އަބްދުލް ވާހިދު
ޒުވާންކަމާއި ޖާހިލުކަން: ވިސްނުމެއް ނެތި ޖަޒުބާތީ ޖޯޝުގެ ނުރައްކާ
الله ގެ ރަސޫލާ (ޞޢވ) ފާހަގަކުރެއްވި ޚަވާރިޖުންގެ އަނެއް ސިފައަކީ އެމީހުންގެ ޒުވާންކަމާއި ޖާހިލުކަމެވެ. މި ސިފަކުރުމަކީ ޒުވާނުން ކުށްވެރިކުރުމަށް ނުވަތަ ކުޑަކޮށްލުމަށް ކުރާ ސިފައެއް ނޫނެވެ. އެއީ އިލްމީ އަދި ފިކުރީ ގޮތުން ފުރިހަމަ ކަމެއް ނެތި، ޖަޒުބާތާއި ޝައުގުވެރިކަމުން ބޮޑެތި ދީނީ ކަންކަމުގައި ބައިވެރިވެ، އެކަށީގެންވާ ޢިލްމެއް ނެތި އީމާންކަމާއި ކުފުރާއި ޖިހާދާއި މުޖުތަމަޢާއި މީހުންގެ ދިރިއުޅުމާ ބެހޭގޮތުން ނިންމުންތައް ނިންމާ ޙާލަތަށެވެ. މިމީހުން ކުދިކުދި ކަންކަމުގައި މުސްލިމުން ކާފިރުކަމަށް އިޢުލާންކޮށް އިސްލާމްދީނުގެ ދަނޑިން ބޭރުކޮށްލައެވެ. މުސްލިމުންގެ މި އަވަސް ތަކްފީރުގެ އެއް ސަބަބަކީ މިފަދަ އިޢުލާންތައް ކުރާ މީހުންގެ ޒުވާނުންނާއި ފިކުރީ ގޮތުން ފުރިހަމަ ނުވުމެވެ.
الله ގެ ރަސޫލާ (ޞޢވ) ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ.
“يَخْرُجُ فِي آخِرِ الزَّمَانِ قَوْمٌ، أَحْدَاثُ الْأَسْنَانِ، سُفَهَاءُ الْأَحْلَامِ، يَقُُونَ مِنْ.” خَيْرِ قَوْلِ الْبَرِيَّةِ” ،
[ޞަޙީޙްލްބުޚާރީ، ޙަދީޘް 3611]
“ދުނިޔޭގެ ފަހު ދުވަސްވަރު ޒުވާން މޮޔަ ބަޔަކު ފާޅުވާނެ އެވެ. އަދި އެމީހުންގެ ދަޢުވާގައި ހުރިހާ ބައެއްގެ ތެރެއިން އެންމެ ރަނގަޅު ވާހަކަ ދައްކާނެއެވެ.”
މި ޙަދީޘްގައި ފާހަގަކޮށްލަންޖެހޭ ނުކުތާއަކީ، الله ގެ ރަސޫލާ (ޞޢވ) އިޝާރާތް ކުރައްވަނީ ހަމައެކަނި އެމީހުންގެ ވާހަކަފުޅުގެ ބޭރުފުށުގެ ސިފައަކަށް ނޫނެވެ؛ އޭނާ ދަނީ ޝިއާރުތަކުގެ ރީތިކަމާއި ރަނގަޅު ވިސްނުމާއި ވަކިކުރަމުންނެވެ. ބައެއް ފަހަރު މީހެއްގެ ބަސްތަކަކީ މުޅިން ދީނީ، ރީތި އަދި ހިތްދަތި ބަސްތަކެއް ނަމަވެސް އޭގެ ފަހަތުގައި ޢިލްމާއި ރަނގަޅު ވިސްނުމެއް ގެއްލިއްޖެނަމަ އޭގެ ނަތީޖާ ޝަރީޢަތުގެ މަޤްޞަދުތަކާ މުޅިން ފުށުއަރާފާނެއެވެ.
މި ސަބަބަށްޓަކައި މި ޙަދީޘުން ލިބޭ މުހިއްމު ފިލާވަޅަކީ ދީނީ ކަންކަމުގައި ޢިލްމާއި ފިކުރީ ފުރިހަމަކަމުގެ އަގު ވަޒަންކުރުމެވެ. އީމާންކަމާއި، ކުފުރާއި، ޖިހާދާއި، ލޭގެ މުޤައްދަސްކަމާއި، މުސްލިމުންގެ ހައްޤުތަކާ ގުޅޭ ކަންކަމަކީ ވަރަށް ބަރުދަން ބޮޑު އަދި ނާޒުކު ކަންކަމާއި، ހަމައެކަނި ޖަޒުބާތާއި އަޑުއިވޭ ވާހަކައާއި އަމިއްލަ ވިސްނުމުން ނިންމުމެއް ނުނިންމޭނެއެވެ. ހަމައެއާއެކު އިސްލާމްދީނުގައި ޒުވާނުންނަށް ދީނީ އަދި އިޖުތިމާއީ ކަންކަމުގައި ބައިވެރިވުން މަނާކޮށްފައި ނުވެއެވެ. الله ގެ ރަސޫލާ (ޞޢވ) ގެ ވަރަށް ގިނަ ޞަޙާބީން (ޞަޙާބީ) ޒުވާން ދުވަސްވަރު ބޮޑެތި މަސްއޫލިއްޔަތުތަކެއް އުފުއްލެވިއެވެ. މައްސަލައަކީ ޚުދު ޒުވާނުންނެއް ނޫން؛ ޒުވާނުން ގުޅިފައިވަނީ ޖާހިލުކަމާއި، ގޯސް ތަނެއްގައި އަވަސްވެގަތުމާއި، ވިސްނުންތެރިކަން ނެތުމަކީ ގޯސްތަކެއް ހެދިދާނެ ކަމެކެވެ.
