އަބްދުﷲ އާތިފް
އީމާންތެރިކަމަށްފަހު ދީނީ ޖަމާއަތެއް، ހަރަކާތެއް، ޖަމާއަތެއް ނުވަތަ ޕާޓީއަކާ ގުޅުމަކީ މީހެއްގެ ހަޔާތުގައި ނިންމާ އެންމެ ބޮޑު އެއް ނިންމުމެވެ. އެއީ އެމީހުންގެ ފިކުރާއި އެމީހުންގެ ވަގުތާއި ފައިސާ ޑިމާންޑް ކުރާ ކަމަކަށް ވާއިރު، ބައެއް ފަހަރު އެކަމަށްޓަކައި ޚުދު ދިރިއުޅުން ވެސް ޤުރުބާން ވެއެވެ. މި ސަބަބަށްޓަކައި އަޅުގަނޑުމެން ގްރޫޕަކާ ގުޅިފައި މިތިބީ ކީއްވެގެންތޯ ކުރެވޭ ސުވާލަކީ ވަރަށް މުހިންމު ސުވާލެކެވެ. މި “ކީއްވެ” އަށް އަޅުގަނޑުމެންނަށް ވަރުގަދަ ޖަވާބެއް ލިބެންޖެހޭނެ، ރަނގަޅު ސަބަބުތަކެއްގެ ތާއީދު ލިބިގެންވާ ޖަވާބެކެވެ.
ޠަބީޢަތުގައި މީހުން އަންނަނީ ޝަޚުޞިއްޔަތުތަކުގެ ނުފޫޒުގެ ދަށަށެވެ. ނުފޫޒުގަދަ ވާހަކަ ދައްކާ މީހަކު، ހިތްވަރުގަދަ މުޖާހިދަކު ނުވަތަ ތަޤްވާވެރި، މާތްالله އަށް ބިރުވެތިވާ ލީޑަރަކު މީހެއްގެ ސަމާލުކަން ދަމައިގަނެއެވެ. ބައެއް ފަހަރު، އަހަރެމެންގެ ލޯތްބާއި ޖޯޝުގެ ބާރުގަދަކަމުން، އެ ޝަޚުޞިއްޔަތަކީ ކޮންމެ ގޯހަކާއި ފާފައަކުން އެއްކިބާވެފައިވާ ޝަޚުޞިއްޔަތެއް ކަމުގައި ދެކި، އޭނާއާ ދެކޮޅަށް މަޑުމައިތިރި ބަހެއް ވެސް ކެތްނުކުރެވޭ ވަރަށް ލޯފަން ތަބާވާ މީހުންނަށް ވެގެންދެއެވެ. އެހެނަސް އިސްލާމްދީނުގައި ވަނީ ޝަޚުޞިއްޔަތަށް އަޅުކަންކުރުން މަނާކޮށް، ޙަޤީޤަތާއި އުޞޫލުތަކަށް ތަބާވުމަށް ބާރުއަޅާފައެވެ.
ފިކުރެއްގެ މައްޗަށް ބިނާވެފައިވާ އެޓޭޗްމަންޓްގެ ފައިދާއަކީ ހަގީގީ ފިކުރަށް ބަދަލެއް ނާންނަކަމެވެ. الله ގެ ދީނާއި، ޤުރުއާނާއި ސުންނަތުގެ އުޞޫލުތަކާއި، އިންސާފާއި، ޖިހާދާއި، ދަޢުވާއާއި، ޝަރީޢަތް ތަންފީޒު ކުރުމަކީ އިއްޔެ ޙަޤީޤަތުގައި ހުރި އަދި މިއަދުވެސް ތެދުވެރި އަގުތަކެކެވެ. މި އުޞޫލުތަކުގެ މައްޗަށް ތެދުވާ މީހާއަކީ ޙަޤީޤަތުގެ ފަރާތުގައި ހުރި މީހެއް ކަމަށާއި، އެ އުސޫލުތަކުން ދުރުވާ މީހާއަކީ ކިތަންމެ ބޮޑު ޝަޚުޞިއްޔަތެއް ކަމުގައި ވިޔަސް ބާޠިލުގެ ފަރާތުގައި ހުންނަ މީހެއް ކަމަށެވެ. އަޅުގަނޑުމެންގެ އަމިއްލަ ނަފްސަށް މިކަން ތަކުރާރުކޮށް ތަކުރާރު ކުރަން ޖެހޭތީ، އަޅުގަނޑުމެންގެ ހިތްތަކުން އެކަން މުޅިން ގަބޫލުކުރެއެވެ.
