އަޙްމަދު ޝަފަޤް
ކޮންމެ ޤައުމެއްގެ ޚާރިޖީ ސިޔާސަތާއި ބައިނަލްއަޤްވާމީ ނަޒަރިއްޔާތު ބައްޓަންކުރުމުގައި ތިންކް ޓެންކްތަކުގެ މައިގަނޑު ދައުރެއް އެބައޮތެވެ. އަފްޣާނިސްތާނާ ބެހޭގޮތުން ވާހަކަ ދައްކާއިރު، ހުޅަނގުގެ ތިންކް ޓެންކްތަކުން އުފައްދާ ނަރެޓިވް އިން ދުނިޔޭގެ ޚިޔާލަށް ނުފޫޒު ފޯރުވުމަށްވުރެ މާ ބޮޑު ކަމެއް ކުރެއެވެ. އަދި ދަތިކުރުމުގެ ފިޔަވަޅުތަކާއި ޑިޕްލޮމެޓިކް އެކަހެރިކަމުން ފެށިގެން ބައިނަލްއަގްވާމީ އެހީގެ ދަތުރުފަތުރާ ހަމައަށް ބޮޑެތި ނިންމުންތައް ބައްޓަން ކުރެ އެވެ. ނަމަވެސް ފާއިތުވި އަހަރުތަކުގައި މި މުއައްސަސާތަކުން ސަލާމަތީ މައްސަލަތަކާއި ޓެރަރިޒަމާ މެދު ކަންތައްކުރާ ގޮތާ މެދު ނޫން ކަމަށާއި، އެ މުއައްސަސާތަކުން ތަހުލީލުކުރާ ގޮތާއި، ބިންމަތީގައި ހަގީގަތްތައް ގަބޫލުކުރަން ފަސްޖެހުމާއި، ލަފާދޭ ސިޔާސަތުތަކުގެ ގެއްލުން ހުރި ނަތީޖާތަކާ މެދު ވެސް ބޮޑެތި ޝައްކުތަކެއް އުފެދިފައިވެ އެވެ.
އެމީހުންގެ ރިޕޯޓްތައް ގާތުން ކިޔުމުން އެނގޭ ގޮތުގައި ފުރަތަމަ، އަދި ފަހަރެއްގައި އެންމެ ބޮޑު ފުށުއެރުން އޮތީ އެމީހުން ދިރާސާކުރާ ގޮތާއި އެމީހުން ބަރޯސާވާ މަސްދަރުތަކުގަ އެވެ. ކާބުލްއަށް އައި ސިޔާސީ ބަދަލާއި، ހުޅަނގުގެ ޑިޕްލޮމެޓުން އަފްޣާނިސްތާނުން ވަކިވުމުން، މި މުއައްސަސާތަކުން ވަނީ ސީދާ އެގައުމުގެ އެތެރެއިން މައުލޫމާތު އެއްކުރުމުގެ ގިނަ ގާބިލްކަން ގެއްލިފައެވެ. މި “މައުލޫމާތު ކަޅުވަޅި” ފުރިހަމަ ކުރުމަށްޓަކައި، އޭގެ ތެރެއިން ގިނަ ބަޔަކު ވަނީ އެއްފަރާތަކަށް ޖެހިފައިވާ ގޮތަކަށް ފެންނަ އަދި އެއްފަރާތްވުމުގެ ސަބަބުން ދުއްވާ ގޮތެއް ގެންގުޅެފައެވެ.
އެމީހުންގެ ގިނަ ރިޕޯޓްތައް ބަރޯސާވެފައިވަނީ ރާއްޖެއިން ބޭރުގައި ދިރިއުޅޭ އަފްޣާން ސިޔާސީ ބޭފުޅުންނާއި، ކުރީގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ކުރީގެ އޮފިޝަލުން ނުވަތަ މިހާރުގެ ނިޒާމު ފުނޑުފުނޑުވުމާ ސިޔާސީ މަސްލަހަތު ގުޅިފައިވާ ރެފިއުޖީންގެ ބަޔާންތަކަށެވެ. މިއާއެކު އެމީހުން ވަރަށް ބޮޑަށް ބަރޯސާވެފައިވަނީ ސެޓެލައިޓް އިމޭޖަރީ އާއި ސޯޝަލް މީޑިއާ މޮނިޓަރިން އަށެވެ.
