އިހުސާން
އޮކްޓޯބަރު 11 ވީ ހުކުރު ދުވަހު ޕާކިސްތާނުގެ ރައީސް އާސިފް އަލީ ޒަރުދާރީ ވަނީ ޚައިބަރު ޕަޚްތުންޚްވާ (ކޭޕީ) ގައި އިންތިހާބުވި ސަރުކާރު ނިމި ގަވަރުނަރުގެ ވެރިކަން ތަންފީޒު ކުރަން އިއުލާން ކުރައްވާފައެވެ. އޭގެ ކުޑައިރުކޮޅެއް ފަހުން އެ އަތޮޅުގެ ގަވަރުނަރު ފައިސަލް ކަރީމް ކުންދީ ވަނީ އާންމުންނާ މުހާތަބުކޮށް އެ ނިންމުން ޖަސްޓިފައި ކުރުމަށް، ނުވަތަ ރަނގަޅަށް ބުނާނަމަ އެ ނިންމުން ދިފާއު ކުރުމަށް ޙުއްޖަތްތައް ހުށަހަޅުއްވާފައެވެ. އޭނާ ވިދާޅުވީ ޓެރަރިސްޓް ހާދިސާތައް އިތުރުވުމާއި، ގާނޫނާއި ގަވާއިދުގެ ހާލަތު ގޯސްވެ، އަތޮޅު ސަރުކާރުގެ ނާގާބިލްކަމުގެ ސަބަބުން ގަވަރުނަރުގެ ވެރިކަން ތަންފީޒު ކުރަން ފަށާފައިވާ ކަމަށެވެ.
އަދި މިހާރުން މިހާރަށް އެ އަތޮޅުގެ ސިޔާސަތު އަންނަނީ ކާބުލް އާއި ޖަލާލާބާދުން ނޫން އިސްލާމްއާބާދުން ކަމަށާއި މުޅި ގައުމު ހިންގޭނީ އެއް ސިޔާސަތެއްގެ ދަށުން ކަމަށް ވެސް އޭނާ ސާފުކޮށްދެއްވި އެވެ. އެކަމަކު ސިޔާސީ އަދި ސިޔާސަތުގެ ތަޖުރިބާކާރުން ފޯކަސް ނުކުރީ ކުންދީ ކުރަމުންދާ ތުހުމަތުތަކާއި އެމީހުން ހަގީގަތާ ދުރުވާ މިންވަރަކަށެވެ. އޭގެ ބަދަލުގައި އެމީހުން އެ ސުވާލު އަނބުރާ އޭނާގެ މައްޗަށް އަނބުރާލީ: ސިޔާސަތަކީ، ކޮންމެ ގޮތެއްވިޔަސް، މުޅި ގައުމަށް ފެޑެރަލް ސަރުކާރުން ކަނޑައަޅާ ކަމެއް، އަދި ހަގީގީ ނިންމުންތައް ނިންމުމުގެ ބާރު އޮތީ ފެޑެރަލް ފެންވަރުގައި، އަތޮޅު ވެރިކަން ކުރާ ކޮންމެ މީހަކު ވިޔަސް. އެހެންވީމަ ގައުމުގެ ބާކީ ބައިތައް ތަފާތު މަގެއް ގެންގުޅޭއިރު އެއް އަތޮޅެއްގެ ވަކި ސިޔާސަތެއް އޮންނަނީ ކިހިނެއް ހެއްޔެވެ؟
ކޮންމެއަކަސް، ހުރިހާ އަތޮޅެއް އެއް ފެޑެރަލް ނިޒާމެއްގެ ދަށުން ހިންގާ ޤައުމެއްގައި، އެއް އަތޮޅެއްގެ ސިޔާސަތު ކާބުލާއި ކަނޑަހާރަށް ނިސްބަތްކުރެވެނީ ކޮން އަސާސެއްގެ މައްޗަށް ހެއްޔެވެ؟ ގާނޫނީ އަދި ސިޔާސީ މާހިރުން މިމައްސަލަ ގާތުން ބަލައިގަތުމުން އިތުރު ސުވާލުތަކެއް އުފެދެން ފެށިއެވެ. ޕާކިސްތާނުގެ ގާނޫނު އަސާސީގައި ގަވަރުނަރުގެ ވެރިކަމާއި ކުއްލި ނުރައްކަލުގެ ހާލަތު ވެސް ކަނޑައަޅާފައިވީ ނަމަވެސް އެއިން އެއްވެސް ފިޔަވަޅެއް ބޭނުން ކުރުމުގެ ކުރިން ވަކި ޝަރުތުތަކެއް ފުރިހަމަ ކުރަން ޖެހެ އެވެ. ނަމަވެސް އެ ޝަރުތުތައް މިހާރުގެ ހާލަތުގައި މުޅިން ނެތް ކަމަށް ފެނެ އެވެ.
