އަކްބަރު ޖަމާލް
ދައުލަތަކަށް ބޭރުގެ ޖާސޫސީ މައުލޫމާތު ވަދެގެން ދިއުމަކީ ކުއްލި ތޫފާނެއް ފަދައިން އަންނަ ކަމެއް ނޫނެވެ. އެއީ މަޑުމަޑުން، މަޑުމަޑުން، އަދި މަޑުމަޑުން، އެތެރެއިން ވަރުގަދަ ގަހެއްގެ މުރަކަ ކާލާ ޓާމިޓް ފަދައިން ހަރަކާތްތެރިވާ އެއްޗެކެވެ. އެ ހަލާކުކަން ފެންނަން ފަށާއިރު ގަސް މިހާރު ވަނީ ވެއްޓުމުގެ މަގުމަތީގައެވެ. ޖާސޫސީ ދާއިރާއާއި ދައުލަތުގެ ކުޅަދާނަކަމުގެ ތާރީޚުން އެނގޭ ގޮތުގައި ޖެނެރަލް މުޝައްރަފްގެ އަސްކަރީ ވެރިކަމުގައި ޝައުކަތު އަޒީޒް ފަދަ މީހަކު ކުއްލިއަކަށް ބޮޑުވަޒީރުގެ މަގާމަށް އަރައިގަތުމާއި ނުވަތަ އައިއެމްއެފް ފަދަ މުއައްސަސާތަކަށް ގައުމެއްގެ މަރުކަޒީ ބޭންކަށް ނިންމާ ނުފޫޒު ފޯރުވުން ފަދަ އިދާރީ އަދި ސިޔާސީ އެންމެ މަތީ ދަރަޖައަށް ވަދެގަތުމެވެ.
އަސްލު ސުވާލަކީ މިފަދަ ނުރައްކާތެރި އިންފިލްޓްރޭޝަން އެ އެންމެ ފަހު މަރުހަލާއަށް ދިއުމުގެ ކުރިން ދެނެގަނެވޭނެ ހެއްޔެވެ؟ ދައުލަތަކަށް އަމިއްލަ މުއައްސަސާތަކުގެ ތެރޭގައި ނުރައްކަލުގެ ފުރަތަމަ އަލާމާތްތައް ދެނެގަތުމުގެ ގާބިލްކަން ހުރި އަވަސް އިންޒާރު ދިނުމުގެ ނިޒާމެއް ބިނާކުރެވޭނެ ހެއްޔެވެ؟ ޖަވާބު އޮތީ ގެއްލުން ފާޅުވުމުގެ މާކުރިން ދައުލަތުގެ އެކި ހިސާބުތަކުގައި ހާމަވާ ގިނަ އަދަދެއްގެ ނާޒުކު އިންޑިކޭޓަރުތަކުގަ އެވެ.
އިޤްތިޞާދަކީ ބޭރުގެ ނުފޫޒަށް އެންމެ ފަސޭހަ އަދި އެންމެ އަވަސް މަގަކަށް ވާތީ، އޭގެ ފުރަތަމަ ނިޝާންތައް އާންމުކޮށް ފެންނަނީ އެހެން ތަންތަނުގެ ކުރިން އެތަނުންނެވެ. އެންމެ ސާފު އެއް ނިޝާނަކީ އެންމެ މަތީ މާލީ އިދާރާތަކުގައި ކުއްލިއަކަށް ޓެކްނޮކްރެޓުން އުފެދުމެވެ. އައިއެމްއެފް، ވޯލްޑް ބޭންކާއި، ބައިނަލްއަގްވާމީ އެހެން މާލީ ޖަމިއްޔާތަކާ ގާތުން ގުޅިފައިވާ ފިކުރީ ނަޒަރިއްޔާތާއި ޕްރޮފެޝަނަލް ކެރިއަރުގެ މީހުން މަރުކަޒީ ބޭންކާއި، ފިނޭންސް މިނިސްޓްރީ ނުވަތަ ގައުމުގެ ޓެކްސް އެޑްމިނިސްޓްރޭޝަންގެ ޒިންމާ ނަގަން ފެށުމުން، ސިޔާސަތު ކަނޑައެޅުމުގެ ކޮންޓްރޯލް މަޑުމަޑުން ބޭރުގެ އަތަށް ފާއިތުވަމުންދާ ކަމުގެ ނިޝާނެކެވެ.
