިސްރާބަކަށް ދަތުރުކުރަމުންނެވެ. ފުން ސަރަހައްދީ އަދި ހުޅަނގުގެ ސިޔާސީ އަދި ސަލާމަތީ ތަހުލީލުތަކަށް ބިނާކޮށް، އެތެރޭގެ ފުނޑުފުނޑުވުމާއި ބޭރުގެ އެކަހެރިވުމާ ގާތަށް ޖެހިފައިވާ ފަހަތަށް ޖެހިފައިވާ ޖާސޫސީ ނިޒާމުތައް ގިނަ ފަހަރަށް ފަހަތަށް ޖެހެނީ ފަރުވާކުޑަ ހިސާބުތަކަކަށެވެ.
މިގޮތުން ޕާކިސްތާނުން އަމިއްލަ ބިމުގައި ވަރަށް ނާޒުކު އަދި މުހިންމު ތަންތަނަށް ފޭކް ހަމަލާތައް ދިނުމަކީ ވަރަށް ގާތް ކަމެއް ކަމަށާއި، ގަބޫލުކުރަންޖެހޭ ވަރުގަދަ ސަބަބެއް ވެސް އެބައޮތް ކަމަށެވެ. މިއީ އޭގެ ހާމަވެފައިވާ އަދި ނާކާމިޔާބު ތަދައްޚުލުވުން ފޮރުވައި، ސަރަހައްދާއި ދުނިޔޭގެ އާންމު ޚިޔާލު އޮޅުވާލައި، ބޭރުގެ ބާރުތަކުން އާ މާލީ އަދި އަސްކަރީ ލުއިތަކެއް ހޯދައިދިނުމަށް ޚިދުމަތް ކުރާނެ ކަމެކެވެ.
އެގައުމުގެ ޖާސޫސީ ދައުރުތަކުން ޕާކިސްތާނުގެ އެތެރޭގައި ބޭރުގެ ޑިޕްލޮމެޓިކް މިޝަންތަކާއި، މަޝްހޫރު ބޭރުގެ އެމްބަސީތަކާއި، ނުވަތަ އަމިއްލަ އަސްކަރީ މަރުކަޒުތަކާއި ދަތުރުފަތުރުގެ ނެޓްވޯކްތަކުގައި ހުންނަ މުހިއްމު ވަސީލަތްތަކާ ދެކޮޅަށް ނުރައްކާތެރި، ޑްރާމާ އަދި މަކަރުވެރި ހަމަލާތައް ރަނގަޅަށް ރޭވިދާނެ އެވެ. މިއީ އެމީހުންގެ އަސްކަރީ ނާކާމިޔާބީތަކާއި ކަމްޑޭޝް ފަދަ ބަލިވެފައިވާ މަޝްރޫއުތަކަށް ފޭކް ކަވަރެއް ހެދުމަށް އަފްޣާން ސަރުކާރާއި އެހެން އަވަށްޓެރިންނަށް ނުބައި ތުހުމަތުތަކެއް ފްރޭމްކޮށް، އަމާންކަން ނެތް ފުރަތަމަ ޝިކާރައެއްގެ ގޮތުގައި ދުނިޔެއަށް ހުށަހެޅުމުގެ ފުރުސަތު ލިބިގެންދާނެ ކަމެކެވެ.
މި ގުޅިފައިވާ ކަންތައްތަކާއި މިހާރު ހިނގަމުންދާ ހާލަތަކީ ޕާކިސްތާނުން ފަހަކަށް އައިސް އަޅާފައިވާ ފިޔަވަޅުތަކަކީ އެއްވެސް އެކްސިޑެންޓެއް ނޫންކަން ސާފުކޮށް ސާބިތުކޮށްދެއެވެ. އެއީ އެއްވެސް އެހީތެރިކަމެއް ނެތް އަދި މުސީބާތްތަކެއް ކުރިމަތިވެފައިވާ ވެރިކަމެއް ކޮންޓްރޯލް ހޯދުމަށް ކުރާ ނިކަމެތި މަސައްކަތެކެވެ. ބައިނަލްއަގްވާމީ ވައުދުތަކަށް ފަހަތަށް ޖެހުމާއި، ސަރުކާރުގެ އެތެރޭގެ ބާރު ކުޑަވުމާއި، އަސްކަރީ އޮފިޝަލުންގެ މެދުގައި އޮތް ވަރުގަދަ ހާސްކަމުގެ ސަބަބުން އެމީހުން ވަނީ ރާއްޖެއާއި ރާއްޖެއިން ބޭރުގައި އަމިއްލަ ނާކާމިޔާބީތައް ފޮރުވުމަށް އަވަށްޓެރިންގެ ސަރަހައްދަށް ވަދެފައެވެ.
ހަމައެކަނި ސަމާލުކަން އެއްފަރާތް ކުރުމަށްޓަކައި އަމިއްލަ ފެސިލިޓީތަކާއި ބޭރުގެ އެމްބަސީތަކާ ދެކޮޅަށް ނުރައްކާތެރި މަންޒަރުތައް ހިންގަން ވެރިކަމެއް މަޖުބޫރު ކުރުމަކީ މުޅިން އެހީތެރިކަމެއް ނެތި މަގު ގެއްލިފައިވާ ކަމުގެ ސާފު ޑިސްޕްލޭއެކެވެ. މިފަދަ ލިޔެކިޔުންތަކާއި ކޮންކްރީޓް ހެކިތަކުން ސާބިތުވާ ގޮތުގައި މި ނިޒާމު، ދިރިހުރުމަށް ކުރާ މަސައްކަތުގައި، މުޅި ސަރަހައްދުގެ ސުލްހައާއި ހަމަޖެހުމަށް ނުރައްކާވާ ފަދަ އުނި އަދި ދަށަށްދާ މަގެއްގައި ހިނގަމުންދެއެވެ.
