ގުލިސްތާނުގެ ދަރިކަލުން ޤާރީ ބަޚްތިޔާރު ޢަލީ ފާރޫޤު އުފަންވެވަޑައިގަތީ 1371 ވަނަ އަހަރު ހ. ނަންގަހަރު ޕްރޮވިންސްގެ ސްޕިން ގާރ ޑިސްޓްރިކްޓްގެ ހަޖަމް ކަލާ އަވަށުގައި ދީނީ އަދި ދީންވެރި އާއިލާއަކަށް ބަދަލުވެ އެވެ.
ކުޑައިރުއްސުރެ ދީނީ ތަޢުލީމު ޙާޞިލުކުރުމުގެ ލޯތްބެއް އޭނާ ގެންގުޅުނެވެ. ރަށުގެ އިމާމްގެ ދަށުން ފުރަތަމަ ދީނީ ކިޔެވުން ފުރިހަމަ ކުރެއްވީ ތިންވަނަ ގްރޭޑާ ހަމައަށެވެ. އޭނާގެ ވަށައިގެންވާ ކަންކަމާއި އެ ދުވަސްވަރުގެ ހަނގުރާމަތަކުގެ އަސަރު ކުރިއިރު އަދިވެސް ޒުވާން ކަމަށާއި، ދިރިއުޅުމުގެ މުހިންމު މަރުހަލާއެއް ކަމަށްވާ ޒުވާން އުމުރުގައި ހުރި ނަމަވެސް، 1384 ވަނަ އަހަރު ހ.
ޒުވާން އުމުރުގައި ވަރުގަދަ އަޒުމާއި ހިތްވަރުގަދަކަމާއި، ޖިހާދީ ހަނގުރާމައަށް ޚާއްޞަ ޝައުޤުވެރިކަމެއް ހުރުމުގެ ސަބަބުން، ޤާރީ ބަޚްތިޔާރު އަލީ ފާރޫޤު ތަފާތު މަސްއޫލިއްޔަތުތައް އަދާކުރެއްވިއެވެ. ގްރޫޕް ލީޑަޝިޕުން ފެށިގެން އަސްކަރީ މަސްއޫލިއްޔަތުތަކާ ހަމައަށް އޭނާގެ އަމިއްލަ ސަރަހައްދުގެ ވަށައިގެންވާ ސަރަހައްދުތަކުގައި ހަރަކާތްތެރިވެވަޑައިގެންނެވި އެވެ. ސްޕިންގަރ ޑިސްޓްރިކްޓްގެ ހާޖަމް ކަލާ، ޗެހެލް ގާޒީ، ލޮކީ، މާރޫފް ޗިނީ، ޝާމިރު އަވަށު، އަދި މައިދާނަކް ސަރަހައްދުތަކުގައި އަސްކަރީ މަސްއޫލިއްޔަތުތައް އަދާކުރެއްވި އެވެ.
ދިރިއުޅުމުގެ ހަނދާންތަކާއި ޖިހާދީ ހަރަކާތްތަކެވެ
އޭނާގެ ރައްޓެހިން ބުނަނީ: ޤާރީ ފާރޫޤުގެ މަސައްކަތުން އެތައް ހަނދާންތަކެއް އެބަހުއްޓެވެ. އެއްދުވަހަކު އެމެރިކާގެ އަސްކަރީ ކޮންވޯއީއެއް ކޮޓް ޑިސްޓްރިކްޓުން ސްޕިންގާ ޑިސްޓްރިކްޓާ ދިމާއަށް ދަތުރުކުރަމުން ދިޔައިރު، އޭނާ އަމިއްލައަށް އެ ކޮންވޯއީއާ ދެކޮޅަށް މައިނެއް ގޮއްވާލުމުން، އޭގެ ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން ޓޭންކް މުޅިން ހަލާކުވެ، އެތެރޭގައި ތިބި އެމެރިކާގެ ހިފާ ސިފައިން މަރުވިއެވެ.
އެމީހުން ބުނާ ގޮތުގައި، އެހެން ހާދިސާއެއްގައި ވެސް، އެމެރިކާގެ ހިފާފައިވާ ބާރުތަކުގެ ކޮންވޯއީ ސްޕިންގާ ޑިސްޓްރިކްޓުން މަރުކަޒާ ދިމާއަށް ދަތުރުކުރަމުން ދިޔައިރު، ޤާރީ ފާރޫގް (އާރްއެޗް) ވަނީ ޓޭންކެއްގައި ގޮވާތަކެތި ގޮއްވާލައި، އެ ޓޭންކު މުޅިން ނައްތާލައި، އެތެރޭގައި ތިބި އެމެރިކާގެ ހުރިހާ ސިފައިން މަރުވެފަ އެވެ.
