އަކްބަރު ޖަމާލް
ބޭރުގެ ބާރަކުން ޤައުމެއްގެ ޤައުމީ މިނިވަންކަމަށް ހަމަލާދޭއިރު، ކޮންމެހެން އެޤައުމުގެ ބޯޑަރު ހުރަސްކޮށް ޓެންކްތައް ފޮނުވަން ނުވަތަ ހަނގުރާމަ މަތިންދާބޯޓުތަކުން އުޑުމަތި ފުރާލަން ނުޖެހެއެވެ. އެކާވީސް ވަނަ ގަރުނުގެ ޖިއޮޕޮލިޓިކްސްގައި އެންމެ ނުރައްކާތެރި ހަނގުރާމަތައް ގިނަ ފަހަރަށް ކުރެވެނީ އެންމެ ވަޒަނެއް ނެތިއެވެ. އެއީ އެއްބަސްވުންތަކާއި، ލޯނު ލިޔެކިޔުންތަކާއި، އިހުމާލުވެފައިވާ އަދި ބާކީވެފައިވާ ޖަމާއަތްތަކުގެ ނަފްސާނީ ޒަޚަމްތަކުގެ ތެރެއިން ކުރިއަށް ގެންދާ ކަންކަމެވެ.
ޤައުމެއް އެތެރެއިން ބަލިކަށިވުމުން، ބޭރުގެ ބާރުތައް ކުނިބުނި ފަދައިން ވަދެ، މަޑުމަޑުން އެޤައުމެއްގެ މުހިންމު ލޭނާރުތަކުގައި ހިފަހައްޓާ ބާރުކޮށްލައެވެ. މި ފޮރުވިފައިވާ އިންފިލްޓްރޭޝަންގެ ގޮތް ދެނެގަތުމަށްޓަކައި، އޭގެ އިގްތިސާދީ، ސިޔާސީ، އަދި އިޖުތިމާއީ ޑިމޭންޝަންތައް އެއްކޮށް ވިސްނަން ޖެހެއެވެ.
އިޤްތިޞާދުގެ މައިގަނޑު ލޭހޮޅިތަކުގެ މައްޗަށް ކޮންޓްރޯލް ކުރުމާއި، ދަރަނި މަޅި ޑިޕްލޮމެސީގެ ނަމުން މަޝްހޫރު ކަންތައްތަކުން ފަށަމާ ހިނގާށެވެ. ޤައުމެއްގެ އެތެރޭގައި ބޭރުގެ ނުފޫޒުގެ އެންމެ ސާފު ނިޝާން ހޯދާ ކޮންމެ ފަހަރަކު، އާންމުކޮށް އެކަން ފެންނަނީ އިޤްތިޞާދީ ޢިލްމުގެ ތެރެއިންނެވެ. ބައިނަލްއަޤްވާމީ މާލިއްޔަތުގެ ބަހުން މިކަމަށް ކިޔަނީ ޑެޓް ޓްރެޕް ޑިޕްލޮމެސީ އެވެ. މި އުސޫލު މަސައްކަތް ކުރަނީ މިގޮތަށެވެ: ބާރުގަދަ ޤައުމަކުން ބޮޑެތި އިންފްރާސްޓްރަކްޗަރ މަޝްރޫޢުތަކަށް ފައިނޭންސް ކުރުމަށްޓަކައި ބަލިކަށި ނުވަތަ ތަރައްޤީވަމުން އަންނަ ޤައުމަކަށް ބިލިއަން ޑޮލަރުގެ ލޯނު ދޫކުރެއެވެ.