މިފަދަ މީހުން އިޤްތިޞާދީ ސަލާމަތްތެރިންގެ ގޮތުގައި ތަޢާރަފް ކުރެވުނު ނަމަވެސް، އެމީހުންގެ އަސްލު އިސްކަމެއް ގިނަ ފަހަރަށް އޮތީ ޤައުމުގެ ޤައުމީ މަސްލަހަތަށްވުރެ ބޮޑަށް ބައިނަލްއަޤްވާމީ މާލީ އިދާރާތަކުގެ މަސްލަހަތު ހިމާޔަތްކުރުމަށެވެ.
އަނެއް އިންޒާރުގެ ނިޝާނެއް ފެންނަނީ ދައުލަތުގެ އިސްތިގުލާލު އެއްވަރަކަށް ބަލިކަށިވާ އާދަޔާ ހިލާފު އަދި ބުއްދިވެރި ނޫން ގާނޫނީ ބަދަލުތަކުންނެވެ. މަރުކަޒީ ބޭންކް ފަދަ މުއައްސަސާތައް ދުސްތޫރީ ޖަވާބުދާރީވުމުން ނައްތާލައި، އަމަލީ ގޮތުން ބޭރުގެ މުއައްސަސާތަކުގެ ނުފޫޒުގެ ދަށުގައި ބަހައްޓާ ގާނޫނުތައް މަޖިލީހުން ނުވަތަ ކެބިނެޓުން ފާސްކުރުމުން، ބޭރުގެ ނުފޫޒު އިދާރީ ބިންގަލެއް އަޅަމުންދާކަން ސާފުވެއެވެ.
ޚުދު ޕާކިސްތާނުން ވެސް ފަހުގެ މިސާލެއް ގެނެސްދެ އެވެ. މިހާރު އަމިއްލައަށް ފީލްޑް މާޝަލްގެ މަގާމުގައި ހުންނެވި ޖެނެރަލް އާސިމް މުނީރާއި ރައީސް އާސިފް އަލީ ޒަރުދާރީއަށް އާންމު އަދި ޝަރުއީ ޖަވާބުދާރީވުމުގެ މުޅި އުމުރަށް އިމްޔުނިޓީ ދީފި އެވެ. މިފަދަ ފިޔަވަޅުތަކުގެ މާނަ އަޅާނުލާ ތިބެން ދަތިއެވެ. ވޮޝިންޓަންގައި ހެޔޮއެދޭ ކަމަށް ގިނަ ބަޔަކު ދެކޭ އާސިމް މުނީރު ވަނީ އެމެރިކާގެ މަސްލަހަތަށް ހިދުމަތްކުރާ ސިޔާސަތުތައް ކުރިއަށް ގެންގޮސް “ޕާކިސްތާނުގެ ލޯރެންސް” ގެ ދައުރު ފައިދާހުރި ގޮތެއްގައި އަދާކުރައްވާފަ އެވެ. އަނެއް ނިޝާނެއް ފެންނަނީ ދައުލަތުގެ އެންމެ މުހިންމު ސިޔާސަތުތައް މިހާރު އެކުލަވާލާފައިވަނީ އަމިއްލަ ތަޖުރިބާކާރު އޮފިޝަލުންނާއި ސްޕެޝަލިސްޓުން ނޫން ކަމަށާއި ބޭރުގެ ފައިސާގެ ކޮންސަލްޓަންޓުން ކަމަށެވެ. މި ކޮންސަލްޓަންޓުން އަންނަނީ ތަރައްގީގެ އެހީތެރިކަމުގެ ބެނާގެ ދަށުން ނަމަވެސް އެމީހުންގެ އަސްލު މަސައްކަތަކީ ގިނަ ފަހަރަށް ގައުމީ އިސްކަންދޭ ކަންކަމަށް ވުރެ ބޭރުގެ އިސްކަންދޭ ކަންކަން ތަންފީޒު ކުރުމެވެ. މިގޮތަށް ދައުލަތުގެ އިޤްތިޞާދީ ވިސްނުން މަޑުމަޑުން ބޭރުގެ ކޮންޓްރޯލްގެ ދަށަށް އަންނަނީއެވެ.
