އަޙްމަދު ޝަފަޤް
ޑިސެމްބަރު މަހުގެ ހިތި ވައިރޯޅިތަކުގެ ތެރޭގައި އަފްޣާނިސްތާނުގެ ބޯޑަރުގައި ދިގު އަދި ގަދަ ފަރުބަދަ ޝިކާރައެއް ކަމަށްވާ ބަދަކްޝާން ފުރަތަމަ ނަޒަރުން ބަލާއިރު ސިއްރުވެރި ގޮތަކަށް ފެނެ އެވެ. ނަމަވެސް ސަރަހައްދީ އަދި ބައިނަލްއަގްވާމީ ވާދަވެރިކަމުގެ މައިގަނޑު އެއް މައިދާނަށް ވެސް ވަނީ ވެފައެވެ.
އަފްޣާނިސްތާން ކަވަރުކުރާ ބައިނަލްއަގްވާމީ މީޑިއާތަކުން، ޚާއްސަކޮށް ޕާކިސްތާނުގެ މީޑިއާތަކާއި އަފްޣާނިސްތާނުގެ އަރުވާލެވިފައިވާ މީޑިއާތަކުން ފާއިތުވި މަސްތަކުގައި ގެނެސްދިން ސުރުޚީތަކަށް ތަބާވާ ކޮންމެ މީހަކަށްވެސް ފަސޭހައިން އަފްޣާނިސްތާނުގެ އިސްލާމިކް އެމިރޭޓް އޮފް އަފްޣާނިސްތާނުގެ ހިފަހައްޓާފައިވާ ކަމާއި، އިދިކޮޅު ފަރާތްތަކުން އެތަނުގައި ބޮޑެތި ކާމިޔާބީތަކެއް ހޯދާފައިވާ ކަމުގެ އިހުސާސެއް ކުރެވިދާނެ އެވެ. އެކަމަކު އެ ޑްރާމާ ސުރުޚީތަކާއި، އޮޅުން ބޮޅުން ބޮޑު ދަޢުވާތަކާއި، ރީސައިކަލް ކުރެވިފައިވާ ވީޑިއޯތައް ނަގައި، ބިންމަތީގައި އޮތް ޙާލަތު ބެލުމަށްފަހު، ވަރަށް ތަފާތު މަންޒަރެއް ފާޅުވެއެވެ.
ޖުލައި 23، 2026 ވީ ބުރާސްފަތި ދުވަހުގެ ރޭ ބަދަކްޝާން ޕްރޮވިންސްގެ ޒެބަކް ޑިސްޓްރިކްޓްގެ ޓޮޕްޚާނާ ސަރަހައްދާއި ޕާކިސްތާނުގެ ޗިޓްރަލް ޑިސްޓްރިކްޓްގެ ޝާހް ސަލީމް ބޯޑަރު ސަރަހައްދުގައި ބޯޑަރުގައި މުހިންމު ހާދިސާއެއް ހިނގާފައިވެ އެވެ.
އަފްޣާނިސްތާނުގެ ސަލާމަތީ މަސްދަރުތަކުން ބުނާ ގޮތުގައި ހަތިޔާރު އެޅި ބަޔަކު ޗިޓްރާލްގެ ޝާހް ސަލީމް އިން ހުރަސްކޮށް ޒެބަކް ސަރަހައްދަށް ވަދެފައިވެ އެވެ. ރިޕޯޓްތައް ބުނާ ގޮތުގައި އެމީހުން ފޮނުވީ ޕާކިސްތާނުގެ ޖާސޫސީ އިދާރާތަކުން ބަދަކްޝާން އަށް ވަދެގަތުމަށެވެ. އެމީހުންނާ ބައްދަލުކުރީ އަފްޣާން މުޖާހިދުންގެ 15 ވަނަ ބޯޑަރ ބްރިގޭޑުން ގަދަކަމުން ރައްދު ދިނެވެ. އޭގެ ތެރެއިން ފަސް މީހަކު މަރުވެ، ބައެއް މީހުން ޒަޚަމްވުމުގެ ކުރިން ސަލާމަތްވި މީހުން އަނބުރާ ޕާކިސްތާނުގެ ޗިޓްރަލް ޑިސްޓްރިކްޓަށް ފިލައިގެން ދިޔަ އެވެ.
