ކަރީމް އަކްރަމީ
ޙައްޖުން އެނބުރި ވަޑައިގަތުމަށްފަހު ހިތާމައިގެ ޙަފްލާތަކާއި އާދަކާދަތަކާ ބެހޭގޮތުން އިޙްތިރާމް ލިބިގެންވާ އަމީރުލްމުޢްމީން (ހ) ގެ ލަފާ (ތިންވަނަ ބައި)
ގެއްލުން ހުރި އާދަކާދަތައް ހުއްޓުވުމާ ބެހޭ ގޮތުން އިއްޒަތްތެރި އަމީރު އަލްމުމިނީން (ހ) ގެ އިސްލާހީ އިރުޝާދުގެ މި ސިލްސިލާ ދިރާސާތަކުގެ ތެރޭގައި، ގަރާރު ނަންބަރު 17 ގައި ދެން އަލިއަޅުވާލާފައިވާ މައުޟޫއަކީ ހިތާމައާއި ހައްޖުން އެނބުރި އައުމާ ގުޅިފައިވާ އާދަކާދަތަކެވެ. ފުރަތަމަ ނަޒަރުން ބަލާއިރު މި އާދަކާދަތަކަކީ ކައިވެންޏާއި ޝިރީނީ-ޚޯރީ އަދި ވަލްވާރު ހަފްލާތަކުން މީހުންގެ ސަމާލުކަން ދަމައިގަންނަ ގޮތަށް ނޫން ނަމަވެސް އިޖުތިމާއީ އަދި އިގްތިސާދީ ގޮތުން އާއިލާތަކަށާއި މުޖުތަމައަށް ބޮޑު ބުރައެއް އުފުލާ އާދަކާދަތަކެކެވެ. އިސްލާމީ ހިދާޔަތާއި ޙުކުމްތަކާ ނުގުޅޭ ނާޖާއިޒު ޢަމަލުތަކުގެ އަސްލަކީ އެބައިމީހުންނެވެ.
ކާބުލްގައި ބޭއްވި ބައްދަލުވުމެއްގައި މިނިސްޓްރީ އޮފް އިންފޮމޭޝަން އެންޑް ކަލްޗަރގެ ޑެޕިއުޓީ މިނިސްޓްރީ ފޯ ޕަބްލިކޭޝަންސް އެފެއާޒްގެ އެޑްވައިޒަރަކު ސާފުކޮށް ވިދާޅުވީ ތިރީގައި މިވަނީ ޝަރީއަތާ ހިލާފު ކަމަށް ބެލެވޭ އަދި ލީޑަޝިޕްގެ އަމުރުގެ ދަށުން ގާނޫނާ ހިލާފު ކަމަށް ކަނޑައަޅާ އާދަކާދަތަކެއް ކަމަށެވެ އަނބިމީހާގެ އާއިލާއިން ޑިމާންޑް ކުރަނީ ފިރިމީހާގެ އަތުން، މަހްރުއާ ވަކިން) ކައިވެނި ޕާޓީތަކުގައެވެ.
ހިތާމައިގެ ރަސްމިއްޔާތުތަކުގައި ގެއްލުން ހުރި އާދަކާދަތަކުގެ އެއް މިސާލަކީ މަރުވެފައިވާ މީހާގެ އާއިލާއަށް ކާބޯތަކެތި ތައްޔާރުކޮށް ތައުޒިޔާ ދިނުމަށް އަންނަ މީހުންނަށް ހޯސްޓް ކުރަން މަޖުބޫރު ކުރުމެވެ. އަފްޣާނިސްތާނުގެ ގިނަ ހިސާބުތަކުގައި، މަރުވި މީހާގެ އާއިލާއިން ކާނާ ތައްޔާރުކުރަން ޖެހޭނީ، މަރުވިތާ ފުރަތަމަ، ތިންވަނަ، ހަތްވަނަ އަދި ސާޅީސްވަނަ ދުވަހު، ހަމްދަރުދީއިން ނުކުމެ، ހިތާމައިގައި ބައިވެރިވުމަށް ކަމަށް ބުނާ އޮޅިފައިވާ ޚިޔާލު އުފެދިފައިވެއެވެ. މި އާދައަކީ ޝަރީޢަތުގެ އަސާސެއް ނެތް އާދަކާދައެއް ކަމަށާއި، ލޯބިވާ މީހެއްގެ މަރާއި ގުޅިގެން ހިތާމަކޮށް، ދިރިއުޅުމުގެ އެންމެ އުނދަގޫ، އެންމެ ގެއްލުން ބޮޑު އެއް މަރުހަލާގައި އުޅެމުންދާ އާއިލާއަކަށް ވެސް އިޤްތިޞާދީ ގޮތުން ބޮޑު ބުރައެއް އުފުލާ އާދައެކެވެ.
