އަކްބަރު ޖަމާލް
މި ސާދާ އުސޫލާއި ނިޒާމު ލޯކަލް މާކެޓްގެ ފެންވަރުގައި މަސައްކަތްކުރާ ގޮތް އަޅުގަނޑުމެންނަށް ވިސްނިއްޖެނަމަ، ހަމަ އެ އެކްސްޕްލޮއިޓޭޓިވް ނިޒާމު ދުނިޔޭގެ ފެންވަރުގައި މަސައްކަތްކުރާ ގޮތް ފެންނަން ފަސޭހަވެގެންދެއެވެ. މިހާރުގެ ޒަމާނުގެ މުޅި ދުނިޔޭގެ ވިޔަފާރިއާއި މާލީ ނިޒާމަކީ މުޅިންވެސް ބިނާވެފައިވަނީ ކޮންވެންޝަނަލް އިންޓަރެސްޓް ބެސްޓް އުސޫލުތަކެއްގެ މައްޗަށެވެ. މަގުމަތީގައި ފިހާރައެއްގެ ވެރިއަކު ވަގުތު ފާއިތުވުމުގެ ބަދަލުގައި ކުލި ނަގާ ފަދައިން، ދުނިޔޭގެ މާލީ އިދާރާތަކާއި ތަރައްގީވެފައިވާ ބޮޑެތި ގައުމުތަކުން ލޯނު ދިނުމުން ނުވަތަ ކްރެޑިޓްގައި މުދާ ވިއްކުމުން ފަގީރު ގައުމުތަކާއި ތަރައްގީވަމުން އަންނަ ގައުމުތަކުގެ މައްޗަށް ހަމަ އެ ނެޓް އިންޓަރެސްޓް ފެތުރެ އެވެ.
ހުޅަނގުގެ އާންމު އިގްތިސާދީ ނިޒާމުގެ އަސާސީ އެއް އުސޫލަކީ “ފައިސާގެ ވަގުތުގެ އަގު” ގެ ނަމުން މަޝްހޫރު އުސޫލެކެވެ. މި ތިއަރީއަށް ބަލާއިރު މިއަދު އެއް ޑޮލަރުގެ އަގު ކުރިއަށް އޮތްތަނުގައި އެއް ޑޮލަރަށް ވުރެ ބޮޑުވާނެ އެވެ. މި ސަބަބަށްޓަކައި، މި އިންޓަރެސްޓް ބެސްޓް ސިސްޓަމްގެ ނަޒަރުގައި، ދިގު މުއްދަތަކަށް ފައިސާ ނުވަތަ މުދާ އެހެން މީހަކަށް ލޯނު ދޫކުރާ މީހަކަށް، ލަސްވުމުގެ ބަދަލުގައި އިންޓަރެސްޓްގެ ގޮތުގައި އިތުރު ފައިސާ ލިބުމުގެ ހައްގު ލިބިގެންވެއެވެ.
މި ދުނިޔޭގެ އުސޫލު ރަނގަޅަށް ދެނެގަތުމަށްޓަކައި، ޕާކިސްތާނާއި ސައުދީ އަރަބިއްޔާއާ ދެމެދު ދާދިފަހުން ވެވުނު ތެލުގެ އެއްބަސްވުންތަކުގެ މިސާލު ނަގައިގެން، އިޤްތިޞާދީ ގޮތުން ކިޔަނީ “ޑިފެރެޑް އޮއިލް ޕޭމަންޓް ފެސިލިޓީ” އެވެ. ޕާކިސްތާނުގެ އެތެރޭގެ އިގްތިސާދު ހިންގުމާއި ސިނާއަތްތައް އަނބުރާލުމަށް ފަނަރަ އަހަރު ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ހަ ބިލިއަން ޑޮލަރުގެ ސާފުނުކުރާ ތެޔޮ ވަރަށް ބޮޑަށް ބޭނުންވާ ކަމަށް ހީކުރާށެވެ. ބައިނަލްއަޤްވާމީ ބާޒާރުގައި ސާފުނުކުރާ ތެލުގެ އެވްރެޖް އަގަކީ ފީފާއަކަށް ސަތޭކަ ޑޮލަރު (100 ޑޮލަރު) ނަމަ، ހަ ބިލިއަން ޑޮލަރަށް ޕާކިސްތާނަށް ޖުމްލަ އަށްޑިހަ މިލިއަން (60،000،000) ފީފާ ތެޔޮ ލިބޭނެއެވެ.