އައިއީއޭއާ ދެކޮޅު ބައެއް މީޑިއާތަކުން ވަރަށް އަވަހަށް ރިޕޯޓްތައް ދައުރުކުރަން ފެށީ 15 ވަނަ ބޯޑަރު ބްރިގޭޑްގެ ކޮމާންޑަރު މުއްލާ އަބްދުލް ޖަމީލް ރަހުމާނީ ޝަހީދުވެ ނުވަތަ ސީރިއަސްކޮށް ޒަހަމްވެފައިވާ ކަމަށް ބުނެ އެވެ. އެ ސަރަހައްދުގެ ލޯކަލް މަސްދަރުތަކުން، ޚުދު ބްރިގޭޑްގެ އޮފިޝަލުންނާ އެކު، އެ ރިޕޯޓްތައް ދޮގުކޮށް، ކޮމާންޑަރ ރަހުމާނީ ދިރިހުރި، އެއްވެސް ގެއްލުމެއް ނުލިބި، އޭނާގެ ވާޖިބު ކުރިއަށް ގެންދަވާކަން ކަށަވަރުކޮށްދިނެވެ. މި ހާދިސާގެ ސަބަބުން ބޯޑަރުގެ މައްޗަށް އައިއީއޭގެ ވަރުގަދަ ކޮންޓްރޯލާއި ސަލާމަތީ އިންތިޒާމުތައް ދައްކުވައިދިނުމުގެ އިތުރުން އަރުވާލެވިފައިވާ މީޑިއާތަކުން ގިނަ ދުވަސްތަކެއް ވަންދެން ބިނާކުރަން މަސައްކަތް ކުރަމުން އައި ޕްރޮޕެގެންޑާ ކެމްޕޭން ވެސް ފުނޑުފުނޑުވެގެން ދިޔަ އެވެ.
ހަގީގަތުގައި ވީގޮތް ދެނެގަތުމަށްޓަކައި، އެ އަރުވާލެވިފައިވާ މީޑިއާތައް ހިންގާ ގޮތް ބަލަން ޖެހެއެވެ.
މި އައުޓްލެޓްތަކުގައި އަފްޣާނިސްތާނުގެ އެތެރޭގައި ފީލްޑް ރިޕޯޓަރުންގެ އޯގަނައިޒްޑް ނެޓްވޯކެއް ނެތެވެ. ދުރު ސަރަހައްދުތަކުން އެމީހުންގެ ރިޕޯޓްތައް ގިނައިން ބަރޯސާވެފައިވަނީ ޔަގީން ނުކުރެވޭ އަޑު މެސެޖުތަކާއި، ވަޓްސްއެޕް މުއާމަލާތްތަކާއި، ދެކޮޅުވެރި ޖަމާއަތް ކަމަށް ބުނާ ޖަމާއަތްތަކުން އަމިއްލައަށް ނެރޭ ބަޔާންތަކާއި، އޮންލައިންކޮށް ދައުރުވާ އަޑުތަކާއި ނުވަތަ އޮޅުވާލާ މައުލޫމާތަކަށެވެ. ފެކްޓް ޗެކިން ޖަމިއްޔާތަކުން ތަކުރާރުކޮށް ދައްކާފައިވާ ގޮތުގައި ހަމަ މި އައުޓްލެޓްތަކުގެ ތެރެއިން ބައެއް އައުޓްލެޓްތަކުން އަހަރުތަކެއް ވަންދެން ވީޑިއޯ ނުވަތަ ލޯކަލް ބިމުގެ މައްސަލަތައް ވެސް ހުށަހަޅާފައި ވަނީ “ތާލިބާނުންނާ ދެކޮޅަށް ލިބުނު ބޮޑެތި ކާމިޔާބީތަކެއް” ނުވަތަ “އެތެރޭގެ ބައިބައިވުންތަކުގެ” ހެކިތަކެއްގެ ގޮތުގަ އެވެ.