މިފަދަ ވަސީލަތްތަކުގެ ސަބަބުން ވަކި ހިސާބަކަށް ބޭނުންތެރި މައުލޫމާތު ލިބިދާނެއެވެ. އެކަމަކު އެމީހުންނަށް މުޖުތަމަޢެއްގެ ފުން ހަގީގަތްތަކާއި، އާންމު މޫޑާއި، ދުވަހުން ދުވަހަށް ހިންގުމުގެ ފަސޭހަކަން އަތުލައިގަނެވޭކަށް ނެތެވެ. އިތުބާރު ހުރި އެއްވެސް ދިރާސާއަކަށް ހުރިހާ ފަރާތެއްގެ އަޑުއެހުން ބޭނުންވެއެވެ. ނަމަވެސް ހުޅަނގުގެ ވާހަކައިގައި ކާބުލްގައި މިހާރު ތިބި ކަމާބެހޭ ފަރާތްތަކާއި އާދައިގެ އަފްޣާނިސްތާނުގެ އަޑުތައް ވެސް ބޮޑުތަނުން ނެތެވެ. ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން މި ރިޕޯޓްތަކުގައި އޮބްޖެކްޓިވް އެނަލިސިސް މަދުވެ، އަފްޣާނިސްތާނުގެ އެތެރޭގެ ހަގީގަތްތަކާ ވަކިވެފައި އޮންނަ ހުޅަނގުގެ ސިޔާސަތުތަކަށް އަޚްލާގީ އަދި ގާނޫނީ ކަވަރު ދިނުމަށް އަމާޒު ހިފާފައިވާ ވަކި ސިޔާސީ އެޖެންޑާއެއް ކުރިއަށް ގެންދިއުމެވެ. އަނެއް ބޮޑު ފުށުއެރުމަކީ ހުޅަނގުގެ ތަހުލީލުކުރާ ފަރާތްތަކުން އަފްޣާނިސްތާނަށް ޙުކުމް ކުރަނީ ހުޅަނގުގެ ލިބަރަލް ވެރިކަމާއި ޒަމާނީ ޑިމޮކްރަސީގެ މިންގަނޑުތަކުގެ ތެރެއިންނެވެ. އެމީހުންނަށް ވިސްނޭގޮތުގައި އަފްޣާނިސްތާނަކީ ގިނަ ދުވަސްތަކެއް ވަންދެން ޤަބީލާތަކުގެ ނިޒާމުތަކާއި، ސަގާފީ ކައުންސިލްތަކާއި، ދީނީ އުސޫލުތަކުގެ މައްޗަށް ފުންކޮށް ބިންވަޅު ނެގިފައިވާ ޤައުމެއް ކަމެވެ.
ހުޅަނގުގެ މޮޑެލް ލާޒިމު ކުރުމަށް ވިހި އަހަރު ދުވަހުގެ މަސައްކަތެއް ނާކާމިޔާބުވި ނަމަވެސް، މި މުއައްސަސާތަކުގެ މަސައްކަތުގައި އަދިވެސް ވެރިވެފައިވަނީ ހަމަ އެ ވިސްނުމެވެ. އެމީހުން ކުރިއަށް ގެންދަނީ ކާބުލްގައި މިހާރު ހިނގަމުންދާ ސަރުކާރަކީ ހަމައެކަނި “ޚުދުމުޚުތާރު” ނުވަތަ “ކޮންޒަވޭޓިވް” ނިޒާމެއްގެ ގޮތުގައި ދެކޭއިރު، އެ ނިޒާމެއްގެ އަމިއްލަ އިޖުތިމާއީ އަސްލުތަކެއް ހުރިކަން ގަބޫލުކުރަން ދެކޮޅު ހަދައެވެ. ނަތީޖާއަކީ ބިންމަތީގައި ހިނގަމުންދާ ހެޔޮ ކަންތައްތައް އެމީހުންގެ ރިޕޯޓްތަކުގެ ތެރެއަށް ވަދެވޭނީ މަދުންނެވެ.