إذا تكرر تقرر في القلب.
ޙަޟްރަތު ޢަބްދުﷲ ބިން މަސްޢޫދު (ރ.އ) ވިދާޅުވާ އެއްޗެއް ބައްލަވާށެވެ.
“مَنْ كَانَ مُسْتَنًّا فَلْيَسْتَنَّ بِمَنْ قَدْ مَاتَ، فَإِنَّ الْحَيَّ لَا تُؤْمَنُ عَلَيْهِ الْفِتْنَةُ”
“މަގެއްގައި ދާން ބޭނުންވާ މީހާ މަރުވެފައިވާ މީހެއްގެ މަގުން ތަބާވާށެވެ.
އެހެންކަމުން ގްރޫޕެއްގެ ފިކުރާއި އުސޫލުތަކުގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް ގުރޫޕަކާ ގުޅިފައި އޮތްނަމަ އަރާމުކޮށްލާށެވެ. މާދަމާ ގްރޫޕްގެ އަމީރު ބަދަލުވެއްޖެނަމަ، ނުވަތަ ބަލިކަށި މީހަކު ލީޑަރޝިޕާ ހަވާލުވެއްޖެނަމަ، ގްރޫޕްގެ އަސްލު މަންހަޖު (މެތޮޑޮލޮޖީ) އާއި ތިބާގެ ގުޅުން ވަރުގަދަވެ، ކެނޑިނޭޅި އޮންނާނެއެވެ. މި ސަބަބަށްޓަކައި، މާތްالله ނަހީކުރައްވާ، ޚުދު ލީޑަރޝިޕް އެއްދުވަހަކު އޭގެ އަސްލު ފިކުރުން ދުރަށް ޖެހިއްޖެނަމަ، ހަގީގަތް އޮތީ ކޮންތާކުތޯއާއި، ދާންވީ މިސްރާބު ދެނެގަތުމަށް އުނދަގުލެއް ނުވާނެ.
ނަމަވެސް ޝަޚުޞިއްޔަތަށް އަޅުކަންކުރުމުގެ ގެއްލުމަކީ ޝަޚުޞިއްޔަތުތައް ބަދަލުވުމެވެ. އެއީ ހަމައެކަނި އިންސާނުން: ހަނދާން ނައްތާލާ، ބިރުގަނެ، ދަހިވެތިކަމާއި އެދުންވެރިކަމުގެ ޝިކާރައަކަށް ވެގެންދާއިރު، ހާލަތްތަކުގެ ޕްރެޝަރުގައި އެމީހުންގެ ސްޓޭންޑް ބަދަލުކުރެވޭނެއެވެ. އިއްޔެއާ ހަމައަށް ޝަރީއަތުގެ ވެރިކަމުގެ ވާހަކަ ދެއްކި ނަމަވެސް މިއަދު ޑިމޮކްރަސީއާއި ދޮގު ނިޒާމަކަށް ތައުރީފުކުރި މީހުން ކިތައް މީހުން އެބަތިބި. ކިތައް މީހުން އިއްޔެއާ ހަމައަށް ޖިހާދުގެ ވާޖިބު ގަބޫލުކުރި ނަމަވެސް މިއަދު މަންފާގެ ނަމުގައި އެކަމަށް އިންކާރުކުރާކަން އިއުލާން ކުރާށެވެ.
