ޣިޔާތުލް ދީން
މުޅި ތާރީޚުގައިވެސް ޔަހޫދީންނާއި އެމީހުން ފަދަ މީހުންގެ ޤުދުރަތީ އެއް އާދައަކީ ހުވާތަކާއި ޚިޔާނާތްތެރިކަން މުގުރާލުމެވެ، އަދި ހަމަ އެގޮތެވެ. އަދި ޕާކިސްތާނުގެ އަމިއްލަ ވެރިކަމުގެ ތާރީޚުގެ ޞަފްޙާތައް އަނބުރާލާއިރު، އަޅުގަނޑުމެންނަށް ފެންނަނީ، މި ޤައުމު ދުވަހަކުވެސް އެއްފަހަރުވެސް އަމިއްލަ ބަހަށް ނުވަތަ ޢަހުދަށް ވަފާތެރިވެފައި ނުވާކަން، ކުރިންވެސް އަދި މިހާރުވެސް ނޫން.
މި ސަރަހައްދުގައި ފަހުގެ ކަންތައްތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި ގައުމެއްގެ ޚާރިޖީ ސިޔާސަތު އަބަދުވެސް ވިސްނޭނީ ހަމައެކަނި ރަސްމީ ބަޔާންތަކުގައި އިއުލާން ކުރެވޭ އެއްޗަކުން ނޫން، ބައެއް ފަހަރު ހާދިސާތަކާއި ސިޔާސީ މިސްރާބުތައް ބަދަލުވާ ޑޮޓްތައް ގުޅުވަން ވެސް ޖެހެ އެވެ.
މި ހުރިހާ ކަމެއްގެ ތެރޭގައި ސައުދީ އަރަބިއްޔާ، ތުރުކީ، އަދި ޕާކިސްތާނާ ދެމެދު 2026 ވަނަ އަހަރު ވެވުނު މައްކާ ޖޮއިންޓް ޑިފެންސް އެގްރީމަންޓަކީ މި ސަރަހައްދުގެ ސަމާލުކަން ލިބުނު އެއް ކަމެއް ނަމަވެސް ވަގުތު ފާއިތުވަމުން ދިޔަ ވަރަކަށް ހީކުރި ގޮތަށް މި ޕްރޮސެސް އެއްވެސް ސްޓޭބަލް، އެފެކްޓިވް އޮނިގަނޑަކަށް ބަދަލުވާން ނާކާމިޔާބުވި އެވެ.
މިހާލަތުގައި އަފްޣާނިސްތާނުގެ ސުވާލަކީ ޕާކިސްތާނުގެ އަނިޔާވެރި ސަރުކާރަށް އަނެއްކާވެސް ޚާއްޞަ މުހިންމުކަމެއް ލިބިގެން ގޮސްފައިވާ ކަމެކެވެ. އަފްޣާނިސްތާނުގެ އިސްލާމީ ނިޒާމާ މެދު އުފެދޭ މައްސަލަތައް ހައްލުކުރުމަށް ފުރިހަމަ ޑިޕްލޮމެޓިކް ގާބިލްކަން ބެހެއްޓުމުގެ ބަދަލުގައި، މި ވެރިކަމުން، ފާއިތުވި މަސްތަކުގައި، ކުރިއަށްވުރެ ބޮޑަށް އަފްޣާނިސްތާނުގެ ބިމުން އަންނަ ސަލާމަތީ ދައުވާތަކާއި އިންޒާރުތަކަށް ބާރުއަޅައި، ހަމަ އެއާއެކު އަފްޣާނިސްތާނުގެ އެތެރޭގައި އަމިއްލަ ވައިގެ ހަމަލާތައް އިތުރުކޮށްފައިވެއެވެ.
