ހާރޫން ޓިޕޫ
މުޖުތަމަޢެއް ދެމިއޮތުމާއި، އެ މުޖުތަމަޢެއްގެ ދެމިއޮތުން، ބޮޑު މިންވަރަކަށް ބިނާވެފައިވަނީ، އެ މުޖުތަމަޢެއްގެ ރައްޔިތުންގެ އިތުބާރާއި، އެމީހުންގެ ޖަމާޢަތުގެ ފިކުރީ އަޒުމުގެ މައްޗަށެވެ. ދުނިޔޭގެ ޖިއޮގްރަފިކް މެޕް ބައްޓަން ނަގަނީ އިންސާނުންގެ ވުޖޫދުން ކަމަށާއި، މުއައްސަސާތައް ބިނާވެފައިވަނީ ހަމަ އެ އިންސާނުންނަށް ޚިދުމަތް ދިނުމަށެވެ. ހިތާމައަކީ ޕާކިސްތާނުގެ ތާރީޚުގައި މި ގުދުރަތީ އުސޫލު ގަސްތުގައި ބޮލުގައި އެނބުރުނު ކަމެވެ. ޕާކިސްތާން އުފެދުނުތާ ހަމަ އެވަގުތު ކަޅު ސިހުރެއް ފަދައިން މީހުންގެ ސިކުނޑީގައި ޚިޔާލެއް އިންދާފައިވާ ވާހަކައެއް ބިނާކުރުމުގެ މަސައްކަތް ފެށިއެވެ: “ދައުލަތުގެ ދިރިހުރުން ބިނާވެފައިވަނީ ރައްޔިތުންގެ ވުޖޫދުގެ މައްޗަށެވެ.” އެއީ ވައްތަރެއްގެ ފިކުރީ ހިޕްނޮސިސްއެއް، ނަފްސާނީ ފަތަޙައެއް، އޭގެ ދަށުން ބޯޑަރުތައް ދިފާޢުކުރުމަކީ ޤައުމު ދެމިއޮތުމަށް އޮތް ހަމައެކަނި ޝަރުޠު ކަމުގައި އިޢުލާން ކުރެވުނު ކަމެކެވެ.
އެކަމަކު ތާރީޚުގެ ޞަފްޙާތައް އަނބުރާލާއިރު، ޙަޤީޤަތް އެއްވެސް ވަރަކަށް ޕާކިސްތާނު ސިފައިން ދަޢުވާކުރާ ގޮތާ އެއްގޮތެއް ނުވެއެވެ. 1947 ވަނަ އަހަރުގެ އޮގަސްޓް މަހު ދުނިޔޭގެ މެޕުން ޕާކިސްތާން ފެނުނުއިރު އެއީ އެއްވެސް އަސްކަރީ ކާމިޔާބީއެއްގެ ނަތީޖާއެއް ނޫން ކަމަށާއި، އަލަށް އުފަން މި ގައުމުގެ ދިރިހުރުމުގެ ޔަގީންކަން ލިބޭވަރުގެ އިންތިޒާމުކޮށްފައިވާ އަސްކަރީ ބާރެއް ވެސް އޭރު ނެތް ކަމަށެވެ. ޕާކިސްތާން ހަގީގަތުގައި އުފެދުނީ، ދީނީ އިލްމުވެރިންގެ ޤުރުބާނީތަކާއެކު، މުޅި ބައްރުގެ އެތައް މިލިއަން މުސްލިމުންގެ ސިޔާސީ ހަނގުރާމައިގެ ތެރެއިން، ކެނޑިނޭޅޭ އާންމު ހަރަކާތެކެވެ. އިންޑިއާ ބައިބައިވުމަށްފަހު މަޑުމަޑުން އަސްކަރިއްޔާ އިންތިޒާމުވެ ވަރުގަދަވަމުން ދިޔައެވެ. ލޮޖިކަލް އަދި ތާރީޚީ ހަގީގަތަކީ އަބަދުވެސް މިއީ: “ގައުމެއް އުފެދިފައި އޮތުމުން، އެކަމަށްޓަކައި ލަޝްކަރެއް އުފެދިފައި އޮންނަނީ، އެއާ ޚިލާފަށް ނޫން: ގައުމު އުފެދިފައިވަނީ ސިފައިންގެ ސަބަބުން ނޫން.”
