ޚާލިދު އަހުރާރު
ޖޫން 28، 2026 ގައި ޕާކިސްތާނުގެ އަސްކަރީ ވެރިކަމުން އަނެއްކާވެސް އަފްޣާނިސްތާނުގެ ވައިގެ ސަރަހައްދާއި ހިލާފުވެ، ޑޫރަންޑް ލައިން ކައިރީގައިވާ ސަރަހައްދުތަކަށް ވައިގެ ހަމަލާތައް ދީފައިވެއެވެ. ޕާކިސްތާނުގެ އޮފިޝަލުން ބުނާ ގޮތުގައި މިއީ ނުވަދިހަ ނުވަ “ޓެރަރިސްޓުން” މަރުވި “ޓާގެޓް އޮޕަރޭޝަންތަކެއް” އެވެ. ނަމަވެސް އަފްޣާނިސްތާނުގެ ކަމާބެހޭ ފަރާތްތަކުން ބުނާ ގޮތުގައި މި ހަމަލާތަކުގައި ކުށެއްނެތް ދިހަވަރަކަށް އާންމުން، ޚާއްސަކޮށް އަންހެނުންނާއި ކުޑަކުދިން މަރުވެ ޒަޚަމްވެފައިވެއެވެ. މި ހާދިސާއަކީ ޕާކިސްތާނުގެ އަސްކަރިއްޔާގެ ނާކާމިޔާބު ސިޔާސަތުތަކާއި އަވަށްޓެރި ގައުމެއްގެ ކަންކަމުގެ ތެރެއަށް ވަދެގަތުމުގެ އިތުރު ސާފު މިސާލެކެވެ. ޕާކިސްތާނުގެ އަސްކަރިއްޔާއާއި އެގައުމުގެ ރަސްމީ ތަރުޖަމާނު އައިއެސްޕީއާރު އިން ވަނީ އަމިއްލަ ނާކާމިޔާބީތަކުގެ ޒިންމާ އަފްޣާނިސްތާނާއި ނަން ނުޖެހޭ ބޭރުގެ އަތްތަކުގެ މައްޗަށް އުފުލުމުގެ އާދައަކަށް ހަދާފައެވެ. ކަރާޗީގައި ހުންނަ ޕާކިސްތާން ރޭންޖާސްގެ މައި މަރުކަޒަށް ދިން ހަމަލާގައި ރޭންޖާސްގެ ބައެއް މީހުން މަރުވުމަށް ފަހު، އޭގެ ޒިންމާ އުފުލާފައިވަނީ ޖަމާޢަތުލް އަހުރާރު (ޖޫއޭ) އެވެ.
އެ ހަމަލާ ދީފައިވަނީ ޕާކިސްތާނުގެ އެތެރޭގައި ކަމަށާއި، އޭގެ ޒިންމާ ޕާކިސްތާނުގެ ހަނގުރާމަވެރި ޖަމާއަތަކުން އުފުލާފައިވާ ކަމަށެވެ. ހަގީގަތަކީ އެ ޖަމާއަތަކީ ޕާކިސްތާނުގެ އެތެރޭގައި ހަރަކާތްތެރިވާ ޖަމާއަތެއް ކަމަށާއި އެ ޖަމާއަތުގެ ހަރަކާތްތައް ފަށަނީ ޕާކިސްތާނުގެ ސަރަހައްދުން ކަމަށެވެ. އެއީ ޕާކިސްތާނުގެ އަސްކަރިއްޔާގެ ބާރާއި ދެކޮޅު ހަދައި، އަސްކަރީ ފިއްތުންތަކާއި، އަނިޔާވެރިކަމާއި، ގަބީލާތަކުގެ ސަރަހައްދުތައް ގަސްތުގައި ނުތަނަވަސް ކުރުމާ ގުޅިގެން އުފެދުނު ހަރަކާތެއްގެ ގޮތުގަ އެވެ.
ނަމަވެސް ޕާކިސްތާނުގެ އަސްކަރިއްޔާއާއި އައިއެސްޕީއާރު އިން ކުރިއަށް ގެންދަނީ ޓީޓީޕީން އަފްޣާނިސްތާނުގައި ފޮރުވިފައިވާ ވާހަކައާއި، އަފްޣާނިސްތާނުން އެގައުމަށް ރައްކާތެރި ތަނެއް ފޯރުކޮށްދޭ ވާހަކައެވެ. އެއީ ފްލެޓް އައުޓް ދޮގެއް. ޓީޓީޕީ އަކީ ޕާކިސްތާނުގެ އަމިއްލަ އެތެރޭގެ މައްސަލައެކެވެ. މި ހަރަކާތަކީ ޕާކިސްތާނަށް އުފަންވެ، ޕާކިސްތާނުގެ އަމިއްލަ މާހައުލުގެ ތެރޭގައި ބޮޑުވެ، ފުޅާވެ، ޕާކިސްތާނުގެ އަސްކަރީ އަދި ޖާސޫސީ އިދާރާތަކުން އަހަރުތަކެއް ވަންދެން ގެންގުޅުނު ނާކާމިޔާބު ސްޓްރެޓެޖީތަކުގެ ސަބަބުންނެވެ.