ދިހަވަރަކަށް އަހަރުގެ ދާޚިލީ ހަނގުރާމައަށްފަހު މިހާރު އެގައުމުގައި އޮތީ ވަރުގަދަ މަރުކަޒީ ސަރުކާރެކެވެ. ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން ޑޮމެސްޓިކް ސެކިއުރިޓީ ވަރަށް ބޮޑަށް ރަނގަޅުވެ، ދަތުރުފަތުރާއި ވިޔަފާރި ކުރިއަށްވުރެ މާ ރައްކާތެރި ކަމަށް ވެސް ވިދާޅުވި އެވެ. ކުރީގެ ސަރުކާރުގެ ވެރިކަމުގައި ބައިނަލްއަޤްވާމީ އެހީތައް ހިއްކައިލި ފުޅާދާއިރާއެއްގައި ފެތުރިފައިވާ ކޮރަޕްޝަނަށް ވެސް ވަނީ ނިމުމެއް އައިސްފައެވެ.
ބައިނަލްއަޤްވާމީ މުޖުތަމަޢުން އަހަރުތަކެއް ވަންދެން ޑިމާންޑް ކުރަމުން އައި ކަމެއް ކަމަށްވާ ޕޮޕީ އިންދުމާއި މަސްތުވާތަކެތި މަނާކުރުން މިހާރުގެ ސަރުކާރުން ތަންފީޒު ކުރީ ފާހަގަކޮށްލެވޭ ކުރު މުއްދަތެއްގެ ތެރޭގައެވެ. އދ އިންވެސް ވަނީ އަމިއްލަ ރިޕޯޓްތަކުގައި މިކަން ގަބޫލުކޮށްފައެވެ. ނަމަވެސް ހުޅަނގުގެ ތިންކް ޓެންކްތަކުން ގާތްގަނޑަކަށް މުޅިން ވެސް ފޯކަސް ކުރަނީ އެމީހުންގެ ނެގެޓިވް ނެރެޓިވް ވަރުގަދަ ކުރާ މައްސަލަތަކަށެވެ. ނަތީޖާއަކީ އެމީހުންގެ ތަޙުލީލުގައި ބޮޑު ފަރަގެއް އުފެދިފައިވާ ކަމެކެވެ. މި މުއައްސަސާތަކުގެ ނުފޫޒު ހުއްޓިފައި އޮންނަނީ އެކަޑަމިކް ބަހުސްތަކުން ނޫނެވެ. އެމީހުންގެ ރިޕޯޓްތަކުން ވޮޝިންޓަން، ލަންޑަން، އަދި ބްރަސެލްސްގައި ސިޔާސަތު ބައްޓަން ކުރެ އެވެ.
އެމީހުން ތަކުރާރުކޮށް އަފްޣާނިސްތާނަކީ އިންސާނީ ހައްގުތަކާ ހިލާފުވެފައިވާ ތަނެއްގެ ގޮތުގައި ސިފަކުރާއިރު، “ނާކާމިޔާބު ދައުލަތަކުން” ވެރިކަންކުރާ ތަނެއްގެ ގޮތުގައި ސިފަކުރާއިރު، އަފްޣާނިސްތާނުގެ މަރުކަޒީ ބޭންކަށް ނިސްބަތްވާ އެތައް ބިލިއަން ޑޮލަރެއް ފްރީޒްކޮށް ބެހެއްޓުމާއި، ފުޅާ ދާއިރާއެއްގައި އިގްތިސާދީ ދަތިކުރުމުގެ ފިޔަވަޅުތައް ދެމެހެއްޓުމަށް ހުޅަނގުގެ ސިޔާސަތު ކަނޑައަޅާ ފަރާތްތަކަށް ސިޔާސީ ޖަސްޓިފިކޭޝަން ފޯރުކޮށްދެ އެވެ.
އެމީހުންގެ ލަފާތައް މަދުން ނަމަވެސް ބިނާކުރަނިވި ގުޅުންތަކެއް ނުވަތަ ޑިޕްލޮމެޓިކް ހައްލުތައް ހޯދުމުގެ ވަށައިގެން އެނބުރެއެވެ. އޭގެ ބަދަލުގައި ގާތްގަނޑަކަށް އަބަދުވެސް ގޮވާލަނީ ފުންކޮށް އެކަހެރިވެ، ޕްރެޝަރު ބޮޑުކުރުމަށެވެ.
