އަކްބަރު ޖަމާލް
ހަނދާން ހުންނާނެ 2026 ވަނަ އަހަރުގެ މެއި މަހު ގާތްގަނޑަކަށް ބާރަ އަހަރުގެ އަންހެން ކުއްޖަކު ކަމަށްވާ ހޫރަމް ސައީދު ޕަތަން ޕެޝަވާރުން ރަހީނުކޮށް، އޭގެ ފަހުން ސިންދުގެ ކަޗާ ސަރަހައްދުން ހޯދިކަން. ރަހީނުކުރި ކަޗާގެ ވަގުން ވަނީ އަމިއްލަ ގޭންގެއްގެ އަގު ނެތް ޒުވާން ވަގަކާ އެ އަންހެން ކުއްޖާ ގަދަކަމުން ކައިވެނި ކުރަން މަސައްކަތްކޮށްފައެވެ. އެވަގުތު ރަހީނުކުރުމުގެ މައްސަލަ ކުރިއަށްދާތާ މަހެއްހާ ދުވަސް ވެއްޖެ ކަމަށް ބެލެވެއެވެ.
މައިންބަފައިން ތިބީ ވަރަށް ބޮޑަށް ކަންބޮޑުވެ، އެމީހުންގެ އަތުން ބޮޑެތި ފިދާއެއް ވެސް ނަގާފައެވެ. އެ ރިޕޯޓްތަކުން ހީވީ މި ކުއްޖާ މިނިވަން ކުރުމަށް ސިންދު ސަރުކާރުން އެއްވެސް މަސައްކަތެއް ނުކުރާހެންނެވެ. ސަރުކާރުގެ ހަމަ މި ފަރުވާކުޑަކަމުގެ ސަބަބުން، ދައުލަތުގެ އެހީތެރިކަމުގެ އުންމީދު ގެއްލިފައިވާ “ޝަރަފުވެރި ހަތިޔާރު އެޅި މީހުން” ބަލޫޗިސްތާނާއި ޕަޚްތުންޚްވާއިން އުޅަނދުތަކުގެ ކޮންވޯއީތަކުގައި، އަމިއްލައަށް، ކާޗާއާ ދިމާއަށް ފުރައިގެން ދިޔައީ އުމުރުން ބާރަ އަހަރުގެ ހޫރަމް ސައީދު ޕަތަން މިނިވަންކުރުމަށެވެ. އެއަށްފަހު އެކުއްޖާ ވަނީ ރަނގަޅުވެފައެވެ.
މިހާރު އޮކްޓޯބަރު 11، 2026 ގައި އަމިއްލަ ނޫސްވެރިންގެ ބައްދަލުވުމެއްގައި ޕާކިސްތާނުގެ ފެޑެރަލް މިނިސްޓަރު ފޯ ލޯ އެންޑް ޖަސްޓިސް އައްޒާމް ނަޒީރު ތަރާރު ހުޅަނގުގެ މީޑިއާގެ ނޫސްވެރިންނަށް ޕަޚްތުންޚްވާގައި ގަވަރުނަރުގެ ވެރިކަމާއި ކުއްލި ނުރައްކަލުގެ ހާލަތު ލާޒިމުކުރާ ސަބަބު މި ބަސްފުޅުން ދެއްވިއެވެ ސަރުކާރަށް އެކަމާ ދެކޮޅަށް ކުއްލި ފިޔަވަޅު އަޅަން ޖެހޭކަން އިހުސާސް ކުރެވިފައި މިވަނީ މި ސަބަބަށްޓަކައި އަޅުގަނޑުމެން ޕަޚްތުންޚްވާގައި ގަވަރުނަރުގެ ވެރިކަމާއި ކުއްލި ނުރައްކަލުގެ ހާލަތު ތަންފީޒު ކުރަމުން މިދަނީ.”