މި ހަމަނުޖެހުންތަކާއި މާޔޫސްކަމުގެ ތެރޭގައި މެދުވެރިވި ޕާކިސްތާނުގެ ސިޔާސީ ލީޑަރުންގެ ތެރެއިން މައުލާނާ ފަޒްލޫރު ރެހްމާން ވަނީ ކުއްލި ނޫސްވެރިންގެ ބައްދަލުވުމެއްގައި އެ ފިޔަވަޅަކީ ގާނޫނު އަސާސީއާ ހިލާފު އަދި ގާއިމްވެފައިވާ އުސޫލުތަކާ ހިލާފު ފިޔަވަޅެއް ކަމަށް އިއުލާންކޮށްފަ އެވެ. އަދި ސަރުކާރާއި ސަރުކާރު ހިންގާ ދައުރުތަކުގެ މައްޗަށް ވެސް ސީދާ ތުހުމަތު ކުރެއްވި އެވެ. ސަރުކާރުން އެއް ވާހަކައެއް ދައްކައި އަނެއް އެއްޗެއް ކުރާ ކަމަށް ސާފުކޮށް ވިދާޅުވެ، ވެރިކަން ކުރާ ޝަޚްސިއްޔަތުން ޚިޔާނާތްތެރިވެ، ވައުދުތަކަށް އެނބުރި ދާ ކަމަށް ފާޅުގައި ތުހުމަތު ކުރެއްވި އެވެ.
މީގެ އިތުރުން ސިއްސުވާލާފަދަ އަނެއް ވަޙީއެއް ފާހަގަ ކުރެވުނީ މި މައްސަލައިގައި ސަރުކާރަކީ ހަގީގަތުގައި ނިންމުން ނިންމާ ފަރާތެއް ނޫން ކަމާއި، އަމުރުތައް ނެރުނީ ސީދާ ސިޔާސީ ކަންކަމާ ގުޅުމެއް ނެތް ކަމަށް އަބަދުވެސް ބުނާ އަދި ސިޔާސީ ކަންކަމާ ގުޅުމެއް ނެތް ކަމަށް ބުނަމުން ވަރުބަލި ނުވާ ދައުރުތަކުން ކަމަށެވެ. އެހެންވީމާ، އެއްފަރާތުން ސިޔާސީ ކަންކަމުގެ ތެރެއަށް ނުވަދެވޭކަމުގެ ދައުވާތައް އުފެދި، އަނެއްފަރާތުން ސިޔާސީ ބާރުގެ ދަނޑިގަނޑު އޮތީ ހަމަ މި ބާރުތަކުގެ ފަހަތުގައި ކަމަށް ޝައްކުތައް ދުވަހުން ދުވަހަށް ވަރުގަދަވަމުން ދިޔައެވެ.