ފުރަތަމަ މި މަޝްރޫއުތަކުގެ ސަބަބުން ތަރައްގީއާއި ތަނަވަސްކަމުގެ އުންމީދުތައް އުފެދެއެވެ. އެކަމަކު ލޯނު ނަގާ ޤައުމަށް، އިޤްތިޞާދީ ދަތިކަމުގެ ސަބަބުން ނުވަތަ ވެރިކަން ބަލިކަށިވުމުގެ ސަބަބުން، ލޯނުތަކާއި އެ ލޯނުތަކުގެ ބޮޑު އިންޓަރެސްޓް ދެން އަނބުރާ ނުދެއްކޭއިރު، އެ އިންތިޒާމުގެ އަސްލު ސިފަ ސާފުވެގެންދެއެވެ. ކޭޝް ރިޕޭމަންޓްގެ ބަދަލުގައި ޑެޓް ފޯ އިކުއިޓީ ސްވޮޕްގެ ފޯމިއުލާ އަމަލީ ގޮތުން ތަންފީޒު ކުރެ އެވެ.
އެންމެ ބޮޑަށް އެނގޭ މިސާލަކީ ރާއްޖޭގެ ހަމްބަންޓޮޓާ ބަނދަރެވެ. ބަނދަރު ހަދަން ރާއްޖެއަށް ނެގި ލޯނުތައް އަނބުރާ ނުދެއްކުމުން، ބަނދަރާއި ވަށައިގެންވާ އެތައް ހާސް އަކަފޫޓެއްގެ ބިން ނުވަދިހަ ނުވަ އަހަރަށް ޗައިނާއަށް ކުއްޔަށް ދޭން މަޖުބޫރުވިއެވެ. މި ބާވަތުގެ ނުފޫޒު ބަނދަރުތަކުގައި ހުއްޓިފައެއް ނުވެއެވެ. އެއީ ހަކަތަ ނެޓްވޯކްތަކާއި ގޭސް އިންފްރާސްޓްރަކްޗާއަށް ވެސް ފުޅާވެފައިވާ ކަމެކެވެ. މިސާލަކަށް ޕާކިސްތާނަށް ސާކިއުލާ ޑެޓް ކްރައިސިސްގެ ސަބަބުން ސުއީ ނޯތަން ގޭސް ޕައިޕްލައިންސް ފަދަ ސްޓްރެޓެޖިކް ކުންފުނިތަކުގެ ހިއްސާ ނުވަތަ މެނޭޖްމަންޓް ކޮންޓްރޯލް ބޭރުގެ ފަރާތްތަކާ ހަވާލުކުރަން މަޖުބޫރުވެއްޖެނަމަ، އަމަލީ ގޮތުން އިގްތިސާދީ މިނިވަންކަމުގެ ބޮޑު ބައެއް ހަވާލުކުރާނެ އެވެ.
ގައުމެއްގެ ގޭހާއި ކަރަންޓް ބެހުމުގެ ނެޓްވޯކްތަކާ ބެހޭ މައުލޫމާތު، އެ ނެޓްވޯކްތަކުގެ މައްޗަށް ނިންމުންތައް ނިންމުމުގެ ބާރު ބޭރުގެ އަތަށް ވެއްޓިއްޖެނަމަ، އަގު ކަނޑައެޅުމާއި، ހަކަތަ ބެހުމަށް އިސްކަންދޭ ކަންކަމާއި، އާންމުންގެ އެހީތެރިކަމުގެ ފިޔަވަޅުތައް ފަދަ މުހިންމު ނިންމުންތައް ފުރިހަމައަށް އެގައުމެއްގެ އަމިއްލަ ސަރުކާރުގެ ދަށަށް ނުދެއެވެ. ޤައުމެއްގެ މާލީ ވާޖިބުތައް ފުއްދުމަށް މުޅިން ނާޤާބިލުވެއްޖެނަމަ، މި ލިމިޓެޑް ކޮންޓްރޯލް ވެސް ފުރިހަމަ މިލްކުވެރިކަމަށް ބަދަލުވެދާނެއެވެ. ނުވަދިހަ ނުވަ ނުވަތަ ސަތޭކަ އަހަރުގެ ކުއްޔަށް ދޫކުރާ މުއްދަތުގައި ބޭރުގެ ބާރުތަކުން މި މުދަލުން އިގްތިސާދީ ގޮތުން އެންމެ ބޮޑު ފައިދާއެއް ލިބޭއިރު، ބައިނަލްއަގްވާމީ ކޯޓުތަކުގެ ހިމާޔަތުގައި ގިނަ ފަހަރަށް އެތެރޭގެ ސަރުކާރުތަކަށާއި ކޯޓުތަކަށް ފައިދާހުރި ގޮތެއްގައި ތަދައްޚުލްވުމުގެ ގާބިލްކަން ކުޑަވެގެންދެއެވެ.