ސިޔާސީ ގޮތުން ވަދެގަތުމަކީ ވެސް ހަމަ އެ އުސޫލެވެ. އެކަން ފެށެނީ ގާނޫނު އަސާސީއާއި ރައްޔިތުންގެ އިހުތިޔާރު އެއްފަރާތްކޮށްލުމުންނެވެ. ތާރީޚުން ދައްކާ ގޮތުގައި ޞިއްޙަތު ރަނގަޅު ސިޔާސީ ނިޒާމެއްގައި ބޭރުގެ ބާރުތަކަށް ވެރިކަން ކުރަން އުނދަގޫވަނީ މަޖިލީހާއި، މިނިވަން ޝަރުޢީ ނިޒާމަކާއި، އިދިކޮޅު ޕާޓީތަކާއި، ސަމާލު އާންމުން ހުރަސްއެޅިގެންނެވެ. އެކަމަކު އަސްކަރީ ޝަޚްސިއްޔަތަކުން ނުވަތަ ޚުދުމުޚުތާރު ވެރިއަކު ސިޔާސީ ނިޒާމު ރޫޅާލައި، އެއްތަނަކަށް ބާރު އެއްކޮށްލުމުން، އެކަމުގެ ސަބަބުން ބޭރުގެ ނުފޫޒު ވަންނަ ހަމަ ހުސްކަން އުފެދެއެވެ.
ސިޔާސީ ގޮތުން ވަދެގަތުމުގެ އެންމެ ކުރީގެ އެއް އަލާމާތަކީ ޣައިރު ޤުދުރަތީ ގޮތުން ސިޔާސީ ސެޓްލްމަންޓްތަކެއް ފެންނަން ހުރުމެވެ. ގައުމުގެ އާންމު ސިޔާސީ މަރުހަލާ މެދުކަނޑާލައި، ބަންދު ދޮރުތަކެއްގެ ފަހަތުގައި ނިންމުންތައް ނިންމައި، ކުއްލިއަކަށް އާ ސިޔާސީ ޕާޓީތައް ފެނި، އާންމުންގެ ހަގީގީ ތާއީދެއް ނެތް ފަރުދުން ވެރިކަމަށް މަތިކުރުމުން، އާންމުކޮށް އެ ނިޒާމު ތައްޔާރުކުރަނީ ވަކި ބޭރުގެ ބޭނުމަކަށް ކަމުގެ އިޝާރާތެކެވެ. މިގޮތަށް އުފަންވާ ސަރުކާރުތަކުގައި އަސްލު އާންމު ޝަރުއީ ކަމެއް ނެތުމުން، ޤުދުރަތީ ގޮތުން ދިރިހުރުމަށްޓަކައި ބޭރުގެ ތާއީދަށް ބަރޯސާވެގެން ދެއެވެ.
އަނެއް އިންޒާރުގެ ނިޝާނެއް ފެންނަނީ ދައުލަތުގެ ރަސްމީ މަގާމު ކުއްލިއަކަށް ބަދަލުވެ، ދިގު މުއްދަތުގެ ގައުމީ މަސްލަހަތާއި ގާއިމްވެފައިވާ އެކުވެރިން ދޫކޮށް، މުހިންމު ގޮތެއްގައި ބޭރުގެ ޑިމާންޑްތައް ފުއްދައިދޭ ސިޔާސަތުތަކުގެ ފަރާތުންނެވެ.
އަސްކަރީ އަދި ސަލާމަތީ މުއައްސަސާތަކަކީ ކޮންމެ ދައުލަތެއްގެ ވެސް އެންމެ ފަހުގެ ދިފާއީ ރޮނގު އެކުލަވާލަން ޖެހޭ މުއައްސަސާތަކެކެވެ. މިތަނުގައި ވަދެގަތުމުގެ ނިޝާންތައް އިތުރަށް ނާޒުކުވެގެންދެއެވެ. އެންމެ ބޮޑު ނުރައްކަލެއް ފެންނަނީ މި މުއައްސަސާތަކުން އެމީހުންގެ އަސްލު މިޝަން ދޫކޮށްލުމުންނެވެ. ބޯޑަރުތައް ހިމާޔަތްކުރުމާއި، ބޭރުގެ ޖާސޫސީ އޮޕަރޭޝަންތަކާ ދެކޮޅުހެދުމާއި، ގައުމީ ސަލާމަތަށް ވުރެ ބޮޑަށް އަސްކަރީ ލީޑަޝިޕާއި ޖާސޫސީ އިދާރާތައް ވަނީ އެތެރޭގެ ސިޔާސީ ކަންކަމާއި، މީޑިއާ ސެންސަރުކުރުމާއި، ފަނޑިޔާރުންނަށް ޕްރެޝަރުކުރުމާއި، ސިޔާސީ އިންޖިނިއަރިންގެ ކަންކަމުގައި މާބޮޑަށް ހަރަކާތްތެރިވެފައެވެ.