އިސްލާމީ އިރުޝާދުގެ ދަށުން އަވަށްޓެރިންނާއި ގާތްތިމާގެ މީހުން މަރުވެފައިވާ މީހާގެ އާއިލާއަށް ކާނާ ތައްޔާރުކޮށް، އެމީހުން ހޯސްޓް ކުރުމުގެ ހަރަދު މަރުވެފައިވާ މީހާގެ އާއިލާއިން ނަގަން ނުޖެހެއެވެ. މި އާދަ މަނާކުރުމަށް މި އަމުރުގައި ބާރުއަޅާފައިވާތީ، އާދަކާދައާއި ސަގާފަތުގެ ނަމުގައި މުޖުތަމަޢަށް އަހަރުތަކެއް ވަންދެން ލާޒިމުކޮށްފައިވާ މި ޖާހިލީ އާދައިން ލިބޭ އިޖްތިމާޢީ އަދި އިޤްތިޞާދީ ގެއްލުންތަކުގެ ފުން ވިސްނުމެއް ލީޑަޝިޕަށް ލިބިފައިވާކަމެވެ.
ގެއްލުން ހުރި އާދަކާދަތަކުގެ އަނެއް މިސާލަކީ ކާބުލްގައި ބޭއްވި ބައްދަލުވުމުގައި ވެސް ޝަރީއަތާ ޚިލާފު އާދަކާދަތަކެއްގެ ގޮތުގައި ނަން ދީފައިވާ އިސްޤައުދާއި ޚަތުމްގެ ބޮޑެތި ޙަފްލާތަކެވެ. މި ރަސްމިއްޔާތުތައް ބައެއް ފަހަރު ބާއްވަނީ ގިނަ އަދަދެއްގެ ބަޔަކަށް ދައުވަތުދީގެން ގިނަ ފައިސާތަކެއް ހޭދަކޮށްގެންނެވެ. އެމީހުން ހިތާމަވެރި އާއިލާއަށް އެއްވެސް އަރާމެއް ނުވަތަ ހަމަޖެހުމެއް ނުދެއެވެ؛ އެމީހުން އެކަން ކުރަނީ އިސްލާމްދީނުގައި ސާދާ ދިރިއުޅުމުގެ ރޫހާ ނުގުޅޭ ރަސްމީ ކަންތައްތަކާއި އިޖުތިމާއީ އުންމީދުތަކުގެ ޕްރެޝަރުގެ ދަށަށެވެ.
ތަޙުލީލީ ގޮތުން މި އާދަކާދަތައް މަނާކުރުން ވިސްނޭނީ، ޤަރާރު ނަންބަރު 17 ގެ އެކި ބައިތަކުގައި އިޙްތިރާމް ލިބިގެންވާ އަމީރުލް މުޢުމިނީން (ހ) ބާރުއަޅުއްވާ އުޞޫލުގެ އަލީގައެވެ.
