ފަރީދު އަފްޣާން
ދުނިޔޭގެ ސިޔާސީ ޗެސްބޯޑުގައި، އެތިކޮޅުތައް ހަރަކާތްތެރިވާއިރު، އާންމުކޮށް ވާހަކަ ދައްކަނީ މަސްލަހަތުތަކުގެ ބަހުން، އުސޫލުތަކުގެ ބަހެވެ. އެކަމަކު ވާހަކައަކީ ހުރިހާ އުސޫލުތަކެއް ކަމުގައި ވާއިރު، އަމަލުތަކަކީ ހުރިހާ މަސްލަހަތެއް ކަމުގައި ވާއިރު، ކޮންމެ ދައުލަތެއްގެ ޑިޕްލޮމެޓިކް ސްޓޭންޑިންގް ސީދާ ދޮންވެލިގަނޑަށް ގިރާލާ ފަދަ ފުން ފުށުއެރުމެއް އުފެދެއެވެ.
2025 ވަނަ އަހަރުގެ އޮގަސްޓާއި އޮކްޓޯބަރު މަހާއި ދެމެދު ޕާކިސްތާނާއި އަފްޣާނިސްތާނުގެ ގުޅުމުގެ މައިދާނުން ދައްކާލީ ހަމަ މި ބާވަތުގެ މަންޒަރެވެ. އެއް ޒަމާނެއްގައި ޕާކިސްތާނުގެ އަމިއްލަ “ސްޓްރެޓެޖިކް ޑެޕްތް” ކަމަށް ކިޔާ އަފްޣާނިސްތާން މިހާރު ވަނީ އެގައުމުގެ ޚާރިޖީ ސިޔާސަތަށް އެހާ ޕަޒްލަކަށް ވެފަ އެވެ.
މި ވާހަކަ ފެށެނީ 2025 ވަނަ އަހަރުގެ އޮގަސްޓް މަހު ކަމަށްވާއިރު، އަފްޣާނިސްތާނުގެ ފޮރިން މިނިސްޓަރު އަމީރު ޚާން މުއްތާގީ ޕާކިސްތާނަށް ދަތުރުފުޅެއް ކުރަން ހަމަޖެހިފައިވާއިރު، އެކަމާ ގުޅޭ ގޮތުން ދެ ގައުމުން ވެސް ވަނީ ރަސްމީކޮށް އިއުލާންތަކެއް ކޮށްފަ އެވެ. އޭރު ޕާކިސްތާނަކީ އދ. ޑިޕްލޮމެސީގެ އަސާސީ އެއް އުސޫލަކީ މިއީ: މީހަކު ހޯސްޓް ކުރާނަމަ، އެމީހަކު އައުމަށް މަގުފަހިކޮށްދެއެވެ. އެ ކޮމިޓީގެ ރައީސްގެ ހައިސިއްޔަތުން އަފްޣާނިސްތާނުގެ ފޮރިން މިނިސްޓަރަށް ދަތުރުފަތުރުގެ ހުރަސްތަކުން އިސްތިސްނާކޮށް ދަތުރު މައާފުގެ ލިޔެކިޔުންތައް ޕާކިސްތާނުން ތައްޔާރުކުރި ނަމަވެސް، ގޭގައި ހަގީގަތުގައި މަރުހަބާ ކިޔުމުގެ ވަގުތު އައުމުން އެންމެ ފަހު ވަގުތު އެ ދަތުރު ކެންސަލް ނުވަތަ ފަސްކުރި އެވެ.
