އެހުސަން
ދާޢިޝްގައި އެންމެ މައްޗަށް ދިޔަ ޚަވާރިޖުންގެ އެހެން ސިފަތައް
ކުރީގެ ލިޔުންތަކުގައި ވާހަކަ ދައްކާފައިވާ ޚަވާރިޖުގެ ހަތަރު ސިފައަކީ އެއްވެސް ހާލެއްގައި ހަމައެކަނި ސިފައެއް ނޫނެވެ. އެމީހުންގެ އެއްކިބާވެފައިވާ ހަރަކާތުގައި މާނަކުރާ އެހެން އެތައް ސިފަތަކެއް ހުރިއިރު، އެއިން ކޮންމެ ސިފައަކީ، އަމިއްލައަށް ބަލާއިރު، މިއަދުގެ ތަކްފީރީ ޖަމާއަތްތައް ދެނެގަތުމަށް ފުދޭ ސިފަތަކެކެވެ. ހަމަ މި ސިފަތައް ދާޢިޝްގެ ކިބައިން ފެނިގެން ގޮސްފައިވަނީ އެއަށްވުރެ މާ ބާރުގަދަކޮށް، މިއަށްވުރެ އިންތިޒާމުކޮށް ނިޒާމީ ގޮތެއްގައި. މި ލިޔުމުގައި އަޅުގަނޑުމެން ބަލާލާނީ ކުރިން ވާހަކަ ނުދައްކާ ހުރި އެ ސިފަތަކަށް، އެ ގްރޫޕްގެ ފިކުރާއި ސުލޫކުގެ ސާފު މަންޒަރެއް ފުރިހަމަކޮށްގެންނެވެ.
ފަސްވަނަ ސިފަ: އަޅުކަމުގައި ދައްކާލުން
ޚަވާރިޖުން ބޭރުފުށުގެ އަޅުކަންތަކާއި، ނަމާދާއި، ރޯދައާއި، ކީރިތި ޤުރުއާން ކިޔެވުމާއި، ރޭގަނޑު ނަމާދުގައި ހައްދުފަހަނަޅާފައިވާ ގޮތަށެވެ. އެހެނަސް މި ޢަމަލުތަކަކީ އިޚްލާޞްތެރިކަމުގެ ތެރޭގައި ބިންވަޅު ނެގިފައިވާ ޢަމަލުތަކެއް ނޫނެވެ. އެމީހުން އެކަންކަން ކުރިއަށް ގެންދިޔައީ އެހެން މީހުންނަށް ތަސައްރަފު ފުދިގެން ދިއުމަށާއި އެހެން އެންމެންނަށް ވުރެ ޞާލިޙު ބައެއްގެ ގޮތުގައި ހުށަހެޅުމަށެވެ.
އެބައިމީހުންނާ ބެހޭގޮތުން ރަސޫލާ މުޙައްމަދު ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ.
“އެމީހުންގެ ނަމާދާ އަޅާބަލާއިރު ތިބާގެ ދުޢާ ކުޑަ ކަމަކަށް ހީވާނެ ކަމަށާއި، އެމީހުންގެ ރޯދައާ އަޅާބަލާއިރު ތިބާގެ ރޯދަ ކުޑަ ކަމަކަށް ހީވާނެއެވެ.”
މި ޙަދީޘްފުޅުން އެނގިގެންދަނީ ޚަވާރިޖުން ބޭރުފުށުގެ އަޅުކަމުގައި މާބޮޑަށް ބާރުގަދަވެ، އެހެން މީހުންގެ އަޅުކަން އެމީހުންގެ އަޅުކަން ފިޔަވައި އެހެން މީހުންގެ އަޅުކަން ކުޑަ ކަމަކަށް ފެނުނު ކަމެވެ. އެހެނަސް ހަމަ އެ ބޭރުފުށުގެ ދައްކާލުންތަކުން އެމީހުން ޝަރީޢަތުގެ ޙަޤީޤީ ރޫޙާއި މަޤްޞަދުތަކާ ވަކިކޮށްލިއެވެ.
ޞަޙާބީންގެ ތެރެއިން އެންމެ ބޮޑު އެއް ޢިލްމުވެރިޔާ ޢަބްދުالله ބިން ޢައްބާސް (ރ.އ.) ޚަވާރިޖުންނާއި ބައްދަލުވުމަށްފަހު ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ.