ސަލާމަތީ މުއައްސަސާތައް ގައުމީ ދިފާއީގެ ބަދަލުގައި މަޖުބޫރުކުރުމުގެ އާލާތްތަކަކަށް ވުމުން، ބޭރުގެ ނެޓްވޯކްތަކަށް އެކްސެސް ހޯދުމާއި، ޖާސޫސީ މައުލޫމާތު އެއްކުރުމާއި، އެތެރެއިން ދައުލަތުގެ ސިޔާސަތު ބައްޓަންކުރުމަށް ވަރަށް ފަސޭހަވެއެވެ.
އަނެއް ސީރިއަސް އިންޒާރުގެ ނިޝާނަކީ ރާއްޖޭގެ ގައުމީ އިންފޮމޭޝަން އިންފްރާސްޓްރަކްޗަރ އަށް ފަސޭހައިން ވަދެވޭނެ ގޮތް ވުމެވެ. ސެންޓްރަލް ޑޭޓާބޭސްތަކާއި، މުވާސަލާތީ ނެޓްވޯކްތަކާއި، ސްޓްރެޓެޖިކް ޑިޖިޓަލް ސިސްޓަމްތައް ބޭރުގެ ކުންފުނިތަކާއި، ބޭރުގެ މެނޭޖަރުން ނުވަތަ ސެކިއުރިޓީ ސްކްރޫޓިނީ ރަނގަޅަށް ނުހިމެނޭ ޖަމާއަތްތަކުގެ ނުފޫޒުގެ ދަށަށް އައިސްފިނަމަ، އިންފިލްޓްރޭޝަން ވަނީ އޭގެ އެންމެ ފަހު މަރުހަލާތަކުގެ ތެރެއިން މަރުހަލާއަކަށް ގޮސްފައެވެ.
ދައުލަތުގެ މައުލޫމާތާއި މުވާސަލާތުތައް ރައްކާތެރި ނުވުމުން ގައުމުގެ މުޅި ދިފާއީ އޮނިގަނޑު އެތެރެއިން ބަލިކަށިވާން ފަށައެވެ.
ނަމަވެސް އިޤްތިޞާދީ އަދި ސިޔާސީ ކޮންޓްރޯލް ފުރިހަމައަށް ޤާއިމުވުމުގެ މާގިނަ ދުވަސްތަކެއް ކުރިން ބޭރުގެ ނުފޫޒު އެންމެ ފުރަތަމަ މަސައްކަތް ކުރަނީ އާންމުންނާއި ޝަޚްޞިއްޔަތުގެ ސިކުނޑިތަކުގައެވެ. ވާހަކަތަކާއި ޕްރޮޕެގެންޑާގެ ހަނގުރާމައަކީ ވަދެގަތުމުގެ ހަތަރުވަނަ ބޮޑު މަރުހަލާއެވެ.
އޭގެ އެންމެ ކުރީގެ ނިޝާނަކީ މީޑިއާ އާއި ސޯޝަލް ނެޓްވޯކްތައް މެދުވެރިކޮށް ގަސްތުގައި އުފެއްދިފައިވާ މާޔޫސްކަން ފެތުރުމެވެ. މީހުންނަށް މެދުނުކެނޑި ބުނަނީ އެމީހުންގެ ޤައުމަށް މިހާރު އަމިއްލައަށް ދިރިހުރެވޭކަށް ނެތްކަމާއި، ޤައުމީ އިސްތިޤްލާލާއި ކަރާމާތަކީ ހުސް ޝިޢާރުތަކެއް ނޫންކަމާއި، ދިރިހުރުމުގެ ހަމައެކަނި މަގަކީ އެމެރިކާއާއި އައިއެމްއެފްއިން ކަނޑައަޅާ ކޮންމެ ޝަރުތެއް ފުރިހަމައަށް ޤަބޫލުކުރުމެވެ. މި ވިސްނުން ގަދަވެއްޖެނަމަ، ފިކުރީ ގޮތުން ވަދެގަތުމަކީ މީގެ ކުރިންވެސް އޭގެ މަޤްޞަދު ޙާޞިލުވެފައިވާ ކަމެކެވެ.