މިފަދަ ކުއްޔަށް ދޫކުރާ މުއްދަތު ހަމަވާއިރު، އެސެޓްތަކުގެ އިގްތިސާދީ އަގުގެ ބޮޑު ބައެއް ގެއްލިފައި ނުވަތަ ބާރުގެ އިންބަލެންސް ނުވުން ބޮޑުވެ، ހޯސްޓް ގައުމުން އެއްބަސްވުން އާކުރަން މަޖުބޫރުވެއްޖެ އެވެ.
ޤައުމެއްގެ ޤައުމީ މިނިވަންކަމަށް ބުރޫއަރާ އަނެއް މުހިންމު ގޮތަކީ ނަރެޓިވްސް އާއި ފިކުރީ ބާރުވެރިކަމުގެ ހަނގުރާމައެވެ. އިގްތިސާދީ ގޮތުން ވަދެގަތުމާ އެކު، ޚިޔާލުތަކާއި އާންމު ޚިޔާލުގެ މައިދާނުގައި ކުޅެނީ މަޑުމައިތިރި ހަމަލާއެކެވެ. އެތެރެއިން ނިޒާމެއް ބަދަލުކުރަން ބޭނުންވާ ކޮންމެ މީހަކު ފުރަތަމަ މަސައްކަތް ކުރާނީ އާންމުންނާއި ނިންމުންތައް ނިންމާ ދައުރުތަކުގެ ވިސްނުން އަލުން ބައްޓަން ކުރުމަށެވެ.
މީޑިއާތަކާއި، ތައުލީމީ މަންހަޖުތަކާއި، ދިރާސާކުރާ މުއައްސަސާތަކުން ކުއްލިއަކަށް ވަކި ބޭރު ބާރަކަށް ތާއީދުކުރާ އެއްފަރާތެއްގެ ވާހަކަތައް ޕްރޮމޯޓް ކުރަން ފެށުމުން، އެއީ ފިކުރީ ގޮތުން ވަދެގަތުމުގެ ނިޝާނެކެވެ. ލޯކަލް ސަގާފަތާއި ސަގާފަތް ފަހަތަށް ޖެހިފައިވާ ކަމަށް ލޭބަލް ކުރެވި، މުޖުތަމައުގެ ފިކުރީ އަސްލުތައް މަޑުމަޑުން ގެއްލިގެންދާންދެން ޒަމާނީވުމުގެ ނަމުގައި ބޭރުގެ ދިރިއުޅުމުގެ ވައްޓަފާޅިއެއް ކޮއްޕާލައެވެ.
ސޯޝަލް މީޑިއާގައި އިންތިޒާމުކޮށްގެން ޕްރޮޕެގެންޑާ ކެމްޕޭންތަކާއި، ގައުމީ އެއްބައިވަންތަކަން ބަލިކަށި ކުރުމަށް ކުރާ މަސައްކަތްތަކާއި، ބޭރުގެ މަގުސަދުތައް ގައުމީ ބޭނުންތަކެއްގެ ގޮތުގައި ހުށަހަޅަން މަސައްކަތް ކުރުމަކީ އެއް ޕްރޮސެސްއެއްގެ ބައެކެވެ. މިސާލަކަށް ޕާކިސްތާނުގެ މިހާރުގެ ޑިފެންސް މިނިސްޓަރު ޚަވާޖާ މުހައްމަދު އާސިފް ވަނީ ޕާކިސްތާނުގެ ތައުލީމީ މުއައްސަސާތަކަށް ޖިހާދާ ގުޅުންހުރި ކޮންޓެންޓް ތައާރަފްކުރީ ސީއައިއޭގެ އެދުމުގެ މަތިން ކަމަށް ބުނެފަ އެވެ.
