އަބްދުﷲ އަންސާރީ
އަޅުގަނޑުމެން ގިނަ ފަހަރަށް ނިންމުމެއްގެ އެންމެ ފުރަތަމަ ދުވަހަށް ބަލައިގެން ނިންމަމެވެ. ނިންމުމެއް ހަރުކަށި ކަމަށް ފެންނަ ނަމަ އަޅުގަނޑުމެން ކިޔަނީ ބަލިވުމެވެ. އެކަމުން ލުޔެއް ދީފިނަމަ އަޅުގަނޑުމެން ކިޔަނީ ބަލިކަށިކަމެވެ. އެކަމަކު މުޙައްމަދު ނަބިއްޔާ (ޞޢވ) ގެ ޙަޔާތުގައި، އަލްޙުދައިބިޔާގެ މުޢާހަދާއިން އަޅުގަނޑުމެންނަށް އެނގިގެންދަނީ އެއްވެސް ނިންމުމެއް ހަމައެކަނި ސިފައަށް ބަލާފައި ޙުކުމްކޮށްގެން ނުވާނެކަމެވެ. ބައެއް ފަހަރު ނިންމުމެއްގެ އަސްލު ނަތީޖާ ސާފުވަނީ ފަހުންނެވެ.
ހިޖުރައަށްފަހު ހަވަނަ އަހަރު (ހިޖުރައިން 6) الله ގެ ރަސޫލާ (ޞޢވ) އޭނާގެ ޞަޙާބީންނާއެކު ޢުމްރާ ކުރުމުގެ ނިޔަތުގައި މައްކާއަށް ނިކުމެވަޑައިގެންނެވި ނަމަވެސް ޤުރައިޝުން އެމީހުން އެ ސިޓީއަށް ވަނުމަށް ދެކޮޅު ހެދިއެވެ. އެއަށްފަހު މަޝްވަރާތައް ކުރިއަށް ގެންގޮސް، އެންމެ ފަހުން ހުދައިބިޔާގައި ސުލްހައިގެ މުއާހަދާއަކަށް އާދެވުނެވެ.
މި މުއާހަދާގެ މުހިންމު ޝަރުޠުތަކުގެ ތެރޭގައި: އެ އަހަރު މުސްލިމުން މައްކާއަށް ނުވަދެވޭނެ، ޖެހިގެން އަންނަ އަހަރު އުމްރާއަށް އައިސް ތިން ދުވަހު މައްކާގައި މަޑުކުރުން، މުސްލިމުންނާއި ޤުރައިޝުންނާ ދެމެދު ދިހަ އަހަރު ހަނގުރާމައެއް ނުހިނގާނެ، އަދި ޤަބީލާތަކަށް މިނިވަންކަން ލިބިގެންދާނެއެވެ. އަދި މައްކާއިން މަދީނާއަށް އަންނަ ކޮންމެ މީހަކު، އެ މުއާހަދާގެ ޝަރުތުތަކުގެ ދަށުން، އަނބުރާ ފޮނުވާލާނެ ކަމަށް އެއްބަސްވި ނަމަވެސް، މަދީނާއިން މައްކާއަށް ދާ ކޮންމެ މީހަކު އަނބުރާ އެދިވަޑައިނުގަންނަވާނެ ކަމަށެވެ.
މުއާހަދާ ލިޔަމުން ދަނިކޮށް ވަރަށް މުހިންމު ކަމެއް ހިނގައިގަތެވެ. الله ގެ ރަސޫލާ (ޞޢވ) އަލީ (ރަ) އަށް ވިދާޅުވީ “الله ގެ ރަސޫލާ މުޙައްމަދު” ލިޔުއްވުމަށެވެ. ޤުރައިޝްގެ މަންދޫބު ސުހައިލް ބިން އަމްރު އިއުތިރާޒު ކުރައްވައި ވިދާޅުވީ، الله ގެ ރަސޫލާގެ ގޮތުގައި އޭނާ ޤަބޫލުކުރިނަމަ، ފުރަތަމަ ފަހަރަށް މައްކާއިން ބޭރުގައި ނުބެހެއްޓޭނެ ކަމަށާއި، އޭގެ ބަދަލުގައި ލިޔަންވާނީ “ޢަބްދުاللهގެ ދަރިކަލުން މުޙައްމަދު” ކަމަށެވެ.