ޖުލައި 1977 ގައި ޖެނެރަލް ޒިޔައުލްހަޤް ވެރިކަން ހިފެހެއްޓުމަކީ މިކަމުގެ އެންމެ ބޮޑު އަދި އެންމެ ސާފު މިސާލެވެ. “އޮޕަރޭޝަން ފެއާ ޕްލޭ” ގެ ނަމުގައި ގައުމަށް ދެއްވި ފުރަތަމަ ޚިޠާބުގައި އޭނާ ވައުދުވެވަޑައިގަތީ އެންމެ 90 ދުވަހުގެ ތެރޭގައި އިންސާފުވެރި އިންތިޚާބެއް ބާއްވައި، އޭގެ ފަހުން ސިފައިން އެނބުރި ކޮށިތަކަށް ވަޑައިގަންނަވާނެ ކަމަށެވެ. އެ ވައުދު ދިގު މިރާޖަކަށް ބަދަލުވިއެވެ. އެ 90 ދުވަސް ދުވަހަކުވެސް ނާދެއެވެ. އޭގެ ބަދަލުގައި އޭގެ ފަހުން އައި މުޅި ދިހަ އަހަރު ހޭދަކުރީ އޭނާގެ ވެރިކަން ދަމައިގަތުމަށް ތަފާތު އުކުޅުތަކާއި އުކުޅުތަކަށެވެ. އިސްލާމްދީން ތަންފީޒު ކުރުމުގެ ޝިއާރު ކަމުގައި ވިޔަސް ނުވަތަ ސިޔާސީ މީހުންގެ ނާގާބިލްކަމާ ބެހޭ ޕްރޮޕެގެންޑާއެއް ކަމުގައި ވިޔަސް އެ ހުރިހާ ކަމެއް ވެސް ފުއްދައިދިނީ އެއް މަގުސަދެއްގައި ކަމަށްވާ އަސްކަރީ ވެރިކަން ހިމާޔަތް ކުރުމެވެ. މި ޤަވާޢިދު ބިނާވެފައި އޮތީ ރައްޔިތުންގެ ވޯޓެއްގެ މައްޗަށް ނޫން، ބަޑިގެ ބާރުގެ މައްޗަށެވެ. ސިޔާސީ އެއްވެސް ޕްރޮސެސްއެއްގެ ތެރެއިން ވެސް ނިމުނީކީ ނޫނެވެ. އެކަން ނިމުނީ 1988 ވަނަ އަހަރު ބަހާވަލްޕޫރުގެ މަތީގައި އުޑުމަތީގައި ގޮވާތަކެތި ފުރިފައިވާ މާމުއި ކްރޭޓްތަކެއް ފުރިފައިވާ ބޯޓެއް ގޮވައިގެންނެވެ.
ކޮންމެ ހުދުމުހުތާރު ވެރިއަކުވެސް، ވެރިކަން އަތުލައިގަތްއިރު، ކުރި ދަޢުވާއަކީ، އޭނާ އަންނާނީ ޤައުމު ސަލާމަތްކޮށް، ނިޒާމު އިސްލާހު ކުރަން. އެކަމަކު ހަގީގަތަކީ އަސްކަރީ ހުދުމުހުތާރު ވެރިކަމުގެ ކޮންމެ ޒަމާނެއްގައި ވެސް ސިޔާސީ ގޮތުންނާއި އިގްތިސާދީ ގޮތުންނާއި އިޖުތިމާއީ ގޮތުން ގައުމު ބަލިކަށިވެގެން ދިޔަ ކަމެވެ. މި އުސޫލުން ގައުމުގެ ތެރޭގައި ބޮޑުވީ ވަކި ވިސްނުމެއް، އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔާލެވޭނީ “ބަޑިއެއްގެ ދާއިރާއިން ދުނިޔެ ބަލާލުން” އެވެ.
