އަބޫ އުމައިރުލް އަފްޣާނީ
ދާޢިޝްއާ ބެހޭގޮތުން ލިޔުމުގެ ކުރިން ފުރަތަމަ ކުރުކޮށް ބަލާލަމާ ހިނގާ އިރާޤުގެ ބަޢާސް ޕާޓީއަށް، ސަބަބަކީ ދާޢިޝްގެ ލީޑަޝިޕްގެ ގާތްގަނޑަކަށް 95 އިންސައްތަ އައީ އެ ޕާޓީގެ ސަފުތަކުންނެވެ.
އަރަބި ސޯޝަލިސްޓް ބަޢަތު ޕާޓީއަކީ 1947 ވަނަ އަހަރު ދިމިޝްޤުގައި އުފެދުނު ޕާޓީއެއް:
1. ކްރިސްޓިއަން އަރަބި ވިސްނުންތެރިއެއް ކަމަށްވާ މިޝެލް އަފްލާޤް.
2. ސުންނީ ޢަރަބި އަދި ސެކިއުލަރ މުސްލިމެއް ކަމަށްވާ ޞަލާޙުއްދީން އަލްބިތާރެވެ.
3. ޢަރަބި ޤައުމިއްޔަތު ފިކުރުވެރިއެއް ކަމަށްވާ ޒަކީ އަލްޢަރުސޫޒީ.
ބަޢާޘް ލަފުޒުގެ މާނައަކީ ޤިޔާމަތް ނުވަތަ އަލުން އުފަންވުމެވެ. މިހެން ބުނުމުން ބާނީންގެ މާނައަކީ، ޢަރަބިން، އެމީހުންގެ ދީނާއި، މަޒުހަބާއި، ޢަޤީދާތަކާއި، ފިކުރަކަށް ބެލުމެއްނެތި، އެއް ޤައުމެއްގެ ގޮތުގައި އެއްބައިވަންތަވާންޖެހޭނެ ކަމެވެ. ދީނާއި މަޒުހަބާއި ޢަޤީދާ އެއްފަރާތްކޮށް، ޢަރަބި ޤައުމިއްޔަތުގެ ދަށުން އެއްވެ، އެއް ބޮޑު އަރަބި ޤައުމެއް ބިނާކުރުމަށް ފާޅުގައި ގޮވާލިއެވެ. އެމީހުން އާންމުކޮށް މީހުން ޢަރަބިންނާއި ޣައިރު ޢަރަބިންނަށް ބަހާލައިގެން ބުނަމުން ދިޔައީ ހުޅަނގުގެ ވެރިކަމާއި ނުފޫޒުން މިނިވަންވުމުގެ ޤާބިލުކަން ހުރި ވަރުގަދަ ޤައުމިއްޔަތު ބްލޮކެއް ޢަރަބިން އުފައްދަން ޖެހޭނެ ކަމަށެވެ.
އެމީހުންގެ ނަޒަރުގައި އަރަބި ޤައުމުތަކުގެ ބޯޑަރުތަކާއި، ވަކި ދައުލަތްތަކަށް ބައިބައިވުމާއި، ފިކުރީ ތަފާތުތަކާއި، ދީނީ ތަފާތުތަކުގެ ސަބަބުން އަރަބި ދުނިޔެއަށް ވަރަށް ބޮޑު ގެއްލުމެއް ލިބިފައިވެއެވެ.
އެ ޕާޓީން ސީރިއާގެ ވެރިކަން ހިފެހެއްޓީ 1963 ވަނަ އަހަރު ހާފިޒް އަލް އަސަދު އިސްކޮށް ހުންނަވައިގެން ކުރި ބަޣާވާތުގެ ތެރެއިން ކަމަށާއި، އިރާގުގައި 1968 ވަނަ އަހަރު އަހުމަދު ހަސަން އަލްބަކުރު އާއި ސައްދާމް ހުސެއިން އިސްކޮށް ހުންނަވައިގެން ކުރި ބަޣާވާތުގެ ތެރެއިން ކަމަށެވެ. ދެ ސަރުކާރު ވެސް ވެރިކަމުގައި ދެމިއޮތީ ދިހަވަރަކަށް އަހަރު ވަންދެނެވެ.
އިސްލާމްދީނާ ބެހޭގޮތުން ބަޢާޘް ޕާޓީން އާންމުކޮށް ގެންގުޅުއްވީ ތިރީގައިވާ ސެކިއުލަރ ވިސްނުންތަކެވެ.
1. އިސްލާމްދީނާއި ސިޔާސީ ކަންކަން ވަކިވަކިން އޮންނަންވާނެ.
2. އިސްލާމްދީނަކީ ދައުލަތުގެ ޤާނޫނަކަށް ވެގެން ނުވާނެއެވެ.
3. ދީނަކީ ކޮންމެ ފަރުދެއްގެ އަމިއްލަ ކަމެއް.