މައުލާނާ ފަޒްލޫރު ރަހްމާން ދެއްކެވި ވާހަކަފުޅުގައި ސަރުކާރުގެ ނިންމުން ޖަސްޓިފައި ކުރުމަށް ހުށަހަޅަމުން އައި ކޮންމެ ޙުއްޖަތެއް ވެސް ވަނީ ދެކޮޅު ހައްދަވާފަ އެވެ. އޭނާ ވިދާޅުވީ މައްސަލައަކީ ޓެރަރިޒަމް އާއި ގާނޫނާއި ގަވާއިދުގެ ހާލަތު ގޯސްވަމުންދާ ނަމަ ބަލޫޗިސްތާނުގައި ކުއްލި ވެރިކަމެއްގެ މައްސަލަ އިތުރަށް ވަރުގަދަ ކަމަށެވެ. ސަރުކާރުގެ ނާގާބިލްކަމާ ބެހޭ ގޮތުން ނަމަ، ބަލޫޗިސްތާނަށް ވެސް ހުރިހާ ގޮތަކުން ވެސް ގަވަރުނަރުގެ ވެރިކަން ހައްގު އެވެ.
އެކަމަކު މައުލާނާ ފަޒްލޫރު ރެހްމާންގެ މަގާމުން ސާފުވެގެން ދިޔައީ ސަރުކާރުން ހުށަހަޅާ ސަބަބުތަކަކީ ހަމައެކަނި ބޭރުފުށުގެ ބަހަނާތަކެއް ކަމަށާއި، މަންޒަރު ފަހަތުގައި ހުރި މަގުސަދުތައް ތަފާތު ކަމަށެވެ. އޭނާގެ ނަޒަރުގައި ޓެރަރިޒަމާއި އަމާންކަން ނެތުމާއި އިދާރީ ނާގާބިލުކަމުގެ ނަމުގައި ހުށަހަޅާ މި ޖަސްޓިފިކޭޝަންތަކަކީ ހަގީގަތުގައި އާންމުންގެ ރުޅި ފިނިކުރުމަށާއި، އާންމުންގެ ރުޅިވެރިކަން ބޮޑުވަމުންދާ މިންވަރު ކޮންޓްރޯލްކޮށް، ހަގީގީ މަގުސަދުތައް ފޮރުވުމަށް ހުށަހަޅާ ޖަސްޓިފިކޭޝަންތަކެކެވެ.
މި ވާހަކަތަކުގެ ސަބަބުން މައްސަލަ އިތުރަށް ނާޒުކުވެ، ސީރިއަސްވެ، ސަރުކާރުގެ މަޤާމާމެދު އާ އެތައް ސުވާލުތަކެއް އުފެދިގެން ދިޔައެވެ. ހާލަތު އިތުރަށް މުއްސަނދިވެ ކަންބޮޑުވާން ޖެހުނީ މި މުޅި މައްސަލައިގެ ފަހަތުގައިވާ ކަންކަމާއި މޮޓިވްސް އަދި ފޮރުވިފައިވާ ހަގީގަތްތައް މައުލާނާއަށް ރަނގަޅަށް އެނގިވަޑައިގަތުމުންނެވެ. ދެ ފަރާތުގެ މެދުވެރިއެއްގެ ދައުރު އަދާކުރައްވައި، މަޝްވަރާތަކުގައި ދެ ފަރާތުގެ މަގާމުތައް ތަފްސީލުކޮށް އަޑުއައްސަވައި، ޚިޔާލުތަފާތުވުންތައް ހައްލުކުރުމަށް އަމަލީ، މަސައްކަތް ކުރެވޭނެ ހައްލެއް ހުށަހަޅާފައިވެ އެވެ. މިހުރިހާ ކަމެއް ކުރިޔަސް މައުލާނާ ހަމައެކަނި ސަރުކާރު ކުށްވެރިކޮށް، ސަރުކާރުގެ ހުރިހާ ޙުއްޖަތެއް މުޅިން ދޮގުކުރުމަކީ އާދައިގެ ކަމެއް ނޫނެވެ. އެއީ މިހާރު މިއޮތް ދަތިކަމުގެ އަސްލު ސަބަބުތަކަކީ ރަސްމީ ބަޔާންތަކުގައި ރައްޔިތުންނަށް ހުށަހަޅަމުންދާ ސަބަބުތަކެއް ނޫން ކަމަށް ވަރަށް ބޮޑަށް ލަފާދިނެވެ.