ބޭރުގެ ޖާސޫސީ މައުލޫމާތުތަކަށް ވަދެގަތުމުގެ އަނެއް މުހިންމު ޗެނަލަކީ ޑޮމެސްޓިކް ޝަކުވާތަކާއި ބޭރުގެ ތާއީދު އޮންނަ ޕްރޮކްސީ ގްރޫޕްތަކާ ދެމެދު އޮންނަ ސްޓްރެޓެޖިކް ގުޅުމެވެ. މި މުޅި ޕްރޮސެސްގެ އެންމެ މުއްސަނދި ބަޔަކީ، ބޭރުގެ ނުފޫޒު ޤައުމެއްގެ އަމިއްލަ އެތެރޭގެ އަނިޔާވެރިކަމާއި، މަޙްރޫމްތަކާއި، ޒަމާނުއްސުރެ ދިމާވެފައިވާ މައްސަލަތަކާ ގުޅިގެން ދިއުމެވެ. ދުނިޔޭގެ އެއްވެސް ތަނެއްގައި ހަތިޔާރު އެޅި އެއްވެސް ހަރަކާތެއް އެއް ރެއެއްގެ ތެރޭގައި އުފެދިގެން ނުދަނީ ހަމައެކަނި ބޭރުގެ ފައިސާގެ ތެރެއިންނެވެ. އެކަމަށް އަބަދުވެސް ބޭނުންވަނީ ދައުލަތުގެ ތަފާތުކުރުމާއި، ހައްގުތަކަށް އިންކާރުކުރުމާއި، ދެމެހެއްޓެނިވި ޕްރެޝަރުން މިހާރުވެސް ބައްޓަންކޮށްފައިވާ އިޖުތިމާޢީ މާޙައުލެކެވެ.
ބަލޫޗިސްތާނުގައި ބަލޫޗް ލިބަރޭޝަން އާމީ (ބީއެލްއޭ) އާއި ކަޝްމީރުގައި ހިންގާ ބައެއް މުޒާހަރާތަކުގެ ހަރަކާތްތަކުން ވަރަށް ބޮޑަށް ނަގާފައިވަނީ ހަމަ މި ބާވަތުގެ އިޖުތިމާއީ އަދި ސިޔާސީ ހަގީގަތުންނެވެ. ސަރަޙައްދެއްގެ މީހުންނަށް ސުއި ގޭހާއި މަޢުދަނީ މުއްސަނދިކަން ފަދަ ބިމުން ނަގާ ގުދުރަތީ ވަސީލަތްތަކުން މުޅި ޤައުމަށް ފައިދާ ކުރާއިރު، އެމީހުންގެ އަމިއްލަ ޖަމާޢަތްތައް އަސާސީ ޚިދުމަތްތަކެއް ނެތި އޮތްކަން ފެނި، އެމީހުންގެ ހައްޤުތައް ހޯދުމަށް ސިޔާސީ އަދި ޤާނޫނީ މަގުތައް ބަންދުވުމުން، މިހާރު އޮތް ނިޒާމުގެ ދަށުން އެމީހުންގެ މަހުރޫމްވުން ދާއިމީވާނެ ކަމަށް މަޑުމަޑުން ގަބޫލުކުރެއެވެ.
މި ވިސްނުމުން ހަތިޔާރު އެޅި ޖަމާއަތްތަކަށް ސީޕީއީސީ އާއި ބޭރުގެ އިންޖިނިއަރުން ފަދަ ބޮޑެތި މަޝްރޫއުތަކަށް އަމާޒުކޮށްގެން ހުޅުވާލެވޭއިރު، އެ މަޝްރޫއުތަކަށް ގެއްލުން ދިނުމުން އެ މަޝްރޫއުތައް ބޭނުންކުރުމުގެ ޒިންމާ އުފުލަންޖެހޭ ކަމަށް ދެކޭ ސަރުކާރު ބަލިކަށިވާނެ ކަމަށް ގަބޫލުކުރެ އެވެ. މި މަރުހަލާގައި ލޯކަލް ޝަކުވާތަކާއި ބޭރުގެ ނަހަމަ ގޮތުގައި ބޭނުންކުރުން އެއްކޮށް އަންނަނީ ބައިނަލްއަޤްވާމީ ގުޅުންތަކުގެ އަދަބިއްޔާތުން ކިޔާ ގޮތުގައި ފަސޭހަކަމުގެ ކައިވެންޏެކެވެ.