މިއީ ޞަޙާބީންނަށް އިންތިހާއަށް ބުރަ ކަމެއް ކަމުގައި ވިޔަސް މުޙައްމަދު ނަބިއްޔާ (ޞޢވ) ލަފުޒުތަކަށް މި ބަދަލު ޤަބޫލުކުރެއްވީ ސުލްޙަވެރިކަމުގެ ބޮޑު މަޤްޞަދަށްޓަކައެވެ. މީގެ މާނައަކީ މުޙައްމަދު ނަބިއްޔާ (ޞޢވ) އޭނާގެ އަމިއްލަ މިޝަނުން ފަހަތަށް ޖެހިވަޑައިގެންނެވި ކަމަކަށް ނުވި، އެއީ އެއްބަސްވުމަކަށް އައުމުގައި ޙިކުމަތާއި ސްޓްރެޓެޖީގެ ސާފު މިސާލެކެވެ. އަދި އެއަށްވުރެ އުނދަގޫ ވަގުތުކޮޅެއް އައީ ޤުރައިޝުންގެ އަޅުވެތިކަމުގައި ހުންނެވި އަބޫ ޖަންދާލް (ރ.އ)، ޗޭނުޖަހައިގެން މުޙައްމަދު ނަބިއްޔާ (ޞޢވ) ގެ އަރިހަށް މަގުފަހިވުމުންނެވެ. އޭނާގެ އަމިއްލަ ބައްޕަ ސުހައިލް ބިން އަމްރު ޑިމާންޑް ކުރެއްވީ އެ މުއާހަދާގެ ޝަރުތުތަކުގެ ދަށުން އޭނާ އަނބުރާ ފޮނުވާލުމަށެވެ. އަބޫ ޖަންދާލް (ރ.) މުސްލިމުންގެ ކިބައިން އެހީއަށް އެދި އާދޭސް ކުރި ނަމަވެސް މުޙައްމަދު މުޢާހަދާ މުގުރާލުމަށް ރަސޫލާ މުޙައްމަދު (ޞޢވ) ފުރުޞަތު ނުދެއްވައި، ކެތްތެރިކަމާއި ﷲގެ އެހީތެރިކަމުގެ ޔަޤީންކަން ދެއްވިއެވެ.
މިހުރިހާ ކަމެއް އެކުވެރިންނަށް އިންތިހާއަށް އުނދަގޫވިއެވެ. އުމަރު (ރ.) ވެސް ސުވާލު އުފެއްދެވި ނަމަވެސް، ފަހުން ރަސޫލާ (ޞޢވ) ގެ ނިންމުން ޤަބޫލުކުރެއްވިއެވެ. އެ މުއާހަދާ ފައިނަލް ވުމާއެކު، ރަސޫލާ މުޙައްމަދު ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ވަނީ އެމީހުންގެ ޖަނަވާރުތައް ޤުރުބާންކޮށް ބޯ ބުރިކޮށްލުމަށް ޞަޙާބީންނަށް އަންގަވާފައެވެ. ފުން ނުތަނަވަސްކަމުން އެއިން އެއްވެސް މީހަކު ހަމަ އެވަގުތު ހަރަކާތެއް ނުކުރިއެވެ. އުއްމުލްމުޢުމިނީން އުއްމު ސަލާމަތް ރަޟިޔަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އެކަމަނާއަށް ނަޞޭޙަތް ދެއްވުމަށްފަހު، ރަސޫލާ (ޞޢވ) އަމިއްލަފުޅަށް ޤުރުބާންވެ ބޯ ބުރިކޮށްލުމަށްފަހު، ޞަޙާބީންވެސް އެގޮތަށް ތަބާވިއެވެ.
އެކަމަކު ފުރަތަމަ މީހުންނަށް ބުރައެއް ފަދައިން، ލުއިކަމެއް ފަދައިން ފެނުނު ހަމަ އެކަމަކީ، ކީރިތި ޤުރުއާނުގައި “ސާފު ކާމިޔާބީއެއް” ކަމަށް ކިޔާފައިވެއެވެ.
(إنا فتحْنا لك فتحا مبينا)
“ހަމަކަށަވަރުން، [އޭ މުޙައްމަދު]، ތިމަންރަސްކަލާނގެ ތިޔަބައިމީހުންނަށް ސާފު ފަތަޙައެއް ދެއްވީމެވެ”.
