އަޖްމަލް
މެދުތެރޭ އޭޝިޔާގެ ހިތުގައި އޮތީ ހަރުކަށި އަދި އުނދަގޫ ޖިއޮގްރަފީއެއް އޮންނަ ބިމެކެވެ. އޭގެ އުސް ފަރުބަދަތަކާއި ފުން ވާދީތަކަކީ އޭގެ ހަމައެކަނި މާނަކުރާ ސިފަތަކެއް ނޫނެވެ. ހަމަ އެ ބިމުން ރައްޔިތުންގެ ހިތްތަކުގައި ވެސް ފުރައްސާރައާއި މިނިވަންކަމާއި މިނިވަންކަމުގެ ރޫޙެއް އުފެދިފައިވެއެވެ. އިރުމަތީގެ މި މަދު ޖަވާހިރެއް ކަމަށްވާ އަފްޣާނިސްތާނަކީ ޒަމާނުއްސުރެ އެތަން ފަތަހަ ކުރަން މަސައްކަތްކުރާ ބޮޑެތި ބާރުތަކަށް ޝައުގުވެރިވާ ވަސްވާހެކެވެ. ނަމަވެސް ކޮންމެ ފަހަރަކުވެސް އެ ވަސްވާސް ބިރުވެރި ހުވަފެނަކަށް ބަދަލުވެ، އަސްކަރީ ތާރީޚުގެ ނިތްކުރިމަތީގައި އަފްޣާނިސްތާނުގެ ނަން ލިޔެފައިވަނީ ސަރަޙައްދުތަކުގެ ގަބުރުސްތާނުގެ ގޮތުގައެވެ.
ނުވަދިހަ ވަނަ ގަރުނުގެ އިނގިރޭސި ޞަލީބީ ދައުލަތުން ފެށިގެން، ވިހިވަނަ ގަރުނުގެ މާތްالله ނެތް ސޯވިއެޓް ޔޫނިއަންއާއި، އެންމެ ފަހުން އެކާވީސްވަނަ ޤަރުނުގެ އާ ޞަލީބީ އިއްތިޙާދާއި ހަމައަށް، އެމެރިކާއާއި ނޭޓޯއަށް މި ބިމުގައި ކުރިމަތިވެފައިވަނީ އެއް ހިތި ހަޤީޤަތެކެވެ.
އިނގިރޭސިވިލާތުގެ ބިރުވެރިކަން: ކިބުރުވެރި އަރައިގަތުމާއި އަވަސް ރިޓްރީޓެއް
ނުވަދިހަ ވަނަ ގަރުނަކީ އިނގިރޭސިވިލާތުގެ ހިތި ތަޖުރިބާގެ ދުވަސްވަރެވެ. އޭރު އޭޝިއާގެ ހިތުގައިވާ އަފްޣާނިސްތާނުގައި ބާރާއި ނުފޫޒުގެ މައްސަލައިގައި އިނގިރޭސިވިލާތާއި ރަޝިޔާގެ ދެ ސަރަހައްދުގެ މެދުގައި ސިއްރު، ވަރުގަދަ އަދި ޓެންޝަން ބޮޑު ވާދަވެރިކަމެއް ހިނގަމުން ދިޔައެވެ. މި އިސްތިޢުމާރީ ޗެސް ކުޅިވަރުގައި އަފްޣާނިސްތާނަކީ މުހިންމު އަދި ސްޓްރެޓެޖިކް ކުޅިވަރެކެވެ.
ރަޝިޔާގެ “ތާޖުގެ ޖަވާހިރު” އަށް ރަޝިޔާގެ ނުފޫޒު ފުޅާވަމުންދާތީ ބިރުގަނެ އިނގިރޭސިވިލާތުން ނިންމީ އަފްޣާނިސްތާނުގައި ޕަޕެޓް ސަރުކާރެއް ގާއިމްކޮށްގެން އެގައުމުގެ އުތުރުގެ ސަރަހައްދު ރައްކާތެރިކުރުމަށެވެ. މި ސަބަބަށްޓަކައި 1839 ވަނަ އަހަރު އިންޑިއާ އާއި އިނގިރޭސި ސިފައިންގެ މައްޗަށް އެކުލެވޭ އިނގިރޭސި އިންޑިއާ ލަޝްކަރު ކަނޑަހާރު މެދުވެރިކޮށް އަފްޣާނިސްތާނަށް ވަދެ ކޯޓުގެ ތާއީދު އޮތް ޝާހު ޝުޖާ ތަޚުތުގައި ބަހައްޓާފައިވެ އެވެ.
