އަބްދުއްރައްޒާގު މުޒާމިލް
މިޒަމާނުގެ ސިޔާސީ ތާރީޚުގެ ހިތި ފިލާވަޅަކީ ބައެއް ދައުލަތްތަކާއި ޖާސޫސީ އިދާރާތަކުން އެމީހުންގެ ސްޓްރެޓެޖިކް މަސްލަހަތު ރައްކާތެރިކުރުމަށް “ބަހާލައިގެން ވެރިކަން” ގެ ސްޓްރެޓެޖީ ބޭނުންކޮށްފައިވާކަމެވެ. މި ސިޔާސަތުގެ މަޤްޞަދަކީ މުޖުތަމަޢުގެ ޤުދުރަތީ އެއްބައިވަންތަކަން ބަލިކަށިކޮށް، އެކި ޖަމާޢަތްތަކުގެ މެދުގައި އިތުބާރު ނެތްކަން އުފެއްދުމާއި، އެމީހުންގެ ހިއްސާވާ ޤައުމީ އަދި ސިޔާސީ އުންމީދުތަކުގެ ވަރުގަދަކަން މުގުރާލުމެވެ.
ގަވާއިދާ ހިލާފަށް ހަތިޔާރު އެޅި ޖަމާއަތްތަކާއި ލޯކަލް ފޯސްތައް ބޭނުންކުރުމަކީ ޒަމާނުއްސުރެ މި ސަރަހައްދުގެ ސިޔާސީ އަދި ސަލާމަތީ މާހައުލުގައި އެންމެ ބޮޑަށް ޚިޔާލުތަފާތުވާ އެއް މައްސަލަ އެވެ. ބަލޫޗިސްތާނާއި ޕަޝްތޫން އާބާދީ ބޮޑު ސަރަހައްދުތަކުގެ ހާލަތު ވެސް ހަމަ އެފަދައިން ވަނީ ސަރަހައްދީ އަދި ބައިނަލްއަގްވާމީ ބެލުމުގެ ދަށުގަ އެވެ. އެކި ދުވަސްވަރު ލޯކަލް ހަތިޔާރު އެޅި ޖަމާއަތްތަކާއި، ނުރަސްމީ މިލިޝިއާތަކާއި، ކުރީގެ އަރުބަކީން ބޭނުންކުރުމާއި، ގަސްތުގައި ނަސްލީ ފިތުނަތައް އުފެއްދުމަކީ އެކި ރައްޔިތުންގެ މެދުގައި ބައިބައިވުމާއި އިތުބާރު ނެތްކަން ފުންކުރުމުގެ ވަސީލަތެއްގެ ގޮތުގައި ބެލެވިފައިވެއެވެ.
ޑޫރަންޑް ލައިންގެ ދެފަރާތުގައިވާ ސަރަހައްދުތަކަށް ފާއިތުވި މަސްތަކުގައި ސަލާމަތީ ގޮތުން އާ ނުރައްކާތަކެއް ވަނީ ކުރިމަތިވެފަ އެވެ. ރިޕޯޓްތައް ބުނާ ގޮތުގައި ޕާކިސްތާނުގެ އަސްކަރީ ވެރިކަމުން އަފްޣާނިސްތާނުގެ ކުރީގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ކުރީގެ އާބާކީންނާއި އަސްކަރީ ގިނަ އަދަދެއްގެ މުވައްޒަފުން ބަލޫޗިސްތާނުގެ އެކި ކޭމްޕްތަކުގައި ތަމްރީނު ކުރަމުންދާތީ އެމީހުން ޕަޝްތޫން އަދި ބަލޫޗް ރައްޔިތުންނާ ދެކޮޅަށް ޕްރޮކްސީ ފޯސްއެއްގެ ގޮތުގައި ބޭނުންކުރެވޭނެ އެވެ.
އަނިޔާވެރިކަމާއި އަނިޔާވެރިކަން ފިޔަވައި އަމިއްލަ ވަޒަނުގައި ދަސްކުރި މި ގަވާއިދާ ހިލާފު އަދި ގާނޫނާ ހިލާފު ބަޑިޖެހުންތެރިންނަށް ވަކި އަސްކަރީ ހުނަރުތަކެއް ލިބިފައިވީ ނަމަވެސް އިންސާނީ އަދި އަޚްލާގީ ކޮންމެ އުސޫލަކުން ވެސް ވަނީ ނަގާލާފައެވެ. އެމީހުން މިހާރު ދަނީ ބަލޫޗިސްތާނުގައި އަސްކަރީ ވެރިކަމުގެ ޕްރޮކްސީއެއްގެ ގޮތުގައި މަސައްކަތްކޮށް، އަސްކަރީ އޮޕަރޭޝަންތަކުގައި ބައިވެރިވެ، ރަހީނުކުރުމާއި، އަމާޒުކޮށްގެން މަރާލުމާއި، މައުސޫމް އާންމުން ފިއްތާލައިގެން ވެރިކަންކުރާ ނިޒާމު ދެމެހެއްޓުމަށް އެހީތެރިވަމުންނެވެ. މި ކުއްޔަށް ހިފާފައިވާ ހަނގުރާމަވެރިންގެ އެންމެ ބޮޑު ޝިކާރައަކަށް ވެފައިވަނީ ބަލޫޗިސްތާނުގެ އާންމު ރައްޔިތުން، ޚާއްޞަކޮށް ޕަޝްތޫން އަދި ބަލޫޗް ޤައުމުތަކެވެ.
