ހާރިތު އުބައިދާ
ބަލިވެފައިވާ ކްރިސްޓިއަނުންނާ މެދު ސުލްޠާން މެޙްމަދު ފަތަޙަވެރިޔާގެ މުޢާމަލާތް
ސުލްޠާން މެޙްމަދު ފަތަޙަވެރިޔާ ކޮންސްޓަންޓިނޯޕަލް ހިފުމަށްފަހު، އޭނާ ދިޔައީ ހާގިއާ ސޯފިޔާ އަށެވެ. ރައްޔިތުންނާއެކު ނަމާދު ކުރަމުން ދިޔަ ފައްޅީގެ ފައްޅީގެ މީހުންނާއި ފައްޅީގެ ފައްޅީގެ ފައްޅީގެ މީހުންވެސް އެތެރެއަށް ޖަމާވެފައި ތިއްބެވެ. ސުލްޠާން ވަޑައިގަތުމުން ނަޞާރާއިންގެ ތެރޭގައި ބިރުވެރިކަން ފެތުރިގެން ދިޔައެވެ. އެއިން އެއް ފައްޅީގެ ފައްޅީގެ މީހަކު ކުރިއަށް ޖެހިލާފައި އޭނާއަށް ޗާޗުގެ ދޮރުތައް ހުޅުވާލިއެވެ.
ސުލްޠާން އޭނާއަށް ވިދާޅުވިއެވެ.
“ރައްޔިތުންނަށް ހަމަޖެހިލައިގެން ތިބުމަށް ބުނާށެވެ. ބިރު ނުގަންނަވާ. ސުލްހަވެރިކަމާއެކު ގެތަކަށް އެނބުރި ވަޑައިގަންނަވާ.”
އޭނާގެ ވާހަކަތަކުން ވަގުތުން އެމީހުންގެ ބިރުވެރިކަން ކުޑަވެގެން ދިޔައެވެ. ފޮރުވިފައި ތިބި ފައްޅީގެ މީހުން ފޮރުވިފައިވާ ތަންތަނުން ނުކުމެ، އޭގެ ތެރެއިން ބައެއް މީހުން އިސްލާމްދީން ވެސް ގަބޫލުކުރި އެވެ.
އެއަށްފަހު އޭނާ އިއުލާން ކުރެއްވި އެވެ.
“މި ދުވަހުން ފެށިގެން މި ޗާޗަކީ މިސްކިތެއް. އަންނަ ހަފްތާގައި މިތަނުގައި ހުކުރު ނަމާދު ބާއްވާނެ. ކުރަންޖެހޭ ތައްޔާރީތައް ހަދާށެވެ.”
އެއަށްފަހު މަސައްކަތްތެރިން ފެށީ އެ އިމާރާތް މިސްކިތަކަށް ބަދަލުކުރުމަށެވެ. އޭގެ ފާރުތަކުން ކުރެހުންތަކާއި ސަލާމްތައް ނަގައި، ޗާޗުގެ ތެރޭގައި ހުރި ތަސްވީރުތައް ފޮހެވިގެން ދިޔައެވެ. ޚަތީބަށް ޕަލްޕިޓެއް ހެދިއެވެ. އިސްލާމީ ޝަރީޢަތުގެ ދަށުން މި އިސްލާމްވުން ހުއްދަކަމަށް ބެލެވުނީ ހަނގުރާމައިގައި އެ ސިޓީ ގަދަކަމުން ނަގާފައިވާތީއެވެ.
ސުލްޠާން މެޙްމަދު ނަޞާރާއިންނަށް ދީނީ ގޮތުން ފުރިހަމަ މިނިވަންކަން ދެއްވިއެވެ. އެމީހުންނަށް ބިރެއް ނުވަތަ ހުރަހެއް ނެތި އެމީހުންގެ އީމާންތެރިކަން ކުރިއަށް ގެންދިއުމުގެ ހުއްދަ ލިބުނެވެ. އެމީހުންގެ އަމިއްލަ ދީނީ އިލްމުވެރިން އިޚްތިޔާރު ކުރުމަށް މިނިވަންކަމާއެކު، އެކަމަށް ޚާއްޞަ ތަނެއް ކަނޑައެޅިގެން ދިޔައެވެ. އަދި އަމިއްލަ ދީނީ ގާނޫނުތަކާ އެއްގޮތަށް އަމިއްލަ އަދި މަދަނީ ކަންކަން ހަމަޖެއްސުމުގެ ހައްގު ވެސް ދީފައިވެ އެވެ. ސުލްޠާން އޭނާގެ މުޅި ސަރަޙައްދުގައިވެސް ހަމަ އެ ސިޔާސަތު ފުޅާކުރެއްވިއެވެ. ދީނީ އިލްމުވެރިންނަށް އެމީހުންގެ ވާޖިބުތައް މިނިވަންކަމާއެކު އަދާކުރުމުގެ ހުއްދަ ލިބި، ކްރިސްޓިއަނުންގެ މެދުގައި އުފެދޭ މައްސަލަތައް ނިންމަމުން ދިޔައީ އެމީހުންގެ އަމިއްލަ އީމާންތެރިކަމާ އެއްގޮތަށެވެ. މި ޙައްޤުތަކާއި ރައްކާތެރިކަމުގެ ބަދަލުގައި އެމީހުން ޖިޒްޔާ ޓެކްސް ދެއްކިއެވެ.