ގާނޫނީ ތަޖުރިބާކާރުން މި މުނާސަބަތުގައި އިތުރު އެއް ނުކުތާއެއް ފާހަގަކޮށްފައި ވެއެވެ: ގަވަރުނަރުގެ ވެރިކަމަށްޓަކައި ގާނޫނު އަސާސީގެ އަސާސެއްގެ ގޮތުގައި ނަންގަވާފައިވީ ނަމަވެސް ލާޒިމުކޮށްފައިވާ މި ކުއްލި ހާލަތަށް ގާނޫނު އަސާސީގެ ދަށުން އަތޮޅު މަޖިލީހުގެ ގަރާރެއް ހުށަހަޅަން ޖެހޭއިރު، އެ ސުވާލު އަދިވެސް ހައްލެއް ނުވެ އެވެ. އޭގެ އަސަރެއްވެސް މި މުޅި މައްސަލައިގައި ނުފެނެއެވެ.
ތައުލީމީ ހަރަކާތްތައް މެދުކަނޑާލައި، ސްކޫލްތަކާއި އެހެން ތައުލީމީ މުއައްސަސާތަކުގެ ދޮރުތައް ބަންދުކޮށް، ފޯނާއި އިންޓަނެޓްގެ ހިދުމަތް ކަނޑާލައި، ރައްޔިތުންގެ އަސާސީ ހައްގުތައް ނަގައި، އަމިއްލަ މުސްތަގުބަލު ކަނޑައެޅުމުގެ ހައްގު އަތުލަން ވެސް ފަށައިފި އެވެ.
ސުވާލަކީ، މިފަދަ ހަރުކަށި އަދި ސީރިއަސް ފިޔަވަޅުތަކުގެ ސާފު ދުސްތޫރީ އަދި ގާނޫނީ އަސާސެއް ނެތްއިރު، ދައުލަތުގެ ބާރުތައް ރަހުމުކުޑަކޮށް ރައްޔިތުންގެ ހައްގުތައް ފިއްތާލުމަށް ބޭނުންކުރި ނަމަވެސް، މި ބާރުތައް ބޭނުންކުރާ މީހުން އެ ބާރުތަކަށް ގާނޫނީ ޖަސްޓިފިކޭޝަނެއް ހޯދައިދިނުމުން ދުރުހެލިވާއިރު، ދެން މި ފިޔަވަޅުތަކުގެ ފަހަތުގައި ފޮރުވިފައިވާ މަގުސަދުތަކާއި ނިޔަތްތަކާ މެދު ޝައްކު ނުއުފެދެންވީ ކީއްވެގެން ހެއްޔެވެ؟ ޤާނޫނުއަސާސީއާއި ސަލާމަތާއި ޢާންމު ތަރުތީބާއި ޤައުމީ ސަލާމަތުގެ ނިވާގަނޑުގެ ދަށުން ލޭއޮހޮރުވާލުމުގެ ރޭވުމެއް އުފެދިދާނެ ކަމުގެ ކަންބޮޑުވުން މިހާލަތުން އިތުރަށް ވަރުގަދަ ނުވަނީ ހެއްޔެވެ؟