“އެމީހުންނަށް ވުރެ އަޅުކަން ކުރުމަށް ޚާއްޞަވެފައިވާ ބަޔަކު އަޅުގަނޑަކަށް ނުފެނޭ. މެދުނުކެނޑި ނަމާދު ކުރުމުން އެމީހުންގެ އަތް ޖަމަލުގެ ކަކުލު ހުޅުގައި ގަދަވެ، ނިމުމެއް ނެތް ސަޖިދައަކުން ނިތްކުރި އަނދިރިވެފައި އޮތެވެ. ނަމަވެސް އެއީ الله ގެ ޚަލްޤުތަކުގެ ތެރެއިން އެންމެ ނުބައި މީހުންގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ބައެކެވެ.”
ހަމަ އެ ސިފަ ދާޢިޝް އިންވެސް ސާފުކޮށް ފެންނަން އެބަހުއްޓެވެ. އޭގެ މެމްބަރުން ވަކި ކަޅު ހެދުމެއް ލައިގެން، ބޭރުފުށުން ނިކަމެތިކަމާއި ހަމަޖެހުން ދައްކުވައިދީ ޖަމާޢަތުގައި ނަމާދުކޮށް، މި މަންޒަރުތަކުގެ މަތީ ފެންވަރުގެ ޕްރޮޕެގެންޑާ ވީޑިއޯތައް އުފައްދައިގެން ހަމައެކަނި ހަގީގީ މުސްލިމުންގެ ގޮތުގައި ދައްކާލައެވެ.
އެހެނަސް ހަމަ މިމީހުން ކުށެއްނެތް މުސްލިމުން މުރުތައްދުވެ، ބޯ ކަނޑައި، އަންހެނުންނާއި ކުޑަކުދިން އަޅުވެތިކޮށް، މުޤައްދަސް ތަންތަން ހަލާކުކޮށްލައެވެ. ވަފާތެރިކަމުގެ ސިފައާއި އެމީހުންގެ އަމަލުތައް ފަސާދަވުމާ ދެމެދު އޮތް ތޫނު ތަފާތަކުން އެނގޭ ގޮތުގައި އެމީހުންގެ އަޅުކަން ބިނާވެފައިވަނީ އިޚްލާޞްތެރިކަމުގެ މައްޗަށެވެ. އޭގެ ބަދަލުގައި އެއީ މީހުންނަށް އޮޅުވާލައި، އަލަށް ވަޒީފާއަށް ނެގޭ މީހުން އެމީހުންގެ ސަފުތަކަށް ދަމައިގަތުމަށް ޕްރޮޕެގެންޑާ ވަސީލަތެއްގެ ގޮތުގައި ހިދުމަތް ކުރާ އެއްޗެކެވެ.
ހަވަނަ ސިފަ: ކިބުރުވެރިވުމާއި، އަމިއްލަ ނަފްސަށް ތެދުވެރިވުމާއި، ދީނީ ޢިލްމުވެރިންނަށް އިޙްތިރާމް ކުޑަކުރުން
ޛުލް ޚުވައިސިރާގެ މަޝްހޫރު ޙާދިސާއަކީ ޚަވާރިޖުންގެ ކިބުރުވެރިކަމާއި ކިބުރުވެރިކަމުގެ އެންމެ ސާފު އެއް މިސާލެވެ. ރަސޫލާ (ޞޢވ) ހަނގުރާމައިގެ ޣަނީމާ ބަހާލައްވަމުން ގެންދެވިއިރު، އެމީހާ ރުޅިވެރިކަމާއެކު ވިދާޅުވިއެވެ.
“އޭ މުޙައްމަދު، އިންސާފުވެރިވާށެވެ.”
ދުނިޔޭގައި ހުރި އެންމެ އިންސާފުވެރި އަދި އެންމެ މަތިވެރި މީހާއާ މިފަދަ ގޮތަކަށް ވާހަކަ ދެއްކުމުން ޚަވާރިޖުން ފާހަގަކުރެވުނު ކިބުރުވެރިކަން ހާމަވެގެން ދިޔައެވެ.
ރަސޫލާ (ޞޢވ) ޖަވާބު ދެއްވިއެވެ.
“ވޯއީ ޓު ޔޫ! އަހަރެން އިންސާފުވެރިއެއް ނޫން ނަމަ ދެން އިންސާފުވެރިވާނީ ކާކު؟”
ފަހުން އެކަލޭގެފާނު އެކަލޭގެފާނުގެ ޞަޙާބީންނަށް އެމީހާ މަރާލުން މަނާކުރައްވައި ވިދާޅުވިއެވެ.
“މިމީހާގެ ދަރިފަސްކޮޅުގެ ތެރެއިން ޤުރުއާން ކިޔަވާ ބަޔަކު އަންނާނެ، އެކަމަކު އެއީ އެމީހުންގެ ކަރުތެރެއިން ބޭރަށް ނުދާނެ. އެމީހުން ދީން ދޫކޮށްލާނީ ހަމަ އޭގެ އަމާޒު ތެރެއިން ތިރިއެއް ފާއިތުވާ ފަދައިން.”