ޤާރީ ފާރޫޤުގެ ރަޙްމަތްތެރިން ބުނާ ގޮތުގައި މި ދެ ހާދިސާއަކީ އޭނާގެ ހަޔާތުގެ އެ ހަނދާންތަކުގެ ތެރޭގައި އޭނާ ވަކިން ބޮޑަށް ފަޚުރުވެރިވެ ހަނދާން ހުންނާނެ ހަނދާންތަކެއް ހިމެނެއެވެ.
އުނދަގުލާއި ދަތިތަކާ ކުރިމަތިލާން ޖެހުނު ދިރިއުޅުމެކެވެ
ޤާރީ ބަޚްތިޔާރު އަލީ ފާރޫޤުގެ ޙަޔާތަކީ ހަމައެކަނި ހަނގުރާމަތަކާއި، ޒިންމާތަކާއި، ކުރިމަތިލުންތަކުގެ ވާހަކަތަކުން އެކުލެވިގެންވާ ދިރިއުޅުމެއް ނޫނެވެ؛ އޭނާގެ ހަޔާތުގެ އުނގުގައި ވެސް ކުޑައިރުގެ ފޮނި ވަގުތުތަކާއި އެކު ފަގީރުކަމާއި ދިރިއުޅުމުގެ ދަތިތައް ވެސް އުފުލިފައިވާ ހިތި ހަނދާންތަކެއް އެބަހުއްޓެވެ.
އެދުވަސްވަރު ހަނދާންކޮށްދެމުން އޭނާގެ މަންމަ ބީބީ ބުނަނީ އެ އާއިލާގެ އިގްތިސާދީ ހާލަތު ވަރަށް ބަލިކަށި ކަމަށެވެ. ދިރިއުޅުމުގެ ބޭނުންތައް ވަރަށް ބޮޑު އުނދަގުލުން ފުއްދައިދޭއިރު، ގޭގެ ދޮރު އަދިވެސް މެހެމާނުންނަށް ހުޅުވާލެވިގެންދާނެއެވެ. ބަޚްތިޔާރު އެކުވެރިންނާއެކު ގެއަށް އަންނާއިރު އެއްފަރާތުން މަންމަގެ ހިތް ދަރިފުޅު ފެނުމުން އުފާވި ނަމަވެސް އަނެއްކޮޅުން މެހެމާނުން ހޯސްޓް ކުރުމުގެ ޚިޔާލުން އޭނާގެ ހިތަށް ތަދުވާނެ އެވެ. މެހެމާންދާރީ އަދާކުރާ މަންމައެއްގެ ހިތް އެދޭ ކަހަލަ މެހެމާންދާރީއެއް މެހެމާނުންނަށް ކޮށްދެވޭ ވަރަށް ވަސީލަތްތައް ގޭތެރޭގައި ނެތެވެ.
ނިކަމެތިކަމުގެ ސަބަބުން މެހެމާނުން އައުމުން ހިތުގައި ފޮރުވިފައިވާ ކަންބޮޑުވުމެއް އިހުސާސް ކުރެވޭނެ ކަމަށާއި، ސަބަބަކީ ކޮންމެ މެހެމާނެއްގެ ކުރިމަތީގައި ޝަރަފާއި ލޯބީގެ މޭޒެއް ފަތުރަން އޭނާގެ ހިތް ބޭނުންވި ނަމަވެސް ދިރިއުޅުމުގެ ހަނި އަތްތިލަ އެކަމަށް ފުރުސަތު ނުދިނުމުންނެވެ. މި ކުދިކުދި ނަމަވެސް ފުން ހަނދާންތައް އޭނަގެ ހިތުގައި ބާކީވިއެވެ؛ މަންމައެއްގެ ހިތުގެ އިޙްސާސްތަކާއެކު، ނިކަމެތިކަމުގެ ހިމޭން ވޭންވެސް ފާޅުކުރާ ހަނދާންތަކެވެ. ބަޚްތިޔާރު ހަމަ މި ދަތިތަކާއި ދިރިއުޅުމުގެ މަޙްރޫމްތަކުގެ ތެރެއިން ފާއިތުވެގެން ދިޔައިރު، އުނދަގުލުގެ ތެރޭގައި އޭނާގެ ކެތްތެރިކަމާއި ހިތްހަމަޖެހުމާއި ޒިންމާދާރުކަމުގެ އިޙްސާސް އިތުރަށް ވަރުގަދަވެގެން ދިޔައެވެ.
އެއާސްޓްރައިކްގެ ހިޔަނި ދަށުގައެވެ
އަދި ޤާރީ ފާރޫޤުގެ ހަޔާތުގައި ހަނގުރާމައިގެ ހިޔަނި އޭނާގެ ހިތާއި ސިކުނޑީގެ ފުންމިނަށް ފޯރާ ވަގުތުތަކެއް ވެސް ވެއެވެ. އެއްފަހަރަކު މޮމަންދު ދާރާ ސަރަހައްދުގައި ވައިގެ ހަމަލާއެއް ދިނުމުން ނަފްސާނީ ގޮތުން ވަރަށް ބޮޑަށް ފިއްތުންތައް ކުރިމަތިވި އެވެ. އެ ހަމަލާގެ ސަބަބުން ލިބުނު ވަރުގަދަ ޝޮކާއި ނަފްސާނީ އަސަރުތަކުގެ ސަބަބުން އޭނާގެ ސިއްހަތު ގޯސްވެ، ނަފްސާނީ އުދަނގޫ ހާލަތަކާ ގާތްވި އެވެ.