މިތަނުގައި އުފެދޭ އަސާސީ ސުވާލަކީ، އަފްޣާނިސްތާން އަނެއްކާވެސް ޕާކިސްތާނުގެ އަމިއްލަ ޚާރިޖީ ސިޔާސަތުގެ މައްސަލަތަކާއި ނާކާމިޔާބީތައް މެނޭޖްކުރުމުގެ ވަސީލަތަކަށް ވެއްޖެ ހެއްޔެވެ؟
ޕާކިސްތާނުގެ ނުސާފު ވެރިކަމުން، އަމިއްލަ އަމަލުތައް ޖަސްޓިފައި ކުރުމަށްޓަކައި، އާންމުކޮށް ދައްކަނީ ހަތިޔާރު އެޅި އިދިކޮޅު ފަރާތްތަކާއި ސަލާމަތީ ނުރައްކާތައް ހުރި ވާހަކަ ކަމަށާއި، ކުރިން ވެސް ކުރި ފަދައިން ވަރުބަލި މުސްކުޅި ރޫޓިން ފަށާފައިވާ ކަމަށެވެ.
ޕާކިސްތާނުގެ އަނިޔާވެރި ސަރުކާރުގެ ކަންބޮޑުވުމަކީ ހަގީގަތުގައި ސަލާމަތާ މެދު ނަމަ، ހައްލު ހޯދަން ޖެހޭނީ މަޝްވަރާތަކާއި، ހެކި ހުށަހެޅުމާއި، ސީދާ މަޝްވަރާތަކާއި، ޖޮއިންޓް ސެކިއުރިޓީ މެކޭނިޒަމެއް ބިނާކޮށްގެންނެވެ.
މައްސަލަ އިތުރަށް ބޮޑުވަނީ، ސިޔާސީ ނުވަތަ ސަލާމަތީ ޕްރެޝަރު ބޮޑުވާ ކޮންމެ ފަހަރަކު، އަފްޣާނިސްތާން ކުށްވެރިއެއްގެ ގޮތުގައި ނަން ދިނުމުންނެވެ. މި އުސޫލުން، އެއްވެސް ކަމެއް ހައްލުކުރުމުގެ ބަދަލުގައި، ހަމައެކަނި ބިންގާ އެޅެނީ، މުސީބާތް ތަކުރާރުވުމަށް. ޕާކިސްތާނުގެ ސަލާމަތީ ހުރިހާ މައްސަލަތަކެއްގެ ޒިންމާ އަފްޣާނިސްތާނަށް ނުހެދޭނެ، ޕާކިސްތާނަށް ވެސް ލައިންގެ އަނެއް ފަރާތުގައި ހިންގާ އަސްކަރީ އޮޕަރޭޝަންތަކުގެ ތެރެއިން އަމިއްލަ ހުރިހާ ގޮންޖެހުންތަކެއް ހައްލު ނުކުރެވޭނެ އެވެ.
މިގޮތަށް ބަލާއިރު، މިއަދު އަފްޣާނިސްތާނުގައި ހިނގަމުންދާ ކަންކަމަކީ ހަމައެކަނި ސަލާމަތީ މައްސަލައެއްގެ ގޮތުގައި ނުބެލެވޭނެ، މި ހާދިސާތަކަކީ ވެސް ބޮޑު ސަރަހައްދީ އިކުއެޝަނެއްގެ ބައެކެވެ. މިއަދަކީ، ހުވާތަކާއި ޚިޔާނާތް މުގުރާލުމަކީ މި މުނާފިޤު ސަރުކާރުގެ ޠަބީޢަތުގައި ފިހެފައިވާ ކަމެއް ކަމުގައި ވިޔަސް، އަދި ފެށުނީއްސުރެ މި އެއްބަސްވުމުގައި، މައްކާ އެއްބަސްވުމުގައި ސޮއިކުރީ، ވަގުވެރިކަމާއި މަކަރާއި ހީލަތުން ފިޔަވައި، މިއަދަށެވެ. މިހާރު ހުރިހާ ވައުދުތަކެއް ކުރި ނަމަވެސް، މި އެއްބަސްވުމުގައި ހަގީގަތުގައި ބައިވެރިވާން ބޭނުން ނުވާއިރު، އަފްޣާނިސްތާން ބަހަނާއެއްގެ ގޮތުގައި ބޭނުން ކުރަމުންދާ ނަމަވެސް، އިނގިލީގެ ފަހަތުގައި އިރު ފޮރުވޭކަށް ނެތެވެ.