އެކަމަކު އަނެއްކޮޅުން ހަމަ މި ލޯ މިނިސްޓަރު އަޒާމް ނަޒީރު ތަރާރު ޕާކިސްތާނުގެ ރައްޔިތުންނަށް ވިދާޅުވަނީ ޕަޚްތުންޚްވާގައި ޓެރަރިޒަމް އޮތް ކަމަށާއި، އެއީ އެތަނުގައި ގަވަރުނަރުގެ ވެރިކަމާއި ކުއްލި ނުރައްކަލުގެ ހާލަތު ތަންފީޒު ކުރަމުންދާ ސަބަބެވެ. ޕާކިސްތާނުގެ މައްޗަށް ލާޒިމުކޮށްފައިވާ ޕަންޖާބުގެ ވެރިން އަމިއްލަ ރައްޔިތުންނާ މެދު މި ދެފުށުގެ ގޮތުގައި ކަންތައް ކުރަނީ ކީއްވެގެން ހެއްޔެވެ؟
ހުޅަނގާއި ކާފަރުންނަށް އެމީހުން ބުނަނީ “އުމުރުން ދުވަސްވީ އަންހެން ކުދިން މަޖުބޫރުކޮށްގެން ކައިވެނި ކުރުން ހުއްޓުވުމަށް ގަވަރުނަރުގެ ވެރިކަމާއި ކުއްލި ނުރައްކަލުގެ ހާލަތު ކަނޑައަޅާފައިވާ” ނަމަވެސް ޕާކިސްތާނުގެ ރައްޔިތުންނަށް އެމީހުން ޓެރަރިޒަމްގެ ސަބަބެއްގެ ގޮތުގައި ދެއެވެ.
ސުވާލަކީ، ކޮންމެ ގޮތެއްވިޔަސް، ޕާކިސްތާނުގެ އިސްލާމީ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ފަރާތުން ވާހަކަ ދައްކަވަމުން، ހަމައެކަނި ވަކި އަތޮޅެއްގައި އުމުރުން ދުވަސްވީ އަންހެން ކުދިން މަޖުބޫރުކޮށްގެން ކައިވެނި ކުރުމާ ބެހޭގޮތުން، ތިޔަބޭފުޅުންގެ އަމިއްލަ ވާހަކަފުޅުން ބަޔާންތައް ދެއްވާ، ކާފަރުންގެ ގެކޮޅު މި ހުޅަނގަކީ ކާކުތޯއެވެ؟
ހުޅަނގަކީ ތިބާގެ މަގުދައްކާ، ތިބާއަށް ބާރުދޭ މީހާ ހެއްޔެވެ؟ ހުޅަނގަކީ ތިބާގެ ކަލާނގެ ހެއްޔެވެ؟ އިސްލާމްދީނުގެ ބަދަލުގައި ހުޅަނގުން ތިބާގެ ދުވަހުގެ ރޮށި، ތިބާގެ އަންހެން ދަރިން، އަދި ތިބާގެ އަންހެން ދަރިންގެ ކައިވެނީގެ ބާރާއި ޤާނޫނުތައް ދޭ ހެއްޔެވެ؟ ޕަންޖާބުގައި އިށީނދެގެން ތިބެ، ޕަޚްތުންޚްވާއާ ބެހޭގޮތުން ހުޅަނގަށް މި ބަޔާންތައް ދެއްވާނަމަ، ޕެޝަވާރުން ޕަންޖާބު މެދުވެރިކޮށް ސިންދުއަށް ބާރަ އަހަރުގެ ހޫރަމް ސައީދު ޕަތަން ރަހީނުކުރުމާއި، އެތަނުގައި އެ މައުސޫމް ކުއްޖާ ކާޗާގެ އަގު ނެތް ޒުވާން ވަގަކާ ގަދަކަމުން ކައިވެނިކުރުމާއި، މި ހުރިހާ ކަމެއްގެ މައްޗަށް ސިންދުއާއި ޕަންޖާބު ސަރުކާރު ހިމޭންކަމުގެ ބަޔާންތައް ނުދެއްވީ ކީއްވެގެން ހެއްޔެވެ؟
އުމުރުން ދުވަސްވީ އަންހެން ކުދިން މަޖުބޫރުކޮށްގެން ކައިވެނި ކުރުމާ ގުޅޭ ޕްރޮޕެގެންޑާތަކުން ޕަޚްތުންޚްވާގެ ރައްޔިތުންގެ ބަދުނާމު ކުރާ ފެޑެރަލް ލޯ މިނިސްޓަރު އަޒާމް ނަޒީރު ތަރާރު ވެސް ހުޅަނގުގެ ނޫސްވެރިންނަށް ވިދާޅުވެފައިވެ އެވެ.
“ޕަންޖާބު ޕޮލިސްގެ ރަސްމީ ރިޕޯޓުގައިވާ ގޮތުން 2026 ވަނަ އަހަރުގެ ފުރަތަމަ ހަ މަސް ދުވަހުގެ ތެރޭގައި މުޅި ޕަންޖާބުގައި އަންހެނުންނަށް ރޭޕް ކުރުމުގެ 4،446 މައްސަލަ އާއި ގޭންގް ރޭޕްގެ 940 މައްސަލަ ރަޖިސްޓްރީކޮށްފައިވާއިރު، އަމިއްލަ ޕަންޖާބުގެ އަންހެން ދަރިންގެ ޝަރަފަށް ވެސް ފުލުހުންގެ އޮފިސަރުން ވަނީ ބައިވެރިވެފަ އެވެ.”
