ބިޝާމް ޝަހީދު
މުސްލިމް އުންމަތުގެ ކަރާމާތް އަލުން އާލާކުރެވޭނެ ގޮތްތައް
އިސްލާމީ އުންމަތުގެ ބަލިކަށިކަމުގެ މުޅި މަޝްވަރާގައި އެންމެ މުހިންމު ބަޔަކީ ހައްލުތަކުގެ މަޝްވަރާ، ސަބަބަކީ މުސްލިމެއްގެ ފިކުރީ އަދި އީމާންތެރިކަމުގެ ބިންގާތައް ރަނގަޅު ނުކުރެވެންދެން ސިޔާސީ ނުވަތަ އިގްތިސާދީ ބަދަލެއް އޭނާއަށް ދެމިއޮންނަ ނަތީޖާއެއް ނުލިބޭނެތީ އެވެ. ޤައުމުތަކަށް އަންނަ ހަޤީޤީ ބަދަލު އަބަދުވެސް ފެށެނީ އިންސާނާއިން، އޮނިގަނޑުތަކުން ނޫން ކަމަށާއި، އިންސާނާ، އަނެއްކާވެސް ބައްޓަން ކުރެވެނީ، އީމާންތެރިކަމާއި، ފިކުރާއި، ތަރުބިއްޔަތުގެ ތެރެއިން ކަމަށެވެ.
މިއީ، އަމަލީ ގޮތުން ތަންފީޒު ކުރެވިއްޖެނަމަ، މުސްލިމުން ގެއްލިފައިވާ ކަރާމާތް އަނބުރާ ގެނެވޭނެ މަގުތަކެވެ.
1. ކީރިތި ޤުރުއާނަށް ފުން، އަމަލީ ގޮތުން އެނބުރި ދިއުން
ކީރިތި ޤުރުއާނަކީ މުސްލިމް އުންމަތުގެ އައިޑެންޓިޓީގެ ބިންގާ އެވެ. މި ފޮތަކީ ހަމައެކަނި ކިޔެވުމަށް ނުވަތަ ބަރަކާތެއް ދިނުމަށް ލިޔެފައިވާ ފޮތެއް ނޫނެވެ؛ އެއީ ދިރިއުޅުމަށް ފުރިހަމަ ނިޒާމެއް، ޢަޤީދާއާއި، އަޚްލާޤާއި، ސިޔާސީ ކަންކަމާއި، އިޤްތިޞާދާއި، އިޖުތިމާޢީ ގުޅުންތައް ހިންގާ ނިޒާމެކެވެ.
ހިތާމައަކީ މިއަދު ގިނަ އިސްލާމީ މުޖުތަމަޢުތަކުގެ އަސާސީ މައްސަލައަކީ ކީރިތި ޤުރުއާން ހަމައެކަނި އިޙްތިރާމްގެ ކަމަކަށް ކުޑަވެ، އުސް އަލަމާރިތަކެއްގައި ބަހައްޓާފައި ވާއިރު، ޢަމަލުކުރުމާއި ޢަމަލީ ގޮތުން އޭގެ ދައުރު ފަނޑުވެގެން ދިއުމެވެ. ކީރިތި ޤުރުއާނަށް އެނބުރި ދިއުމުގެ ޕޮއިންޓަކީ، ޤާނޫނު ހެދުމާއި އަގުތައް ކަނޑައެޅުމުގެ އަސާސީ ރިފަރެންސަކަށް ވެގެން ދިއުމާއި، މުސްލިމުން މިއީ އިންސާނިއްޔަތަށް އެންމެ ރަނގަޅު ޤާނޫނު ކަމަށް ވަރުގަދަ ޤަބޫލުކުރުމާއި ޤަބޫލުކުރުން.
ކީރިތި ޤުރުއާނުގެ ވިސްނުން ފަރުދީ އަދި ފަށަލައެއްގެ ފެންވަރަކުން އިޖުތިމާޢީ އަދި ޙަޟާރަތުގެ ފެންވަރަށް އުފުލިގެން ދާން ޖެހެއެވެ. ޤުރުއާނުގެ އުނގަންނައިދިނުންތައް ތަޢުލީމާއި، މީޑިއާއާއި، ސަޤާފަތުގެ ތެރެއަށް ވަދެވޭނެ މަގު ހޯދަން ޖެހެއެވެ. މުސްލިމުންނަށް ކީރިތި ޤުރުއާނަކީ ހަމައެކަނި ސަވާބާއި ނިޢުމަތުގެ ފޮތެއް ނޫން، ދިރިއުޅުމުގެ ވައްޓަފާޅިއެއްގެ ގޮތުގައި އެނގެން ޖެހެއެވެ. ހަމައެކަނި ކިޔެވި އެއްޗަކުން ހަގީގަތުގައި ދިރިއުޅެފައިވާ އެއްޗަކަށް ޝަރަފުވެރި ޤުރުއާން ބަދަލުވާ ކޮންމެ ފަހަރަކު، މުޖުތަމަޢު މަޑުމަޑުން އިސްލާހުކުރުމާ ދިމާއަށް ކުރިއަށްދާނެއެވެ.