ބަލޫޗް އަދި ޕަޝްތޫންގެ މީހުންގެ ތެރޭގައި އެއް ތާރީޚެއް، އެއް އަގުތަކެއް، އަދި އެއް ތަޤްދީރެއް ވެއެވެ. އެދެގައުމުގެ މެދުގައި އޮންނަ ވިސްނުމާއި، އެއްބާރުލުމާއި، އަޚުވަންތަކަން ހަރުދަނާކުރުމަކީ ހަމައެކަނި މި ދެ ޤައުމުގެ މުސްތަޤްބަލަށް ކޮންމެހެން ބޭނުންތެރި ކަމެއް ނޫން ކަމަށާއި، މުޅި ސަރަޙައްދުގައި ސުލްޙައާއި ތަނަވަސްކަމާއި ހަމަޖެހުމަށް ކޮންމެހެން ބޭނުންވާ ޝަރުޠެކެވެ. ކުރީގެ އަރުބަކީން ތަމްރީނުކޮށް، ބަލޫޗް އާއި ޕަޝްތޫނުންނާ ދެކޮޅަށް އެމީހުން ޑިޕްލޮއި ކުރުމަކީ ޕާކިސްތާނުގެ އަސްކަރީ ވެރިކަމުގެ ގަސްތުގައި، ހިސާބު ޖަހާފައިވާ، ނުރައްކާތެރި ސިޔާސަތެކެވެ. އޭގެ މަޤްޞަދަކީ މި ދެޤައުމުގެ ދެމެދުގައި ޒަމާނުއްސުރެ އުފެދިފައިވާ އަޚުވަންތަކަމުގެ ގުޅުންތައް ނައްތާލައި، އެކަކު އަނެކަކާ ކޯޅުންތަކަށް ދަމާލުމެވެ.
ހަމައެއާއެކު، ޕާކިސްތާނުގެ އަސްކަރީ ވެރިކަމުން، ބަލޫޗިސްތާނުގެ ނުތަނަވަސް މާހައުލުގައި، ޕާކިސްތާނުގެ ޖާސޫސީ އިދާރާތަކާއި އަސްކަރީ މުއައްސަސާތަކުގެ ހިމާޔަތުގެ ދަށުން، މި ކުރީގެ އަރުބަކީންނަށް ހަރަކާތްތެރިވުމުގެ ހުއްދަ ދެއެވެ. އެ ޖަމިއްޔާގެ ޖާސޫސީ ނެޓްވޯކުން އެމީހުންގެ ނާކާމިޔާބު އަސްކަރީ މާޒީއާއި މިހާރުގެ ހާލަތު ވެސް ބޭނުންކޮށް، އެމީހުން ބޭނުންކުރަނީ ނުރަސްމީ އަދި ގާނޫނާ ހިލާފު މިލިޝިއާތަކެއްގެ ގޮތުގަ އެވެ. މި ކުއްޔަށް ހިފާފައިވާ ބަޑިޖެހުންތެރިން މެދުވެރިކޮށް، ވެރިކަން ގަސްތުގައި ޕަޝްތޫން އާއި ބަލޫޗް ރައްޔިތުންގެ މެދުގައި ޢަދާވާތްތެރިކަމާއި ކޯޅުން އުފެއްދުމަށް މަސައްކަތް ކުރެއެވެ.
ބަލޫޗް ވަކިވެގަތުމުގެ ހަރަކާތްތައް އަދިވެސް އޮތީ ޕާކިސްތާނަށް ވަރަށް ބޮޑު ގޮންޖެހުމަކަށެވެ. އަސްކަރީ ވެރިކަމުން ބޭނުންވަނީ ޕްރޮކްސީ ފޯސްތަކުގެ ތެރެއިން އެމީހުން ފިއްތާލުމުގެ އިތުރުން ޕާކިސްތާނާ ދެކޮޅަށް ބާރުއެޅުމުގެ ބަދަލުގައި ޕަޝްތޫނުންނާ ދެކޮޅަށް ބަލޫޗުން ބާރު އަޅަމުންނެވެ.
