އަކްބަރު ޖަމާލް
ބައިނަލްއަޤްވާމީ ގުޅުންތަކާއި ޖާސޫސީ މަސައްކަތްތަކުގެ ތާރީޚުން އެއް ކަމެއް ސާފުކޮށް ސާބިތުކޮށްދެއެވެ. ބޭރުގެ ނުފޫޒުގެ ދަށަށް ދައުލަތެއް ގެނައުމަކީ އަބަދުވެސް އަސްކަރީ އަރައިގަތުން ނުވަތަ ޖާސޫސުންގެ ލަޝްކަރުތައް ފޮނުވަން ޖެހޭ ކަމެއް ނޫނެވެ. މިއަދުގެ ޖިއޮޕޮލިޓިކަލް ދުނިޔޭގައި އިންފިލްޓްރޭޝަންގެ އެންމެ ކާމިޔާބު މޮޑެލްއަކީ ޓާގެޓް ދައުލަތުން އަމިއްލައަށް ދޮރު ހުޅުވާލައި، ސްޓްރެޓެޖިކް އެސެޓްތަކާއި، ސިޔާސަތު ކަނޑައަޅާ މުއައްސަސާތަކާއި، އެންމެ މަތީ އެގްޒެކެޓިވް އޮފީސްތައް ވެސް އެންމެ ފަހުން ބޭރުގެ މަސްލަހަތަށް ހިދުމަތްކުރާ މީހުންނާ ހަވާލުކުރުމެވެ.
މިބާވަތުގެ ފޮރުވިފައިވާ ނުފޫޒު ފެތުރެނީ ގެރިލާ ހަނގުރާމައިގެ ތެރެއިން ނޫނެވެ. އެއީ އިގްތިސާދީ ބަރޯސާވުމާއި، ދުސްތޫރީ ވެރިކަން ގިރައިގެން ދިއުމާއި، ދިރިއުޅުމާއި މުސްތަގުބަލު އަމިއްލަ ވަޒަނާ ފުންކޮށް ގުޅިފައި ނުވާ ޝަޚްސިއްޔަތަކާ އެކު އިއްތިހާދު ހެދުމުންނެވެ. އެ ނުފޫޒުގެ އުސޫލުތަކާއި މަޤްޞަދުތައް ގާތުން ބަލާލުމުން، ފާޅުވާ އެއްޗަކީ ސިޔާސީ ކަންކަމާއި އިޤްތިޞާދުގެ މުއްސަނދި ނުރައްކާތެރި ކުޅިވަރެކެވެ. ބޭރުގެ ޖާސޫސީ އިދާރާތަކަށް ޤައުމެއްގެ އިޤްތިޞާދީ ބަރޯސާވުމަކީ ނުފޫޒު ފޯރަން ފަށާ އެންމެ ފުޅާ ދޮރެވެ. ފަސޭހައިން ބުނާނަމަ، މާލީ އެހީއާއި ތަރައްޤީގެ ޕްރޮގްރާމްތައް ވެފައިވަނީ އެހެން ދައުލަތެއްގެ ނިޒާމަށް ވަނުމަށް އެންމެ ފައިދާހުރި އަދި އެންމެ ޝަރުޢީ މަގެވެ. ބަލިކަށި ވެރިކަމާއި އިގްތިސާދީ ހަމަނުޖެހުން ދާއިމީ ގޮތެއްގައި ބޭރުގެ ލޯނުތަކާއި އެހީތެރިކަމަށް ބަރޯސާވެފައިވާ ގައުމެއް ދޫކޮށްލާއިރު، ބޭރުގެ ބާރުތަކާއި އައިއެމްއެފް އާއި ވޯލްޑް ބޭންކް ފަދަ މާލީ އިދާރާތަކުން ނުފޫޒު ހޯދުމަށް ދެން ކުރިމަތިލާން ނުޖެހެ އެވެ. ދޮރު މިހާރުވެސް ވަނީ ހުޅުވިފައެވެ.