4. އިސްލާމީ ފިކުރަކާއި ޢަޤީދާއަކީ ޢަރަބި އެއްބައިވަންތަކަމަށް ނުރައްކަލެއް އަދި އެއްބައިވަންތަކަން ކެނޑުމުގެ ސަބަބެކެވެ.
5. އިސްލާމިޒަމަކީ ބޮޑު ނުރައްކަލެކެވެ.
6. މުޅި ޢަރަބި ދުނިޔޭގައި އިސްލާމީ ފިކުރާއި އިސްލާމީ ޙަރަކާތްތައް ނައްތާލަން ޖެހެއެވެ.
މިސަބަބަށްޓަކައި ބަޢާޘީން ކުރިއަށް ގެންދިޔައީ ސީރިޔާގެ ހަމާ ސިޓީގައި މުސްލިމް ބްރަދަހުޑްގެ ސަޕޯޓަރުންގެ ތާރީހީ ޤަތުލުއާންމެވެ. ސައްދާމް ހުސެއިންވެސް ހަމަ އެފަދައިން އިރާގުގެ ގާތްގަނޑަކަށް ކޮންމެ އިސްލާމީ ހަރަކާތެއް ފުނޑުފުނޑުކޮށްލިއެވެ. އެތައް ހާސް ޢިލްމުވެރިން ޖަލަށް ނުވަތަ މަރާލެވުނެވެ. ސޯޝަލިސްޓް ފިކުރުގެ ނުފޫޒު ވަރަށް ބޮޑަށް ފޯރާފައިވާ ބަޢާސް ޕާޓީއަކީ ޖަމާޢަތުގެ މިލްކުވެރިކަމާއި، ހަމަހަމަކަމާއި، ދީނަކީ ޚުދުމުޚުތާރު އަމިއްލަ ކަމެއްގެ ގޮތުގައި ބަލާ ޕާޓީއެއް ކަމަށް ޤަބޫލުކުރި ޕާޓީއެކެވެ.
ދީނަކީ ހަމައެކަނި އަމިއްލަ ދިރިއުޅުމަށް ނިސްބަތްވާ އެއްޗެއް ކަމަށާއި، ސިޔާސީ ކަންކަމާއި ދީން ވަކިން އޮންނަންޖެހޭނެ ކަމަށާއި، ދީނީ ފިކުރަކީ ޚުދު ނުރައްކާތެރި ފިކުރެއް ކަމަށް ބަޢަޘީން ގަބޫލުކުރާތީ، އިސްލާމީ ހަރަކާތްތަކާ ސީދާ ކުރިމަތިލާން ޖެހުނެވެ. މުޅި ސީރިއާގައި ތިބި އިސްލާމީ ފިކުރާއި އިސްލާމިސްޓް އެކްޓިވިސްޓުން ފިއްތާލުމަށް ދިގު ޒަމާންތަކެއް ހޭދަކޮށް، އެމީހުން އެއްކޮށް ނައްތާލުމަށް މަސައްކަތް ކުރި ސަބަބަކީ އެއީ އެވެ.
އަދި ފާހަގަކޮށްލަންޖެހޭ ކަމަކީ ބަޢަޘީންނަށް ސޯޝަލިޒަމްގެ ނުފޫޒު ވަރަށް ބޮޑަށް ފޯރާފައިވީނަމަވެސް، ހުޅަނގާއި ކެޕިޓަލިޒަމާވެސް އެމީހުން ޢަދާވާތްތެރިވެފައިވެއެވެ.
ދާޢިޝް މަޝްރޫޢަށް ހުޅަނގުން ބަޢަޘީން ހޮވީ ކީއްވެގެން ހެއްޔެވެ؟
ކިޔުންތެރިއަކު ގުދުރަތީ ގޮތުން ސުވާލު ކޮށްފާނެ: ހުޅަނގުގެ ފިކުރަކާ ދެކޮޅު ހެދި ބަޢަޘީން ނަމަ، މިފަދަ މަޝްރޫޢަކަށް ހުޅަނގުން އެމީހުން ހޮވާނީ ކީއްވެގެން ހެއްޔެވެ؟
ޖަވާބަކީ މިއީ ބަޢަޘީންނަށް ޚާއްޞަ ސިފައެއް ނޫންކަމެވެ. ގިނަ ސޯޝަލިސްޓުންނާއި ސެކިއުލަރިސްޓުންނާއި ކޮމިއުނިސްޓުން ވަނީ އެމީހުންގެ މަސްލަހަތަށް ޚިދުމަތް ކުރާ ކޮންމެ ފަހަރަކު އެމީހުންގެ ޢަޤީދާތަކާއި ސިޔާސީ މަޤާމުތައް ބަދަލުކުރުމުގެ ޝައުޤުވެރިކަން ދައްކާފައެވެ. އޭގެ ތެރެއިން ގިނަ މީހުންނަށް ބާރާއި، މަގާމާއި، މުއްސަނދިކަމާއި، ހައިސިއްޔަތަކީ އަބަދުވެސް ހަގީގީ މޮޓިވޭޝަން އެވެ. ތަފާތު ސިޔާސީ މާޙައުލެއްގައި އެކަންކަން ލިބިއްޖެނަމަ ފަރާތްތައް ބަދަލުކުރުމަކީ އުނދަގޫ ކަމެއް ނޫނެވެ.