މި ސަބަބަށްޓަކައި ތިމާގެ ގުޅުމުގެ އަސާސަކީ ޝަޚުޞިއްޔަތެއް ނަމަ، އެމީހެއްގެ ފަހަތުން ދޮގު ހަދައި، އަދިވެސް ދީނުގެ މަގުގައި ހުރި ކަމަށް ހީކޮށްގެން ތިބޭނެ، ހަގީގަތުގައި ދީނުގެ ބަދަލުގައި މީހަކަށް ތަބާވާއިރު. ކީރިތި ޤުރުއާނުގައި އިޝާރާތް ކުރަނީ ހަމަ މި ޝަރުތަކަށެވެ.
﴿اتَّخَذُوا أَحْبَارَهُمْ وَرُهْبَانَهُمْ أَرْبَابًا مِنْ دُونِ اللَّهِ﴾
“އެމީހުންގެ ޢިލްމުވެރިންނާއި ފައްޅީގެ މީހުން الله ފިޔަވައި ވެރިންގެ ގޮތުގައި ނަގާފައި ވެއެވެ.”
ތަފްސީރުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި އެމީހުން ޢިލްމުވެރިންނާއި ފައްޅީގެ މީހުން ވެރިންގެ ގޮތުގައި ނެގުމުގެ މާނައަކީ ޙަލާލާއި ޙަރާމްގެ ކަންކަމުގައި ލޯމަރާލައިގެން އެމީހުންގެ ފަހަތުން ތަބާވުމެވެ.
މިކަމުން އަނެއް ނިންމުމެއް ނިމިގެންދެއެވެ. އަޅުގަނޑުމެން ޖަމާޢަތަކަށް ފާޑުކިޔާއިރު، އެ ޖަމާޢަތަކާ ދެކޮޅުވެރިކަން ފާޅުކުރާއިރު ނުވަތަ އެ ޖަމާއަތަކުން ވަކިވާން ނިންމާއިރު، އަސާސަކަށް ވާންޖެހޭނީ އެ ޖަމާޢަތުގެ އަސާސީ އުޞޫލުތަކާއި ޤަވާޢިދުތައް ޝަރީޢަތާ ފުށުއަރާކަމެވެ. އެއީ ގްރޫޕްގެ އެއް މެމްބަރަކު ގޯހެއް ހެދި، ކޮންމެވެސް މަސައްކަތްތެރިއަކު ގޯސްކޮށް އުޅުނު ކަމަކަށް ނުވަތަ އޮފިޝަލަކު ކޮރަޕްޝަން ކުރި ކަމަކަށް ވެގެން ނުވާނެ، އަދި އެ އެއް މީހެއްގެ ގޯހަކީ މުޅި ގްރޫޕާއި، އެ ޖަމާއަތުގެ ފިކުރާއި، އެ ޖަމާއަތުގެ ހަރަކާތް ދޮގުކުރުމުގެ އަސާސެއްގެ ގޮތުގައި ނަގަމެވެ.
ފަރުދުން ބަލިކަށިވެ ކޮންމެ ތަނެއްގައި ވެސް ގޯސްތަކެއް ހެދިދާނެ އެވެ. ރަސޫލާ (ޞޢވ) ގެ ލަޝްކަރުގައި ވެސް މުނާފިޤުން ތިއްބެވެ؛ އެމީހުން ތިބުމުގެ މާނައަކީ ޖިހާދު ދޫކޮށްލަންވީ ހެއްޔެވެ؟ ބައެއް ޞަޙާބީން (ރ.އ) ވެސް އިޖްތިހާދުގެ ގޯސްތައް ހެދިއެވެ؛ އެ ގޯސްތަކުން އެމީހުންގެ ޞަޙާބީންގެ ހައިސިއްޔަތު ނަގާލީ ހެއްޔެވެ؟ ދުވަހަކުވެސް! އެހެންކަމުން އިސްލާމީ ޖަމާޢަތެއް ޝަރީޢަތް ތަންފީޒުކުރުމާއި، ކުފުރުކުރުމާއި، ސުންނަތް ދިރުވައި އާލާކުރުމުގެ ފިކުރުގައި ތެދުވެ، އެ ޖަމާޢަތެއްގެ މެންބަރަކު ޒާތީ ގޯހެއް ހެދިއްޖެނަމަ، އެ ފާޑުކިޔުން ޖެހެންވާނީ އެ ޖަމާޢަތުގެ ފިކުރަށް ނޫން، އެ ފަރުދެއްގެ މައްޗަށެވެ.