އެ ލޯނުތަކާއި ބެއިލްއައުޓް ޕެކޭޖުތައް އަންނަނީ ހަރުކަށި ޝަރުތުތަކަކާ އެކުގަ އެވެ. ނަތީޖާއަކީ އިގްތިސާދީ ރިމޯޓް ކޮންޓްރޯލްގެ ގޮތުގައި ދައުލަތަށް މިނިވަން ނިންމުންތަކެއް ނިންމުމަށް ނުކުޅެދިގެން ދިއުމެވެ. ބަޖެޓް ޑެފިސިޓާއި، ޓެކްސް ޕޮލިސީއާއި، ކަރަންޓާއި ގޭހުގެ އަގުތަކާއި، މަރުކަޒީ ބޭންކުގެ ގަވަރުނަރު އައްޔަން ކުރުމުން ވެސް ބޭރުގެ ޕްރެޝަރު ފެންނަން ފަށައެވެ.
މިފަދަ ހާލަތްތަކުގައި ޖުމްހޫރިއްޔާއެއްގެ މަޖިލިސް ރަބަރު ސްޓޭމްޕަކަށްވުރެ ކުޑަކޮށް ބޮޑުވެގެންދާއިރު، ގައުމުގެ މާލީ ސިކުނޑި ފައިދާހުރި ގޮތެއްގައި ބޭރުގެ ހިންގުމުގެ ދަށަށް ގެންދެއެވެ. އެ ބަރޯސާވުން ވެގެންދަނީ ބޭރުގެ ނުފޫޒު އިންތިޒާމުކުރެވިފައިވާ ނިޒާމަކަށް ބަދަލުވާ ބިންގަލަށެވެ. އެ ނުފޫޒުގެ ދެވަނަ ބޮޑު މަގަކީ އަސްކަރީ ވެރިކަމުން އުފެދޭ ހުސްކަމާއި، މުޅި ދައުލަތުގެ ބާރު އެއް މީހަކު ނުވަތަ ކުޑަ ދައުރެއްގެ އަތްމައްޗަށް ޖަމާވެފައި އޮތުމެވެ.
މިކަމުގެ ސަބަބުން މުހިއްމު ސުވާލެއް އުފެދެއެވެ. އިޤްތިޞާދީ ބަރޯސާވުމާއި ބޭރުގެ ފިއްތުންތައް ރާއްޖޭގެ އެތެރޭގައި ޝަރުޢީކަމާއި ތާއީދު ލިބެނީ ކިހިނެއް ހެއްޔެވެ؟
ޖަވާބު އޮތީ ސިޔާސީ ކަންކަމާއި އަސްކަރިއްޔާގެ އިއްތިހާދުގައި، އަސްކަރީ ވެރިކަމުން އުފެދިފައިވާ ސަލާމަތީ ހުސްކަން ކަމަށް ކިޔާލެވޭނެ އެއްޗެކެވެ. އަސްކަރީ މުއައްސަސާތަކަކީ ބޭރުގެ ޖާސޫސީ ހިދުމަތްތަކަށް ވަނުމަށް އުނދަގޫ މުއައްސަސާތަކެއް ކަމަށް އާންމުކޮށް ގަބޫލު ކުރެވެ އެވެ. ތާރީޚުން ކިޔައިދެނީ ތަފާތު ވާހަކައެކެވެ.
ހިނގަމުންދާ ސިޔާސީ ނިޒާމެއްގައި ބޭރުގެ ބާރުތަކަށް އެތައް ހުރަސްތަކެއް ކުރިމަތިވެއެވެ. ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހާއި، އިދިކޮޅު ފަރާތްތަކާއި، މިނިވަން ޝަރުޢީ ނިޒާމަކާއި، މިނިވަން ނޫސްވެރިކަމަކާއި، ސަމާލުކަންދޭ އާންމުން މިހުރިހާ ކަމެއްވެސް އެމީހުންގެ މަގުގައި ހުއްޓެވެ.