މިފަދަ ހާދިސާއެއް ހިނގާފައިވަނީ ލ.އަތޮޅު ޣާޒީ އަބާދު ޕޮލިސް ސްޓޭޝަންގައެވެ. އެއީ ޕާކިސްތާނުގެ މިނިވަން މަހުގެ 2 އޮގަސްޓް ވީ އާދީއްތަ ދުވަހު ހިނގި ކަމެކެވެ. ފިކުރީ ގޮތުން ނުކުޅެދުންތެރިކަން ހުންނަ މައުސޫމް އަންހެން ކުއްޖަކު ރޭޕްކޮށް ޣާޒީ އަބާދު ޕޮލިސް ސްޓޭޝަންގެ ސްޓޯރޫމްގައި ބަންދުކުރި ކުށްވެރިޔާގެ ނަމަކީ އިމްރާން ކަމަށާއި އޭނާ ވަނީ ތަހުގީގު ގޮފިގައި އެސިސްޓެންޓް ސަބް އިންސްޕެކްޓަރު (އޭއެސްއައި)ގެ މަގާމު އަދާކޮށްފަ އެވެ. ރިޕޯޓުގައިވާ ގޮތުން މި ޖިނާއީ ފުލުސް އޮފިސަރު އަންހެން ކުއްޖާ ގެންގޮސްފައިވަނީ ޕޮލިސް ސްޓޭޝަންގެ މަތީ ބުރީގެ ކޮޓަރިއަކަށް ކަމަށާއި، އެތަނުގައި ޕަންޖާބު ޕޮލިސްގެ މި “ފަޚުރުވެރި ދަރިފުޅު” އަމިއްލަ ޕަންޖާބުގެ އަންހެން ދަރިއަކާ ދެކޮޅަށް މި ވަލު އަމަލު ހިންގި ކަމަށެވެ.
ހަމައެހެންމެ، ސިންދުގެ ޖެކޮބާބާދު ސަރަޙައްދުގައިވެސް ފުލުހުން ރޭޕްކުރުމުގެ މައްސަލައެއް ހިނގާފައިވެއެވެ. އެއީ 2026 ވަނަ އަހަރުގެ ޖެނުއަރީ މަހުގެ 18 އަދި 19 ވަރަކަށް ދުވަހުގެ ތެރޭގައި، ތުލު ތަހްސިލްގެ އާރްޑީ-52 ޕޮލިސް ސްޓޭޝަންގައި ހިނގި ކަމެކެވެ.
މަރުގެ ތަހުގީގާ ގުޅިގެން ފުލުހުންގެ އިދާރާއިން ވަނީ ޕާކިސްތާނުގެ ގާނޫނުގެ ދަށުން ކައިވެންޏަށް ކަނޑައެޅިފައިވާ އަށާރަ އަހަރަށް ވުރެ ކުޑަ އުމުރެއް ކަމަށްވާ އާޝިއާ ޚޯސޯ ކިޔާ ސަތާރަ އަހަރުގެ އަންހެން ކުއްޖަކު އޭނާގެ ކޮއްކޮ އާއި ކާފައާ އެކު ގަވާއިދާ ހިލާފަށް ބަންދުކޮށްފަ އެވެ. އެ ސްޓޭޝަންގެ އޭއެސްއައި ހިމެނޭ ގޮތަށް ހަ ފުލުހަކު އުމުރުން ސަތާރަ އަހަރުގެ އާޝިއާ ޚޯސޯ ރޭޕްކޮށްފައިވާއިރު، މެޑިކަލް ތަހުލީލުތަކުން ވެސް ރޭޕް ކުރިކަން ކަށަވަރުވެފައިވެ އެވެ.
ޕަންޖާބުގެ ފެޑެރަލް ލޯ މިނިސްޓަރު އަޒާމް ނަޒީރު ތަރާރު ވެސް ހުޅަނގުގެ ނޫސްވެރިންނަށް ވިދާޅުވީ؛
“މަތީގައި ބަޔާންކުރެވުނު ޕަންޖާބު ޕޮލިސް ރިޕޯޓްތަކަށް ބަލާއިރު، 2026 ވަނަ އަހަރުގެ ފުރަތަމަ ހަ މަސް ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ޕަންޖާބުގައި އަންހެނުން ރަހީނުކުރުމުގެ 5،814 މައްސަލަ އަދި ރޭޕް ނުވަތަ މަޖުބޫރުކޮށްގެން ކައިވެނި ކުރުމުގެ ބޭނުމުގައި ރަހީނުކުރުމުގެ 13،208 މައްސަލަ ރަޖިސްޓްރީކޮށްފައިވެ އެވެ.”