އެކަމުގައި ހައިރާންވާންޖެހޭ އެއްވެސް ކަމެއް ނެތެވެ. މީޑިއާއަކުން ހަގީގަތާ މެދު ނުވަތަ އެމީހެއްގެ އަޚްލާގީ ޒިންމާއާ މެދު އެއްވެސް ކަންބޮޑުވުމެއް ދޫކޮށްލައި، ސިޔާސީ އިދިކޮޅު ފަރާތްތައް މަގުދައްކައިދޭ އުސޫލަކަށް ބަދަލުވުމުން، ކޮންމެހެން ވެސް ހަގީގަތާއި ފިކްޝަން އެއްކޮށްލަން ފަށަ އެވެ. އަމާޒަކީ މިހާރު އާންމުންނަށް އެކަން އަންގަން ނޫން ކަމަށާއި، އޭގެ ސިޔާސީ އިދިކޮޅު ފަރާތް ބަލިކަށި، ބައިބައިވެފައިވާ، އަދި ނުތަނަވަސް މީހެއްގެ ގޮތުގައި ސިފަކުރުމެވެ.
އަޙްމަދު މަސްއޫދާއި އޭނާގެ އެބުނާ ނޭޝަނަލް ރެސިސްޓެންސް ފްރަންޓަށް ވެސް ހަމަ އެގޮތެވެ. އެ ހަރަކާތަށް ކުރިމަތިވެފައިވާ އަސްކަރީ އަދި ސިޔާސީ ހަގީގަތް އަމިއްލައަށް ވާހަކަ ދައްކައެވެ.
އެއް ސާދާ ސުވާލެއް ގުދުރަތީ ގޮތުން އުފެދެއެވެ. އެމެރިކާއާއި ނޭޓޯގެ ސީދާ އަސްކަރީ ޙާޟިރީއާއި، ކުރިއަރާފައިވާ ހަތިޔާރާއި، އެތައް ބިލިއަން ޑޮލަރެއްގެ ފައިސާގެ ތާއީދާއެކު 2021 ވަނަ އަހަރުގެ އޮގަސްޓް މަހު އައިއީއޭގެ ކުރިއެރުން ހުއްޓުވަން ނާކާމިޔާބުވެއްޖެނަމަ، މިހާރު ރާއްޖެއިން ބޭރުގައި ދިރިއުޅޭ ހަމަ އެ ލީޑަޝިޕުން ހަނގުރާމައިގެ މައިދާނުގެ ޙާލަތު އަސާސީ ގޮތުން ބަދަލުކުރާނީ ކިހިނެއް ހެއްޔެވެ؟
ހަނދާންކުރަންޖެހޭ ކަމަކީ، އަމިއްލައަށް ލީޑަރުން ކަމަށް ބުނާ މި ގިނަ ބަޔަކު އަފްޣާނިސްތާނުން ފުރައިގެން ދިޔައީ، އެމެރިކާއިން ވަކިވުން ފުރިހަމަވުމުގެ ކުރިންވެސް. އެމީހުން ވަކިވުމަކީ، އޭގެ ޒާތުގައި، އެމީހުންގެ ބާރު ބިނާވެފައި އޮތީ އަފްޣާނިސްތާނުގެ ރައްޔިތުންގެ ތާއީދުގެ މައްޗަށް ނޫން ކަމަށާއި، ބޭރުގެ އަސްކަރީ ތާއީދުގެ މައްޗަށް ކަމަށް ގަބޫލުކުރުމެކެވެ. އަފްޣާނިސްތާނުގެ ތާރީޚުން ތަކުރާރުކޮށް ދައްކާފައިވާ ގޮތުގައި މި ޤައުމަކީ ހުރިހާ ކަމަކަށްވުރެ ބޮޑަށް އެ ޤައުމުގެ މިނިވަންކަމަށް އަގުދޭ ޤައުމެއް ކަމާއި، ބޭރުގެ ބާރުތަކަށް ބަރޯސާވެފައިވާ ސިޔާސީ ހަރަކާތްތަކަށް ދުވަހަކުވެސް ދިގުދެމިގެންދާ އާންމު ތާއީދެއް ލިބިފައި ނުވާކަމެވެ.