އެކަމަކު އަސްކަރީ ވެރިކަމުން ނިންމުންތައް ނިންމުމުގެ ހުރިހާ ބާރެއް އެއް ވެރިއެއްގެ ނުވަތަ ހަނި އެތެރޭގެ ދައުރެއްގެ އަތްމައްޗަށް ޖަމާވެ، އެއް ވެރިއަކަށް ނުފޫޒު ފޯރުވުމަކީ މުޅި ނިޒާމު ކޮންޓްރޯލް ކުރުމަށް އެންމެ އަވަސް އަދި އެންމެ ފަސޭހަ ގޮތެކެވެ.
އަސްކަރީ ވެރިއަކަށް ރައްޔިތުންގެ ވޯޓުން ލިބޭ ޝަރުޢީކަން ނެތެވެ. ވެރިކަމުގައި ދެމިހުރުމަށްޓަކައި ބޭރުގެ ތާއީދާއި، ސިޔާސީ ގޮތުން ބަލައިގަތުމާއި، މާލީ އެހީތެރިކަން ބޭނުންވެއެވެ. އެ ޝަރުތުތަކުގެ ދަށުން ގައުމުގެ އިސްތިގުލާލަށް އަސަރުކުރާ ނިންމުންތައް ވެސް ބޭރުގެ ޕްރެޝަރަށް އަތުވެދާނެ އެވެ. 9/11 ގެ ހާދިސާތަކަށް ފަހު ޖެނެރަލް ޕަރްވޭޒް މުޝައްރަފްގެ ވެރިކަމުގައި ޕާކިސްތާނުން ގެންގުޅުނު ސިޔާސަތަކީ އެންމެ ސާފު އެއް މިސާލެވެ.
ވޮޝިންޓަންގެ ޕްރެޝަރާ ގުޅިގެން، އަދި ފުޅާ ދާއިރާއެއްގައި ޕާލަމެންޓްރީ ބަހުސެއް ނުވަތަ ދުސްތޫރީ މަޝްވަރާއެއް ނެތި، ޕާކިސްތާނުން ވަނީ އެމެރިކާއިން އަފްޣާނިސްތާނާ ދެކޮޅަށް ކުރި ހަނގުރާމައިގައި ބައިވެރިވެފައެވެ. އެމެރިކާއިން އަފްޣާނިސްތާނުގެ އިސްލާމިކް އެމިރޭޓް (އައިއީއޭ)އާ ދެކޮޅަށް ހިންގާ އޮޕަރޭޝަންތަކަށް އެހީތެރިވުމަށް އެގައުމުގެ ވައިގެ ސަރަހައްދާއި ލޮޖިސްޓިކްސް އަދި ޖާސޫސީ ނެޓްވޯކްތައް ހަވާލުކުރި އެވެ. އެ އެންމެ ނިންމުމަކީ ޕާކިސްތާނުގެ ވިހި އަހަރުގެ ލޭއޮހޮރުވާލާފައިވާ ދާޚިލީ ހަމަނުޖެހުމުގެ ފެށުމަކަށް ވެގެން ދިޔައެވެ. އެހެނަސް ޚުދު މުޝައްރަފަށް އެކަމުގެ ސަބަބުން “ފްރަންޓްލައިން އެލައިޑް” އެއްގެ ދަރަޖަ ލިބި، ވެރިކަމުގައި އޭނާގެ މަގާމު ކަށަވަރުވެގެން ދިޔައެވެ.
އަސްކަރީ މުއައްސަސާއެއް ސިޔާސީ ތަދައްޚުލުވުމާއި، ފަނޑިޔާރުންނަށް ޕްރެޝަރުކުރުމާއި، މީޑިއާ ކޮންޓްރޯލް ކުރުމުގެ ތެރެއަށް ވަދެއްޖެނަމަ، އެ މުއައްސަސާއެއްގެ ހަގީގީ ޖާސޫސީ ޒިންމާތަކަށް އިހުމާލުވެއެވެ. ނަތީޖާއަކީ ބޭރުގެ ނެޓްވޯކްތަކަށް ގައުމުގެ މައުލޫމާތު އިންފްރާސްޓްރަކްޗާ އާއި މުވާސަލާތީ ނިޒާމުތަކާއި އިގްތިސާދީ ކޯރިޑޯތަކަށް ވަނުމަށް އިތުރަށް ފަސޭހަވުމެވެ. އެ މާނައިގައި ޕާކިސްތާނުގެ އަސްކަރީ ޝަޚްސިއްޔަތުން ގިނަ ދުވަސްތަކެއް ވަންދެން ކުޅެމުން އައީ “ޕާކިސްތާނުގެ ލޯރެންސް” އާއި ކޮމްޕްރަޑޯރ ޝަޚްސިއްޔަތެއްގެ ދައުރު އަދާކޮށް، ބޭރުގެ ނުފޫޒަށް މަގުފަހިކޮށްދެމުންނެވެ.