ވޭތުވެދިޔަ ޒަމާނުގައި ބުނަމުން ދިޔައީ ފާރުތަކުން ވެސް ސިއްރުތައް ހާމަވާ ކަމަށެވެ. އެކަމަކު މިހާރު ޒަމާން ބަދަލުވެއްޖެއެވެ. މިހާރު މޫނުމަތީގެ ކުލަވަރުތަކާއި މީހުންގެ އަމަލުތަކުން ވެސް ޚުދު އަޑުގަދަކޮށް ކާފަރު މިސްރާބު ޖަހާފައިވަނީ ކޮން ދިމާލަކަށްކަން އަދި މަންޒިލް އޮތީ ކޮން ދިމާލަކަށްކަން އިއުލާން ކުރެއެވެ. ހަމައެކަނި ބާރަ ޑިސްޓްރިކްޓެއްގައި ކުއްލި ހާލަތެއް ދިމާވެ، އެހެން ހުރިހާ ތަނެއްގައި ވެސް ގަވަރުނަރުގެ ވެރިކަން ވެސް ވަނީ ކޮންމެވެސް ވަރަކަށް ޕަޒްލް އަކަށް ވެފައެވެ. ބާރަ ޑިސްޓްރިކްޓްގެ ފެޑެރަލް ކޮންޓްރޯލް އާއި، އެކަމަށް ކޮމިޓީއެއް ރަސްމީކޮށް އިއުލާން ކުރުމުން، އިތުރު ޝައްކާއި ކަންބޮޑުވުމުގެ ދޮރު ހުޅުވިގެންދެއެވެ.
މިއަދު ސިޔާސީ ކަންކަމާއި ޤާނޫނުގެ ގިނަ އަދަދެއްގެ ތަޖުރިބާކާރުން ފާޅުކުރި ބިރުވެރިކަން، އަދި މުޅިން ރަނގަޅަށްވެސް، ކުއްލި ނުރައްކަލުގެ ހާލަތު ލާޒިމުކޮށްފައިވާ ޑިސްޓްރިކްޓްތަކަކީ މަޢުދަނީ މަރުކަޒުތަކެއް ކަމެވެ. ކޮންމެ ޑިސްޓްރިކްޓެއްގެ މަޢުދަނީ ވަސީލަތްތަކަކީ އެތައް ސަތޭކަ ބިލިއަން ރުފިޔާއެއްގެ މަޢުދަނީ ވަސީލަތްތަކެކެވެ.
މިހާރު މި ކުއްލި ނުރައްކަލުގެ ހާލަތާއި ފެޑެރަލް ކޮންޓްރޯލް މެދުވެރިކޮށް، އެއްފަރާތުން މި މަޢުދަންތައް އަތުލައިގަތުމަށް އެ ސްޓޭބްލިޝްމަންޓުން ބޭނުންވަނީ. އަތޮޅުގެ ސިޔާސީ ބޮޑު ފަރާތަކުން މީގެ ކުރިން ވެސް ވަނީ ހަމަ މި ބަސްތަކުން ވިދާޅުވެފައި: “ސަރުކާރާއި ދައުލަތުން ޓެރަރިޒަމް އޭ ކިޔާ އެއްޗަކީ އެކަހަލަ ކަމެއް ނޫން. އަދި ކަމެއް އޮތް ނަމަވެސް އެކަން ނިންމާލަން ދައުލަތުން ބޭނުމެއް ނޫން، ސަބަބަކީ ހަމަ މި ބަހަނާގައި ދައުލަތަށް ބިލިއަން، ސަތޭކަ ބިލިއަން ރުފިޔާ ލިބޭތީ އިންޑަލްޖެންސް.”
