ހާރިތު އުބައިދާ
ހަނގުރާމައިގެ މި ހިސާބުން ދިފާޢީ ބާރުތަކުގެ ކޮމާންޑަރު ޖަސްޓިނިއަން ވަރަށް ބޮޑަށް ޒަޚަމްވެ އަނބުރާ ދާން މަޖުބޫރުވިއެވެ. ކުރިންވެސް އެމީހުންގެ ހިތްވަރު ތެޅިފޮޅިފައިވާ ކްރިސްޓިއަން ލަޝްކަރުގެ ކޮމާންޑަރު ވެއްޓުމަށްފަހު އިތުރަށް ބަލިކަށިވިއެވެ. ޖަސްޓިނިއަން ބޯޓަކަށް އަރައި ހަނގުރާމައިގެ މައިދާނުން ފިލައިގެން ދިޔައެވެ. އެކަލޭގެފާނު ވަޑައިގަތުމަށްފަހު ލަޝްކަރުގެ ކޮމާންޑް ޙަވާލުވެވަޑައިގަތީ ޚުދު އެމްޕަޔަރ ކޮންސްޓަންޓައިން އެވެ. އޭނާގެ ހިތްވަރު ގެއްލިފައިވާ ސިފައިންގެ ހަނގުރާމައިގެ ރޫޙު އަލުން އާލާކޮށް، އެމީހުންގެ ވެއްޓިފައިވާ ސަފުތައް ހަމައަކަށް އެޅުވުމަށް ކުރެވެން އޮތް ހުރިހާ މަސައްކަތެއް ކުރި ނަމަވެސް އޭނާގެ ހުރިހާ މަސައްކަތެއް ވެގެން ދިޔައީ ބޭކާރު ކަމަކަށެވެ.
ކޮންސްޓަންޓިން އޭނާގެ މީހުން އެއްކުރުމަށް މަސައްކަތް ކުރަމުން ދިޔައިރު، ސުލްޠާން މުޙައްމަދު އަލްފާތިޙް އަތުގައި ކަނޑި ހިފައިގެން ދުޝްމަނުންނާ ހަނގުރާމަ ކުރައްވައި، ކްރިސްޓިއަން ލަޝްކަރުގެ ހިތްވަރު ފުނޑުފުނޑުކޮށްލިއެވެ. ހަމައެއާއެކު އުސްމާނީން މާލޭގެ އެހެން ހިސާބުތަކަށް ހަމަލާތައް ކުރިއަށް ގެންދިޔައެވެ. އެމީހުންގެ ސިފައިންގެ ތެރެއިން ގިނަ ބަޔަކު މާލޭގެ ފާރުތަކާ ހަމައަށް އާދެވިފައިވާއިރު، ބައެއް މީހުން ވަނީ ޓަވަރުތަކަށް ވެސް އަރާފައެވެ. އެމީހުން ބްލެޗަރނޭގެ ބްރިޖްގެ ގޭޓްގައި ތިބި ސިފައިންގެ މައްޗަށް ބާރު ފޯރުވައި، އެތަނުގައި އުސްމާނީ ބެނާ އުފުލިއެވެ.
މަގު ހުޅުވާލުމާއެކު އުސްމާނީ ލަޝްކަރުތައް ވަރަށް ބާރާއި އަޒުމާއެކު މާލެތެރެއަށް އޮހޮރިގެން ދިޔައެވެ. ކޮންސްޓަންޓިންއަށް ސިޓީގެ އުތުރުގެ ދޮރުމަތީގައި އުސްމާނީ ބެނާ އުދުހެމުން ދިޔަތަން ފެނުމުން އޭނާއަށް އުންމީދު ގެއްލި، އިތުރު ދެކޮޅުވެރިކަމަކީ އުއްމީދު ގެއްލިފައިވާ ކަމެއްކަން ވިސްނުނެވެ. ޝާހީ ހެދުމެއް ނަގައި އާދައިގެ ސިފައިންގެ މީހެއްގެ ހެދުން އަޅައިގެން އޭނާ ދެނެގަނެވޭކަށް ނެތެވެ. އަސްމަތިން ފައިބައިގެން ދިޔައިރު، އޭނާ އެކަނިވެރިވެ، އޭނާގެ ކައިރީގައި ކޮޅަށް ހުންނަން އެއްވެސް މީހަކު ނެތެވެ. އޭނާ ކުޑައިރުކޮޅަކު ހަނގުރާމަ ކުރުމުގެ ކުރިން އެންމެ ފަހުން ހަނގުރާމައިގެ މައިދާނުގައި މަރާލެވުނެވެ.