މިހާރު ޕާކިސްތާނުގެ އެތެރޭގައި މި ހަރަކާތުގެ ކެމްޕޭން ވަރުގަދަވެފައިވާއިރު، އަސްކަރިއްޔާއިން ޒިންމާ ބަދަލުކުރަނީ އަފްޣާނިސްތާނުގެ މައްޗަށް އަމިއްލަ ނާކާމިޔާބީތައް ފޮރުވުމުގެ މަސައްކަތެއްގެ ގޮތުންނެވެ. އެތެރޭގެ ސަލާމަތީ ގޮތުން ހުރި ބަލިކަށިކަންތައްތަކަށް ހައްލެއް ހޯދުމުގެ ބަދަލުގައި މުޅި ކުށް އަފްޣާނިސްތާނުގެ ބޮލުގައި އަޅުވަން މަސައްކަތް ކުރާއިރު، ޑޫރަންޑް ލައިންގައި ހުރި ޖަމާއަތްތަކުގެ ހަމަޖެހުން ނުރައްކަލުގެ ތެރެއަށް ވައްޓާލަ އެވެ.
އަފްޣާނިސްތާނުން ވަނީ އެގައުމުގެ ސަރަހައްދު އެހެން ގައުމުތަކާ ދެކޮޅަށް ބޭނުން ނުކުރެވޭ ގޮތަށް ތަކުރާރުކޮށް ހުއްޓުވައި، ޓެރަރިޒަމާ ދެކޮޅަށް ހަނގުރާމަ ކުރަމުންނެވެ. އަނެއްކޮޅުން ޕާކިސްތާނުން ތަކުރާރުކޮށް ކައުންޓަރ ޓެރަރިޒަމްގެ ބަހަނާ ދައްކަނީ އަފްޣާނިސްތާނުގެ އެތެރޭގައި އަސްކަރީ ތަދައްޚުލުވުން ޖަސްޓިފައިކޮށް، ޑޫރަންޑް ލައިން ކައިރީގައިވާ ސަރަހައްދުތައް ނުތަނަވަސްކޮށް، ދެގައުމުގެ ގުޅުން އިތުރަށް ގެއްލުން ދިނުމަށެވެ. މިފަދަ ހަމަލާތަކުގެ ސަބަބުން އާންމުންގެ ގެއްލުން އިތުރުވުމުގެ އިތުރުން މުޅި ސަރަހައްދުގެ ސުލްހައާއި ހަމަޖެހުމަށް ވެސް ބޮޑު ނުރައްކަލެއް ކުރިމަތިވެ އެވެ.
ޕާކިސްތާނުން ފުރަތަމަ ބަލަންޖެހޭނީ އަމިއްލަ ބޯޑަރުގެ ތެރެއަށެވެ. އެއީ ޓީޓީޕީ އާއި އެހެނިހެން ހަތިޔާރު އެޅި ޖަމާއަތްތައް ރާއްޖޭގެ އެތެރޭގައި ހުރިތޯ ބެލުމާއި، އެކަންކަން ދެމެހެއްޓޭ ނެޓްވޯކްތަކާ އެކު. އަދި ފާއިތުވި ދިހަވަރަކަށް އަހަރު ތެރޭގައި މި ޖަމިއްޔާތައް އުފެއްދުމާއި ހަރުދަނާ ކުރުމަށް އެހީތެރިވި ސިޔާސަތުތަކަށް ވެސް އަލުން ވިސްނަން ޖެހެ އެވެ. އަފްޣާނިސްތާނަށް އިނގިލި ދިއްކުރުމުގެ ބަދަލުގައި އަމިއްލަ ސަލާމަތާއި ޖާސޫސީ ދާއިރާގެ ނާކާމިޔާބީތަކާ ކުރިމަތިލާން ޖެހެ އެވެ. ޕާކިސްތާނުގެ އަސްކަރިއްޔާއިން ހިންގާ މި ކިޔާ ބަދަލު ހިފުމުގެ އޮޕަރޭޝަންތަކަކީ، ހަގީގަތުގައި، އަފްޣާނިސްތާނުގެ މައުސޫމް އާންމުންނާ ދެކޮޅަށް ހިންގާ ބޮޑެތި ހަނގުރާމައިގެ ޖަރީމާތަކެކެވެ.