އެކަމަކު މި ފުރަތަމަ އަދި ފެންނަ ފެނުމުގައި ލިބުނު ކާމިޔާބީ ވެގެން ދިޔައީ އިނގިރޭސިވިލާތުގެ އަސްކަރީ ތާރީހުގައި ލިބުނު އެންމެ ފަނާކުރަނިވި އެއް ބަލިގެ ފެށުމަށެވެ. އާންމުންގެ ދެކޮޅުވެރިކަމުގެ ރާޅުތަކުގެ ސަބަބުން އިނގިރޭސި ލަޝްކަރު ވަރުބަލިވެ، ހަނގުރާމަ ކުރިއަށް ނުގެންދެވުނެވެ. 1842 ވަނަ އަހަރު، ހިންދޫ ކުޝްގެ ސްނޯއާއި ހިތި ފިނިކަމުގެ ތެރެއިން ނިކަމެތި ފަހަތަށް ޖެހިވަޑައިގަތުމުގެ ތެރޭގައި، އެ ބޮޑު ލަޝްކަރުގެ ބާވަތްތަކުގެ ބާވަތްތައް ފޮހެލީ އަފްޣާން މުޖާހިދީންނެވެ. އެތައް ހާސް ސިފައިންގެ ތެރެއިން އެ ބޮޑު މުސީބާތުގެ ވާހަކަ ތާރީޚަށް ކިޔައިދިނުމަށް ސަލާމަތްވީ އެންމެ މީހެކެވެ.
އަފްޣާނިސްތާނާ މެދު އިނގިރޭސިވިލާތުން އޮތް ބިރު ކުޑަވެގެން ދިޔައީ ފަހުން ކުރިއަށް ގެންދިޔަ އަސްކަރީ ކެމްޕޭންތަކާ އެކުގަ އެވެ. ދެވަނަ އަދި ތިންވަނަ އެންގްލޯ-އަފްޣާން ހަނގުރާމައިގެ ސަބަބުން އަނެއްކާވެސް އެ ސަރަހައްދުގެ ޝަރަފާއި ބާރު ތެޅިގަތެވެ.
ސޯވިއެޓް ޔޫނިއަން: ހިންދޫ ކުޝް ޓްރެޕްގައި ރަތް ސިފައިންގެ ނަސީބު
އޭގެ ޤަރުނެއް ފަހުން އިރުމަތީގެ “ރެޑް މެނޭސް” ގެ ނަންބަރު އައެވެ. 1358 ވަނަ އަހަރު އެސްއެޗް (1979) ގައި ސޯވިއެޓް ރެޑް އާމީ އިން އަފްޣާނިސްތާނަށް އަރައިގަތީ ކާބުލްގައި ކޮމިއުނިސްޓް ސަރުކާރަށް ތާއީދުކޮށް، މުސްލިމް މުޖާހިދުންގެ އަތްދަށުން އެ ސަރުކާރު ވައްޓާލުން ހުއްޓުވުމަށެވެ. ވައިގެ ބާރާއި އާމަރޑް ވެހިކަލްތަކުގެ މޮޅުކަމަށް ބަރޯސާވެ، ސޯވިއެޓް ޔޫނިއަނުން ގަބޫލުކުރީ މަދު ހަފްތާއެއްހާ ދުވަހުގެ ތެރޭގައި އެގައުމުގެ ކޮންޓްރޯލްގެ ދަށަށް ގެނެސްދޭނެ ކަމަށެވެ.
އެކަމަކު އެމީހުންގެ ކުރިން އިނގިރޭސީން ފަދައިން ތާރީޚުގެ ހިތި ފިލާވަޅު ދަސްކުރުމުގައި އެމީހުން ވަނީ ނާކާމިޔާބުވެފައެވެ.
އަފްޣާނިސްތާނުގެ މުޖާހިދުން، އެމީހުންގެ އީމާންތެރިކަމާއި، އެގައުމުގެ ހަރުކަށި އަދި ދަތި ބިމަށް ފުން އަހުލުވެރިކަމަށް ބަރޯސާވެ، ސުޕަޕަވަރާއި ދެކޮޅަށް ވަރުގަދަ ގެރިލާ ހަނގުރާމައެއް ފެށިއެވެ. އެމީހުން ސޯވިއެޓް ސަޕްލައި ކޮންވޯއީތަކަށް އަމާޒުކޮށް، ހަނި ވާދީތަކުގައި ދުޝްމަނުންގެ ޓެންކްތަކާއި އާމަރޑް ވެހިކަލްތަކަށް މަރުވާން ކައިރިވެފައިވާ އަސްކަރީ އުކުޅުތައް ބޭނުންކޮށްގެންނެވެ. الله ތަޢާލާގެ ވާގިފުޅާއި، އެމީހުންގެ އަތުގައި ހުރި ކޮންމެ ހަތިޔާރެއް ބޭނުންކޮށްގެން މުޖާހިދުން ވެސް ސޯވިއެޓް ވައިގެ މަތިވެރިކަމަށް ބޮޑު ގޮންޖެހުމެއް ކުރިމަތިވިއެވެ.