ޕާކިސްތާނުން ސައުދީ އަރަބިއްޔާއާ ސުވާލުކުރަނީ “އަޅުގަނޑުމެންނަށް މި އަށްޑިހަ މިލިއަން ފީފާ ތެޔޮ ކްރެޑިޓްގައި ދެއްވާ، އަދި އަޅުގަނޑުމެން ފަނަރަ އަހަރު ދުވަހުގެ ތެރޭގައި އިންސްޓޯލްމަންޓުން ހަގީގީ އަގު ދައްކާނަން.” މިހާރު، މިތަނުގައި އިސްލާމީ ޝަރީޢަތުގެ މުޤައްދަސް އުޞޫލުން ސަޢޫދީން ލާޒިމުކުރަނީ، ކްރެޑިޓް މުއްދަތުގެ ސަބަބުން، މި އަށްޑިހަ މިލިއަން ފީފާގެ ޖުމްލަ އަގު ހަ ބިލިއަން ޑޮލަރުން، މިސާލަކަށް، ހަ ބިލިއަން ބައި ޑޮލަރަށް މަތިކޮށް، ފެށުނީއްސުރެ އެންމެ ފަހު އަގުގެ ގޮތުގައި ކަނޑައަޅަން. އެ ހާލަތުގައި މިއީ ޙަލާލު ވިޔަފާރީގެ މުޢާމަލާތަކަށް، އެއީ “ބައިޢުލްމުޢައްޖަލް” އަކަށް ވާނެއެވެ.
އެކަމަކު މުޅި ގްލޯބަލް ސިސްޓަމް ހިނގަނީ ކޮންވެންޝަނަލް ފައިނޭންޝަލް ލޯންގެ އުސޫލުތަކުގެ މައްޗަށް ކަމަށްވާތީ، ގްލޯބަލް އިންޓަރެސްޓް ބެސްޓް އެގްރީމަންޓްތަކުގައި މި ބާވަތުގެ ބަދަލުކުރުން ކުރިއަށް ގެންދަނީ ވަކިން، އެކްސްޕްލޮއިޓޭޓިވް ގޮތަކަށެވެ. ސައުދީ އަރަބިއްޔާގެ މާލީ ފަންޑުން ޕާކިސްތާނަށް ލިބެނީ ހަމަ އެ އަށްޑިހަ މިލިއަން ފީފާ ތެޔޮ ބާޒާރުގެ ހަގީގީ އަގުގައި، ފީފާއަކަށް ސަތޭކަ ޑޮލަރެވެ. ތެލުގެ ބޭސް އަގު ބޮޑު ނުވަނީ ކްރެޑިޓްގެ ސަބަބުންނެވެ. އޭގެ ބަދަލުގައި އެއްބަސްވުމުގައި ބުނެފައި ވަނީ “އަޅުގަނޑުމެން ތިޔަބޭފުޅުންނަށް ހަ ބިލިއަން ޑޮލަރުގެ ތެޔޮ ދީފައި، މިހާރު އެ ހަ ބިލިއަން ޑޮލަރު ވެފައިވަނީ ޕާކިސްތާނުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ދައްކަންޖެހޭ މާލީ ދަރަންޏަކަށް” ކަމަށެވެ.
މިހާރު، ފަނަރަ އަހަރު ދުވަހުގެ ތެރޭގައި މި ދަރަނި އަނބުރާ ދެއްކޭނެތީ، މި ހަ ބިލިއަން ޑޮލަރުގެ ދަރަނީގެ މައްޗަށް ކޮންމެ އަހަރަކު އެއް ޕޮއިންޓް ފަސް ޕަސެންޓް (1.5%) އިންޓަރެސްޓް ނަގައެވެ.. މި އިންޓަރެސްޓް ޖަސްޓިފައި ކުރުމަށް ދުނިޔޭގެ މާލީ ނިޒާމުގައި ބޭނުން ކުރަނީ “ރިސްކް ޕްރީމިއަމް” މި ލަފުޒެވެ. މާނައަކީ ދިގު މުއްދަތެއްގެ ތެރޭގައި ދަރަނިވެރި ޤައުމު ބަނގުރޫޓުވުމުގެ ނުވަތަ ފައިސާގެ އަގު ގެއްލުމުގެ ނުރައްކާ އޮވެ، އެ ރިސްކް ފޫބައްދަން މި އިންޓަރެސްޓް ނަގައެވެ.
މިހާރު، ސާދާ ހިސާބުގެ ފޯމިއުލާއަކުން، މި ޝައުޤުވެރިކަމުގެ ޙާލަތުން އުފެދޭ ބިރުވެރި އިޤްތިޞާދީ ތަފާތު ބަލާލަމާ ހިނގާށެވެ. ޕާކިސްތާނަށް ނަގުދު ފައިސާއިން ތެޔޮ ގަނެވުނު ނަމަ، އަދި މި އަށްޑިހަ މިލިއަން ފީފާ ނަގުދު ފައިސާއިން ގަނެވުނު ނަމަ، ސައުދީ އަރަބިއްޔާއަށް ދެއްކީ ހަމައެކަނި ތެލުގެ ހަގީގީ އަގު، ހަ ބިލިއަން ޑޮލަރެވެ.
އެކަމަކު މި އިންޓަރެސްޓް ބެސްޓް ފައިނޭންސިންގައި މި ޑީލް ކުރިއަށް ގެންދަނީ އިންޓަރެސްޓް ލޯނެއްގައި ކަމުން، ޕާކިސްތާނުން ތެލުގެ ހަގީގީ އަގު، ހަ ބިލިއަން ޑޮލަރު، ފަނަރަ އަހަރު ދުވަހުގެ ތެރޭގައި އަނބުރާ ދައްކާނެކަން ޔަގީނެވެ.