ބުއްދިވެރިކަމާއި ދައުލަތުގެ ކުޅަދާނަކަމުގައި ގިނަ ބަޔަކަށް އެނގޭ އުސޫލެއް އެބައޮތެވެ. މުއައްސަސާތައް ހިންގަނީ މީހުން ކަމުން ނިޒާމެއް ބަދަލުކުރަން ބޭނުންނަމަ އެ ނިޒާމެއް ހިންގާ މީހުންނަށް އަމާޒުކޮށްލާށެވެ.
މިއީ ވެސް ބޭރުގެ ނުފޫޒުގެ އެންމެ ނުރައްކާތެރި ކަމެކެވެ. ބޭރުގެ ބާރުތަކުން ޓެކްނޮކްރެޓުންނާއި ފަރުދުން އިސް މަގާމުތަކުގައި ބަހައްޓަނީ، އަމަލީ ގޮތުން އަމިއްލަ ރައްޔިތުންގެ ބަދަލުގައި ބޭރުގެ މަސްލަހަތު ތަމްސީލުކުރާ ފަރާތްތަކެކެވެ. ބައިނަލްއަޤްވާމީ ސިޔާސީ މައިދާނުގައި މި ދަރަޖަ މަޝްހޫރުވެފައިވަނީ ކޮމްޕްރަޑޯރ އެލައިޓްގެ ގޮތުގައެވެ.
ޖެނެރަލް މުޝައްރަފްގެ ވެރިކަމުގައި ނުކުމެވަޑައިގެންނެވި ޕާކިސްތާނުގެ ކުރީގެ ބޮޑުވަޒީރު ޝައުކަތު އަޒީޒަކީ އޭގެ ސާފު މިސާލެކެވެ. ސިޔާސީ ދާއިރާއަށް ނުކުތުމުގެ ކުރިން ސިޓީބެންކްގެ އިސް އެގްޒެކެޓިވްގެ މަގާމު އަދާކުރެއްވި އިރު އުމުރުގެ ބޮޑު ބައެއް ހޭދަކުރެއްވީ އެމެރިކާ އާއި ބޭރުގެ އެހެން ގައުމުތަކުގަ އެވެ. ކުއްލިއަކަށް ޕާކިސްތާނަށް ގެނެސް، ރައްޔިތެއްގެ ލިޔެކިޔުންތަކާއި އިންތިޚާބީ ދާއިރާއަށް ހާއްސަ އިންތިޒާމުތަކެއް ހަމަޖައްސައި، ބޮޑުވަޒީރުކަމުގެ ކުރިން ފުރަތަމަ ފިނޭންސް މިނިސްޓަރު ކަމަށް އައްޔަން ކުރެއްވި އެވެ.
ޖިއޮޕޮލިޓިކަލް ގޮތުން ބަލާއިރު، މިފަދަ ފަރާތްތަކަށް “ޕާކިސްތާނުގެ ލޯރެންސް” ކިޔާލެވޭނެ، އެމީހުންގެ ގައުމުގެ ހެދުން އަޅައިގެން، އެގައުމުގެ އެންމެ މަތީ މަގާމުތައް ހިފާ، އަދިވެސް ފިކުރީ ނަޒަރިއްޔާތާއި މާލީ މަސްލަހަތާއި އާއިލީ ގުޅުންތައް ބޭރުގެ ބާރުގެ މަރުކަޒުތަކާ ގުޅިފައިވާ ބައެކެވެ.