ޚަވާރިޖުން މުސްލިމް އުންމަތުގެ ޢިލްމުވެރިންނަށް ނުވަތަ ވެރިންނަށް އެއްވެސް އިޙްތިރާމެއް ނުދައްކައެވެ.
އެމީހުންގެ އަމިއްލަ ނަފްސަކީ އެންމެ ޢިލްމުވެރި އަދި އެންމެ ތަޤްވާވެރި މީހުން ކަމަށް ޤަބޫލުކުރިއެވެ. އެމީހުންގެ ދީނީ ޙުކުމްތަކަށް ދެކޮޅު ހަދައި، ކާފަރާއި މަގުފުރެދިފައިވާ ކަމަށް ތުހުމަތުކޮށް، ރަސޫލާ (ޞޢވ) ގެ ޞަޙާބީންނާއި، ޠާބިއުނުންނާއި، އިސްލާމްދީނުގެ އެންމެ ބޮޑު ޢިލްމުވެރިންނަށް ދަރުސް ދިނުމުގެ ޙައްޤު އެމީހުންނަށް އިޙްސާސް ކުރެވުނެވެ.
ހަމަ މި ނަޒަރިއްޔާތު ދާޢިޝްގެ ކިބައިން ފެންނަނީ އެއަށްވުރެ މާ ވަރުގަދަ ކަމާއެކުގައެވެ. އެ ޖަމާއަތުން ފަރުވާކުޑަކޮށް ސުންނީ އިލްމުވެރިންގެ އިސް އިލްމުވެރިން މުރުތައްދުވެފައިވާ ކަމަށް ކަނޑައަޅައި، އެމީހުންނަކީ ތަގްހަތު، “ސެކިއުލަރ އިލްމުވެރިން” އަދި “ކާފަރު ވެރިންގެ އަޅުން” ކަމަށް ބްރޭންޑް ކުރެ އެވެ. ދާޢިޝް އަމިއްލައަށް ހުށަހަޅަނީ ހަމައެކަނި ޝަރުޢީ ދީނީ ބާރެއްގެ ގޮތުގައި އަދި ޤުރުއާނާއި ސުންނަތުގެ ހަމައެކަނި ޞައްޙަ ތަރުޖަމާއެއްގެ ގޮތުގައި، އެ ޢިލްމުވެރިއެއްގެ ޢިލްމަށްވުރެ މަތީގައި ހުރި އެއްވެސް ޢިލްމުވެރިއަކު ދެނެގަތުމަށް ދެކޮޅު ހަދައިގެންނެވެ.
ހަތްވަނަ ސިފަ: ޒުވާންކަމާއި ޖާހިލުކަން
މަޝްހޫރު ޙަދީޘެއްގައި ރަސޫލާ (ޞޢވ) ޚަވާރިޖުން ސިފަކުރައްވާފައިވަނީ “އުމުރުން ޒުވާން އަދި ވިސްނުމުގައި މޮޔަ” އެއްގެ ގޮތުގައެވެ.
އެމީހުންގެ ކިބައިގައި މެޗުއަރިޓީއާއި ތަޖުރިބާ ނެތުމުން، ފަސޭހައިން ޖަޒުބާތީ ޝިޢާރުތަކުން އޮޅުވާލައި، ފަރުވާތެރި ވިސްނުމެއް ނުވަތަ ރަނގަޅު ޙުކުމެއް ނެތި ޢަމަލުކުރަމުން ދިޔައެވެ.
ދާޢިޝްވެސް ތަބާވަނީ ހަމަ މި އުސޫލެވެ. އޭގެ ގިނަ ރިކްރޫޓުންނަކީ ޒުވާން، ތަޖުރިބާ ނެތް، އަދި ފަސޭހައިން މެނިޕިއުލޭޓް ކުރެވޭ ބައެކެވެ. އެ ގްރޫޕުން އެމީހުންގެ ޝައުގުވެރިކަން ނަހަމަ ގޮތުގައި ބޭނުން ކުރަމުންދާއިރު، އެމީހުންގެ ޢިލްމު ނެތްކަމުގެ ފައިދާ ނަގައިގެން އަމިއްލަ މަޤްޞަދުތައް ޙާޞިލުކުރެއެވެ. މި ޒުވާނުންގެ ތެރެއިން ގިނަ ބަޔަކަށް ސިޔާސީ ހަގީގަތްތަކާއި މުޖުތަމައުގެ ކޮމްޕްލެކްސިޓީތަކާ ބެހޭ ގޮތުން އެނގޭ އެއްޗެއް މަދު. ސުވަރުގެއާއި ޝަހީދުވުމުގެ ދޮގު ވައުދުތަކުން އޮޅުވާލައިގެން އެ ޖަމާއަތުގެ ފިކުރުގެ ތެރޭގައި ތާށިވެގެން ދެއެވެ.