ކޮންސްޓަންޓިންގެ މަރުގެ ޚަބަރު ފެތުރިގެން ދިޔަ ވަރަކަށް އުސްމާނީ ލަޝްކަރުގެ ޖޯޝު އިތުރަށް ވަރުގަދަވަމުން ދިޔައިރު، ދުޝްމަނުންގެ ސަފުތަކުގެ ތެރެއަށް ބިރުވެރިކަން އުފެދުނެވެ. އުސްމާނީ ބާރުތައް އެކި ދިމަދިމާއިން ސިޓީއަށް ވަދެ، ކްރިސްޓިއަން ލަޝްކަރު، އެމީހުންގެ ލީޑަރު މަރުވެފައިވާތަން ފެނި، ފަޅައިގެން ގޮސް ފިލައިގެން ދިޔައެވެ. ކޮންސްޓަންޓިނޯޕަލް ވަނީ މުސްލިމުންގެ އަތްދަށަށް ވެއްޓިފައެވެ.
އަސްމަތީގައި އިން ސުލްޠާން މުޙައްމަދު އަލްފާތިޙް ވަނީ ކާމިޔާބީގެ އުފާވެރިކަން އޭނާގެ އެކުވެރިންނާ ހިއްސާކޮށްފައެވެ. އެކަލޭގެފާނުގެ ކޮމާންޑަރުން އެއްބަޔަކު އަނެއް ބަޔަކަށް ތަހުނިޔާ ކިޔުމަށް ކުރިއަށް އައިސް ޖަވާބު ދެއްވިއެވެ.
އަދި އެ ސިޓީގައި ދިފާއީ ޓަނަލްތައް ހުރިއިރު، ހަނގުރާމައިގެ ތެރޭގައި އުސްމާނީ ސިފައިންގެ ގިނަ ބަޔަކު ޝަހީދުވެފައިވެ އެވެ. ގިނަ ރައްޔިތުން، ހާއްސަކޮށް ޗާޗުތަކުގެ ކައިރީގައި ތިބި މީހުން ފިލައިގެން ދިޔައީ ބިރުގަނެގެންނެވެ.
އެއީ 29 މެއި 1453 އާ ދިމާވާ ހިޖުރައިން 857 ވަނަ އަހަރުގެ ޖުމާދާ އަލްއައްވަލް މަހުގެ ވިހި ވަނަ ދުވަހެވެ. އެ ތާރީޚީ ދުވަހު ސުލްޠާން މުޙައްމަދު އަލްފާތިޙް އެކަލޭގެފާނުގެ ކޮމާންޑަރުންނާއެކު މާލޭގެ ހިތުގައި ދުއްވައިގަތްއިރު، އެންމެންގެ ތުންފަތުގައި ލިޔެވިފައި އޮތީ:
“މާޝާالله!”
އެއަށްފަހު ސުލްޠާން އޭނާގެ ލަޝްކަރާއި މުޚާޠަބު ކުރައްވައި ވިދާޅުވިއެވެ.
“ތިޔަބައިމީހުންނަށް ކޮންސްޓަންޓިނޯޕަލް ފަތަޙަ ކުރުމުގެ ޝަރަފު ލިބިވަޑައިގެންފިއެވެ. الله ގެ ރަސޫލާ (ޞޢވ) މި ސިޓީ ފަތަޙަކުރާނެ މީހުންނާ ބެހޭގޮތުން އުފާވެރި ޚަބަރު ދެއްވީ، އެއީ އެންމެ މޮޅު ލަޝްކަރަކަށް ވާނެ ކަމަށް ވިދާޅުވެއެވެ.”
އެމަނިކުފާނުގެ ސިފައިންނަށް ލިބިވަޑައިގެންނެވި ޝަރަފާއި ތަފާތުގެ ތަހުނިޔާ ވިދާޅުވެ، ރައްޔިތުންނާ މެދު ހެޔޮކޮށް ކަންތައް ކުރުމަށް އަމުރު ކުރެއްވި އެވެ. އެމީހުންނަށް ލޫޓުވުމާއި، މަރާލުމާއި، އަނިޔާވެރިކަން ކުރުން މަނާކުރައްވައި، އެތަނުގެ ރައްޔިތުންނަށް އޯގާތެރިވުމަށް އިރުޝާދު ދެއްވިއެވެ. އެއަށްފަހު އަސްމަތިން ފައިބައި، اللهގެ ކުރިމަތީގައި ޝުކުރުވެރިވުމުގެ ގޮތުން ސަޖިދަކޮށް، އެކަލާނގެއަށް ޙަމްދުކޮށް މަތިވެރިކޮށް، ނިކަމެތިކަމާއި ކިޔަމަންތެރިކަމާއެކު އެކަލާނގެ ވެރިރަސްކަލާނގެ ކުރިފުޅުމަތީގައި ހުއްޓެވެ.