2. މީހުންގެ ހިތްތަކުގައި ހަގީގީ، ދިރިހުރި އީމާންތެރިކަން ދިރުވައިދިނުން
އިސްލާމްދީނުގައި އީމާންކަމަކީ ހަމައެކަނި ނަފްސާނީ ޢަޤީދާއެއް ނޫނެވެ؛ އެއީ މީހެއްގެ އަމަލުތަކުގެ ދުއްވާ ބާރެވެ. ޢަމަލުން ނުފެންނަ އީމާންތެރިކަމަކީ އިޖުތިމާޢީ އެއްވެސް އަސަރެއް ނުކުރެވޭނެ ކަމެކެވެ. އިސްލާމްދީނަކީ ޝިއާރުގެ ދީނެއްގެ ގޮތުގައި ބަލަން ޖެހޭ ކަމެއް ނޫން، އެއީ އަމަލުގެ ދީނެއްގެ ގޮތުގައި ބަލައިގަންނަން ޖެހޭނެ.
ހިތާމައަކީ މިއަދު މުސްލިމް އުންމަތުގެ ބަލިކަށިކަން ބޮޑުތަނުން އަންނަނީ ބަލިކަށި، ޙަރަކާތްތެރި ނުވާ އީމާންތެރިކަމުންނެވެ. އީމާންކަން ދިރުވުމުގެ މާނައަކީ:
– އަޅުކަމާއި ދުޢާކުރުމުގެ ތެރެއިން މީހެއްގެ الله (ޞޢވ) އާއި އޮންނަ ގުޅުން ބަދަހިކުރުން؛
– ފަރުދީ އަދި އިޖުތިމާޢީ ސުލޫކުގައި އިލާހީ ފާރަވެރިކަމުގެ އިޙްސާސް އުފެއްދުން؛
– ފާފައިން ދުރުހެލިވުމާއި ޒިންމާ އަދާކުރުމަށް ބާރުއަޅާ އެއްޗަކަށް އީމާންތެރިކަން ބަދަލުކުރުން؛
– އަދި ދުވަހުގެ ދިރިއުޅުމުގައި އާޚިރަތުގެ ކޮންސެޕްޓް ދިރުވައި އާލާކުރުން.
މުޖުތަމަޢެއްގައި އީމާންތެރިކަން ދިރުވައި އާލާވުމުން، ކޮރަޕްޝަނާއި، އަނިޔާވެރިކަމާއި، އަނިޔާވެރިކަން ގުދުރަތީ ގޮތުން މަދުވަނީ، އެމީހަކަށް އޭނާ އެކަނި ނޫންކަން އިޙްސާސްވެ، ޒިންމާ އުފުލަމުންދާކަން އިޙްސާސް ކުރެވޭތީއެވެ.
3. އާއިލާގެ ތަރުބިއްޔަތުގެ ނިޒާމުގެ އަސާސީ އިސްލާހެއް
އާއިލާއަކީ އިންސާނަކު ބައްޓަން ކުރެވޭ ފުރަތަމަ މަދަރުސާ އެވެ. އާއިލާ އިސްލާހު ނުކުރެވިއްޖެނަމަ އެއްވެސް ތައުލީމީ ނުވަތަ އިޖުތިމާއީ ނިޒާމަކަށް ޞާލިޙު މީހަކު ތަރުބިއްޔަތު ނުކުރެވޭނެއެވެ. މިއަދުގެ ގިނަ މުޖުތަމަޢުތަކުގައި އާއިލާ ވަނީ ތަރުބިއްޔަތު ކުރުމުގައި އަދާކުރާ ދައުރާ ދުރަށް ޖެހިލާފައެވެ.
އާއިލާ އިސްލާހު ކުރުމަށް ބޭނުންވަނީ:
– މައިންނާއި ބައްޕައިން އެނބުރި އައުން ހަމައެކަނި އެމީހުންގެ އިގްތިސާދީ ޒިންމާއަށް ނޫން، ދަރިން ތަރުބިއްޔަތުކުރުމުގައި ވެސް އަދާކުރާ ދައުރަށް؛
– ކުޑައިރުއްސުރެ ކުދިންނަށް ދީނީ އަގުތައް ދަސްކޮށްދިނުން؛
– އާއިލާގެ ތެރޭގައި އުފެދެމުންދާ ލޯތްބާއި އިޙްތިރާމާއި ތަރުތީބުގެ މާހައުލެއް؛
– ގެއްލުންހުރި މީޑިއާގެ ނޭދެވޭ ނުފޫޒުން ކުޑަކުދިން ރައްކާތެރިކުރުން.
ދުޅަހެޔޮ އާއިލާއެއްގައި ތަރުބިއްޔަތު ކުރާ ކުއްޖަކު ވެސް ބޮޑުވެގެން ދާނީ މުޖުތަމައުގައި ބޭނުންތެރި، ޒިންމާދާރު މީހަކަށް.