އެއީ ހަމަ މީހަކު މެހެމާނަކަށް ދައުވަތު ފޮނުވައި، ވިސާ ވެސް ހޯދައިދިން ކަހަލަ ކަމެއް، އެކަމަކު ދެން، މެހެމާން ދޮރުމައްޗަށް އާދެވުމުން، އާއިލީ ކޮންމެވެސް މައްސަލައެއް ނުވަތަ އަވަށްޓެރިންގެ ބިރެއްގެ ސަބަބުން ދޮރު ބަންދުކޮށް، “މިހާރު ރަނގަޅު ވަގުތެއް ނޫން” އޭ ބުނުމެވެ. މި ކެންސަލް ކުރުމުގެ ފަހަތުގައި އޮތީ ޕާކިސްތާނު ސިފައިންގެ ޕްރެޝަރެވެ. ޓީޓީޕީގެ މައްސަލައިގައި ކާބުލާ ދެކޮޅަށް ހަރުކަށި ރޮނގެއް ހިފެހެއްޓިކަން ސިފައިން އަމިއްލަ ރައްޔިތުންނަށް ދައްކަން ބޭނުންވި ނަމަވެސް އެކަން ކުރުމުން ޕާކިސްތާނުގެ އަމިއްލަ ސިޔާސީ އަދި ޑިޕްލޮމެޓިކް އިތުބާރަށް ބޮޑެތި ގެއްލުންތަކެއް ލިބުނެވެ.
މި ފުށުއެރުން ފަހުން ފުރިހަމަ ތޫފާނަކަށް ބަދަލުވީ، 2025 ވަނަ އަހަރުގެ އޮކްޓޯބަރު މަހު، ހަމަ މި އަފްޣާނިސްތާނުގެ ޚާރިޖީ ވަޒީރު، އިންޑިއާގެ ނިއުދިއްލީއަށް ތާރީހީ ހަ ދުވަހުގެ ދަތުރެއް ކުރެއްވުމުންނެވެ. މިއީ ހަމަ ރަޝިޔާއާ އެކު ޕާކިސްތާނުން ރިޔާސަތު ބަލަހައްޓާ ކޮމިޓީން ވެސް ޓްރެވަލް ކްލިއަރެންސް އަށް މަގުފަހިކޮށްދިނުމަށް އެހީތެރިވެދީފައިވާ ދަތުރެވެ.
އެހެން ގޮތަކަށް ބުނާނަމަ، ޕާކިސްތާނުން އަމިއްލަ ގޭގައި ހޯސްޓް ކުރަން ދެކޮޅު ހެދި މެހެމާނަކީ، ޕާކިސްތާނުގެ އަމިއްލަ ޗެއާމަންޝިޕްގެ ދަށުން ލިބުނު ހަމަ އެ ހުއްދަގެ ސަބަބުން، މިހާރު ޕާކިސްތާނުގެ ސަގާފީ ވާދަވެރި އިންޑިއާގެ ގެކޮޅުގައި ރެޑް ކާޕެޓްގައި ހިނގާލުމެވެ. މި ހާލަތުގެ ސަބަބުން ޕާކިސްތާނުގެ އެތެރޭގައި ތޫނު މާޔޫސްކަމާއި ރުޅިވެރިކަން އުފެދުނެވެ. އެކަމުގެ ރައްދުގައި ޕާކިސްތާނުގެ އަސްކަރިއްޔާއިން ބޭއްވި ނޫސްވެރިންގެ ބައްދަލުވުމުގައި ޑިޕްލޮމެޓިކް އެޓިކެޓް މުޅިން ކުޑަދޮރުން ބޭރަށް އުކާލި އެވެ. ސިފައިންގެ ތަރުޖަމާނު ޣޯރީ، ޣަޒްނާވީ އަދި ސޮމްނާތުގެ ވާހަކަތައް ހޯދުމަށް ތާރީޚުގެ ޞަފްޙާތަކަށް އަނބުރާ ވަދެ، އަފްޣާނިސްތާނުގެ ކަމާބެހޭ ފަރާތްތަކަށް ޖެއްސުން ކުރައްވައި ވިދާޅުވީ “ތިޔަބޭފުޅުންގެ ބައްޕައިންނާއި ކާބަފައިންނަކީ ބުދު މުގުރާ މީހުން ނަމަވެސް މިއަދު ބުދު އަޅުކަންކުރާ މީހުންނާ އަތް ޖައްސާލަނީ” ކަމަށެވެ.