ހަމައެހެންމެ، ހުޅަނގަށް މި ބަޔާންތައް ދެއްވާ ލޯ މިނިސްޓަރު އައްޒާމް ނަޒީރު ތަރާރުވެސް ވަނީ އިނގިރޭސި ބަހުން ވާހަކަދައްކާ ނޫސްވެރިންނަށް، އިނގިރޭސި ބަހުން ވިދާޅުވެފައެވެ.
“ޕަންޖާބުގައި އުމުރުން ދުވަސްވީ އަންހެން ކުދިންނާއި މަޖުބޫރުކޮށްގެން ކައިވެނި ކުރުމާ ބެހޭ ގޮތުން އިންސާނީ ހައްގުތަކާ ބެހޭ ޖަމިއްޔާތަކާއި ސަރުކާރު ނޫން ޖަމިއްޔާ ސާހިލްގެ ރިޕޯޓްތަކަށް ބަލާއިރު، މުޅި ރާއްޖޭގައި ރަޖިސްޓްރީ ކުރެވޭ މިފަދަ މައްސަލަތަކުގެ އެންމެ ބޮޑު ހިއްސާ، އެއީ ގާތްގަނޑަކަށް 74 ޕަސެންޓާއި 78 ޕަސެންޓާ ދެމެދުގެ އަދަދެއް ޕަންޖާބުގައި ހިނގާ.”
އުމުރުން ދުވަސްވީ އަންހެން ކުދިން މަޖުބޫރުކޮށްގެން ކައިވެނި ކުރުމަކީ ކުއްލި ނުރައްކަލުގެ ހާލަތާއި ގަވަރުނަރުގެ ވެރިކަން ތަންފީޒު ކުރުމުގެ ސަބަބެއް ނަމަ ސުވާލަކީ ޕަޚްތުންޚްވާ ސަރުކާރުން މި ކައިވެނިތައް ރަސްމީކޮށް ކުރިއަށް ގެންދިޔައީ ހެއްޔެވެ؟ އެއީ ސަބަބެއް ނަމަ، އުމުރުން ދުވަސްވީ އަންހެން ކުދިން މަޖުބޫރުކޮށްގެން ކައިވެނި ކުރުމުގެ މައްސަލަތަކުގެ 78 ޕަސެންޓް ހިނގަނީ ޕަންޖާބުގައި ކަމުން އެ ހިސާބުން އެންމެ ފުރަތަމަ ޕަންޖާބުގައި ކުއްލި ނުރައްކަލުގެ ހާލަތު ތަންފީޒު ކުރަން ޖެހެ އެވެ. އާދެ، ރައްޔިތުން ބުނާފަދައިން “ގަވަރުނަރުގެ ވެރިކަން” އެއޮތީ ކޮންމެ ގޮތެއްވިޔަސް!
މި ހުރިހާ ކަމަކުން އެނގޭ ގޮތުގައި ޕަންޖާބާއި ފެޑެރަލް ސަރުކާރުގެ އަސްލު އަމާޒަކީ ޕަޚްތުންޚްވާގެ ކޮންޓްރޯލް އަތުލައިގަނެ، އޭގެ މައިންތައް ލޫޓުވާލުމެވެ. ހަތިޔާރު އެޅި އިދިކޮޅު ފަރާތްތަކާއި އަންހެން ކުދިންގެ ކައިވެނި ކުރުމަކީ ހަމައެކަނި ބަހަނާ އެވެ.
މި ސަބަބަށްޓަކައި ގަވަރުނަރުގެ ވެރިކަން ތަންފީޒުކުރުމާއި ޕަޚްތުންޚްވާގައި ކުއްލި ނުރައްކަލުގެ ހާލަތު ހެދުމުން ޕާކިސްތާނުގައި ހަތިޔާރު އެޅި އިދިކޮޅު ފަރާތްތައް ނިމުމަކަށް އަންނާނެ ކަމަށް އެއްވެސް މީހަކަށް ހީވާނަމަ އެއީ ދުވަހަކުވެސް އެގޮތެއް ނޫނެވެ. ސަބަބަކީ ޕާކިސްތާނުގެ ގާނޫނު އަސާސީގެ ދަށުން ގަވަރުނަރުގެ ވެރިކަން ގިނަވެގެން ހަ މަސް ދުވަހު ދެމިގެންދާއިރު، ހަ މަސް ދުވަހުގެ ތެރޭގައި އެ ޕްރޮވިންސްގެ ރައްޔިތުންގެ އާ ސަރުކާރެއް އުފެއްދުމަކީ ފެޑެރަލް ސަރުކާރުގެ ޒިންމާއެކެވެ. ޕާކިސްތާނުގެ އަސްލު ވެރިޔަކީ ސިފައިންކަން ވެސް އެންމެންނަށް ސާފުވެއެވެ.
