އަކްބަރު ޖަމާލް
އިޤްތިޞާދާއި އިންސާނީ މުޖުތަމަޢާ ދެމެދު އޮންނަ ގުޅުމަކީ ހަމައެކަނި އަދަދުތަކާއި އަދަދުތަކަށް ނިސްބަތްވާ ގުޅުމެއް ނޫނެވެ؛ އިޤްތިޞާދުގައި ވެސް އިންސާނީ އަޚްލާޤާއި ޤަބޫލުކުރުންތައް ދައްކުވައިދެއެވެ. މިހާރުގެ ޒަމާނުގައި އިޤްތިޞާދީ އިސްލާހުގެ ވާހަކަ ދައްކާއިރު، އެންމެ ބޮޑު އިލްމީ ދޮގު އުފެދެނީ ލަފުޒުތަކުގެ އަކުރުން އަކުރަށް އަދި ފަންނީ މާނަތައް އޮޅުވާލައި، އޮޅުވާލުމުންނެވެ. ސޯޝަލް މީޑިއާގައި އަދި އާންމު ބަހުސްތަކުގައި ގިނައިން ބުނަނީ “އަރަބި ބަހުން ރިބާ އާއި އުރުދޫ ބަހުން ސޫޑް އަކީ ތަފާތު ދެ ކަމެއް” ކަމަށް ބުނާ ވާހަކަ އެވެ.
މި ފަލަސީ ވަރުގަދަ ކުރުމަށްޓަކައި އާންމު އުރުދޫ ބަހެއް ކަމަށްވާ “ސޫޑް-މަންޑް” ގެ މާނައަކީ ފައިދާހުރި ލަފުޒެއް ކަމަށްވާ “ސޫޑް-މަންޑް” އިން މިސާލެއް ގެނެސް، “ސޫޑްގެ އަކުރުން އަކުރަށް މާނައަކީ ފައިދާ ނުވަތަ ފައިދާ ކަމުން ކޮންމެ ބާވަތެއްގެ ސޫޑެއް މަނާ ނުކުރެވޭނެ” ކަމުގެ ތަސައްވުރު އުފެއްދުމަށް މަސައްކަތް ކުރެވެއެވެ. މިއީ ހަގީގަތުގައިވެސް އިސްލާމީ ޝަރީޢަތުގެ އަސާސީ، ކަނޑައެޅިފައިވާ ޙުކުމަކުން މީހަކު ދުރަށް ދަމައިގަންނަ އިލްމީ އޮޅުވާލުމެކެވެ.
ޢަރަބި ބަހުގައިވެސް “ރިބާ” ގެ އަސްލު މާނައަކީ އިތުރުވުން، ކުރިއެރުން ނުވަތަ ފައިދާ ހޯދުމެވެ. އެކަމަކު އިސްލާމްދީން ކޮންމެ ބާވަތެއްގެ ފައިދާއެއް ޙަލާލުކޮށްފައެއް ނުވެއެވެ، އިންސާނީ މުޖުތަމަޢުގެ އަނިޔާވެރިކަމާއި ނަހަމަ ގޮތުގައި ބޭނުންކުރުން ހުއްޓުވުމަށްޓަކައެވެ؛ އެއީ ވަކި ވައްތަރެއްގެ މާލީ ފައިދާއެއް މަނާކޮށްފައިވާ ކަމަކަށް ވާއިރު، އެއީ ޝަރީއަތުގެ ޓާމިނަލޮޖީން “ރިބާ” އޭ ކިޔާ އެއްޗެކެވެ. ބައްރުގެ ބޮޑު ޢިލްމުވެރިންނާއި ތަފްސީރުވެރިން ކީރިތި ޤުރުއާން އުރުދޫ ބަހަށް ތަރުޖަމާ ކުރިއިރު، އުރުދޫ ބަހުގެ “ސޫދު” ލަފުޒު ޢަރަބި ބަހުގެ “ރިބާ” އާ އެއްވަރުގެ ލަފުޒެއްގެ ގޮތުގައި ބޭނުންކުރިއެވެ. މި ސަބަބަށްޓަކައި ޝަރީޢަތުގެ ގޮތުން ޤާނޫނީ އަދި އިޤްތިޞާދީ މާނައިގައި “ސޫދު” އާއި “ރިބާ” އަކީ އެއް ހަގީގަތަކަށް ތަފާތު ދެ ނަމެކެވެ. އިސްލާމީ ޝަރީޢަތުގެ މި އުޞޫލު މުޅިން ސާފު: ހަމައެކަނި ނަން ބަދަލުކުރުމަކުން ޙަރާމް ކަމެއްގެ ހަޤީޤަތަށް ބަދަލެއް ނާދެއެވެ.