އެއީ ނިއުކްލިއާ ދައުލަތަކަށް ނިސްބަތްވާ ޒިންމާދާރު މުއައްސަސާއެއްގެ ބަހެއް ނޫނެވެ. އެއީ ގޭމެއް ބަލިވުމަށްފަހު އަމިއްލަ ފުރައްސާރަތަކާއި ޖެއްސުންތަކަށް ބަދަލުވާ ރުޅިގަދަ މަގުމަތީގެ ކުދިންގެ ބަހާއި އެއްގޮތެވެ. މިއީ ހަމަ ޕާކިސްތާނުގެ ވެރިކަންކުރާ ދައުރުތަކުގެ އެންމެ ބޮޑު ފިކުރީ ފުށުއެރުން ފެންނަ ހިސާބު، އަދި އަޅުގަނޑުމެންނަށް އެކަން ވިސްނޭނީ ތިން ސާދާ މިސާލަކުން: ޣައިރު މުސްލިމް ސަރުކާރަކާ، ނުވަތަ ހިންދޫ ފިކުރާ ގުޅިފައިވާ ސަރުކާރަކާ އަތް ޖައްސާލުމަކީ ދީނީ ފާފައެއް ނުވަތަ ތާރީޚަށް ޚިޔާނާތެއް ނަމަ، ޕާކިސްތާނަކީ ޚުދު އެމެރިކާގެ އެންމެ ބޮޑު އެކުވެރިއެއް ނަމަ ދިހަވަރަކަށް އަހަރު ވެއްޖެއެވެ.
ފާޅުގައި އޭތީސްޓް ދައުލަތެއް ކަމަށްވާ ޗައިނާއަކީ ޕާކިސްތާނުން ކިޔާ އެކުވެރިކަމަށް “ހިމާލަޔާސް ފަރުބަދައަށް ވުރެ މަތީ އަދި ހަވާދަށް ވުރެ ފޮނި” އެކުވެރިއެކެވެ. ޕާކިސްތާނު ސިފައިންނަށް އަމިއްލަ އިގްތިސާދީ އަދި ދިފާއީ މަސްލަހަތަށްޓަކައި ވޮޝިންޓަނާއި ބެއިޖިންއާ އެކު އެކުވެރިކަން އުފެދި، ދިހަ ބިލިއަން ޑޮލަރުގެ ޗެރިޓީއަށް އާދޭސް ކުރެވޭނަމަ، އަމިއްލަ އިގްތިސާދީ އަލުން ބިނާކުރަން ބޭނުންވާ އަފްޣާނިސްތާނަށް އަމިއްލަ ދިރިހުރުމަށް ނިއުދިއްލީ ނުވަތަ މޮސްކޯއަށް ނުއެނބުރެނީ ކީއްވެގެން ހެއްޔެވެ؟
ޕާކިސްތާނުގެ އަސްކަރީ ވެރިކަން ކުރާ ދައުރުތަކުން ބުނާ އެއް ކަމަކީ އެމީހުން ޓެރަރިޒަމާ ދެކޮޅަށް ހަނގުރާމަ ކުރަމުންދާ ކަމަށާއި އެކަމާ އެއްގޮތަކަށް ވެސް ކޮމްޕްރޮމައިޒް ނުވާނެ ކަމަށެވެ. އެކަމަކު އަނެއްކޮޅުން ހަމަ މި ދައުރުތަކުން ވަނީ އަފްޣާނިސްތާނުގެ އިސްލާމިކް އެމިރޭޓް (އައިއީއޭ) ދުނިޔެ ރަސްމީކޮށް ބަލައިގަތުމަށް އދ.ގެ ބައްދަލުވުންތަކުގައި ވެސް ވަކާލާތުކޮށްފަ އެވެ. އެއީ ހަމަ ދުވާލު ގަޑީގައި ކޯޓަށް ހާޒިރުވެ، ތުހުމަތު ކުރެވޭ މީހަކަށް ކަފާލާތުގެ ދަށުން ދޫކޮށްލުމަށް ފަނޑިޔާރެއްގެ ކުރިމައްޗަށް ޖަދަލުކޮށް، ހަމައެކަނި ހަމަ އެރޭ ޓީވީއަށް ހާޒިރުވެ، އެ ހަމަ ދައުވާ ލިބޭ މީހާއަށް ދުނިޔޭގެ އެންމެ ބޮޑު ކުށްވެރިޔާ ކަމަށް ބުނެ، އޭނާ މަރާލުމަށް ޑިމާންޑް ކުރާ ކަހަލަ ކަމެކެވެ.