އޭނާގެ ހާލަކީ އާއިލާއާއި ރައްޓެހިންގެ ކަންބޮޑުވުމެކެވެ. ފަރުވާއާއި ސިއްހީ ފަރުވާގެ ބޭނުމުގައި ފަހުން ރާއްޖެއިން ބޭރަށް ފޮނުވާލެވުނެވެ. އެތަނުގައި ފަރުވާގެ މުއްދަތެއް ފުރިހަމަކޮށް، الله ގެ ރަޙްމަތުން، ދިގު ފަރުވާއަށްފަހު، އޭނާގެ ސިއްޙަތު ރަނގަޅުވެ، ރަނގަޅު ޙާލަތެއްގައި އޭނާގެ އާދައިގެ ދިރިއުޅުމަށް އެނބުރި އައެވެ.
ޝަހީދުވުން
ޤާރީ ބަޚްތިޔާރު ޢަލީ ފާރޫޤުގެ ހަޔާތުގެ ހިތި އަދި ވޭންދެނިވި އެއް ހަނދާނަކީ 1394 ވަނަ އަހަރު ހދ. ސްޕިންގަރ ޑިސްޓްރިކްޓްގެ ޝާމިރު އަވަށުގައި، ދާޢިޝީ ޚަވާރިޖުންނާއެކުގައެވެ. މިއީ ކުއްލިއަކަށް އޭނާގެ ހަޔާތުގެ ޞަފްޙާ ބަންދުކޮށް، އާއިލާގެ ހިތުގައި އަބަދަށް ހަނދާން ނައްތާލެވޭފަދަ ހިތާމަވެރި ހަނދާނެއް ދޫކޮށްލި ހާދިސާއެވެ.
އެ އެކައުންޓުގައިވާ ގޮތުން ހެނދުނުގެ ވަގުތެއްގައި ގާތްގަނޑަކަށް ހަތްދިހައެއްހާ ދާޢިޝް ހަނގުރާމަވެރިންގެ ގްރޫޕަކުން ހާޖަމް ކަލާއަށް ހަމަލާދީފައިވެ އެވެ. ހަމަ މިވަގުތު ޤާރީ ބަޚްތިޔާރު ޢަލީ ފާރޫޤާއި އޭނާގެ ހަ ރަޙްމަތްތެރިންނާއެކު އޭނާގެ ގެ ކައިރީގައި ހުރި ހުޖުރާއެއްގައި ވަށާލެވިފައި ވެއެވެ. އެއްފަރާތުގައި ބަޑިޖެހުމުގެ އުދަރެހެމުން ދިޔައިރު، އަނެއްކޮޅުން އާއިލާގެ މެމްބަރުންގެ ހިތުގެ ތެޅުން، ޚާއްޞަކޮށް އޭނާގެ މަންމަގެ ހިތުގެ ތެޅުން އިތުރަށް ބާރަށް ކުރިއަރަމުން ދިޔައެވެ.
އޭނާގެ މަންމަ ބީބީ ބުނާ ގޮތުގައި ގާތްގަނޑަކަށް ތިން ހަތަރު ގަޑިއިރު ވަންދެން ބަޑިޖެހުމުގެ އަޑުތައް އިވުނު ނަމަވެސް ދަރިފުޅާއި އޭނާގެ ރައްޓެހިންގެ ނަސީބު އެއްވެސް ކަމެއް ނޭނގުނެވެ. އެކަމަނާ ވިދާޅުވާ ގޮތުގައި، ބޮޑެތި ހާސްކަމުގެ ސަބަބުން، “ބިން އަހަންނަށް ޖާގައެއް ނުދިން، އަދި އިށީނދެވޭނެ ބާރެއް ވެސް ނުލިބުނެވެ.”
ފަހުން އެއްވެސް ޚަބަރަކަށްވުރެ މަންމައަކަށް މާ ބަރު އަދި ވޭންދެނިވި ޚަބަރު އައީ: އޭނާގެ ދަރިފުޅު ޤާރީ ބަޚްތިޔާރު އަލީ ފާރޫޤާއި އޭނާގެ އިތުރު އެއް ރަޙްމަތްތެރިއަކު، ހަމަ މި ހަނގުރާމައިގައި ޝަހީދުވުމުގެ މަތީ ސްޓޭޝަނަށް އާދެވިއްޖެއެވެ.
نَحْسَبُهُ كَذَٰلِكَ، وَاللّٰهُ حَسِيبُهُ.