މިކަން ފަސޭހައިން ދެނެގަތުމަށްޓަކައި އަޅުގަނޑުމެންގެ ދުވަހުގެ ދިރިއުޅުމުން ފިހާރަވެރިއަކާއި ކަސްޓަމަރެއްގެ މިސާލު ނަގާލެވިދާނެއެވެ. ރަށެއްގައި ނުވަތަ އަވަށްޓެރި މަގެއްގައި ފިހާރައެއްގެ ވެރިއަކު މޯބައިލް ފޯނެއް ވިއްކަމުންދާ ކަމަށް ހީކުރާށެވެ. އޭނާ ކަސްޓަމަރަށް ބުނަނީ “މި މޯބައިލް ނަގުދު ފައިސާއަށް ގަނެފިނަމަ އަގަކީ ވިހި ހާސް ރުފިޔާ ނަމަވެސް ކްރެޑިޓުން ގަންނަން ބޭނުންނަމަ، އެއް މަސް ފަހުން އެއް އިންސްޓޯލްމަންޓެއްގައި ފައިސާ ދެއްކުމުން އަގަކީ ފަންސަވީސް ހާސް ރުފިޔާ” ކަމަށެވެ. ކަސްޓަމަރު ޑީލް ހެދުމުން ފަންސަވީސްހާސް ރުފިޔާގެ އަގަށް އެއްބަސްވެ ފިހާރަވެރިޔާގެ އަތުން މޯބައިލް ނަގާނަމަ އިސްލާމީ ފިޤުހުގެ ދަށުން މި ޑީލަކީ ޙަލާލު އަދި ހުއްދަ ޑީލެކެވެ. އިޤްތިޞާދީ ޓާމިނަލޮޖީގައި މިބާވަތުގެ ޑީލަކަށް ކިޔަނީ “ބައި’ މުއައްޖަލް”، އެއީ ޑިފެރެޑް-ޕޭމަންޓް ސޭލް، ނުވަތަ ކްރެޑިޓް ނުވަތަ އިންސްޓޯލްމަންޓް ސޭލް އެވެ.
މިތަނުގައި އިތުރު ފަސްހާސް ރުފިޔާ އެ އެއްޗެއްގެ އަގަށް އިތުރުކޮށް، އޭގެ އެސެޓް އަގު ބޮޑުވެގެން ދެއެވެ. އެއީ ފިހާރަވެރިޔާއަށް އަމިއްލަ މުދަލުގެ އެއްޗެއް އަގުހެޔޮކޮށް ނަގުދު ފައިސާއަށް އަދި ކްރެޑިޓްގެ ގޮތުގައި ބޮޑު އަގެއްގައި ވިއްކުމުގެ ހައްގު ޝަރީއަތުގެ ދަށުން ލިބިގެންވާތީ އެވެ. ފަންސަވީސްހާސް ރުފިޔާއަށް ޑީލް ހެދުމުން ކަސްޓަމަރު ހަމަ އެ އަދަދު ދައްކަން ޖެހޭނީ މަހެއްހާ ދުވަސް ފަހުންނެވެ. ކަސްޓަމަރު ފައިސާ ދެއްކުމުގައި ލަސްވިޔަސް، އެއްބަސްވެފައިވާ އަގަށްވުރެ އެއް ރުފިޔާވެސް އިތުރަށް ފިހާރަވެރިޔާއަށް ނުނެގޭނެއެވެ.