ޝައުކަތު އަޒީޒުގެ ވެރިކަމުގައި ގައުމީ މުދާ ޕްރައިވެޓައިޒޭޝަންގެ ބެނާގެ ދަށުން ވިއްކާފައިވާއިރު، އިގްތިސާދު އެޑިކްޓްވީ ލޯނު ނެގުމުގެ މައްޗަށް ބިނާވެފައިވާ ކުރު މުއްދަތުގެ ކޮންސިއުމަރ މޮޑެލްއަކަށެވެ. ޖެނެރަލް މުޝައްރަފްގެ ވެރިކަން ބަލިކަށިވެ، އަޒީޒުގެ ވަގުތު ނިމުމުން ދަބަސްތައް ޕެކްކޮށްގެން އެނބުރި ރާއްޖެއިން ބޭރަށް ވަޑައިގެންނެވިއެވެ. މިއަދު އޭނާ ޕާކިސްތާނުގެ އެއްވެސް ބުރައެއް އުފުއްލަވާފައި ނުވާއިރު، ޕާކިސްތާނުގެ މުސްތަގުބަލުގައި ވެސް އޭނާގެ އެއްވެސް ހިއްސާއެއް ނެތެވެ. މިއީ ފަހަރެއްގައިވެސް ބޭރުގެ ނުފޫޒުގެ އެންމެ ހުތުރު ގޮތް ކަމަށް ވެދާނެއެވެ. ބޭރުގެ މެނޭޖަރުން އައިސް، އެމީހުންގެ މިޝަން ކުރިއަށް ގެންގޮސް، ފުރައިގެން ދާއިރު، މުޅި ގައުމުތައް ދޫކޮށްލާފައި ވަނީ އެމީހުންގެ ނިންމުންތަކުގެ ނަތީޖާ ޖީލުތަކެއް ވަންދެން އުފުލަން.
ބޭރުގެ ޖާސޫސީ މައުލޫމާތު ވަދެގަތުމާ ބެހޭ މި ދެވަނަ މަޝްވަރާއިން އެނގޭ ގޮތުގައި ބޭރުގެ ނުފޫޒު ގާތްގަނޑަކަށް އަބަދުވެސް އުފެދެނީ ޤައުމެއްގެ އަމިއްލަ އެތެރޭގެ ބަލިކަށިކަމުންނެވެ. އަސްކަރީ މުއައްސަސާއަކުން ރައްޔިތުން އެއްފަރާތްކޮށް، އަސްކަރީ ވެރިކަން ދަމަހައްޓާއިރު، ނިމުނީ ބޭރުގެ ބާރުތަކަށް މަގުފަހިކޮށްދޭ ތަނެއްގެ ގޮތުގަ އެވެ. އެމެރިކާ އާއި އައިއެމްއެފް ފަދަ މުއައްސަސާތަކަށް ޕާކިސްތާނުގައި ނުފޫޒު ފޯރުވުމަށް ސިއްރު ގެރިލާ ނެޓްވޯކްތަކެއް ބޭނުން ނުވެ އެވެ. ޕާކިސްތާނުގެ ޑިޕެންޑެންޓް އެލައިޓް އާއި އެކު އަސްކަރީ ވެރިކަން ދިރިހުރުމުގެ ބޭނުންތެރިކަން މިހާރުވެސް އެމީހުންނަށް ބޭނުންވާ ހުރިހާ އެކްސެސްއެއް ފޯރުކޮށްދެއެވެ. ނިންމުންތައް ނިންމުމުގެ ބާރު ރައްޔިތުންގެ އަސްލު މަންދޫބުންގެ އަތުގައި އޮވެ، ޓެކްނޮކްރެޓުންގެ ލޭބަލްގެ ދަށުން ބޭރުގެ މަސްލަހަތަށް ހިދުމަތްކުރާ މީހުން ކަމަށްވާ “ޕާކިސްތާނުގެ ލޯރެންސް” ދައުލަތުގެ އެންމެ މަތީ އޮފީސްތަކުން ވަކި ނުކުރެވެންދެން، ގައުމުގެ މިނިވަންކަން ކަރުދާހުގައި ހުވަފެނަކަށް ވުރެ މާ ބޮޑު ކަމެއް ނޫން.