އަރުވާލެވިފައިވާ އިދިކޮޅު ބައެއް ލީޑަރުން ބޭރުގެ އެކި ވެރިރަށްތަކުގައި ސިޔާސީ އަދި ސަލާމަތީ ބައްދަލުވުންތައް ބާއްވަމުންދާ ކަމަށް ފަހުގެ ރިޕޯޓްތައް ވެސް ވަނީ ބުނެފަ އެވެ. މިނިވަންކަމާއެކު އަމަލުކުރުމުގެ ގާބިލްކަން ބޮޑުތަނުން ގެއްލި، ޔޫރަޕްގެ ވެރިރަށްތަކުން ފެށިގެން އިސްލާމްއާބާދާ ހަމައަށް ޖާސޫސީ ގުޅުންތަކާއި ކޯޑިނޭޝަންގެ ތެރެއިން ޕްރޮކްސީ އިންސްޓްރޫމެންޓްތަކެއްގެ ގޮތުގައި ބޭނުން ކުރަމުންދާ ކަމަށް ވެސް ވިދާޅުވި އެވެ. ސިޔާސީ ހަރަކާތެއް ބޭރުގެ ޖާސޫސީ ހިދުމަތްތަކާއި ޕްރޮކްސީ އެއްބާރުލުމާ ގުޅިއްޖެ ނަމަ، އެ ހަރަކާތެއްގެ އިތުބާރާއި ގައުމީ މަގާމަށް ގެއްލުން ލިބެ އެވެ. އެއީ އެމީހުންގެ ގޮވާލުންތަކަށް ބަދަކްޝާން ނުވަތަ ޕަންޖްޝީރުގެ ރައްޔިތުންގެ ތެރެއިން މަދު ތަރުހީބެއް ލިބޭ އެއް ސަބަބެވެ.
ޕްރޮކްސީ ހަނގުރާމައަށް ޕާކިސްތާނުން ބަރޯސާވުން ވަރުގަދަވީ އައިއީއޭއަށް ޕްރެޝަރު ކުރުމަށް އަސްކަރީ އެހެން ކޮންމެ ގޮތެއް ވެސް ނަތީޖާ ނުލިބުމުންނެވެ. އޮކްޓޯބަރު 9، 2025 އާއި ޖޫން 2026 އާ ދެމެދު ރަވަލްޕިންދީގެ އިރުޝާދުގެ ދަށުން އިސްލާމްއާބާދުން ވަނީ ހަނގުރާމަވެރިން ފޮރުވިފައިވާ ތަންތަނަށް އަމާޒުކޮށްގެން ކަމަށް ބުނާ ވައިގެ ހަމަލާތަކެއް ދީފަ އެވެ. އެކަމަކު ޖުލައި 2026 ގައި އެމްނެސްޓީ އިންޓަނޭޝަނަލް އާއި އދ.ގެ އެސިސްޓެންސް މިޝަން އިން އަފްޣާނިސްތާން (ޔުނާމާ) އިން ޝާއިއުކުރި އިތުބާރު ހުރި ރިޕޯޓްތަކުން ކިޔައިދިނީ ތަފާތު ވާހަކައެކެވެ.