ސޫދު (އިންޓަރެސްޓް) އާއި ޚިލާފަށް ފެށެނީ ފިހާރަވެރިޔާއާއި ކަސްޓަމަރު އެ އެއްޗެއްގެ އަގަށް ވިހިހާސް ރުފިޔާގެ އަގެއް ކަނޑައެޅުމުންނެވެ. ފިހާރަވެރިޔާ އެ އަދަދު ކަސްޓަމަރަށް ދައްކަންޖެހޭ ދަރަންޏެއްގެ ގޮތުގައި ރެކޯޑް ކުރި ނަމަވެސް ޝަރުތެއް އިތުރު ކުރަނީ: ކަސްޓަމަރު މަހެއްހާ ދުވަހުގެ ތެރޭގައި އެ ފައިސާ އަނބުރާ ނުދައްކާނަމަ، ޖޫރިމަނާ ނުވަތަ އިންޓަރެސްޓެއްގެ ގޮތުގައި، ލަސްވާ ކޮންމެ މަހަކަށް އިތުރު ދެ ޕަސެންޓް ދައްކަން ޖެހެ އެވެ.
ޝަރީޢަތުގެ ނަޒަރުން ބަލާއިރު މި އެންމެ ފަހުގެ ގޮތަކީ ސާފު ރިބާ ކަމުގައި ވާތީ، މިތަނުގައި އިތުރު ފައިސާ ނަގަނީ އެއްވެސް މުދަލެއް ނުވަތަ އެއްޗެއްގެ ބަދަލުގައި، ހަމައެކަނި ވަގުތު ފާއިތުވަމުންދާ އަގުގެ ގޮތުގައި (ވަގުތުގެ އަގު) އެވެ. މި ހާލަތުގައި އާދައިގެ ވިޔަފާރިވެރިއެއްގެ ބަދަލުގައި ފިހާރަވެރިޔާ ނަގަނީ އެއްޗެއް ވިއްކުމަށް ވުރެ “ވަގުތަށް ކުލި” ނަގާ ލޯނު ދޫކުރާ މީހެއްގެ ރޯލެވެ. މިއީ އިޤްތިޞާދީ ގޮތުން ނަހަމަ ގޮތުގައި ބޭނުންކުރުން ފެށޭ ބިންގާ ހިސާބެވެ.
އަނެއްކޮޅުން މާލީ މާކެޓްތަކުގައި ކޮންވެންޝަނަލް އިންޓަރެސްޓް ބެސްޓް ކުންފުނިތަކާއި ކްރެޑިޓް ކާޑު އިންސްޓިޓިއުޝަންތަކާއި އިންސްޓޯލްމަންޓުން މުދާ ވިއްކާ ކުންފުނިތަކުން ކަސްޓަމަރުން ޓްރެޕް ކުރުމަށް ބޭނުން ކުރަނީ އެއަށްވުރެ މާ މުއްސަނދި އެހެން ގޮތެކެވެ. މި އުސޫލުގައި ކަސްޓަމަރު އިގްތިސާދީ ހިޓް ނަގަނީ ވަކި ތިން މަރުހަލާއަކުންނެވެ. އަޅުގަނޑުމެންނަށް މިކަމަށް ކިޔާލެވޭނީ “މަޞްލަޙަތަށް ބިނާކޮށް ނަހަމަ ގޮތުގައި ބޭނުންކުރުމުގެ ތިންގުނަ މަޅި” އެވެ.