(އަލްފާތު ސޫރަތު)
ހުދައިބިޔާއިން ނުކުތީ ކޮން އެއްޗެއް ހެއްޔެވެ؟
ސުލްހަ ގާއިމްވުމުން ހަނގުރާމައިގެ މާހައުލު ލުއިވެ، މުސްލިމުންނާއި އެހެން މީހުންނާ ދެމެދު އޮންނަ ގުޅުން ފުޅާވެ، އިސްލާމްދީން ފެތުރުމުގެ ބިންގާ މާ ފަހިވެގެން ދިޔައެވެ. ފަހުން މުއާހަދާ ފުނޑުފުނޑުވެގެން ދިޔައީމަ، މައްކާ ފަތަޙައަށްވެސް މަގު ހުޅުވިގެން ދިޔައެވެ. މި މުއާހަދާގެ ބައެއް ޝަރުތުތައް ފުރަތަމަ ނަޒަރުން ހަރުކަށި ކަމަށް ފެނުނު ނަމަވެސް، ކީރިތި ޤުރުއާނުގައި މި މުއާހަދާއަށް ސާފު ކާމިޔާބީއެއް ކަމަށް ކިޔާފައި އޮތީ އެހެންވެއެވެ.
މިއަދުގެ އަފްޣާނިސްތާނުގެ މިސާލެވެ
މިއަދު އަފްޣާނިސްތާނުގެ ޙާލަތުގައި މި ފިލާވަޅު ބަލާނަމަ، މުހިންމު އެއް މިސާލަކީ، ދިގު ހަނގުރާމައަކަށްފަހު، އައިއީއޭއިން އަމިއްލައަށް ގެންގުޅޭ އުސޫލެވެ.
ދިހަވަރަކަށް އަހަރުގެ ހަނގުރާމައަށްފަހު އަފްޣާނިސްތާން ވަނީ ކޮންމެ ދުވަހަކުވެސް އާ ހަނގުރާމަތަކާއި އާ މަރުތަކާއި އާ ނުތަނަވަސްކަން އެގައުމުގެ މުސްތަގުބަލަށް ހުރަސް އަޅާ ހިސާބަށް ގޮސްފައެވެ. މިފަދަ ހާލަތްތަކުގައި ހަމައެކަނި ޖަޒުބާތުން ދުއްވާ ނިންމުންތަކުން އަފްޣާނިސްތާން އިތުރަށް ދަތިތަކުގެ ތެރެއަށް ވައްޓާލެވުނީސް. އެކަމަކު އައިއީއޭގެ ދަށުން ސަލާމަތާއި މުއައްސަސާތައް ގާއިމްކުރުމާއެކު އާމްދަނީ ހޯދުމާއި ވިޔަފާރިއާއި ބޮޑެތި މަގުތަކާއި މައިންތަކާއި ކަރަންޓާއި އިގްތިސާދީ އަދި އިންފްރާސްޓްރަކްޗާގެ އެހެނިހެން ކަންކަން ތަރައްގީ ކުރުމަށް މަސައްކަތްތަކެއް ކުރެވެމުން އަންނަ ކަމަށް ވެސް ވިދާޅުވި އެވެ.
މިއާއެކު ތަޢުލީމަކީ ވެސް މުސްތަޤްބަލަށް އަފްޣާނިސްތާނުގެ އަސާސީ އެއް ބޭނުންތެރިކަމެވެ. އަފްޣާނިސްތާނުގެ ގިނަ ބަޔަކު، ޚާއްޞަކޮށް އަންހެން ކުދިންގެ ތަޢުލީމާ ގުޅޭގޮތުން، އެމީހުންގެ އަމިއްލަ ކަންބޮޑުވުންތަކާއި ޑިމާންޑްތައް ގެންގުޅެއެވެ. މި މައްސަލަ ހައްލުކުރަން ޖެހެނީ ޖަޒުބާތީ ޝިއާރުތަކުގެ ތެރެއިން ނޫން ކަމަށާއި، ޙިކުމަތްތެރިކަމާއެކު، އިސްލާމީ އަގުތަކުގެ އިމުގެ ތެރެއިން، އަދި އަފްޣާނިސްތާނުގެ ކުރިއަށް އޮތް ބޭނުންތަކަށް ލޯހުޅުވާލައިގެންނެވެ. އަފްޣާނިސްތާނަށް ބޭނުންވަނީ އެގައުމުގެ އަންނަން އޮތް ޖީލު ހަރުދަނާކޮށް، މުޖުތަމައުގެ އަގުތަކާއި ބޭނުންތަކަށް ރިއާޔަތްކުރާ ތައުލީމީ ނިޒާމެކެވެ.