މިހާރު ސިފައިންނަށް ޕަޚްތުންޚްވާގެ ކޮންޓްރޯލް ހޯދުމުގެ ބަހަނާއެއް ލިބިފައި އޮތުމުން، ސިފައިންގެ މެންޓަރު ޒިޔާ އުލްހަޤް ފަދައިން ރޭގަނޑުގެ ބަޣާވާތަކުން ވެރިކަން ނުހިފެހެއްޓޭނެ ކަމަށް ގަބޫލުކުރެވޭނީ ކާކަށް ހެއްޔެވެ؟ މިކަން ގަބޫލުކުރާ މީހާއަށް ސިފައިންގެ އަމިއްލަ މަސްލަހަތާ ހިލާފަށް އެނބުރި ޕަޚްތުންޚްވާ އަތުން ފުނޑުފުނޑުކޮށްލާނެ ކަމަށް ބުނެ ކޮންމެވެސް “ޑޮކިއުމަންޓާއި ސެޓްފިކެޓެއް” ފޮނުވައިފި ހެއްޔެވެ؟
އަދި ސިޔާސީ ސަރުކާރެއް ހަ މަސްދުވަހުގެ ތެރޭގައި ނުވަތަ ކޮންމެވެސް ވަރަކަށް ދިގުދެމިގެން ދިޔަޔަސް ހަގީގަތުގައި އެއީ ރައްޔިތުންގެ ސަރުކާރަކަށް ވާނެ ހެއްޔެވެ؟ އަދި ރައްޔިތުންގެ ވޯޓުން ޚިޔާރުކުރާ ސަރުކާރެއްކަން ޚުދު ރައްޔިތުންގެ ވެރިކަމަށް އެބުނާ ސަރުކާރަށް އެނގޭނެ ހެއްޔެވެ؟ މި ހުރިހާ ކަމެއްގެ ފަހަތުގައި އޮންނާނީ ޕަންޖާބު ސަރުކާރާއި ސިފައިން…
ކުއްލި ނުރައްކަލުގެ ހާލަތާއި ގަވަރުނަރުގެ ވެރިކަމާ ގުޅޭގޮތުން ވިސްނަންޖެހޭ ކަމަކީ ޕާކިސްތާނުގައި ބަޑި ސަގާފަތް އެހާ ފުންކޮށް ބިންވަޅު ނެގިފައިވާތީ، އެކަމަށް ހަމައެކަނި “ޓެރަރިޒަމް” ކިޔުމަކީ ވަރަށް ސާދާ ކަމެކެވެ. ހަގީގަތަކީ އެއަށް ކިޔަންވީ “އަސްކަރީ ޓެރަރިޒަމް” އެވެ. މި ސަބަބަށްޓަކައި، ޕަޚްތުންޚްވާގައި ސިފައިން ދާއިމީކޮށް ބެހެއްޓުމަށްޓަކައި، ހަމަ އެ ބާވަތުގެ ހަތިޔާރު އެޅި އަނިޔާވެރިކަން މިހާރު އިތުރުވާނެ، ސިފައިން އަމިއްލައަށް ބޮން ގޮއްވާލުމާއި އެފަދަ ހާދިސާތައް ހިންގާ، ނުވަތަ އެކަންކަން އެހެން މީހުން ހިންގައި، އެމީހުންގެ ޙާޟިރީއަށް ބަހަނާ އުފައްދާ ބާވަތެވެ.
މިކަމާ ގުޅޭގޮތުން، މެޖަރ އަދީލް ރާޖާގެ ފަރާތުންނާއި، ގެއްލިގެން ގޮސް، އޭގެ ފަހުން ސިއްރުސިއްރުން މަރާލި ޖެނެރަލް ޝާހިދު އަޒީޒާއި، މިހާރުގެ ޑިފެންސް މިނިސްޓަރު ޚަވާޖާ މުޙައްމަދު އާސިފްގެ ފަރާތުން، ވަރުގަދަ ހެކިތަކުން ތާއީދުކުރާ ކުރީގެ އަދި ފަހުގެ ބަޔާންތައް ރެކޯޑްތަކުގައި އެބަހުއްޓެވެ.