މި މުޅި ނިޒާމު ރަނގަޅަށް ދެނެގަތުމަށްޓަކައި މާކެޓުން ޢަމަލީ މިސާލެއް ނަގަމާ ހިނގާށެވެ. ކަސްޓަމަރަކު ފިހާރައަކުން ނުވަތަ ކުންފުންޏަކުން ވިހި ހާސް ރުފިޔާގެ އަގުހުރި ސެމްސަންގް މޯބައިލްއެއް ކްރެޑިޓުން ނުވަތަ އިންސްޓޯލްމަންޓުން ގަންނަން ބޭނުންވާ ކަމަށް ހީކުރާށެވެ. އިންޓަރެސްޓް ބެސްޓް އެކުންފުނީގެ ފުރަތަމަ ހަމަލާއަކީ ކްރެޑިޓްގެ ސަބަބުން މޯބައިލްގެ ބޭސް އަގު ވިހި ހާހުން ފަންސަވީސް ހާސް ރުފިޔާއަށް ބޮޑުކުރުމެވެ. މިތަނަށް ދާންދެން ފެންނަނީ، މޫނުމަތިން ބަލާއިރު، އާދައިގެ ފިހާރަވެރިއަކު ކްރެޑިޓަށް އަގު ބޮޑުކުރުމުން ކުރާ ހަމަ ޝަރުއީ ޑީލެއް ފަދައިން، އެކަމަކު މިތަނުން ވާހަކަ ނިމޭކަށް ނެތެވެ. އެ އެއްޗެއްގެ ކަނޑައެޅިފައިވާ، ފައިނަލް އަގުން މި ފަންސަވީސް ހާސް ރުފިޔާ ކަސްޓަމަރުގެ މައްޗަށް މާލީ ދަރަންޏަކަށް ބަދަލުކޮށް، ދެން އެ އެއްޗެއްގެ އަހަރީ ނުވަތަ މަހުން މަހަށް ވެސް އިންޓަރެސްޓް ހިސާބުކުރަން ފަށައެވެ. އެހެންކަމުން ކަސްޓަމަރު ނިމުމަކަށް އަންނަނީ ފަންސަވީސްހާހަށްވުރެ މާ ގިނައިން ފައިސާ ދައްކައިގެން: މި ފައިސާއިން ނަގާ އިންޓަރެސްޓް އިތުރުކޮށްލުމުން، އިންސްޓޯލްމަންޓްތަކުގެ ޖުމްލަ، މިސާލަކަށް ތިރީސް ހާސް ރުފިޔާއަށް އަރައެވެ. މިއީ ނަހަމަ ގޮތުގައި ބޭނުންކުރުމުގެ ދެވަނަ މަރުހަލާއެވެ.
މި މަޅީގެ އެންމެ ފަހު އަދި އެންމެ އަނިޔާވެރި ބަޔަކީ ކޮންޓްރެކްޓްގެ ފަން ޕްރިންޓްގައި ފުރަތަމަ ދުވަހުން ފެށިގެން ކަސްޓަމަރުގެ މައްޗަށް ކުންފުނިން ކަނޑައަޅާ ޝަރުތެވެ. މި ޝަރުތަށް ކިޔަނީ ލޭޓް ޕޭމަންޓް ފީ ނުވަތަ ޑިފޯލްޓް އިންޓަރެސްޓެވެ. އެ ކުންފުނިން ޝަރުތު ކަނޑައަޅާފައި ވަނީ “ކޮންމެ މަހެއްގެ ފަސް ވަނަ ދުވަހުގެ ކުރިން ފިކްސްޑް އިންސްޓޯލްމަންޓް ފުރިހަމައަށް ދައްކަން ޖެހޭނެ” ކަމަށެވެ. މިހާރު މާލީ ދަތިކަމުގެ ސަބަބުން ނުވަތަ ކޮންޓްރޯލުން ބޭރުގައި ދިމާވާ ހާލަތްތަކެއްގެ ސަބަބުން ކަސްޓަމަރަށް ވަގުތުން އިންސްޓޯލްމަންޓް ނުދެއްކޭނަމަ، އެ ލަސްވުމުގެ ބަދަލުގައި ކުންފުނިން އަދިވެސް އިތުރު އިންޓަރެސްޓެއް ނުވަތަ ބޮޑު ޖޫރިމަނާއެއް އިންސްޓޯލްމަންޓަށް އިތުރުކުރެއެވެ.
މި ތިންގުނަ ޕްރޮސެސްގެ ނަތީޖާއަކީ، ފުރަތަމަ މަރުހަލާގައި، އެ އެއްޗެއްގެ އަސްލު އަގު ވިހިހާސް ރުފިޔާގެ ބަދަލުގައި ފަންސަވީސް ހާސް ރުފިޔާ ދެއްކުމުގެ ބުރަ ކަސްޓަމަރު އުފުލައެވެ. ދެވަނަ މަރުހަލާގައި ކަސްޓަމަރު އުފުލަނީ މި އުފުލިފައިވާ އަގަށް ކުރިއަށް އޮތް އިންޓަރެސްޓްގެ ބޮޑު ލޯޑެވެ. ތިންވަނަ މަރުހަލާގައި އިންސްޓޯލްމަންޓެއް ދައްކަން ލަސްވެއްޖެ ނަމަ ކަސްޓަމަރު ފީނާނީ އިތުރު އިންޓަރެސްޓާއި އިންޓަރެސްޓްގެ މައްޗަށް ޖޫރިމަނާ ކުރާ ޗަސްބިމަކަށް ކަމަށް ވެސް ވިދާޅުވި އެވެ. މިއީ ކަސްޓަމަރު އިގްތިސާދީ ގޮތުން ތިންގުނައަށް ފުނޑުފުނޑުވާ ގޮތެވެ.
