އަބްދުﷲ އާތިފް
އިއްޒަތްތެރި އަމީރުލް މުއުމިނީން (ހ) ގެ އަމުރުތަކާ ބެހޭ ގޮތުން ބޮޑު އިލްމީ ކޮންފަރެންސެއް ކާބުލްގައި ބާއްވައިފި އެވެ. އެއީ ރަސްމިއްޔާތުގެ ޕްރޮގްރާމަކަށްވުރެ މާ ބޮޑު ކަމެއް؛ އެއީ އިސްލާމީ އަމީރާތުގެ ނިޒާމުގެ ޝަރީޢަތުގެ އަސާސްތަކާއި، މި އަމުރުތަކުގެ ސަބަބުން މީހުންގެ ދިރިއުޅުމަށް ކުރާ އަސަރުތައް ދިރާސާކުރުމަށް އެޅި މުހިންމު އިލްމީ ފިޔަވަޅެކެވެ. އިސްލާމްދީނުގައި އަމީރަށް ކިޔަމަންވުމާއި، ތަރުތީބު ބެލެހެއްޓުމާއި، ޝަރީޢަތަށް ޢަމަލުކުރުމަކީ އުއްމަތުގެ އެއްބައިވަންތަކަމުގެ އަސާސީ އުޞޫލުތަކުގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ކަންކަމެވެ.
1. ޤަރާރުތަކުގެ ޝަރީޢަތުގެ އަސާސް
ޢިލްމުވެރިންގެ ނަޒަރުގައި، ޢިއްޒަތްތެރި އަމީރުލް މުޢުމިނީންގެ އަމުރުތައް ބިނާވެފައިވަނީ ޝަރީޢަތުގެ ބައެއް އުސޫލުތަކުގެ މައްޗަށެވެ:
(އ) އުލީލް ޢަމްރަށް ކިޔަމަންތެރިވުން
މާތް ޤުރުއާނުގައި الله ވަހީ ކުރައްވިއެވެ.
﴿أَطِيعُوا اللَّهَ وَأَطِيعُوا الرَّسُولَ وَأُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ﴾
“الله އަށް ކިޔަމަންތެރިވެ، ރަސޫލާއަށާއި، ތިޔަބައިމީހުންގެ ތެރެއިން ބާރުވެރިންނަށް ކިޔަމަންތެރިވާށެވެ.”
ޢިލްމުވެރިން ވިދާޅުވާ ގޮތުގައި އަމީރު ޝަރީޢަތުގެ ޙައްދުތަކުގެ ތެރެއިން އަމުރެއް ނެރުއްވުމުން، އޭނާއަށް ކިޔަމަންވުމަކީ ރައްޔިތުންނަށް ވާޖިބު ކަމެކެވެ؛ އެކަމަކު ޚާލިޤުވަންތަ ރަސްކަލާނގެއަށް ނުކިޔަމަންތެރިވުމަށް އަމުރުކޮށްފިނަމަ، އެކަލާނގެއަށް ކިޔަމަންވުމަކީ ހުއްދަކަމެއް ނޫނެވެ. ޙަދީޘްގައި ބަޔާންވެގެންވާ ފަދައިންނެވެ.
“لَا طَاعَةَ لِمَخْلُوقٍ فِي مَعْصِيَةِ الْخَالِقِ”
“މަޚްލޫޤަކީ ޚާލިޤުވަންތަ ރަސްކަލާނގެއަށް ނުކިޔަމަންތެރިވުން ހިމެނޭ މަޚްލޫޤަކަށް ކިޔަމަންތެރިވާންޖެހޭ އެއްޗެއް ނޫނެވެ.”