އަސްކަރީ މުއައްސަސާއަކުން ކަނޑައެޅިފައިވާ ދުސްތޫރީ ހައްދުތަކުން ބޭރަށް ފިޔަވަޅު އަޅައި، ގައުމެއްގެ ސިޔާސީ ކަންކަމާއި އިގްތިސާދާއި މުޖުތަމައުގެ ކޮންޓްރޯލް ހޯދުމުން، ކޮންމެ މައްސަލައެއް ސަލާމަތާއި ދުޝްމަންކަމުގެ ލޭންސް އިން ބަލަން ފަށައެވެ. މި “އަސްކަރީ ދާއިރާ” މެދުވެރިކޮށް ބަލާއިރު، އެމީހުންގެ ހައްގުތައް ޑިމާންޑްކުރާ އަމިއްލަ ރައްޔިތުންނާއި، އޭގެ ނޫސްވެރިންނާއި، ސިޔާސީ މަސައްކަތްތެރިން، އަމިއްލަ ރައްޔިތުންނާ ވައްތަރުވުން ހުއްޓާލައި، “ދުޝްމަނުން” ފަދައިން ފެންނަން ފަށައެވެ. ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން އެތެރޭގެ މައްސަލަތައް ހައްލުކުރުމަށް ސިޔާސީ މަޝްވަރާތަކާއި ދެފަރާތުގެ ވިސްނުމުގެ ބަދަލުގައި ބާރުގެ ބޭނުން ހިފުމަށް މަސައްކަތްތަކެއް ކުރެވުނުއިރު، އެކަމުގެ ސަބަބުން ގައުމުގެ އެތެރޭގައި މިހާރުވެސް އޮތް ބައިބައިވުން އިތުރަށް ފުންވެގެން ދިޔައެވެ.
މި ސިޔާސަތުގެ އެންމެ ބިރުވެރި ނަތީޖާ ފެނިގެންދިޔައީ 1971 ވަނަ އަހަރު، ދިވެހިރާއްޖޭގެ ވެއްޓުމުގައި. އިރުމަތީ ޕާކިސްތާނުގެ ރައްޔިތުން، މިއަދުގެ ބަންގްލަދޭޝްގެ ރައްޔިތުންނަށް އިގްތިސާދީ އަދި ސިޔާސީ ހައްގުތައް ގެއްލިގެން ދިޔަ އެވެ. އޭގެ ބަދަލުގައި ގަދަކަމުން ފުނޑުފުނޑުކޮށްލަން މަސައްކަތް ކުރިއިރު، ދުނިޔޭގެ ބާރުގަދަ ލަޝްކަރުތަކުގެ ތެރެއިން އެއް ލަޝްކަރަކަށް ވެސް ގައުމު އެއްކޮށް ހިފަހައްޓާކަށް ނުކެރުނީ، ރައްޔިތުންގެ އިތުބާރު ގެއްލި، ބީރައްޓެހިކަން ފުންވަމުން ދިޔަ ކަމަކަށް ވާތީ އެވެ. ތާރީޚުން ސާބިތުވީ މީހުންގެ ދައުލަތާއި ސިފައިންގެ މައްޗަށް އިތުބާރު ގެއްލިއްޖެ ނަމަ، ހަމައެކަނި އަސްކަރީ ބާރަކުން ޤައުމެއްގެ ސަރަޙައްދީ އެއްބައިވަންތަކަން ދަމަހައްޓާކަށް ނުކެރޭނެ ކަމަށެވެ.