ކުރުކޮށް ބުނާނަމަ ސާފު މެސެޖަކީ މިއީ: މި ސަރަހައްދުގެ ކޮންމެވެސް ސިޔާސީ ޓްރެކެއް އެދެވޭ ނަތީޖާއަކަށް ނުފޯރާނަމަ، އަފްޣާނިސްތާނުގެ ފައިލަށް އަނބުރާ ގޮސް ސަލާމަތީ އިންޒާރުތައް ކުޅެން ޖެހުމަކީ ޕާކިސްތާނުގެ ވެރިކަމުގެ އަމިއްލަ މައްސަލަތަކަށް ދެމިއޮންނަ ހައްލަކަށް ނުވެވޭނެ އެވެ.
އަފްޣާނިސްތާނަށް ވެސް ބޭނުންވަނީ އަވަށްޓެރި ގައުމުތަކާ އެކު އެއްބަޔަކު އަނެއްބަޔަކަށް އިހުތިރާމް ކުރުމުގެ މައްޗަށް ބިނާވެފައިވާ ބެލެންސްޑް ގުޅުންތަކެކެވެ. ދެގައުމުގެ ސަލާމަތީ މައްސަލަތައް ހައްލުކުރަން ޖެހޭނީ ބޮން ގޮއްވާލުމާއި އަސްކަރީ ފިއްތުންތަކުގެ ތެރެއިން ނޫން، މަޝްވަރާއާއި ވިސްނުންތެރިކަމުގެ ތެރެއިންނެވެ. އަވަށްޓެރިންނަށް ވުމަކީ ޖިއޮގްރަފިކް ހަގީގަތެއް ކަމަށާއި، އެއްވެސް ގައުމަކަށް އަނެއް ގައުމެއް ސަރަހައްދުގެ މެޕުން ފޮހެވޭކަށް ނެތް ކަމަށެވެ.
އެހެންކަމުން ޕާކިސްތާނަށް މާޒީގެ ތަޖުރިބާއިން ހަގީގަތުގައި އެއްވެސް ކަމެއް ދަސްވެފައިވާނަމަ، އަފްޣާނިސްތާނުގެ ފައިލްގައި އާންމުންގެ ސަމާލުކަން އަވަދިނެތި ބެހެއްޓުމަކީ އަމިއްލަ ބަދުނާމާއި މުގުރާ ހުވާތަކުގެ ހަގީގީ ޖަވާބުދާރީވުމަކަށް ވާސިލްވުމުގެ ބަދަލެއް ނޫންކަން ވިސްނަން ޖެހެ އެވެ. އެކަމަކު އެ މަގެއް އަފްޣާނިސްތާނުގެ އުޑުމަތިން ނުފެނޭ، ފެންނަނީ ހަމައެކަނި އަމިއްލައަށް އިސްލާހުވެ އިސްލާމްދީނުގައި ހިފަހައްޓައިގެން، ދުވަހަކުވެސް ނުލިބުނު ޝަރަފާއި ކަރާމާތް އަނބުރާ ހޯދަން ބޭނުންނަމަ.
އަފްޣާނިސްތާނަކީ އެހެން މީހުންގެ ޚާރިޖީ ސިޔާސަތުގެ ނާކާމިޔާބީތަކުގެ ޝިކާރައަކަށް ވެގެން ނުވާނެ ކަމަށާއި، ޕާކިސްތާނުގެ އަމިއްލަ ކުރިއެރުމާއި ކަރާމާތް ވެސް އަފްޣާނިސްތާނަށް ބޮން ގޮއްވާލުމުން ނުލިބޭނެ ކަމަށެވެ.