(ބ) އާންމު މަސްލަހަތު
ގިނަ އަމުރުތައް ނެރެފައިވަނީ އާންމު މަސްލަހަތާއި މުޖުތަމައުގެ ހެޔޮކަމަށްޓަކައެވެ. މިސާލަކަށް މަސްތުވާތަކެތި މަނާކުރާ ގަރާރާއި، މަސްލަހަތު (ރިބާ) ހުއްޓުވުމަށް ކުރާ މަސައްކަތްތަކާއި، ބިން ހިފެހެއްޓުމާއި ގާނޫނާ ހިލާފަށް މުއާމަލާތްކުރުމާ ދެކޮޅަށް ނިންމި ހުކުމްތަކާއި، އަޚްލާގީ ކޮރަޕްޝަން ހުއްޓުވުމަށް ނިންމި ހުކުމްތަކެވެ. މިހުރިހާ ކަމެއްގެ އަސާސެއް ޝަރީޢަތުގެ ނައްޞުތަކުގައި އެބައޮތެވެ. ހަގީގަތުގައި މީހުންގެ ދީނާއި ދިރިއުޅުމާއި މުދަލާއި ބުއްދި އަދި ނަސްލު ރައްކާތެރިކޮށްދޭ ކޮންމެ ޙުކުމަކީ ޝަރީޢަތުގެ މަޤްޞަދުތަކާ އެއްގޮތެވެ.
(ގ) ފިޓްނާ އާއި ޑިސްއޯޑަރ އިން ރައްކާތެރިވުން
އިސްލާމްދީނުގައި އެއްބައިވަންތަކަން ދެމެހެއްޓުމާއި ބައިބައިވުން ހުއްޓުވުމަކީ ޝަރީއަތުގެ މައިގަނޑު ވާޖިބުތަކުގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ކަމެކެވެ. އަމީރުގެ އަމުރުތައް ނެރެފައިވަނީ މީހުން އެކި ގްރޫޕްތަކަށާއި ކޭމްޕްތަކަށް ބަހާލައިގެން، އެއް މަރުކަޒީ ނިޒާމެއްގެ ދަށުން ދިރިއުޅުން ކުރިއަށް ގެންދެވޭނެ ގޮތަކަށެވެ. އަމަލީ ގޮތުން ފެންނަ ގޮތުގައި ގިނަ މައްސަލަތަކެއް ހައްލުވެ، އަހަރުތަކެއް ވަންދެން ދެމިގެން ދިޔަ ދުވަސްވީ ޒުވާބުތަކާއި ރުޅިވެރިކަންތައް އެކުވެރިކަމާއި ސުލްހައަކަށް ބަދަލުވެއްޖެ އެވެ.
2. ޑިކްރީތަކުން މުޖުތަމަޢަށް ކުރާ އަސަރުތައް
(އ) ދީނީ އަސަރުތައް
މި އަމުރުތަކުގެ ސަބަބުން ގިނަ ދާއިރާތަކުން ޝަރީޢަތުގެ ޙުކުމްތައް ތަންފީޒުކުރުމަށް ސަމާލުކަން ބޮޑުވެ، މިސްކިތްތައް ފުރި، ދީނީ ތަޢުލީމަށް މީހުންގެ ޝައުޤުވެރިކަން ބޮޑުވެ، ޙަލާލާއި ޙަރާމްގެ ތަފާތު މީހުންނަށް ހޭލުންތެރިވެފައިވެއެވެ. ކުރިން ޝަރީޢަތުގެ ޙުކުމްތަކަށް ތަބާނުވާ އަދި އެ ޙުކުމްތަކުގެ އަގާއި ބަރުދަނާމެދު އެއްވެސް ފިކުރެއް ނުދޭ މީހުންވެސް ތިއްބެވެ.
(ބ) އިޖުތިމާޢީ އަސަރުތައް
ޚާއްސަކޮށް މަސްތުވާތަކެއްޗާ ދެކޮޅަށް ނެރުނު އަމުރާ ގުޅިގެން އެތައް ހާސް ޒުވާނުންނެއް ވަނީ ހަލާކުންނާއި މަގުފުރެދިގެން ދިޔުމުން ސަލާމަތްކޮށްފައެވެ. ވައްކަމާއި ކޮރަޕްޝަނާއި އަޚްލާޤީ ހަމަނުޖެހުމާ ދެކޮޅަށް ނެރެފައިވާ އަމުރުތަކުގެ ސަބަބުން މުޖުތަމަޢުގައި އިތުބާރާއި އަމާންކަމާއި ރަނގަޅު ދިރިއުޅުމުގެ މާހައުލެއްވެސް ވަނީ އުފެދިފައެވެ. ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން މިއަދު އަލްހަމްދުލިއްލާ، މީހަކަށް ލައްކައެއްހާ ނަގުދު ފައިސާ ހިފައިގެން ރޭގަނޑު ދަންވަރު ބޭރުގައި ހިނގައިގަނެވޭނީ ބިރެއް ހާސްކަމެއް ނެތިއެވެ.