މި ސިފަ ބަޔާންކޮށްދެއްވައިގެން މުޙައްމަދު ނަބިއްޔާ (ޞޢވ) އަކީ، ޙަޤީޤަތުގައި މުސްލިމުންގެ ސަމާލުކަން އިލްމީ އަދި ފިކުރީ ތަމްރީނުގެ އަގު ވަޒަން ކުރައްވަމުން ގެންދަވާ ބޭފުޅެކެވެ. ދީނީ ޝައުޤުވެރިކަމާއި އިޙްސާސް ބަރުދަން އުފުލަނީ ޢިލްމާއި ޙިކުމަތާއި ކެތްތެރިކަމާއި ކީރިތި ޤުރުއާނާއި ބަރަކާތްތެރި ސުންނަތުގެ ރަނގަޅު ވިސްނުމަކާ ގުޅިގެންނެވެ. ވީމާ މި ޙަދީޘްގެ މުހިއްމު މެސެޖަކީ، ދީނީ ނާޒުކު ކަންކަމުގައި، ހަމައެކަނި ހޫނު ޝިޢާރުތަކާއި ރީތި ބަސްތަކުން އަޅުގަނޑުމެން ފޮހެވިގެން ނުވާނެ ކަމެވެ. އަޅުގަނޑުމެން ބަލަންވީ ވާހަކަ ދައްކާ މީހާ އޭނާގެ ބަސްތައް ނަގަނީ ކޮންތާކުންތޯއާއި، ކީރިތި ޤުރުއާނާއި ބަރަކާތްތެރި ސުންނަތް އޭނާއަށް ވިސްނޭ މިންވަރާއި، އޭނާގެ ބަސްތަކާއި އަމަލުތައް ޝަރީޢަތުގެ ހަމަޖެހޭ އުސޫލުތަކާ ގުޅޭތޯއެވެ.
މިފަދަ ކަންކަމަށް ހުރިހާ މުސްލިމުން ސަމާލުކަން ދޭންޖެހޭއިރު، މި ޖަމާޢަތުގެ ތަކްފީރީ ފިކުރުތަކާއި ޢަޤީދާތަކަށް އެހެން މީހުންނަށް ހޭލުންތެރިކުރުމުގެ ޒިންމާ އެމީހުންގެ މައްޗަށް އެބައޮތެވެ. އަޅުގަނޑުމެންގެ ޒަމާނުގައި ދާޢިޝީ ޚަވާރިޖުންނަކީ ހަމަ މި ޖަމާޢަތުގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ބައެކެވެ؛ އެމީހުންގެ މުޅި ސަމާލުކަން މުސްލިމުންނަށް އަމާޒުވެ، މިޒަމާނުގައި އިސްލާމްދީނާއި މުސްލިމުންނަށް އެންމެ ބޮޑު އަނިޔާތައް ލިބިފައިވަނީ އެމީހުންގެ ފަރާތުންނެވެ. އިސްލާމީ ދުނިޔޭގެ ގިނަ ޤައުމުތަކުގައި އުއްމަތުގެ ބޮޑު ޢިލްމުވެރިންނާއި ވެރިން ނައްތާލުމަށް މަސައްކަތްކޮށް، މުސްލިމުންނާ ދެކޮޅަށް ކުރި ހުރިހާ ހަނގުރާމައެއް އަދިވެސް ކުރަމުންދެއެވެ.
އިސްލާމްދީނުގެ ކުރީގެ ޚަވާރިޖުތަކެކޭ އެއްފަދައިން މި ޖަމާޢަތްވެސް ފެނިގެން ގޮސްފައިވަނީ الله ގެ ރަސޫލާ (ޞޢވ) އެކަލޭގެފާނުގެ ޙަދީޘްތަކުގައި ބަޔާންކުރައްވާފައިވާ ފަދަ އާދަތަކާއި ސިފަތަކާއެކުގައެވެ. ކޮންމެ މުސްލިމަކުވެސް އެމީހެއްގެ ހުރިހާ ސިފަތަކާއި އާދަތަކަށް އަމިއްލަ ނަފްސު ހޭލުންތެރިކޮށް، އެމީހެއްގެ ފިކުރާއި ޢަޤީދާތައް ނައްތާލުމަށް އިސްލާމީ ނިޒާމު ކޯޑިނޭޓްކޮށް އެއްބާރުލުން ދޭން ޖެހެއެވެ.
