ސައީދު
ފުރަތަމަ ބައި: ޚަވާރިޖުން
ޚަވާރިޖުން އުފެދުމުގެ ތާރީޚީ ފަސްގަނޑު
ސަބަބެއް ނުވަތަ ސަބަބެއް ނެތި އެއްވެސް އެއްކިބާވުމެއް ނުއުފެދެއެވެ؛ ކޮންމެ އެއްކިބާވުމެއްގައި އެކަމަށް ބިން ތައްޔާރުކުރާ ސަބަބުތަކެއް ހުރެއެވެ. ޚަވާރިޖުންނަކީ މި އުސޫލުން އިސްތިސްނާ ބައެއް ނޫން: އެމީހުން ނިކުތީ ހަނގުރާމައެއްގެ ހިތުންނެވެ. ޙަޟްރަތު އަލީ ބިން އަބީ ޠާލިބް (ރ.އ) ގެ ޞަޙާބީންގެ ގްރޫޕަކުން އޭރު ހަނގުރާމަ ކުރަމުން އައި ހަމަ އެމީހާގެ މައްޗަށް ކަނޑި ދަމައިގަތް ގޮތް ދެނެގަތުމަށްޓަކައި، ހިޖުރައިން 36 ވަނަ އަހަރަށް، ސިފިން ހަނގުރާމައަށް، ސުލްޙައާއި އާބިޓްރޭޝަން ބަލައިގަތުމަށް ދެފަރާތުން އެއްބަސްވި ދުވަސްވަރަށް ދާންޖެހެއެވެ.
ޙަޟްރަތު އަބޫބަކުރު އަލްސިއްދީޤު (ރ.އ) ގެ ޚިލާފަތުން ފެށިގެން ޙަޟްރަތު ޢުޘްމާން (ރ.އ) ގެ ޚިލާފަތުގެ ފުރަތަމަ އަހަރާ ހަމައަށް މުސްލިމުން އެއްބައިވަންތަވެ، އެމީހުންގެ މެދުގައި އެއްވެސް ޚިލާފެއް ނުވަތަ ޚިޔާލުތަފާތުވުމެއް ނެތެވެ. ނަމަވެސް ޙަޟްރަތު ޢުޘްމާން (ރ.އ) ގެ ޚިލާފަތުގެ ފަހު އަހަރުތަކުގައި މުސްލިމުންގެ އެއްބައިވަންތަކަން ގެއްލި، އެމީހުންގެ މެދުގައި ބައިބައިވުން އުފެދިގެން ދިޔަ ކަންތައްތަކެއް ހިނގާފައިވެއެވެ.
ފިތުނައާއި ކޮރަޕްޝަންގެ ޖަމާއަތެއް ތެދުވެ ހަޒްރަތު ޢުޘްމާން (ރ.އ) ޝަހީދުކޮށްލިއެވެ. މި ހާދިސާއަށްފަހު މުސްލިމުން އެކި ދިމަދިމާއަށް ހިނގައްޖެއެވެ. ދެން ސިއްފާނު ހަނގުރާމައިގައި މުސްލިމުން އެކަކު އަނެކަކާ ދެކޮޅަށް ތެދުވި ނަމަވެސް އާޚިރުގައި މަޝްވަރާއާއި ނަސޭހަތަށްފަހު ދެފަރާތުންވެސް ސުލްހަ ޤަބޫލުކުރިއެވެ. ސުލްހައިގެ އެއްބަސްވުން ކުރިއަށް ގެންދިއުމަށްޓަކައި އާބިޓްރޭޓަރުންގެ ގޮތުގައި ދެމީހަކު އައްޔަން ކުރި ނަމަވެސް ޚަވާރިޖުން ހަޒްރަތު ޢަލީ (ރ.އ) އާއި ދެކޮޅަށް ތެދުވެ އޭނާއާ ވަކިވިއެވެ. އެމީހުން މުސްލިމުންނާ ވަކިވެގެން ދިޔައީ “ހަރުރާ” ކިޔާ ސަރަހައްދަކަށެވެ.