ހަމަ އެ ސްޓްރެޓެޖީ ޕަޝްތޫނުންނާ ދެކޮޅަށް ވެސް ދަނީ ބޭނުން ކުރަމުންނެވެ. ޑޫރަންޑް ލައިންގެ ދެފަރާތުގައި ދިރިއުޅޭ ޕަޝްތޫނުންނާއި، ޚުދު ޕަޝްތޫން ގައުމުގެ ޑިމާންޑްތަކަކީ ޕާކިސްތާނުން ގިނަ ދުވަސްތަކެއް ވަންދެން ގޮންޖެހުމެއްގެ ގޮތުގައި ދެކޭތީ، އަސްކަރީ ވެރިކަން ބޭނުންވަނީ އެމީހުން ބަލޫޗް އާއި ކޯޅުންތަކަށް ދަމައިގަތުމުންނެވެ. ހަމައެއާއެކު، ޕަޝްތޫނުންނާއި ބަލޫޗްގެ މެދުގައި ކުރިމަތިލުންތަކަށް ތެޔޮ ޖަހައިދީ، އެ ވެރިކަމުން މަސައްކަތް ކުރަނީ ބައިނަލްއަޤްވާމީ ސަމާލުކަން އެތެރޭގެ މައްސަލަތަކާ ދުރަށް ޖައްސައި، ސަރަހައްދީ ހަމަޖެހުމަށް ކޮންމެހެން ބޭނުންވާ ބާރެއްގެ ގޮތުގައި ހުށަހަޅައިދިނުމަށެވެ.
އަސްކަރީ ވެރިކަމުން އުފެދިފައިވާ މި ނުރައްކާ ބަލިކުރުމަށް ޕަޝްތޫން އާއި ބަލޫޗް ރައްޔިތުން އެއްބައިވަންތަވެ، މި ރޭވުމާ ދެކޮޅަށް އެކުގައި ތެދުވާން ޖެހެއެވެ. އެމީހުންނަށް ވިސްނަން ޖެހޭނީ އެމީހުންނާ ދެކޮޅަށް ބޭނުން ކުރަމުންދާ އަރބަކީސް އަކީ އެމީހުންގެ އަސްލު ދުޝްމަނުން ނޫން ކަމެވެ؛ އެއީ ހަމައެކަނި އަސްކަރީ ވެރިކަމުގެ އަތުގައި ހުރި އާލާތްތަކެކެވެ. އެމީހުންގެ ކާބަފައިންގެ ތަޖުރިބާއާއި ބޮޑެތި މީހުންގެ ޙިކުމަތުން ދަސްކޮށް، އަސްލު ދުޝްމަނަކީ ކާކުކަން ދެނެގަނެ، އެ ދުޝްމަނާ ކުރިމަތިލާން ޖެހޭ ގޮތް އެނގެން ޖެހެއެވެ.
މުސްތަގުބަލު ބައްޓަންކުރާނެ ޕަޝްތޫން އަދި ބަލޫޗް ރައްޔިތުންގެ ޒުވާން ޖީލަށް މި ރޭވުން ފުރިހަމައަށް ހޭލުންތެރިވެ، އެމީހުންނަށް ވާރުތަވެފައިވާ ޙިކުމަތް ރައްކާތެރިކުރަން ޖެހެއެވެ. އެމީހުންގެ ގަލަންތަކާއި އަޑުތަކުގެ ތެރެއިން އެމީހުންގެ ރައްޔިތުން މި ކުއްޔަށް ހިފާފައިވާ ބަޑިޖެހުންތެރިންނާ ދެކޮޅަށް ތެދުވުމަށް ހިތްވަރު ދޭން ޖެހެއެވެ. މިއަދުގެ ދުނިޔޭގައި މީޑިއާ އާއި ސޯޝަލް ނެޓްވޯކްތަކަކީ ހޭލުންތެރިކުރުމަށާއި އާންމުންގެ ހޭލުންތެރިކަން އިތުރުކުރުމަށް އެންމެ ވަރުގަދަ ވަސީލަތްތަކުގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ވަސީލަތްތަކެކެވެ. އެމީހުންގެ ނޫސްތަކާއި، މީޑިއާތަކާއި، އޮންލައިން ޕްލެޓްފޯމްތައް ބޭނުންކޮށްގެން މި ރޭވުން ފަޅާއަރުވަން ޖެހެއެވެ. އެމީހުން ޝާއިއުކުރަންވާނީ މި ކުރީގެ އަރުބަކީންގެ ހަރަކާތްތަކާއި، އެމީހުންގެ ތަމްރީނު ކޭމްޕްތައް ހުންނަ ތަންތަނާއި، އެމީހުންނަށް އެހީތެރިވާ ފަރުދުންނާއި މުއައްސަސާތަކާ ބެހޭ ލިޔެކިޔުންތަކެކެވެ.