ޕާކިސްތާނުގެ އެއް ފައި ވޮޝިންޓަންގެ ދޮރުމަތީގައި ހުރެ، އައިއެމްއެފްގެ ލޯނާއި ބައިނަލްއަގްވާމީ އެހީއަށް އެދި؛ އަނެއް ފައި ހުރީ އެ ސަރަހައްދުގެ އަމިއްލަ ބިމުގައި ކަމަށާއި، އެތަނުގައި އަފްޣާނިސްތާނާއި ޗައިނާއާ ގުޅުން ބަހައްޓަން މަޖުބޫރުވެފައިވާ ކަމަށެވެ. ހަމަ މި ޖިއޮޕޮލިޓިކަލް ޕްރެޝަރުގެ ސަބަބުން އެމެރިކާއިން އެއަށް ކަޅިއަޅާލާ ކޮންމެ ފަހަރަކު ޕާކިސްތާނުގެ ސިފައިން އައިއީއޭއާ ދުރަށް ޖެހި، ދާޚިލީ ސަލާމަތީ ކަންކަން ގޯސްވާ ކޮންމެ ފަހަރަކު މުޅި ކުށް އުކާލަނީ ކާބުލްގެ މައްޗަށެވެ.
ޕާކިސްތާނުގެ އަސްކަރީ އަދި ސިޔާސީ ވެރިކަންކުރާ ދައުރުތަކުގައި މި ފުށުއެރުންތަކުގެ ސަބަބުން މިގައުމުގެ ޚާރިޖީ ސިޔާސަތު ވަނީ މަންޒަރަކަށް ބަދަލުވެފައެވެ. އިސްލާމްއާބާދުގެ ބަސްތައް ދުނިޔެއިން މިހާރު ސީރިއަސްކޮށް ނުނަގާ، ސަބަބަކީ މިތަނުގައި އުސޫލެއްގެ ވަކި ބިންގަލެއް ނެތްކަން އެންމެންނަށް އެނގޭތީ އެވެ. ޖަޒުބާތާއި ދީނާއި ތާރީޚުގެ ތެރެއިން އަގުހެޔޮ މަޝްހޫރުކަން ގަނެ، ގޭގައި އަމިއްލަ މީހުންގެ ވިސްނުން ބައްޓަން ކުރަން މަސައްކަތް ކުރާއިރު، ދުނިޔޭގެ ޖިއޮޕޮލިޓިކްސްގެ ހަރުކަށި ހަގީގަތްތަކުން އެންމެ ފަހުން ތިމާގެ އަމިއްލަ ހަގީގަތާ ކުރިމަތިލާން ޖެހެ އެވެ.
ވިހި އަހަރު ވަންދެން ޕާކިސްތާނުން “ސްޓްރެޓެޖިކް ޑެޕްތް” ކަމަށް ކިޔާފައިވާ ހަމަ އަފްޣާނިސްތާން މިހާރު ޑިޕްލޮމެޓިކް ގޮތުންނާއި ވިޔަފާރީގެ ގޮތުން އިންޑިއާއާއި ވަށައިގެންވާ ދުނިޔެއާ އެހާ ގާތްވެފައި ވާތީ، މި ގާތްކަން އަފްޣާނިސްތާނާ ޕާކިސްތާނުގެ އަމިއްލަ ޖިއޮގްރަފިކް ގާތްކަމަށް ވުރެ ވެސް ބޮޑުވެއްޖެ އެވެ. އަދި މި މުޅި ކުޅިވަރުގައި ޕާކިސްތާނުގެ ލަޝްކަރު އެކަނިވެރިވެ، އަމިއްލަ ބަސްތަކުގެ ފުށުއެރުންތަކުގެ ތެރޭގައި ޖެހިފައި ތިބެއެވެ.