އެހެނަސް މީޑިއާ ބޭނުންކުރަން ފެށީ އާންމު އަޑުތައް ހިމޭންކޮށް، އަސްކަރީ ވެރިކަން ހިމާޔަތްކުރުމަށެވެ. މީޑިއާގައި ސީރިއަސް އަޑުތަކެއް، ނުވަތަ އަސްމާ ޖަހަންގީރު ފަދަ ބިރުވެރި ފަރާތްތަކުން އަސްކަރީ ލީޑަޝިޕްގެ ގޯސް ސިޔާސަތުތަކަށް ފާޅުގައި ފާޑުކިޔާ ކޮންމެ ފަހަރަކު، ބަހުސްގެ މިސްރާބު ބަދަލުކުރުމަށް އާ ވާހަކަތައް ވަރަށް ހުޝިޔާރުކަމާއެކު އުފެއްދި އެވެ. ޓީވީ ބަހުސްތަކުގެ ބަދަލުގައި “ސިޔާސީ ދާއިރާއަށް ސިފައިން ވަދެގަތުމަކީ ރަނގަޅު ކަމެއްތޯ؟” “އަސްލު ސިފައިންނަށް ފާޑުކިޔުމަކީ ހަގީގަތުގައި އަޅުގަނޑުމެންގެ މައްސަލަތަކަށް ހައްލެއް ހެއްޔެވެ؟”
މި ސްލޭޓް އޮފް ހެންޑްގެ ޕޮއިންޓަކީ ހަގީގީ ގޯސްތަކުގެ ކުށްވެރި ލަޝްކަރެއް ޝިކާރައަކަށް ވެފައިވާ މީހެއްގެ ގޮތުގައި އަދި ގައުމުގެ ސަލާމަތްތެރިއެއްގެ ގޮތުގައި ހުށަހެޅުމެވެ. އެގޮތަށް ކޮންމެ ނާކާމިޔާބު ނިންމުމެއްގެ ކުށް ސިޔާސީ ޕައުންތަކާއި ޝަރުއީ ފާޑުކިޔުންތައް އަޑުއުފުލާ ރައްޔިތުންގެ މައްޗަށް އުކާލެވޭއިރު، ބާރުގެ ހަގީގީ މަރުކަޒު އެއްވެސް ކަހަލަ ޖަވާބުދާރީވުމަކުން ރައްކާތެރިވެފައި އޮތެވެ.
އެކަމަކު ކޮންމެ ވާހަކައެއްގެ ވެސް އުމުރު ދުވަސް އޮންނައިރު، ޕްރޮޕެގެންޑާގެ ސިހުރު އެންމެ ފަހުން ހަގީގަތުގެ ކުރިމަތީގައި މަރުވެގެން ދެއެވެ. ފާއިތުވި މަދު އަހަރުތަކުގައި، ހާއްސަކޮށް މައުލޫމާތާއި ސޯޝަލް މީޑިއާ ހަލުވިކަމާއެކު ފެތުރެމުންދާއިރު، ޕާކިސްތާނުގެ އާންމު ހޭލުންތެރިކަން ވަނީ އާ މަރުހަލާއަކަށް ވަދެފައެވެ. ސިފައިންގެ މުސްކުޅި، ޖަޒުބާތީ ޝިއާރުތައް، އިގްތިސާދީ ހަލާކުތަކާއި ސިޔާސީ ނުތަނަވަސްކަން ފޮރުވުމަށް ދިގު ޒަމާންތަކެއް ވަންދެން ބޭނުންކުރި ޝިއާރުތައް ގަބޫލުކުރަން ރައްޔިތުން މިހާރު ތައްޔާރެއް ނޫނެވެ.
މި ހޭލުންތެރިކަމުގެ އާންމު ހޭލުންތެރިކަމުގެ ފާހަގަކޮށްލެވޭ، ރަމްޒީ މިސާލެއް ސިންދު ޕްރޮވިންސްގެ ބޯޑަރު ސަރަހައްދުތަކުން ފެނިގެންދިޔައިރު، އިންޑިއާއާ ކުރިމަތިލާން ޖެހުމުން ބޯޑަރުން އެނބުރި އަންނަ އަސްކަރީ ޓްރަކްތަކުގެ މަގު ބަންދުކޮށް، މުޒާހަރާގެ އަޑު އުފުލި އެވެ. އަސްކަރީ ޔުނީފޯމްގައި ހުރި ޑްރައިވަރަކު، ކުރީގެ ވާހަކައަށް ފަހަތަށް ޖެހިލަމުން، މީހުންނަށް ހަނދާންކޮށްދޭން މަސައްކަތް ކުރިއެވެ: “އަހަރެމެން އެނބުރި އަންނަނީ ބޯޑަރުގައި ހަނގުރާމަ ކޮށްގެން ތިޔަބައިމީހުން ރައްކާތެރި ކުރަން.” ރައްޔިތުންގެ ޖަވާބަކީ އެއްވެސް ސިހުރުވެރި ވާހަކައެއްގެ ބައެއް ނޫނެވެ. އެއީ ސާފުކޮށް ދެއްކި ހިތި ހަގީގަތެކެވެ: “މި މެދުނުކެނޑި އުފެދޭ ޓެންޝަނާއި އަވަށްޓެރި ގައުމުތަކާއެކު މި ހަނގުރާމަތަކުގެ ފަހަތުގައިވާ އަސްލު ސަބަބަކީ ތިޔަބޭފުޅުންގެ އަމިއްލަ އަސްކަރީ ސިޔާސަތުތައް!”