ސޯވިއެޓް ޔޫނިއަނުން ކުރު މުއްދަތުގެ މިޝަނެއް ކަމަށް ކިޔާ ހަނގުރާމަ ވެގެން ދިޔައީ އެގައުމުގެ ވިއެޓްނާމް އަކަށް ކަމަށާއި، އެއީ ސޯވިއެޓް ޔޫނިއަންގެ ދިހަހާސް ސިފައިންނާއި ބިލިއަން ރޫބަލް ކެއުމަށް ފަހު ސަލާމަތް ނުވެވޭނެ މަޅިއަކަށެވެ. އެންމެ ފަހުން 1989 ވަނަ އަހަރު ރަތް ސިފައިން ނިކަމެތިކަމާއެކު ވަކިވުމާއެކު، ސޯވިއެޓް ޔޫނިއަން ބަލިކަށިވެ، އެންމެ ފަހުން ފުނޑުފުނޑުވުމުގެ ފަހަތުގައި އޮތް ބޮޑު އެއް ސަބަބަކަށް ހަނގުރާމަ ވެގެން ދިޔައެވެ. އަފްޣާނިސްތާނާ މެދު ސޯވިއެޓުންގެ ބިރުވެރިކަން އޮތީ ހަމައެކަނި ހަނގުރާމައިގެ މައިދާނުގައި އެކަންޏެއް ނޫނެވެ. އޭގެ މުރަކަތައް ކްރެމްލިންގެ ހޯލްތަކުގެ ތެރެއަށް ފޯރާފައިވެއެވެ.
ޒަމާނީ ޞަލީބީން ބަލިކުރުން
ސެޕްޓެމްބަރު 11، 2001 ގައި ދިން ހަމަލާތަކަށް ފަހު އެމެރިކާއާއި ހުޅަނގުގެ އެކުވެރިން ވަނީ ޓެރަރިޒަމާ ދެކޮޅަށް ހަނގުރާމަކޮށް އިސްލާމިކް އެމިރޭޓް އޮފް އަފްޣާނިސްތާން (އައިއީއޭ) ވައްޓާލުމުގެ ބަހަނާގައި އަފްޣާނިސްތާނުގައި މިޒަމާނުގެ ކްރޫޒޭޑަރ ހަނގުރާމައިގެ އާ ބާބެއް ހުޅުވާލާފައެވެ. ފުޅާދާއިރާއެއްގައި ވައިގެ ހަމަލާތަކާއި ގްރައުންޑް ފޯސްތަކާއެކު އެމީހުން ކާބުލް އަތުލައިގަނެ އައިއީއޭ ވެރިކަމުން ދުރުކުރިއެވެ. އެމީހުން ގަބޫލުކުރީ ބިލިއަން ޑޮލަރު ޚަރަދުކޮށް، ޒަމާނީ އަސްކަރީ ސާމާނު ބޭނުންކޮށްގެން، ސަލާމަތީ ކަންކަން ގާއިމްކުރުމުގެ އިތުރުން، މި ސަގާފީ އަދި އިސްލާމީ ބިމުގައި ޑިމޮކްރެޓިކް އަދި ހުޅަނގަށް ތާއީދުކުރާ ނިޒާމެއްގެ ބިންގާ އަޅާނެ ކަމަށެވެ.
އެކަމަކު އެމެރިކާ ސިފައިންނަށް ކުރިމަތިވި ދުޝްމަނަކީ އާންމު ލަޝްކަރެއް ނޫނެވެ. އެއީ ދިރިހުރި ޚިޔާލެއް އަދި ދެކޮޅުވެރިކަމެއް. އައިއީއޭ އަނެއްކާވެސް ބަދަލުވީ ގިނަ ދުވަސްތަކެއް ވަންދެން އެނގިފައިވާ ގެރިލާ ހަނގުރާމައަކަށެވެ. ދެ ދިހަ އަހަރު ދުވަހުގެ ތެރޭގައި އެމެރިކާއާއި ނޭޓޯ ހަނގުރާމައިގެ މައިދާނުގައި ކުރިއަށް ދިޔަ ވަރަކަށް ހަނގުރާމަ ފުޅާވަމުން ދިޔައެވެ. ބޭރުގެ އަސްކަރީ ގޮތުން މަރުވި މީހުންގެ އަދަދު 3،500 އަށް ވުރެ މައްޗަށް ދިޔައިރު، ހަނގުރާމައިގެ މާލީ ހަރަދުގެ ސަބަބުން އެމެރިކާގެ ޚަޒާނާއިން އެތައް ސަތޭކަ ބިލިއަން ޑޮލަރެއް ހޭދަވި އެވެ.