4. މުސްލިމުންގެ ސިކުނޑީގައި ދިރިއުޅުމުގެ މަޤްޞަދުގެ އިޙްސާސް އަލުން ބިނާކުރުން
ބޮޑެތި މުސީބާތްތަކުގެ ތެރޭގައި އެންމެ ގެއްލުން ބޮޑު އެއް މުސީބާތަކީ ދިރިއުޅުމުގެ މަޤްޞަދު ގެއްލިގެން ދިއުމެވެ. ގިނަ ބަޔަކު މުޅި ދިރިއުޅުން ހަނިކޮށްފައިވަނީ ހަމައެކަނި މުއްސަނދިކަމާއި މަޤާމާއި މާއްދީ އުފާތައް އެއްކުރުމަށެވެ. އިސްލާމްދީނުގައި ދިރިއުޅުމުގެ މަޤްޞަދު ސާފުކޮށް ބަޔާންކޮށްފައި ވެއެވެ: الله (ޞޢވ) އަށް އަޅުކަންކުރުމާއި، އިންސާފާއި ހިދާޔަތުގެ ބިންގަލުގައި ބިން ބިނާކުރުމެވެ.
މި މަޤްޞަދު ދިރުވައި އާލާކުރުމުގެ މާނައަކީ:
– ތަޢުލީމީ ނިޒާމުގެ ތެރޭގައި އުފެއްދުމުގެ މަޤްޞަދު ބަޔާންކުރުން؛
– މާއްދީ ވިސްނުމުން ޒިންމާދާރުކަމުގެ އިހުސާސަށް މީހުންގެ ނަޒަރިއްޔާތު ބަދަލުކުރުން؛
– އަޅުކަމެއްގެ ގޮތުގައި އެހެން މީހުންނަށް ޚިދުމަތްކުރުމުގެ ރޫޙު ހަރުދަނާކުރުން؛
– ޒުވާން ޖީލުގައި މިޝަންގެ އިޙްސާސް ދިރުވައިދިނުން.
މަޤްޞަދެއް އޮތް މުޖުތަމަޢެއް އޮޅުންބޮޅުންވެ ފުނޑުފުނޑުވުމުގެ ތެރެއަށް ވެއްޓިފައެއް ނުވެއެވެ.
5. ދީނީ ފިކުރު ފަރުދީ ފެންވަރުން ޙަޟާރަތުގެ ފެންވަރަށް އިސްލާހުކުރުން
ސީރިއަސް މައްސަލައަކީ ގިނަ ހާލަތްތަކުގައި ދީން ކުޑަކުރެވިފައިވަނީ ހަމައެކަނި ވަކިވަކި އަޅުކަންތަކަށް ކަމަށްވާއިރު، އެއީ ހަގީގަތުގައި އިސްލާމްދީނަކީ ތަހުޒީބީ ނިޒާމެކެވެ. ދީނީ ފިކުރު އިސްލާހުކުރުމުގެ މާނައަކީ:
– އިސްލާމްދީނަކީ ހަމައެކަނި އަޅުކަމެއްގެ ގޮތުގައި ނޫން، ދިރިއުޅުމަށް ފުރިހަމަ ނިޒާމެއްގެ ގޮތުގައި ދެނެގަތުން؛
– ދީނާއި އަމިއްލަ ޒަމާން ވެސް ވިސްނޭ ރަނގަޅަށް ވަށައިގެންވާ ވިސްނުންތެރިން ތަރުބިއްޔަތުކުރުން؛
– ޝަރީޢަތާ މެދު ހަނި، ފަށުވި ނަޒަރަކުން ދުރުހެލިވުން.
މި ފިކުރީ ބަދަލަކީ އުއްމަތުގެ ތެރޭގައި އަންނަ ކޮންމެ ބޮޑު ބަދަލެއްގެ ފެށުމެވެ. ކުރުކޮށް ބުނާނަމަ، މި މަރުހަލާގައި އުއްމަތުގެ އިސްލާހުގެ އަސާސީ އަސްލަކީ “އިންސާނާ އަލުން ބިނާކުރުން” އެވެ. ދިރިހުރި އީމާންތެރިކަމެއް ހުރި، ދިރިއުޅުމުގެ މަގުދައްކާ އެއްޗެއްގެ ގޮތުގައި ޤުރުއާން ނަގާ، ސާފު މަޤްޞަދެއް އޮތް، އާއިލާއާއި މުޖުތަމަޢުގެ ތެރޭގައި ދުޅަހެޔޮ ތަރުބިއްޔަތެއް ލިބިފައިވާ މީހަކު ހޯދަން ޖެހެއެވެ. މި ފިކުރީ އަދި ޢަޤީދާގެ މައްޗަށް ބިނާވެފައިވާ އިސްލާހެއް ނެތި ސިޔާސީ ނުވަތަ އިޤްތިޞާދީ އެއްވެސް ބަދަލެއް ދެމިއޮންނަ އަދި ދެމިގެންދާނެ ބަދަލެއް ނޯންނާނެއެވެ.