މިކަމާއި އެހެނިހެން މައްސަލަތަކާއި ގުޅިގެން ބައެއް މީހުން އައިއީއޭއަށް ފާޑުކިޔައެވެ. އެމީހުންގެ ކަންބޮޑުވުންތަކަށް ޖަވާބު ލިބެނީ ހަމައެކަނި ފުރައްސާރައާއި ތުހުމަތުތަކުން ނޫން ކަމަށާއި، އޭގެ ބަދަލުގައި އަފްޣާނިސްތާނުގެ މުސްތަގުބަލު ސާބިތުކޮށްދޭން ޖެހޭނީ ޢަމަލާއި، ހަމަޖެހުމާއި، ތަޢުލީމާއި، އިޤްތިޞާދާއި، އިންސާފާއި، ތަރައްޤީގެ ތެރެއިންނެވެ. މިތަނުން ލިބޭ ފިލާވަޅަކީ ޤައުމެއް ބިނާކުރުމަކީ ހަމައެކަނި ޝިޢާރުތަކުގެ ތެރެއިން ކުރެވޭ ކަމެއް ނޫން، އެކަމަށް ބޭނުންވަނީ އަމާންކަމާއި، ހަމަޖެހުމާއި، ހަރުދަނާ މުއައްސަސާތަކާއި، އިޤްތިޞާދާއި، ތަޢުލީމާއި، ކެތްތެރިކަމެވެ.
މިއީ ހުދައިބިޔާގެ ފިލާވަޅާއި ވިސްނުންތޫނު ޕެރެލަލްއެއް: الله ގެ ރަސޫލާ (ޞޢވ) ބޮޑު މަޤްޞަދެއްގެ ބޭނުމުގައި ނާޒުކު ވަގުތެއްގައި ކުރު މުއްދަތުގެ ދަތިތަކަށް ތަޙައްމަލު ކުރައްވައި، ދިގުމުއްދަތުގެ ކާމިޔާބީއަށްޓަކައި ސުލްޙައާއި ސްޓްރެޓެޖީގެ މަގު އިޚްތިޔާރު ކުރެއްވިއެވެ.
މިއަދުގެ އަފްޣާނިސްތާނުން ވެސް ޖަޒުބާތީ ޙުކުމްތަކަށް ބަރޯސާވުމުގެ ބަދަލުގައި އަމިއްލަ މުސްތަޤްބަލާ މެދު ދިގު މުއްދަތަކަށް ވިސްނަން ޖެހެ އެވެ.
ސަލާމަތީ ކަންކަން ވަރުގަދަވެ، މުއައްސަސާތައް ވަރުގަދަވެ، އިގްތިސާދު ތަރައްގީވެ، ތައުލީމު ފުޅާވެ ހަރުދަނާވެ، ވިޔަފާރި ކުރިއަރައި، ބޮޑެތި މަޝްރޫއުތައް ނިމިއްޖެނަމަ، ގައުމު އަލުން ބިނާކުރުމުގެ ބިންގާތައް އަދިވެސް ވަރުގަދަވާނެ އެވެ. މި ސަބަބަށްޓަކައި، ކޮންމެ ޤައުމީ ނިންމުމެއް ނިންމަންޖެހެނީ ހަމައެކަނި މިއަދުގެ ޖަޒުބާތުތަކުން ނޫން، ސުވާލުކުރަންޖެހޭނީ: މި ނިންމުމުން އަފްޣާނިސްތާނަށް ފަސް ދިހަ އަހަރު ފަހުން ގެންދެވޭނީ ކޮންތާކަށް ހެއްޔެވެ؟ މިއީ ހުދައިބިޔާގެ ބޮޑު ފިލާވަޅުން މިއަދުގެ އަފްޣާނިސްތާނަށް ލިބުނު މުހިންމު މެސެޖެއް: ބޮޑު ލަނޑުދަނޑިތަކަށް ބޭނުންވަނީ ކެތްތެރިކަމާއި، ޙިކުމަތާއި، ސްޓްރެޓެޖީއާއި، ތަޢުލީމާއި، ދިގުމުއްދަތުގެ ތަޞައްވުރެކެވެ.