މި ސަބަބަށްޓަކައި އިސްލާމްދީނުގައި މިފަދަ އިންޓަރެސްޓް ބެސްޓް ކޮންޓްރެކްޓްތައް ޙަރާމްކޮށްފައިވަނީ އޭގެ އަސްލުގައި ކަމުގައި ވާތީ، އެ ކޮންޓްރެކްޓްތަކުގެ އަސާސަކީ ކަސްޓަމަރުގެ ނާޒުކުކަން ބޭނުންކޮށް، ވަގުތު ފާއިތުވަމުންދާވަރަކަށް އަދަދު އިތުރުވަމުންދާ އަދި ކުރިއެރުން ދުވަހަކުވެސް ހުއްޓިފައި ނުވާ އޯޕަން އެންޑްޑް ދަރަންޏެއްގައި ޖައްސާލުމެވެ. ހަމަ މި ސަބަބަށްޓަކައި ކީރިތި ޤުރުއާނުން މީގެ ސަތާރަސަތޭކަ އަހަރު ކުރިން މި ނަހަމަ ގޮތުގައި ބޭނުންކުރުމުގެ ވިސްނުން ފަޅާއަރުވާލިއެވެ. މައްކާގެ މުޝްރިކުން ވެސް ހަމަ މި އިއުތިރާޒު ކުރި އެވެ: “ވިޔަފާރީގައި ފައިދާ ހޯދައި، ރިބާ (އިންޓަރެސްޓް) މެދުވެރިކޮށް ވެސް ފައިސާ ބޮޑުވާއިރު، އެ ދެ ތަފާތަކީ ކޮބައި ހެއްޔެވެ؟”
އަލްބަޤަރާ ސޫރަތުގެ 275 ވަނަ އާޔަތުގައި ކީރިތި ޤުރުއާނުން އެމީހުންގެ ވިސްނުމާ ދެކޮޅު ހަދާފައިވަނީ މި ބަސްތަކުންނެވެ.
﴿وَأَحَلَّ اللَّهُ الْبَيْعَ وَحَرَّمَ الرِّبَا﴾
“الله ވަނީ ވިޔަފާރި ހުއްދަކޮށް ރިބާ ޙަރާމް ކުރައްވާފައެވެ.”
ވިޔަފާރީގައި މީހަކު އަމިއްލަ މަސައްކަތާއި ވަގުތާއި ރައުސުލްމާލު ޖަހައި، ފައިދާއާއެކު ގެއްލުމުގެ ނުރައްކާ ވެސް އުފުލައެވެ. ނަމަވެސް އިންޓަރެސްޓް ބެސްޓް ނިޒާމުގައި ފައިނޭންޝަރުގެ ފައިދާ 100 ޕަސެންޓް ގެރެންޓީކޮށް ރައްކާތެރިކޮށް ހުންނައިރު، ހާލުގައި ޖެހިފައިވާ މީހާގެ ގެއްލުން ކުރިން ކަނޑައެޅިފައިވެ އެވެ.
އިސްލާމްދީނަކީ މުޖުތަމަޢުގައި މުއްސަނދިކަމުގެ ދައުރު މަދު އަތަކަށް ޙައްދުވެ، އެންމެންނަށް ކުރިއެރުމުގެ ހަމަހަމަ ފުރުޞަތުތައް ލިބޭ ގޮތަށް، މަސައްކަތާއި މަސައްކަތާއި ރިސްކް ނެގުމާ ގުޅިފައިވާ އިންސާފުވެރި އިޤްތިޞާދީ ނިޒާމެއްގެ ބިންގާ އަޅާފައިވާ ނިޒާމެކެވެ.