މި ސަބަބަށްޓަކައި ފަރުދެއްގެ ގޯހާއި ފިކުރެއްގެ އެއްކިބާވުން ވަކިކުރަން ދަސްކުރަން ޖެހެއެވެ. ފަރުދެއްގެ ގޯހެއް އިސްލާހުކޮށް މާފުކުރެވޭނެ ނަމަވެސް ފިކުރީ ގޮތުން ގޯސް މަގުދައްކައިދިނުމަކީ ކިތަންމެ ބޮޑު ޝަޚުޞިއްޔަތަކުން އައިސްފައިވާ ކަމެއް ކަމުގައި ވިޔަސް އެކަން ދޮގުކުރަން ޖެހެއެވެ. ކުރުކޮށް ބުނާނަމަ: މަޢުލޫމާތު ލިބިފައިވާ، ސަމާލު މުސްލިމަކު އަމިއްލައަށް ގުޅެނީ ޝަޚުޞިއްޔަތުތަކާ ނޫން، ފިކުރަކާއި އުސޫލުތަކަކާއެވެ. އޭނާ ބަލަނީ މި ޖަމާޢަތުން ޤުރުއާނާއި ސުންނަތަށް ދެކޭ ގޮތާއި، އޭގެ މަންހާޖަކީ ކޮބައިކަމާއި، އެ ޖަމާޢަތް ކޮޅަށް ހުންނަނީ ކޮން އުޞޫލުތަކެއްގައިތޯއެވެ.
ޝަޚުޞިއްޔަތެއް އަމިއްލަ ފިކުރަކުން ދުރުވެއްޖެނަމަ، އެ ޝަޚުޞިއްޔަތު ދޫކޮށްލާފައި ހަޤީޤީ ފިކުރަކުން ދުރަށް ނުދެއެވެ. ހަމައެފަދައިން ފާޑުކިޔާއިރު އެކަން ކުރައްވަނީ، މީހުންގެ މައްޗަށް ނޫން، އުސޫލުތަކުގެ މައްޗަށެވެ. ވަކިވަކި ފަރުދުންނަށް ވެސް ފާޑުކިޔާނަމަ، އެމީހުންގެ ގޯސްތައް މުޅި ގްރޫޕްގެ މައްޗަށް ޕިން ނުކުރެއެވެ؛ އޭނާގެ އަމާޒަކީ އެ ފަރުދެއް އިސްލާހުކުރުން، ފާޑުކިޔުމުގެ ބޭނުމުގައި ފާޑުކިޔުން ނޫނެވެ.
ޝަޚުޞިއްޔަތަށް އަޅުކަން ކުރުމުގެ ބަދަލުގައި އުސޫލުތަކާއި ފިކުރުތަކަށް ތަބާވި ޤައުމުތަކާއި ރައްޔިތުން ސާބިތުވެ ކާމިޔާބު ލިބުނުއިރު، އެ ފިކުރު ދޫކޮށްލާފައި ލޯމަރާލައިގެން ޝަޚުޞިއްޔަތުތަކަށް ތަބާވި މީހުން ނިމުނީ ފަޅައިގެން ގޮސްފައިވާ ކަމެވެ.
وَمَا عَلَيْنَا إِلَّا الْبَلَاغُ.














