އިނގިރޭސި ތާރީޚް ޢިލްމުވެރިޔާ އެޑްވާޑް ޝެފަރޑް، އުސްމާނީ ތާރީޚާ ބެހޭގޮތުން ލިޔުއްވަމުން، އިސްލާމީ ތާރީޚުގައި މި ބޮޑު ހާދިސާ އޮޅުވާލުމަށް މަސައްކަތް ކުރެއްވިއެވެ. ޢަދާވާތްތެރިކަމާއި ތަފާތުކުރުމުގެ ސަބަބުން ދުއްވާލެއްވި ސުލްޠާން މެޙްމަދުގެ މައްޗަށް ތާރީޚީ އެއްވެސް އަސާސެއް ނެތް ގިނަ ތުހުމަތުތަކެއް ކުރެއްވިއެވެ.
މިފަދަ ދައުވާއެއް 1980 ވަނަ އަހަރުގެ އެންސައިކްލޮޕީޑިއާ އެމެރިކާނާގެ އެޑިޝަންގައި ވެސް ފާހަގަކޮށްފައިވާއިރު، އެ ދައުވާގައި ސުލްތާން ކޮންސްޓަންޓިނޯޕަލްގައި އަތުލައިގަތް ކްރިސްޓިއަނުން އަޅުވެތިކޮށް، އެޑިރްނޭ (އެޑްރިއަނޯޕަލް) ގެ ބާޒާރުތަކުގައި ވިއްކާފައިވާ ކަމަށް ބުނެފައިވެ އެވެ. މި ތުހުމަތު ވެސް ބިނާވެފައިވަނީ ޞަލީބީންގެ ވާހަކަތަކުގެ މައްޗަށެވެ. ތާރީޚީ ރެކޯޑްތަކުން ފެންނަނީ އޭގެ އިދިކޮޅެވެ. ސުލްޠާން މެޙްމަދު ކޮންސްޓަންޓިނޯޕަލްގެ ރައްޔިތުންނާ މެދު އޯގާތެރިކަމާއި އޯގާތެރިކަމާއި އިޙްތިރާމާއެކު މުޢާމަލާތު ކުރައްވައި، އެކަލޭގެފާނުގެ ސިފައިންނަށް އިންސާނީ ގޮތުން މުޢާމަލާތް ކުރުމަށް އަމުރުކުރެއްވިއެވެ.
އެތައް އަޅުވެތިންނެއް އެމީހުންގެ މިނިވަންކަން ކަށަވަރުކުރީ ފިދާއެއް ދައްކައިގެންނެވެ. މިއީ ޚާއްޞަކޮށް ޔޫނާނީ ޢިއްޒަތްތެރިންނާއި ދީނީ ޝަޚްޞިއްޔަތުތަކުގެ ތެރޭގައި ދިމާވި ކަމެކެވެ. ސުލްޠާން އަމިއްލައަށް ދީނީ އިލްމުވެރިންނާ ބައްދަލުކުރައްވައި، އެމީހުންގެ ބިރުވެރިކަން ލުއިކޮށް، އެމީހުންގެ ދީނީ ޢަޤީދާތަކާއި އަޅުކަންކުރާ ތަންތަނާއި ދީނީ ކަންކަމަށް އިޙްތިރާމް ކުރާނެ ކަމުގެ ޔަޤީންކަން ދެއްވިއެވެ. އަދި އާ ޕެޓްރިއާކް އެއް ހޮވުމަށް ވެސް އިރުޝާދު ދެއްވި އެވެ.
އެމީހުންގެ މެދުގައި މަޝްވަރާ ކުރުމަށްފަހު ކްރިސްޓިއަނުން އެމީހުންގެ ޕެޓްރިއާކްގެ ގޮތުގައި ޖެނާޑިއަސް ހޮވިއެވެ. އެ މަޤާމަށް ހަމަޖެއްސުމާއެކު ފަރީދުންގެ ބޮޑު ވަފުދެއް އައީ ސުލްޠާނާ ބައްދަލުކުރުމަށެވެ. ހޫނު މަރުހަބާއެއް ކިޔައި، ޝަރަފުވެރިކަމާއެކު ކަންތައް ކުރައްވައި، ކެއުން ހިއްސާ ކުރައްވައި، ސިޔާސީ އަދި އިޖުތިމާއީ އެކި ކަންކަމާ ބެހޭ ގޮތުން މަޝްވަރާ ކުރެއްވި އެވެ.
އެ ބައްދަލުވުމުން އޭނާއާ ބައްދަލުކުރި ބިޝޮޕްތަކުގެ ވިސްނުން ބަދަލުވެގެން ދިޔައެވެ. އުސްމާނީ ވެރިންނާއި މުސްލިމުންނާމެދު އެމީހުންގެ ރައުޔު މިހާރު އޮތީ އެއްގޮތަކަށް ނޫނެވެ. އެމީހުން ދުރަށް އައީ ނަޒާހަތްތެރިކަމާއި، އީމާންތެރިކަމާއި، މަތިވެރި އަޚްލާޤާއި، ފުން އިންސާނިއްޔަތެއްގެ ވެރި މީހަކާ ބައްދަލުވެއްޖެ ކަމަށް ޤަބޫލުކޮށްގެންނެވެ.
ރޯމަނުން (ޔޫނާނީން) ވެސް ސުލްޠާނުގެ ސުލޫކުގެ މައްޗަށް ހަމަ އެހާމެ އަސަރުކުރިއެވެ. އެމީހުންނަށްވެސް ފުޅާ ދާއިރާއެއްގައި ދީނީ މިނިވަންކަން ލިބުނެވެ. މަދު ދުވަސްކޮޅެއްގެ ތެރޭގައި މާލޭގައި ހިފަހައްޓާފައި އޮތް ބިރުވެރިކަން ފަނޑުވެ، ކުރިން އުޅުނު ގޮތަށް އަނެއްކާވެސް އަމާންކަމާއި އަމާންކަމާއި އެކު އުޅެމުން އާދަޔާ ޚިލާފު ދިރިއުޅުމަށް މީހުން އެނބުރި ދިޔައެވެ.