އަށްވަނަ ސިފަ: މުސްލިމުންގެ ދިރިއުޅުމާއި މުދަލަށް ފަރުވާކުޑަކުރުން
އަސާސެއް ނެތް ޙުއްޖަތްތަކާއި ޤުރުއާނުގެ އާޔަތްތަކުގެ އޮޅުވާލެވިފައިވާ ތަފްސީރުތަކުގެ ތެރެއިން ޚަވާރިޖުން މުސްލިމުންގެ ލޭ ޙަލާލުކަމަށް ކަނޑައަޅައި އެމީހުންގެ މުދާ ހިފެހެއްޓިއެވެ. އެމީހުން މުސްލިމެއްގެ ޙަޔާތުގައި ނުވަތަ މުދަލުގައި އެއްވެސް މާތްކަމެއް ދެނެގަނެ، އެމީހުންގެ އިދިކޮޅު މީހުން މަރާލުމަކީ ހަމައެކަނި ހުއްދަ ކަމެއް ނޫން ކަމަށާއި، އެއީ ވާޖިބު ކަމެއް ކަމަށް ދެކެމުން ދިޔައެވެ.
ދާޢިޝް ވެސް ވަނީ ހަމަ އެ މަގަށް ގޮސް، މުޅި އިސްލާމީ ދުނިޔޭގައި އެތައް ހާސް މައުސޫމް މުސްލިމުންގެ މުދާ ލޫޓުވާލަމުން ބަލިކަށި އަދި އަސާސެއް ނެތް ތުހުމަތުތަކެއްގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް މަރާލާފައެވެ.
އަފްޣާނިސްތާނުގައި އެކަނިވެސް ކާބުލްގެ ދަޝްތު-އޭ-ބާޗީ މެޓަނަނިޓީ ހޮސްޕިޓަލަށް ދިން ހަމަލާއާއި މާބަނޑު އަންހެނުންނާއި އަލަށް އުފަންވާ ކުދިން ކަތިލުމާއި، އިމްތިހާނެއްގެ ތެރޭގައި ކާބުލް ޔުނިވާސިޓީގައި ދަރިވަރުން ޤަތުލުކުރުމާއި، ކާބުލް އެއާޕޯޓުގައި ބޮން ގޮއްވާލުމަކީ ދާޢިޝް ހިންގި ބިރުވެރި ޖަރީމާތަކުގެ މަދު މިސާލުތަކެކެވެ.
ނުވަވަނަ ސިފަ: މުޅި ތާރީޚުގައިވެސް ޚަވާރިޖު އަލުން ފެނިގެން ދިއުން
ރަސޫލާ (ޞޢވ) ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ.
“އެމީހުންގެ ތެރެއިން އެންމެ ފަހު މީހާ ދައްޖަލް އާއި އެކު ނިކުންނަންދެން އެމީހުން ފާޅުވަމުން ގެންދާނެ.”
މުޅި އިސްލާމީ ތާރީޚުގައި ޚަވާރިޖުން ވަނީ އެކި މަރުހަލާތަކުގައި އަލުން އުފެދިފައެވެ. އަޅުގަނޑުމެންގެ އަމިއްލަ ޒަމާނުގައި ދާޢިޝް ކޮޅަށް ހުންނަނީ ހަމަ އެ އެއްކިބާވެފައިވާ ފިކުރުގެ އެންމެ ސާފު އެއް ދައްކުވައިދިނުމުގެ ގޮތުގައެވެ.
އެބޭފުޅުން އަލުން ފެނިގެން ދިއުމުން އެނގިގެންދަނީ ޚަވާރިޖުންގެ ފިކުރު ދުވަހަކުވެސް މުޅިން ނެތިގެން ގޮސްފައި ނުވާކަމެވެ. އޭގެ ބަދަލުގައި ތަކުރާރުކޮށް އާ ނަންތަކެއްގެ ދަށުން އަދި އާ ސިފަތަކެއްގައި އަލުން އުފެދިފައިވެ އެވެ. މި ހުރިހާ ސިފަތަކެއްގެ ސަބަބުން ޝައްކުގެ ޖާގަ ކުޑައެވެ. ޢަޤީދާތަކުގައިވެސް އަދި ޢަމަލުތަކުގައިވެސް ދާޢިޝްއަކީ ޚަވާރިޖުގެ ހަޤީޤީ ވާރިސެއް އަދި އެ އެއްކިބާވެފައިވާ ފިކުރުގެ އެންމެ ފަހުގެ ކުރިއެރުމެވެ.