މި މަންޒަރުން ހެކިވަނީ ހަގީގީ ބަދަލަކަށް: އެއްފަރާތުން ހަނގުރާމައިގެ މައިދާނުގައި އާދައިގެ ސިފައިންގެ މީހެއްގެ އަމިއްލަ އިޚްލާޞްތެރިކަމާއި ވާޖިބުގެ އިޙްސާސާއި އަނެއްފަރާތުން ބަންދު ދޮރުތަކުގެ ފަހަތުގައި އެކުލަވާލާފައިވާ އަސްކަރީ ސިޔާސަތުތަކުގެ ތަފާތު ކިޔައިދޭން ފަށައިފިއެވެ. މި އާންމު ރުޅިވެރިކަމަކީ އެއްވެސް ފަރުދަކަށް އަމާޒުވެފައިވާ ރުޅިވެރިކަމެއް ނޫނެވެ؛ އެއީ އަބަދުވެސް ގައުމު ސަލާމަތީ ދައުލަތެއްގެ ގޮތުގައި ބެހެއްޓުމަށް ބޭނުންވާ ވިސްނުމަކަށް އަމާޒުކޮށްގެން، ރައްޔިތުންގެ ހެޔޮ ދުޅަހެޔޮކަމުގެ ވަށައިގެން ބިނާވެފައިވާ ދައުލަތެއްގެ ބަދަލުގައި.
މިއަދުގެ ޕާކިސްތާނުގެ ރައްޔިތަށް މި ހަގީގަތް ވިސްނިއްޖެ: ބަޑިއެއްގެ ދާއިރާއިން ބަލާލުމުން އެތެރޭގެ އަދި ބޭރުގެ މައްސަލަތަކަށް ދެމިއޮންނަ ހައްލެއް ނުލިބޭނެ އެވެ. ގައުމުތައް ސަލާމަތުން ނުތިބެނީ ހަމައެކަނި އެގައުމުތަކުގެ ބޯޑަރުގައި ލަޝްކަރެއް ކޮޅަށް ހުރެގެން ނޫނެވެ. ޤާނޫނުއަސާސީގެ ވެރިކަމާއި، ހަރުދަނާ މުއައްސަސާތަކާއި، އިޤްތިޞާދީ އަމިއްލަ ނަފްސަށް ބަރޯސާވުމާއި، ރައްޔިތުންނަށް އެމީހުންގެ ޙައްޤުތައް ދިނުމުގެ ތެރެއިން ރައްކާތެރިކަމާއި ހަމަޖެހުން ލިބިގެންދެއެވެ.
ޕްރޮޕެގެންޑާގެ ތެރެއިން ލާޒިމުކުރި އަސްކަރީ ސިކުނޑި ކޮންޓްރޯލް ކުރުމުގެ ކުރީގެ ނިޒާމު މިހާރު ވަނީ ރޫޅިގެން ދިއުމާ ގާތްވެފަ އެވެ. ކޮންމެ މުއައްސަސާއެއްގެ ދުސްތޫރީ ހައްދުތަކަށް އެނބުރި ގޮސް ރައްޔިތުންނަށް ހައްގުތައް ލިބެންދެން ހަގީގީ ހަމަޖެހުމާއި ކުރިއެރުމުގެ ހުވަފެން ނުނިމި އޮންނާނެކަން ސާފުވެއްޖެ އެވެ.