އަނެއް ނިޝާނަކީ ލޯރޑް މަކައުލޭގެ ވިސްނުމާ ވައްތަރު ފިކުރީ މޮޑެލްއެއް އާލާވުމެވެ. ލިޔުންތެރިންނާއި ތަހުލީލުކުރާ ފަރާތްތަކާއި ފިކުރީ ބޭފުޅުން ގައުމުގެ ތާރީޚާއި އަގުތަކާއި ސްޓްރެޓެޖިކް އެސެޓްތަކަކީ ކުރިއެރުމަށް ހުރަސްއެޅޭ ކަންތައްތަކެއްގެ ގޮތުގައި ސިފަކުރަން ފަށައެވެ. ބޭރުފުށުން އެމީހުންގެ އަމިއްލަ ރައްޔިތުންގެ ބަހުން ވާހަކަ ދައްކައި، ޤައުމީ ލޯބިވެރިންގެ ގޮތުގައި ދައްކާ ނަމަވެސް، އެމީހުންގެ ޚިޔާލުތައް އާޚިރުގައި ބޭރުގެ މަޤްޞަދުތަކަށް ޚިދުމަތް ކުރެއެވެ.
އެމީހުންގެ މަސައްކަތަކީ އިޤްތިޞާދީ އަދި ސިޔާސީ ބަރޯސާވުން ލާޒިމުކުރާއިރު ރައްޔިތުންނަށް އެކަމާ ދެކޮޅުހެދުމުގެ ޤާބިލުކަން ދެން ނެތްގޮތަށް ނަފްސާނީ ގޮތުން މުޖުތަމަޢު ބަލިކަށިކުރުމެވެ. މި ތިންވަނަ އަދި އެންމެ ފަހު ބައިގެ ނިންމުމަކީ ސީދާ ވާހަކައެކެވެ. ބޭރުގެ ނުފޫޒު ދުވަހަކުވެސް ކުއްލިއަކަށް ނާދެއެވެ. އަބަދުވެސް ވަންނަނީ ދުސްތޫރީ ވެރިކަން ރޫޅި، އިގްތިސާދީ ހަމަނުޖެހުން، ސިޔާސީ ކަންކަމަށް އަސްކަރީ ތަދައްޚުލުވުމުން އުފެދޭ ރެނދުތަކުގެ ތެރެއިންނެވެ.
އިންފިލްޓްރޭޝަންގެ އެންމެ ވަރުގަދަ ދިފާޢަކީ ހާމަކަން ބޮޑުކަމާއި، ޤާނޫނު އަސާސީގެ ޝަރުޠެއްނެތި ވެރިކަމާއި، އަސްލު މުއައްސަސާތަކުގެ ޖަވާބުދާރީވުމެވެ.
ބަންދު ދޮރުތަކުގެ ފަހަތުގައި، ރައްޔިތުންގެ އިހުތިޔާރާއި ޚިލާފަށް، އަދި މިނިވަން ދައުލަތުގެ މުއައްސަސާތަކުގެ ބައިވެރިވުމެއް ނެތި ނިންމުންތައް ނިންމާ ކޮންމެ ފަހަރަކު، ބޭރުގެ ނުފޫޒު ފެށެނީ އެތަނުންނެވެ. މި އަވަސް އިންޒާރުގެ ނިޝާންތައް މެދުނުކެނޑި މޮނިޓަރ ނުކޮށްފިނަމަ، ދައުލަތްތަކުން އެމީހުންގެ މިނިވަންކަން ދުރަށް މުއާމަލާތް ކުރަމުން ގެންދާއިރު، އެ ދައުލަތްތަކުގެ ރައްޔިތުން، ގިނަ ފަހަރަށް ނޭނގި ނަމަވެސް، ފިލައިގެން ދިއުން ދުވަހެއް ދުވަހަކަށް ދަތިވާ ބަރޯސާވުމުގެ ހާލަތަކަށް ފުންކޮށް ކޮއްޕާލައެވެ.