އެ ތަހުގީގުތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި ޕާކިސްތާނުގެ ސިފައިން ކާބުލްގެ އޮމިދު ޑްރަގް ރިހެބިލިޓޭޝަން ސެންޓަރަށް ހަމަލާދިންއިރު އެތަނުގައި ހަތިޔާރު އެޅި ހަނގުރާމަވެރިން ނެތެވެ. މި ހަމަލާގައި މަރުވި އެންމެންނަކީ އާންމުންނާއި، ފަރުވާ ހޯދަމުންދާ ބަލިމީހުންނާއި، އެ ފެސިލިޓީގައި މަސައްކަތްކުރާ މެޑިކަލް ސްޓާފުންނެވެ.
އެ ހޯދުންތަކުން ޕާކިސްތާނުގެ އަސްކަރީ ޕްރެޝަރު ކެމްޕޭންގެ ހަގީގަތް ހާމަވެގެން ދިޔައެވެ. އަދި އަސްކަރީ ޕްރެޝަރުގެ އަސަރު ގެއްލި، ވައިގެ ހަމަލާތަކުން އެމީހުންގެ މަގުސަދުތައް ހާސިލް ނުވުމުން، މުސްކުޅި ކުޅިވަރު އަލުން ފެށެނީ: ޗިޓްރަލް ފަދަ ތަންތަނުން ބަދަކްޝާނަށް ޕްރޮކްސީ އެލިމެންޓްތައް ފޮނުވުން ކަމަށް ވެސް އެމީހުން ދައްކާފައިވެ އެވެ. ހަގީގަތަކީ ހަތަރު ދިހަ އަހަރު ދުވަހުގެ ލޭ އޮހޮރުވުމަށް ފަހު، އަފްޣާނިސްތާނުގެ އާންމު ރައްޔިތުންނަށް އެތެރޭގެ ހަމަނުޖެހުންތަކުގެ އިތުރު ބުރަކަށް ޝައުގުވެރިކަން ކުޑަކަމެވެ. އެމީހުންގެ އިސްކަމެއް ދޭ ކަމަކީ އައިއީއޭ އިން ގާއިމްކޮށްފައިވާ ސަލާމަތާއި ހަމަޖެހުމާއި ބޯޑަރު ހިމާޔަތްކުރުމެވެ.
ބަދަކްޝާންގެ ހާދިސާތަކަށް ބަލާލިޔަސް ނުވަތަ މީޑިއާގެ އެކި ހިސާބުތަކުގައި ކުޅެމުންދާ ޕްރޮޕެގެންޑާ ހަނގުރާމައަށް ބަލާލިޔަސް ބިންމަތީގައި އޮތް ހަގީގަތް އޮތީ ހަމަ އެގޮތަށެވެ. ބޭރުގެ ތާއީދަށް ބަރޯސާވާ އަރުވާލެވިފައިވާ ޖަމާއަތްތަކުން ވަގުތީ ސަލާމަތީ ހަމަނުޖެހުންތަކެއް އުފެދިދާނެ ނަމަވެސް، الله ގެ ރަޙްމަތާއި އެހީތެރިކަމާއެކު، އައިއީއޭގެ ހަމަޖެހުމަށް ބުރޫއަރާ ނުވަތަ އަފްޣާނިސްތާނުގެ ރައްޔިތުންގެ އަޒުމް ބަލިކަށި ނުކުރެވޭނެއެވެ.
މި ސަރަހައްދުގެ މުސްތަގުބަލު ރައްކާތެރި ކުރެވޭނީ އިންފްލެމޭޓަރީ ޕްރޮޕެގެންޑާ ނުވަތަ ޕްރޮކްސީ ގްރޫޕްތައް ބޭނުންކޮށްގެން ނޫނެވެ. އެއީ ޙަޤީޤަތްތައް އެގޮތަށް ދެނެގަނެ، ދެފަރާތުގެ ވިސްނުމުގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް ފައިދާހުރި ބޯޑަރ މެނޭޖްމަންޓް ބިނާކުރުމެވެ.