ޚުދު އަފްޣާނިސްތާނުންވެސް އެތައް މިސާލެއް ދައްކައެވެ.
އަފްޣާނިސްތާނުގެ ކޮމިއުނިސްޓް އަދި ސެކިއުލަރިސްޓް އަންވަރު އުލްހަކް އަހާދީ އަކީ އެއް ޒަމާނެއްގައި ޚަލްޤު ފެކްޝަނާއި ސޯވިއެޓް ތާއީދުކުރާ ކޮމިއުނިސްޓް މުއައްސަސާގެ އިތުބާރު ހުރި މީހެއްގެ ގޮތުގައި ބެލެވުނު ހަރަކާތެއްގެ ދަށުން އެމެރިކާގެ އެޖެންޓުންނާއި ކެޕިޓަލިޒަމްގެ ޕަޕެޓުންގެ ތުހުމަތުގައި އެތައް ހާސް އަފްޣާނުންނެއް މަރާލި ހަރަކާތެކެވެ. ނަމަވެސް ފަހުން އެމެރިކާގެ ތާއީދު އޮންނަ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ވަޒީރަކަށް ވެވަޑައިގެންނެވިއެވެ.
ސޯވިއެޓް ޒަމާނުގައި ބީބީސީ އަޑުއެހުމަކީ ކުށެއްގެ ގޮތުގައި ބެލެވުނު ހަނީފް އަތުމާރު ކުރިއަށް ދިޔައީ އިންޓީރިއާ މިނިސްޓަރުގެ މަގާމާއި ގައުމީ ސަލާމަތީ މަޖިލީހުގެ ވެރިޔާގެ މަގާމާއި ޖުމްހޫރިއްޔާގެ އެންމެ އިސް އެއް އޮފިޝަލުންގެ މަގާމުގަ އެވެ.
ޚާލްގީގެ ދައުރުގައި ފަނޑިޔާރެއްގެ މަގާމު އަދާކުރެއްވި ސަރްވާރު ދާނިޝް ވަނީ ހުޅަނގުގެ ފިކުރުތަކަށް ތާއީދުކުރާ ކަމަށް ބުނެ އެތައް ބައެއްގެ މައްޗަށް ހުކުމް އިއްވާފަ އެވެ. ފަހުން ހުޅަނގުގެ ތާއީދު އޮންނަ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ދަށުން ނައިބު ރައީސަކަށް ވެވަޑައިގެންނެވި އެވެ.
އެމެރިކާއާއި ހުޅަނގު ކުށްވެރިކޮށް ސޯވިއެޓް ހަނގުރާމަ ހޭދަކުރިއިރު، މިލިއަނަކަށްވުރެ ގިނަ އަފްޣާނިސްތާނުން މަރުވެ، އިތުރު އެތައް މިލިއަން ބަޔަކު އަރުވާލެވިފައިވާ ހަނގުރާމައިގައި ބައިވެރިވި ޚާލްގީ އާއި ޕަރްޗާމީގެ ގިނަ ޖެނެރަލުންނަށްވެސް ހަމަ މިގޮތެވެ. މިއަދު ހަމަ އެ ފަރާތްތަކުގެ ތެރެއިން ގިނަ ބަޔަކު ދިރިއުޅެނީ ޔޫރަޕާއި އެމެރިކާގައެވެ. އެއް ޒަމާނެއްގައި ހުޅަނގުގެ ޚިޔާލުތަކާ ހަނގުރާމަ ކުރުމަށް އަހަރުތަކެއް ހޭދަކުރި ކުރީގެ ކޮމިއުނިސްޓުންގެ ގިނަ ބަޔަކު މިހާރު ހުޅަނގުގެ އަގުތަކާއި ކެޕިޓަލިޒަމް ހީވާގިކަމާއެކު ކުރިއަރުވައެވެ.
ހުޅަނގުގެ ޕްލޭނަރުންނަށް ދެނެގަތީ ހަމަ މި ބަލިކަށިކަން: ގިނަ ސޯޝަލިސްޓުންނާއި ސެކިއުލަރިސްޓުން ފައިސާއާއި މަގާމާއި ނުފޫޒުގެ ބަދަލުގައި އެމީހުންގެ ވަފާތެރިކަން ބަދަލުކުރަން ތައްޔާރަށް ތިބިކަމެވެ. އެސަބަބަށްޓަކައި، ދާޢިޝް މަޝްރޫޢުގެ ބުރަކަށި އުފެއްދުމަށްޓަކައި، ބަޢާޘް ޕާޓީގެ މެންބަރުން ހޮވައިފިއެވެ.