އާމިރުލް މުޢުމިނީން ހަޟްރަތު ޢަލީ (ރ.އ) ފުރަތަމަ އެމީހުންނާ ހަނގުރާމައެއް ނުކުރެއެވެ. އޭގެ ބަދަލުގައި އޭނާ ވިދާޅުވީ: މުސްލިމުންގެ ލޭއާއި މުދަލަކީ ޙަލާލު އަދި ހުއްދަ އެއްޗެއްގެ ގޮތުގައި ނުދެކޭހާ ހިނދަކު، ފާއިޢުގެ މުއްސަނދިކަމުން އެމީހުންނަށް އެމީހުންގެ ހިއްސާ ދިނުމާއި، މިސްކިތްތަކަށް ވަނުން ހުއްޓުވުން އަޅުގަނޑުމެންގެ ވާޖިބެކެވެ. އެކަމަކު އެމީހުން ޢަބްދުالله ބިން ޚައްބާބު މަރާލައި މުސްލިމުންގެ ދިރޭތަކެތީގެ ބާވަތްތަކަށް ހަމަލާދިނެވެ.
ހަޟްރަތު ޢަލީ (ރ.އ) ވިދާޅުވެފައި ވެއެވެ: މިއީ ހަމަ الله ގެ ރަސޫލާ (ޞޢވ) ވާހަކަފުޅު ދެއްކެވި ޖަމާޢަތެވެ: “ތިޔަބައިމީހުންގެ ތެރެއިން އެކަކު އެމީހުންގެ ނަމާދާއި ރޯދައާއި ކިޔެވުމާ އަޅާބަލާއިރު އަމިއްލަ ނަމާދާއި ރޯދައާއި މަތިވެރި ޤުރުއާން ކިޔެވުން ވަރަށް މަދުން ބަލާނެއެވެ. އެމީހުން ޤުރުއާން ކިޔައެވެ އަތް ކުރުކޮށް އުނިވެފައިވާ، އޭގެ މައްޗަށް ނިކުމެފައިވާ މަސްގަނޑެއް، މަދު އިސްތަށިގަނޑެއް ހުންނަ މީހެކެވެ.”
އަނެއް ރިވާޔަތުގައި ބުނެފައިވަނީ: “އެމީހުން މުސްލިމުން މަރާލައި، ބުދު އަޅުކަންކުރާ މީހުންނަށް ރަޙްމަތް ކުރެއެވެ.” ޙަޟްރަތު ޢަލީ (ރ.އ) މީސްތަކުންނާ މުޚާޠަބުކޮށް، ރަސޫލާ (ޞޢވ) ގެ އަރިހުން އެކަލޭގެފާނަށް އަޑުއިވިފައިވާ ވާހަކަތައް ރައްޔިތުންނަށް އޮޅުންފިލުވައިދެއްވިއެވެ. އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ: މިއީ ހަމަ އެމީހުންނެވެ. އެމީހުން ވަނީ މީހުންގެ ލޭ އޮހޮރުވައިގެން އެމީހުންގެ ދަނޑުވެރިކަމަށް ހަމަލާދީފައެވެ. މި ސަބަބަށްޓަކައި އޭނާ އެމީހުންނާ ހަނގުރާމަ ކުރިއެވެ. ގާތްގަނޑަކަށް ނަތީޖާއެއް ނުނެރެވުނު ދިގު ހޯދުމަކަށްފަހު، މަރާލެވުނު މީހުންގެ ތެރެއިން الله ގެ ރަސޫލާ (ޞޢވ) ފާހަގަކުރައްވާފައިވާ މީހާގެ ނިޝާން ފެނިވަޑައިގެން، الله (ޞޢވ) ޝުކުރުވެރިވިއެވެ.