އަނެއްކޮޅުން، ރަނގަޅަށް މައުލޫމާތު ލިބިފައިވާ ބައެއް ދައުރުތަކުން ވަނީ މިއަށްވުރެ އުނދަގޫ ފުރުސަތެއް އުފުލާފައެވެ: ކުއްލި ނުރައްކަލުގެ ފަހަތުގައި އަދި ގަވަރުނަރުގެ ވެރިކަމުގެ ނިވާގަނޑުގެ ދަށުން މި ބާރަ ޑިސްޓްރިކްޓް ބައިނަލްއަޤްވާމީ ޓެރަރިސްޓް ޖަމާއަތްތަކުގެ ތަމްރީނާއި ހަރަކާތްތަކުގެ މަރުކަޒުތަކަށް ބަދަލުކުރުމުގެ ޕްލޭންތައް އެކުލަވާލެވިދާނެ ކަމެވެ. ހަނދާން ކުރާތި، ދައުލަތުން މާޒީގައި ބައިނަލްއަޤްވާމީ ޓެރަރިސްޓުންނަށް ހިޔާވަހިކަން ދިނުމާއި، ރައްކާތެރިކަން ފޯރުކޮށްދިނުމުގެ ކަންކަން މިހާރުވެސް ވަނީ ހާމަވެފައެވެ.
އެންމެ ފަހުގެ މައުލޫމާތުތަކަށް ބަލާއިރު، އަފްޣާނިސްތާނުގެ ނޫރިސްތާނާއި ކުނާރު ޕްރޮވިންސްތަކަށް ވެސް ވަދެގަތުމުގައި ޕާކިސްތާނުގެ ދައުލަތުގެ ފަރާތްތަކުގެ އަތެއް އޮތްއިރު، މި ދައުވާގެ ހެއްކެއްގެ ގޮތުގައި ބައެއް އޯޑިއޯ އަދި ވީޑިއޯ ރެކޯޑިންތައް ވަނީ ޝާއިއުކޮށްފަ އެވެ. ހަމައެފަދައިން، ދައުލަތުގެ ބައެއް ދައުރުތަކުން ތާއީދުކޮށް، ދާޢިޝްގެ ހަތިޔާރު އެޅި ފަރާތްތަކާއި، މިފަދަ ޚިޔާލުތަކެއް ހުރި ޖަމާޢަތްތަކާ ގުޅުން އޮތް ކަމަށް ބުނާ ވާހަކަތަކަކީ، އާންމުންގެ މެދުގައި ވަރަށް ބޮޑަށް މަޝްވަރާކުރާ ވާހަކަތަކެކެވެ.
މިއާއެކު، ކުއްލި ނުރައްކަލުގެ ނިވާގަނޑުގެ ދަށުން، މި ބާރަ ޑިސްޓްރިކްޓް މަސްތުވާތަކެތީގެ ހަބަކަށް ބަދަލުކުރުމުގެ ނިޔަތެއް އޮތް ކަމުގެ ބިރެއް ވެސް ފާޅުކުރަމުންދާއިރު، އެކަމުގެ ނިޝާންތައް މިހާރުވެސް ފެންނަން އެބަހުއްޓެވެ.
އެހެންކަމުން މައްސަލަ މިހާރު ހަނިވެގެން ދަނީ ފާރުތަކުން ސިއްރުތައް ހާމަކުރުމަށެވެ. މިހާރުގެ ހާލަތާއި އަޅާފައިވާ ފިޔަވަޅުތަކުގެ ސަބަބުން ފަސޭހައިން އިތުރަށް އަޅާނުލެވޭނެ ސުވާލުތަކެއް އުފެދިފައިވެ އެވެ. މުޖުތަމަޢުގެ ލީޑަރުންނާއި ރަނގަޅަށް މަޢުލޫމާތު ލިބިފައިވާ މީހުންނަށް ވެސް ވިސްނާނުލާ، އާދައިގެ މީހުންގެ ތެރޭގައިވެސް މި ބޭރުފުށުގެ ފިޔަވަޅުތަކުގެ ފަހަތުގައި ފޮރުވިފައިވާ މަޤްޞަދުތަކެއް ހުރި ކަމުގެ ޤަބޫލުކުރުން ދުވަހެއް ދުވަހަކަށް ވަރުގަދަވަމުންދެއެވެ.