އެއްފަރާތުން ހަތިޔާރު އެޅި ޖަމާއަތްތަކުން އެމީހުންގެ އޮޕަރޭޝަންތަކަށް ފައިސާއާއި، ޒަމާނީ ހަތިޔާރާއި، ސެޓެލައިޓް މުވާސަލާތީ ވަސީލަތްތަކާއި، ބޯޑަރު ހުރަސްކޮށް ރައްކާތެރި ތަންތަން ބޭނުންވެއެވެ. އަނެއްކޮޅުން ވާދަވެރިންގެ ނުފޫޒު ހަނިކުރަން ބޭނުންވާ ބައިނަލްއަޤްވާމީ ނުވަތަ ސަރަޙައްދީ ބާރުތަކުން އަމިއްލަ ސްޓްރެޓެޖިކް މަސްލަހަތު ކުރިއެރުވުމަށް ބޭނުންކުރަނީ ހަމަ މިބާވަތުގެ ޖަމާޢަތްތަކެކެވެ. މި ބިދޭސީ ކުޅުންތެރިންނަކީ ދިވެހިންގެ ހައްގުތައް ދިފާއުކުރުމަށް ޝައުގުވެރިވާ ކުޅުންތެރިންނެއް ނޫނެވެ. އެމީހުންގެ މަޤްޞަދަކީ ވާދަވެރިން ބަލިކަށިކުރުން ކަމަށާއި، އެކަން ކުރުމަށް ފަސޭހަ ވަސީލަތެއްގެ ގޮތުގައި ބޭނުންކުރަނީ މީހުންގެ އަސްލު ޝަކުވާތަކެވެ.
ބޭރުގެ ޖާސޫސީ އިދާރާތަކަށް ވަދެގަތުމަށް ލިބޭ ހަގީގީ ޖަވާބަކީ ހަމައެކަނި ޖާސޫސީ އިދާރާތައް ހަރުދަނާ ކުރުމަކުން ލިބޭ ޖަވާބެއް ނޫނެވެ. އެއަށްވުރެ މުހިންމީ އެފެކްޓިވް ސްޓޭޓްކްރާފްޓެވެ. މިބާވަތުގެ ފުޅާ އަދި ފަށަލަތަކެއްގެ ބޭރުގެ ޕްރެޝަރަކާ ސަރުކާރަކަށް ކުރިމަތިލާއިރު، އާންމުކޮށް ސަރުކާރަކަށް ދޭ ޖަވާބަކީ ސަލާމަތީ އަދި އަސްކަރީ ސިފައެކެވެ. ޖާސޫސުން ހައްޔަރުކުރުމާއި، އަސްކަރީ އޮޕަރޭޝަންތައް ހިންގުމާއި، ހަތިޔާރު އެޅި ޖަމާއަތްތައް ފިއްތާލުމަކީ ސްޓޭންޑަރޑް ޖަވާބުތަކެވެ. އެކަމަކު ސެކިއުރިޓީ އާއި ސްޓޭޓްކްރާފްޓްގެ އަސާސީ އުސޫލަކީ މިފަދަ ފިޔަވަޅުތަކަކީ ތަދުކެނޑޭ ބޭސްތަކެއް ފަދަ ފިޔަވަޅުތަކެކެވެ. އެއީ ބަލީގެ އަލާމާތްތައް މަދުކޮށްދިން ނަމަވެސް އަމިއްލައަށް ބައްޔަށް ފަރުވާއެއް ނުދެއެވެ.