ގަރާރު ނަންބަރު 17 ގައި އަލިއަޅުވާލާފައިވާ އަނެއް ކަމަކީ ހައްޖާއި ޢުމްރާއިން އެނބުރި އަންނަ ޙައްޖުވެރިންނާ ގުޅިފައިވާ އާދަކާދައެވެ. ބައެއް ސަރަހައްދުތަކުގައި އެނބުރި އަންނަ ހައްޖީއަކު ބޮޑު ޚަރަދެއްކޮށްގެން ޖާފަތްތައް ބާއްވައި، ގާތްތިމާގެ މީހުންނާއި ދަންނަ މީހުންނަށް އަގުބޮޑު ހަދިޔާތައް ބަހާލުމަކީ އާދައެކެވެ. މި އިޖުތިމާޢީ އުންމީދުތަކުގެ ސަބަބުން ބައެއް ފަހަރު އިލާހީ ވާޖިބެއް އަދާކުރުމަށް ދަތުރުކުރި ޙައްޖުވެރިންނަށް މާލީ ޕްރެޝަރުވެ، މި ރޫޙާނީ ދަތުރުގެ އަސްލު މަޤްޞަދު ދުނިޔޭގެ ރަސްމީކަމުގެ ހިޔަނި ދަށަށް ގެންދެއެވެ. އަދި މި އާދަކާދަތައް ގެއްލުން ހުރި ކަންކަމުގެ ތެރޭގައި ގުނާ، އެ އާދަތައް މަނާކޮށްފައިވެއެވެ. މި ޙުކުމް ދިރާސާކުރުމުން އެނގޭ ގޮތުގައި، އިޙްތިރާމް ލިބިގެންވާ އަމީރުލް މުޢުމިނީން (އެޗް.އޭ) ގެ ނަޒަރުގައި، ދީނީ ރިތިކްތައް ވެސް އިޖުތިމާޢީ ވާދަވެރިކަމާއި މާލީ ވަސީލަތްތައް ދައްކާލުމަށް ބަދަލުކޮށްގެން ނުވާނެއެވެ؛ އެމީހުންގެ ރޫޙާނީ އިޚްލާޞްތެރިކަމާއި ސާދާކަން ދަމަހައްޓަން ޖެހެއެވެ.
ހިތާމައިގެ ރަސްމިއްޔާތުގައި ގެއްލުން ހުރި އާދަކާދަތައް މަނާކުރުމަށާއި ހައްޖުން އެނބުރި އައުމަށް އިޙްތިރާމް ލިބިގެންވާ އަމީރު އަލްމުމިނީން (ހ) ބާރުއަޅުއްވާފައިވަނީ އިސްލާމްދީނުގެ އަސާސީ އެއް އުސޫލެއްގެ މައްޗަށެވެ: “ލާ ދަރަރު ވަލާ ދިރާރު” އެވެ.
މި އާދަކާދަތަކަކީ، މޫނުމަތިން ބަލާއިރު، އިޖުތިމާޢީ ސަގާފަތުގެ ބައެއްގެ ގޮތުގައި ފެނުނު ނަމަވެސް، ޢަމަލީ ގޮތުން މިއީ ބޭނުން ނުވާ ޚަރަދުތައް ލާޒިމުކޮށް، ނަފްސާނީ ޕްރެޝަރު އުފެއްދުމާއި، އިޖުތިމާޢީ އެއްބައިވަންތަކަން ބަލިކަށިކުރުމުގެ ވަސީލަތްތަކަކަށް ވެފައިވެއެވެ. މި އާދަކާދަތައް ދެނެގަނެ މަނާކޮށްގެން، ޑިކްރީ ނަންބަރު 17 އިން މަސައްކަތް ކުރަނީ އަފްޣާނިސްތާނުގެ މުޖުތަމައު ޖާހިލީ އާދަކާދަތަކުގެ މި ސިއްހަތަށް ނުރަނގަޅު ދައުރުން ނެރެ، ހަގީގީ ހަމްދަރުދީގެ ބަދަލުގައި ބަރު، ޚަރަދު ބޮޑު ރަސްމީ ކަންތައްތަކުގެ ސަގާފަތަކަށް މަގުދައްކައިދިނުމަށެވެ.
މި މަޤްޞަދަށް ވާސިލްވުމަށް ބޭނުންވަނީ އިލްމުވެރިންނާއި އޮފިޝަލުންނާއި މީޑިއާގެ ގުޅިގެން މަސައްކަތްކުރުމާއި، އާންމުންގެ ހޭލުންތެރިކަން އިތުރުވުމެވެ. މިއީ އަފްޣާނިސްތާނުގެ ރައްޔިތުންގެ މިދުނިޔޭގައިވެސް އަދި ދެން އޮތް ދުނިޔޭގައިވެސް އަފްޣާނިސްތާނުގެ ރައްޔިތުންގެ ހެޔޮ ދުޅަހެޔޮކަމަށްޓަކައި އައިއީއޭގެ ނިޒާމުން ޚިޔާރުކޮށްފައިވާ މަގެވެ.