އެންމެ މަތީގައި ހަނގުރާމައިގެ ސަބަބުން އެންމެ ބޮޑަށް ގެއްލުން ލިބުނީ އަފްޣާނިސްތާނުގެ އާންމު ރައްޔިތުންނަށެވެ. ވައިގެ ހަމަލާތަކާއި ރޭގަނޑުގެ ހަމަލާތަކާއި އަނިޔާވެރިކަން އިތުރުވުމުން މީހުންގެ ދިރިއުޅުން އިތުރަށް ހިތިވިއެވެ. އެންމެ ފަހުން ދެ ދިހަ އަހަރަށް ފަހު އެމެރިކާއަށް ވެސް ބަލި ގަބޫލުކުރަން މަޖުބޫރުވި އެވެ. 1400 ވަނަ އަހަރުގެ އަސަދު މަހުގެ 24 ވަނަ ދުވަހު، ތަރުތީބު ގެއްލި، ހަލަބޮލި ގޮތަކަށް ކާބުލްއިން ވަކިވަމުން ދިޔައިރު، މި ބިމުގައިވާ ސަރަޙައްދުތަކުގެ ބިރުވެރިކަމުގެ އިތުރު ބާބެއް ނިމުމަކަށް އައެވެ. އެ ނިކަމެތި ގޮތަކަށް ވަކިވުމާ ގުޅިގެން ދުނިޔެއިން ދިން ރިއެކްޝަނުން އަނެއްކާވެސް އަފްޣާނިސްތާނަކީ އެމްޕަޔަރތަކުގެ ގަބުރުސްތާނެއްގެ ގޮތުގައި ނަން ކަށަވަރުކޮށްދިނެވެ.
އަފްޣާނިސްތާން: މިނިވަންކަމުގެ ފަޅާނުލެވޭ ބިމެއް
އަފްޣާނިސްތާނުގެ ތާރީޚަކީ މި ޙަޤީޤަތުގެ ސާފު ހެކިވެރިއެކެވެ. މި ބިމަށް ފަޤީރުކަމާއި ފަނާކުރަނިވި ނަމަވެސް، އެ ބިމުގެ ރައްޔިތުންގެ އީމާންތެރިކަމާއި، އެމީހުންގެ މިނިވަންކަމުގެ ރޫޙު، ބޭރުގެ ރައްޔިތުންނާ ދެކޮޅަށް އެމީހުންގެ އެންމެ ވަރުގަދަ ބާރެއްގެ ގޮތުގައި ދެމިއޮތެވެ. އިނގިރޭސިވިލާތާއި ސޯވިއެޓް ޔޫނިއަން އަދި އެމެރިކާއިން ކޮންމެ ޤައުމަކުންވެސް މި ބިމަށް އައީ ތަފާތު އިސްތިޢުމާރީ، ފިކުރީ އަދި ވެރިކަން ކުރުމުގެ ޝައުޤުވެރިކަމާއެކު ނަމަވެސް، އަފްޣާނިސްތާނުގެ ދެކޮޅުވެރިކަމާއި ހަނގުރާމައިގެ ކުރިމަތީގައި އެ އެންމެންނަށްވެސް ކުރިމަތިވީ ބޮޑެތި ބަލިތަކާއި ނާކާމިޔާބީތަކެކެވެ.
އަފްޣާނިސްތާނުގައި މި ސަރަހައްދުތައް ބިރުގަތް ކަމަކީ ހަމައެކަނި މަރުގެ ނުވަތަ އަސްކަރީ ބަލިވުމުގެ އުންމީދެއް ނޫނެވެ. އެއީ ދުނިޔޭގެ އެންމެ ކުރިއަރާފައިވާ އަދި އެންމެ ބިރުވެރި ހަނގުރާމަވެރި މެޝިންތަކުން ވެސް އެ ޤައުމެއްގެ އީމާންތެރިކަމާއި އަޒުމު ފުންކޮށް ބިންވަޅު ނެގިދާނެކަން ވިސްނުމުންނެވެ.
އަފްޣާނިސްތާނުގެ ހުރިހާ މުސީބާތަކާއި ދަތިތަކެއް ކުރިމަތިވި ނަމަވެސް، ކިބުރުވެރިކަމުގެ ތޫފާންތަކާ ދެކޮޅަށް ވަރުގަދަ އަދި ފަޅައިގެން ނުދާނެ ފަރުބަދައެއް ފަދައިން، ތައުހީދާއި އީމާންތެރިކަމުގެ ބެނާގެ ދަށުން ކިތަންމެ ބާޣީ އަދި ފަޚުރުވެރި ނަމަވެސް ކިބުރުވެރިކަމުގެ ބާރު އެންމެ ފަހުން ބަލިކަށިކަމާއި ދަށަށް ގޮސް ބަލިވުމާ ދިމާއަށް ދާ ކަމުގެ މެސެޖެއް ދުނިޔެއަށް ފޮނުވައެވެ.