ފަނަރަ އަހަރު ދުވަހުގެ ތެރޭގައި މި އަހަރީ އިންޓަރެސްޓް މަޑުމަޑުން އިތުރުވެ، ޖުމްލަ އެއް ބިލިއަން ތިންސަތޭކަ ފަންސާސް މިލިއަން ޑޮލަރަށް އަރާނެއެވެ. ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން ޕާކިސްތާނުން ކްރެޑިޓުން ގަތް ހަ ބިލިއަން ޑޮލަރުގެ ތެލަށް އިންޓަރެސްޓް ބެސްޓް ސިސްޓަމް މެދުވެރިކޮށް ޖުމްލަ ހަތް ބިލިއަން ތިންސަތޭކަ ފަންސާސް މިލިއަން ޑޮލަރު ދައްކާނެ އެވެ. މި އިތުރު އެއް ބިލިއަން ތިންސަތޭކަ ފަންސާސް މިލިއަން ޑޮލަރަކީ ތެލުގެ އަގުގެ ބައެއް ނޫން؛ އެއީ ހަމައެކަނި ގްލޯބަލް ބޭންކިންގެ އިންޓަރެސްޓަށް ބިނާކޮށްފައިވާ ގާނޫނުތަކުގެ ދަށުން ޕާކިސްތާނުގެ ކަރުގައި ބަރު ޔޯކެއް ފަދައިން ތަޅުވާފައިވާ “ވަގުތުގެ ހަރަދު” އެވެ.
މިއީ ވިޔަފާރިވެރިޔާގެ އަތުން އެއްޗެއް ނުކުމެގެން ގޮސް އިންޓަރެސްޓް ދަރަންޏަކަށް ބަދަލުވެ، ދަރަނިވެރި ޤައުމުން އިޤްތިޞާދީ ލޭ ފިއްތާލާ ގޮތެވެ.
އަނެއްކޮޅުން ބައިނަލްއަޤްވާމީ ވިޔަފާރީގައި އެއްވެސް ޤައުމަކުން ފައިސާގެ ހުރިހާ މުޢާމަލާތެއް ނުވަތަ މުދަލުގެ މުޢާމަލާތްތައް ހަމައެކަނި ކްރެޑިޓުން ނުކުރެއެވެ. ދުނިޔޭގެ މޮޅު ބައިނަލްއަގްވާމީ ބޭންކުތަކާއި ކްރެޑިޓް ރޭޓިން އޭޖެންސީތައް ވެސް މި މުޅި ގޭމްގައި ބައިވެރިވެ އެވެ. ގައުމަކުން ރާއްޖެއިން ބޭރުން ކްރެޑިޓްގައި މުދާ އެތެރެކުރާއިރު، އެގައުމުގެ އަމިއްލަ ގައުމުގެ ބޭންކެއް މެދުވެރިކޮށް ލެޓަރ އޮފް ކްރެޑިޓް (އެލްސީ) ހުޅުވަން މަޖުބޫރުވެއެވެ. މި ބޭންކުތަކުގެ މެދުގައި ކުރާ ފައިނޭންސިން ހަރަދާއި އެއްބަސްވުންތަކުގައި ކަނޑައަޅާފައިވާ ލަސްވެގެން ފައިސާ ދެއްކުމުގެ ޖޫރިމަނާތައް ގުޅިފައިވަނީ ބައިނަލްއަގްވާމީ އިންޓަރެސްޓަށް ބިނާކޮށް ބެންޗްމާކްތަކާ އެވެ.
މާނައަކީ ދަރަނިވެރި ގައުމުން ވަގުތުން އިންސްޓޯލްމަންޓް ނުދައްކައިފިނަމަ ބައިނަލްއަގްވާމީ މާލީ ގަވާއިދުތަކުގެ ދަށުން ބޮޑެތި ޖޫރިމަނާތަކެއް ނަގާއިރު، އެއީ އިންޓަރެސްޓްގެ މައްޗަށް އިންޓަރެސްޓް ނެގުމުގެ ގޮތެކެވެ. މިއީ ދުނިޔޭގެ ތަރައްޤީވަމުން އަންނަ ހުރިހާ ޤައުމުތަކެއް އޭގެ ނެޓްގައި ތާށިވެފައިވާ ދުނިޔޭގެ މާލީ އޮނިގަނޑެވެ. އެއްވެސް ޤައުމަކަށް ކިތަންމެ ބޭނުންވިޔަސް، މި ނިޒާމުން ފަސޭހައިން ނިކުމެވޭކަށް ނެތް، ސަބަބަކީ ބައިނަލްއަޤްވާމީ ބާޒާރަށް ވަންނަ މަގުތައް ފާއިތުވަނީ ހަމަ މި އިންޓަރެސްޓް ބިނާވެފައިވާ ބޭންކުތަކާއި މާލީ އިދާރާތަކުގެ ކޯރިޑޯތަކުންނެވެ.