ޕާކިސްތާނުގެ އަސްކަރިއްޔާއިން ހިންގާ މި އަނިޔާވެރިކަން ބައިނަލްއަޤްވާމީ މުޖުތަމަޢުން ހަރުކަށިކޮށް ކުށްވެރިކޮށް، އިސްލާމްއާބާދަށް ސާފުކޮށްދޭންވީ، އެ ޤައުމުގެ އެތެރޭގެ މައްސަލަތައް އަވަށްޓެރި ޤައުމަކަށް އެކްސްޕޯޓްކޮށްގެން ހައްލު ނުކުރެވޭނެކަން. ޓީޓީޕީ އަކީ ޕާކިސްތާނުގެ ދާޚިލީ މައްސަލަ ކަމަށާއި އެ މައްސަލައާ ކުރިމަތިލާން ޖެހޭނީ ޕާކިސްތާނުގެ އެތެރޭގައި ކަމަށާއި އަފްޣާނިސްތާނުގެ ސަރަހައްދަށް ތަފާތު ނުކޮށް ބޮން ގޮއްވާލުމުގެ ތެރެއިން ނޫން ކަމަށެވެ. ޕާކިސްތާނުގެ އަސްކަރީ ލީޑަޝިޕަށް އަމިއްލަ ގައުމު ރައްކާތެރި ނުކުރެވި، އޭގެ ބަދަލުގައި އަވަށްޓެރި ގައުމަށް ތަކުލީފު އުފުލުމަކީ އެގައުމުގެ ނާކާމިޔާބީގެ ސާފު ދައްކުވައިދޭ ކަމެކެވެ. ޕާކިސްތާނުން ގޯސްތައް ގަބޫލުކޮށް، ހަމަހަމަކަމާއި ދެފަރާތުގެ އިހުތިރާމްގެ މައްޗަށް އަފްޣާނިސްތާނާ ގުޅުން ބިނާ ނުކުރާހާ ހިނދަކު ދެގައުމުގެ ދެމެދުގައި ދެމިއޮންނަ ސުލްހައާއި އެއްބާރުލުން ދެމިއޮންނާނެ އެވެ.
މި ވާހަކައިގެ އެހެން ފަރާތެއްވެސް އެބައޮތެވެ. ޕާކިސްތާނުން ދަނީ އަފްޣާނިސްތާނުގެ ކުރީގެ ވެރިކަމުގެ އަރުބާކީ މިލިޝިއާތަކުގެ މެމްބަރުންނަށް ބަލޫޗިސްތާނުގައި ހިޔާވަހިކަން ދެމުން ކަމަށާއި އެތަނުން އެމީހުންނަށް ޖާސޫސީ އައިޑެންޓިޓީ ކާޑާއި ހަތިޔާރާއި ލޮޖިސްޓިކަލް ސަޕޯޓް ފޯރުކޮށްދީފައިވާ ކަމަށެވެ. ހަމައެއާއެކު، ކުރީގެ ޤަބީލާ ސަރަޙައްދުތަކުގައި ޚިބަރު ޕަޚްތުންޚްވާގައި އައިއެސްއަށް ހިންގާ ޓްރެއިނިންގ ކޭމްޕްތަކާއި ސަޕޯޓް ނެޓްވޯކްތައް ބަހައްޓައި، އެތަންތަން ސަޕްލައި ކުރަމުންދެއެވެ.
މީގެ ދުވަސްކޮޅެއް ކުރިން އަލްމިރްސާދު ވަނީ އައިއެސްގެ މެމްބަރަކު ކަމަށްވާ މުހައްމަދު އިގްބާލްގެ އިއުތިރާފު ޝާއިއުކޮށް، ގަބީލާ ސަރަހައްދުތަކުގައި އައިއެސް އާއި ޕާކިސްތާނުގެ އަސްކަރިއްޔާއާ ދެމެދު ގުޅުމެއްގެ ގޮތުގައި އޭނާ މަސައްކަތް ކުރި ގޮތް ސިފަކޮށްފަ އެވެ. އޭނާގެ އިއުތިރާފުގައި އޭނާ ވިދާޅުވެފައި ވަނީ ޕާކިސްތާނުގެ އަސްކަރިއްޔާއިން މަސައްކަތް ކުރަނީ އައިއެސް އަކީ އެ ސަރަހައްދުގެ ހަމަޖެހުން ގެއްލި އަމިއްލަ މަގުސަދުތައް ހާސިލް ކުރުމަށް ބޭނުންކުރާ ވަސީލަތެއްގެ ގޮތުގަ އެވެ.