ޚަވާރިޖުން ބިދުޢަކުރުމުގެ ފުރަތަމަ ސަބަބަކީ އެމީހުން ކީރިތި ޤުރުއާން އޮޅުންފިލުވައިދިނުމެވެ. ކީރިތި ޤުރުއާނާ ދެކޮޅު ހެދުމުގެ ވިސްނުމެއް އެބައިމީހުންގެ ކިބައިގައި ނެތް ނަމަވެސް، އެއިން ޤުރުއާނުން ތާއީދު ނުކުރާ މާނައެއް ނެގިއެވެ. ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން ބޮޑު ފާފައެއް ކުރާ މީހެއްގެ ތަކްފީރު ވާޖިބުވާ ޚިޔާލަށް އެބައިމީހުން އާދެވުނެވެ. އެބައިމީހުންގެ ޙުއްޖަތަކީ މުއުމިނަކީ ޞާލިޙު އަދި ތަޤްވާވެރި މީހެއް ކަމުން މިސިފަތައް ނެތް މީހަކީ ކާފަރެއް ކަމަށާއި އަބަދަށްޓަކައި ނަރަކައިގައި އޮންނާނެ ކަމަށެވެ.
އެއަށްފަހު އެމީހުން ބުނީ ޙަޟްރަތު ޢުޘްމާނާއި ޙަޟްރަތު ޢަލީ (ރ.އ)، އަދި ހަމައެހެންމެ އެމީހުންދެކެ ލޯބިވާ އަދި ރަޙްމަތްތެރިވާ ކޮންމެ މީހަކީ މުއުމިނުން ނޫން ކަމަށާއި، ސަބަބަކީ އެމީހުން ވެރިކަން ކުރެއްވީ الله ގެ އަމުރާ ޚިލާފަށް ކަމަށެވެ.
މިގޮތަށް އެބައިމީހުންގެ ބިދުޢަ (ބިދުޢަ) ބިނާވެފައިވަނީ ދެ ބިންގަލެއްގެ މައްޗަށެވެ.
ފުރަތަމަ: ކީރިތި ޤުރުއާނާ ނުބައި އަމަލަކުން ނުވަތަ ނުބައި ނަޒަރަކުން ދެކޮޅު ހަދާ ކޮންމެ މީހަކީ ކާފަރެކެވެ.
ދެވަނަ: ޙަޟްރަތު ޢުޘްމާނާއި ޙަޟްރަތު ޢަލީ (ރއ) އަދި އެބައިމީހުންދެކެ ލޯބިވާ މީހުންނަކީ ކާފަރުންނެވެ.
މި ސަބަބަށްޓަކައި މުސްލިމުން ފާފަތަކާއި ގޯސްތައް ކުރުމުން ކާފަރުންގެ ގޮތުގައި އިޢުލާން ނުކުރެވޭނެ، ސަބަބަކީ އިސްލާމްދީނުގައި ފުރަތަމަ ބިދުޢައަކީ ތަކްފީރު ބިދުޢަ ކުރުމެވެ.
ޚަވާރިޖުން ކުށްވެރިކޮށް، އެމީހުންނާ ދެކޮޅަށް ހަނގުރާމަ ކުރުމަށް އަމުރު ކުރައްވައި، ރަސޫލާ (ޞޢވ) ގެ އެތައް ޙަދީޘްތަކެއް ވަނީ ރިވާވެފައެވެ. އިމާމް އަޙްމަދު (ރ) ވިދާޅުވަނީ: ޚަވާރިޖުންނާ ބެހޭ މި ރިވާޔަތު ވަނީ ދިހަ ޗޭނު ޖަހައިގެން ރިވާކުރައްވާފައެވެ.
އިމާމު މުސްލިމް (ރ) އޭނާގެ ފޮތުގައި މި ރިވާޔަތު ހިމަނާފައިވާއިރު، އިމާމް ބުޚާރީ (ރ) ވަނީ އޭގެ ބައެއް ރިވާކުރައްވާފައެވެ. ޚަވާރިޖުން ކީރިތި ޤުރުއާނަށް ތަބާވާން ގަސްތުކުރި ނަމަވެސް އަދިވެސް ކުށްވެރިކޮށް ފާޑުކިޔަމުން ދިޔައެވެ. ފަހެ، ކީރިތި ޤުރުއާނާއި ބިދުޢަ ފުށުއަރާ، އެ ޤުރުއާނާއި ދުރަށް ޖެހިލާ މީހުންނާމެދު ބުނަންވީ ކީކޭ ހެއްޔެވެ؟