ހިތާމައަކީ ދަތިކުރުމުގެ ފިޔަވަޅުތަކާއި އިގްތިސާދީ އެކަހެރިކަމުގެ ބުރަ އުފުލަނީ ވެރިކަމުގައި ތިބި މީހުން ނޫން ކަމަށާއި، އަފްޣާނިސްތާނުގެ ސަރުކާރާ ދެކޮޅު ކަމަށް މި މުއައްސަސާތަކުން ބުނާ ހަމަ އެ މީހުން ކަމަށްވާ އާދައިގެ އަފްޣާން މީހުން ކަމަށެވެ. ހުޅަނގުގެ ތިންކް ޓެންކްތަކުން އިންސާނީ ހައްގުތަކާ ބެހޭ ގޮތުން މެދުނުކެނޑި ވާހަކަ ދައްކާއިރު، އެމީހުން ވަކާލާތުކުރާ ސިޔާސަތުތަކުގެ ސަބަބުން އެތައް މިލިއަން އަފްޣާން މީހުންގެ އެންމެ އަސާސީ އިގްތިސާދީ އަދި އިންސާނީ ހައްގުތައް ވަނީ މަހުރޫމްކޮށްފަ އެވެ. މި ފުށުއެރުން ސާފުވާ ގޮތުގައި މި މުއައްސަސާތަކުގެ ހަގީގީ އަމާޒަކީ އަފްޣާނިސްތާނުގެ ރައްޔިތުންގެ ހެވާއި ލާބައެއް ނޫން ކަމަށާއި، އެމީހުންގެ އަމިއްލަ ސިޔާސީ މަސްލަހަތު ހިމާޔަތް ކުރުމެވެ. މި ސަބަބުތަކާހުރެ، އަފްޣާނިސްތާނާ ބެހޭ ގޮތުން ހުޅަނގުގެ ތިންކް ޓެންކްގެ މިހާރުގެ ނަރެޓިވް އޮތީ، ބިމުގައިވާ ހަގީގަތްތަކާ ވަކިވެ، ފިކުރީ ގޮތުން އެއްފަރާތްވުމުން ބައްޓަންވެ، އާދައިގެ މީހުންނަށް ގެއްލުން ހުރި ވާހަކަތަކެކެވެ.
ޗައިނާ، ރަޝިޔާ، އަފްޣާނިސްތާނުގެ އަވަށްޓެރި ގައުމުތައް ހިމެނޭ ގޮތަށް މުޅި ސަރަހައްދުގެ ގައުމުތަކުން ވިޔަފާރިއާއި ސަލާމަތާއި އިގްތިސާދީ އެއްބާރުލުމުގައި އަފްޣާނިސްތާނުގެ ކަމާބެހޭ ފަރާތްތަކާ އަމަލީ ގުޅުންތައް ބިނާކުރަމުންދާ ދަނޑިވަޅެއްގަ އެވެ. ބައިނަލްއަޤްވާމީ މުޖުތަމަޢު ޙަޤީޤަތުގައިވެސް ދެމިއޮންނަ ސުލްޙައާއި، ހަމަޖެހުމާއި، އަފްޣާނިސްތާނުގެ ރައްޔިތުންގެ ހެޔޮ ދުޅަހެޔޮކަމަށް ޝައުޤުވެރިވާނަމަ، މި ހަނި، އެއްފަރާތެއްގެ ވިސްނުމުން ކުރިއަށް ދާންޖެހެއެވެ. އެއީ އަފްޣާނިސްތާނުގެ އެތެރޭގެ ހަގީގަތްތަކަށް އޯޕަން ސިކުނޑިއަކުން ގަބޫލުކޮށް، ކުރިމަތިލުންތައް ކުރިއަށް ގެންދިއުމަށް ވުރެ ބިނާކުރަނިވި މަޝްވަރާތައް އިޚްތިޔާރު ކުރަން ޖެހޭ ކަމެކެވެ.