ޖާސޫސެއް ހައްޔަރުކޮށް ނުވަތަ ނެޓްވޯކެއް ރޫޅާލެވިދާނެ ކަމަށާއި ނަމަވެސް ރައްޔިތުންގެ ޝަކުވާތަކަށް ބަދަލެއް ނާންނަ ނަމަ ބޭރުގެ ބާރުތަކަށް ފަސޭހައިން އެހެން ނެޓްވޯކެއް ބިނާކުރެވޭނެ ކަމަށެވެ. ދެމިއޮތް އަދި ފައިދާހުރި ހައްލަކީ ހަމައެކަނި ބާރަށް ބަރޯސާވުމުގެ ބަދަލުގައި ސިޔާސީ ހައްލިއްޔަތާއި އިންސާފާއި ރައްޔިތުންގެ ހައްގުތައް ހިމާޔަތްކުރުމަށް ދައުލަތުން އިސްކަން ދިނުމެވެ. މީހުންނަށް އެމީހުންގެ ގާނޫނީ، އިގްތިސާދީ، އަދި އިޖުތިމާއީ ހައްގުތައް ލިބި، އަމިއްލަ ވަސީލަތްތަކުގެ މައްޗަށް ފުރަތަމަ ދައުވާ ލިބެނީ އަމިއްލައަށް ކަމަށް ގަބޫލު ކުރެވުމުން، ހަތިޔާރު އެޅި ޖަމާއަތްތަކުގެ ޝައުގުވެރިކަން ގުދުރަތީ ގޮތުން ފަނޑުވާން ފަށައެވެ.
ރައްޔިތުންނާއި ދައުލަތާ ދެމެދު އިތުބާރު އަލުން އާލާވުމުން، ބޭރުގެ ޖާސޫސުންނާއި ޤައުމާ ދެކޮޅަށް ރޭވުންތެރިންނަށް ހިޔާވަހިކަން ދިނުމުގެ ބޭނުމެއް އާންމުންނަށް އިޙްސާސް ނުކުރެވި، މިގޮތަށް ބޭރުގެ ނުފޫޒުގެ އިޖުތިމާޢީ ޖާގަ މަޑުމަޑުން ނެތިގެންދެއެވެ.
މިސަބަބަށްޓަކައި ޤައުމެއްގެ ޤައުމީ މިނިވަންކަން ހިމާޔަތްކުރުމަކީ ހަމައެކަނި ބޮޑު ލަޝްކަރަކާއި ކުރިއަރާފައިވާ ޖާސޫސީ ޚިދުމަތްތަކެއް އޮތުމަކަށް ބަރޯސާވާ ކަމެއް ނޫނެވެ. އެހެން ހުރިހާ ކަމަކަށްވުރެ ބޮޑަށް ބަރޯސާވެފައިވަނީ ދައުލަތާއި ރައްޔިތުންގެ މެދުގައި އޮންނަ އިތުބާރު ބަދަހިކުރުމަށެވެ. އިޤްތިޞާދީ ގޮތުން ބަރޯސާވުމާއި ދާޚިލީ އަނިޔާވެރިކަމަކީ ބޭރުގެ ބާރުތަކަށް ހުރަސްއެޅުމުގެ ޙައްޤު ހުޅުވުން ލިބޭ އެންމެ ބޮޑު ދެ ބަލިކަށިކަމެވެ. ސަރުކާރުތަކުން ގައުމުގެ ކަންކަމުގައި އަސްލު ބައިވެރިންނަށް ހެދުމުގެ ބަދަލުގައި އަމިއްލަ ރައްޔިތުން ފަހަތަށް ޖައްސަމުންދާހާ ހިނދަކު، ބޭރުގެ ނުފޫޒުގެ ހިޔަނި އެމީހުންގެ ގައުމީ މިނިވަންކަމުގެ މައްޗަށް ވިއްސައި، އިގްތިސާދީ އެއްބަސްވުންތަކުގެ ނަމުގައި ގައުމުގެ ސްޓްރެޓެޖިކް އެސެޓްތަކާއި ގައުމީ މުއްސަނދިކަން މަޑުމަޑުން ބޭރުގެ އަތަށް ދާނެ އެވެ.