(ގ) އިދާރީ އަސަރުތައް
މި ޤަރާރުތަކުގެ ސަބަބުން ސަރުކާރުގެ އޮފީސްތައް އެއް ޝަރީޢަތުގެ މިސްރާބަކާ އެއްގޮތަށް ވަނީ ގެނެސްފައެވެ. ކޮންމެ އޮފިޝަލަކަށްވެސް މިހާރު އެނގޭ ގޮތުގައި އޭނާގެ ވާޖިބުތައް އަދާކުރުމަށް ސާފު ޝަރީޢަތުގެ އިރުޝާދެއް އޮތްކަން، އަދި އެއަށް ނުކިޔަމަންތެރިވުމުގެ މާނައަކީ އިދާރީ ތަރުތީބާއި ޤާއިމުކޮށްފައިވާ އިޖުރާއަތު މުގުރާލުންކަން.
(ދ) އިގްތިސާދީ އަސަރުތައް
ރިބާއާއި ވައްކަމާއި އަނިޔާވެރިކަން ހުއްޓުވުމަށާއި، ޙަލާލު ވިޔަފާރިއަށް ހިތްވަރު ދިނުމަށް ނެރެފައިވާ އަމުރުތަކުގެ ސަބަބުން ރައްޔިތުންގެ އިތުބާރާއި އިތުބާރު ވަނީ އިތުރުވެފައެވެ. ވިޔަފާރި ރައްކާތެރި އަދި ޓެކްސް ވަރަށް ކުޑަ ތަންތަނުގައި އިންވެސްޓް ކުރަން ވިޔަފާރިވެރިން ޝައުގުވެރިވާ ކަމީ ގަބޫލު ކުރެވޭ އުސޫލެކެވެ. އެހެންކަމުން ނިޒާމުން އަނިޔާވެރިކަމެއް ނުވަތަ ނުހައްގު މުއާމަލާތެއް ނުކުރާނެކަން މީހުންނަށް ޔަގީންވާ ވަގުތު ވިޔަފާރިއާއި އިގްތިސާދީ ހަރަކާތްތައް ވެސް ބޮޑުވެގެންދެއެވެ. އިންޝާالله، ކައިރި މުސްތަގުބަލެއްގައި އަފްޣާނިސްތާން ވެގެންދާނީ ދުނިޔޭގެ އެކި ކަންކޮޅުތަކުގައި ވިޔަފާރިވެރިންގެ ވިޔަފާރީގެ ބޮޑު މަރުކަޒަކަށެވެ.
އިއްޒަތްތެރި އަމީރުލް މުއުމިނީން (ހ) ގެ ޤަރާރުތަކާއި ލަފާތަކާއި ޙުކުމްތަކަކީ އިދާރީ އަދި ތަންފީޒީ އިރުޝާދުތަކަށްވުރެ މާ ގިނަ ކަންތައްތަކެކެވެ. އެއީ ޝަރީޢަތް ތަންފީޒުކުރުމާއި، ރައްޔިތުން އިސްލާހުކުރުމާއި، އިސްލާމީ ނިޒާމު ހިމާޔަތްކުރުމަށް ޝަރީޢަތުގެ ހިދާޔަތެވެ. މި ޤަރާރުތަކަކީ މުޖުތަމަޢު ތަރުތީބުކޮށް ބެހެއްޓުމާއި، އާންމު މަސްލަހަތު ރައްކާތެރިކުރުމާއި، އިސްލާމީ ނިޒާމެއް ޤާއިމުކުރުމުގައި ބޮޑު ދައުރެއް އަދާކުރާ އަމުރުތަކެކެވެ.













































