ސައިދު ޖަމާލުއްދީން އަފްޣާނީ
އޭގެ ޒާތުގައި އިސްލާމްދީނުގެ މާތް ދީނަކީ ޤުރުބާނީން ފުރިފައިވާ ދީނެކެވެ. އިސްލާމްދީނުގެ ބޭރުފުށުގެ އަދި އެތެރެފުށުގެ މާނައަކީ އިންސާނާ މުޅިން ޙަރަކާތްތެރިވާންޖެހޭނީ މާތްالله ގެ އަމުރުފުޅަށެވެ. އިސްލާމްދީނަށް ތަބާވާ މީހުންނަށް ފުރަތަމަ ދަސްކޮށްދެނީ އަހަންނަކީ ހަމައެކަނި އަޅެކެވެ؛ އަޅުވެތިކަމަކީ އަހަރެންގެ ފަޚުރެއް ކަމަށާއި، މުޅި އުމުރު ދުވަހު އަޅުވެތިކަމުގެ ޙާލަތެއްގައި އުޅޭނެ ކަމަށް ވަޢުދުވާން ޖެހެއެވެ. އަހަރެންގެ އަމިއްލަ އެއްވެސް ޒާތީ އެދުންތަކެއް އަހަރެންގެ އަމިއްލަ ނަފްސުގެ އެދުންތައް ފުރިހަމަ ނުކުރާނެއެވެ. އެއްވެސް ގާތްތިމާގެ މީހަކު، މުއްސަނދިކަމެއް، ގުޅުމެއް، ލޯތްބެއް الله ތަޢާލާގެ އެއްވެސް އަމުރެއް ތަންފީޒު ކުރުމަށް ހުރަހެއް ނާޅާނެއެވެ. ކޮންމެ އަމުރެއް އަޔަސް، ފަސްޖެހުމެއް ނެތި އެކަން ޤަބޫލުކޮށް، ޙަޤީޤީ އަޅެއްގެ ގޮތުގައި ތަންފީޒު ކުރާނަން، އަހަރެންގެ ޙަޔާތް އަހަރެންގެ ވެރިރަސްކަލާނގެ ދަރުބާރުގައި ދާއިމީ އަދި ކާމިޔާބު ކަމުގައި ހެދުމަށްޓަކައެވެ.
ނަމަވެސް ދުނިޔޭގެ ހުރިހާ މުސްލިމުންނަށް ޤުރުބާން ކުރުން ލާޒިމުވާ ބަރަކާތްތެރި ޛުލްޙިއްޖާ މަހުގައި މި ޤުރުބާނީގައި ޚާއްޞަ ކުލައަކާއި ޚާއްޞަ ފަލްސަފާއެއް އެކުލެވިގެންވެއެވެ. މި ޤުރުބާނީގެ ފަހަތުގައި ވަރަށް ޝައުޤުވެރިވާ އަދި ފިލާވަޅުތަކުން ފުރިފައިވާ ތަނެކެވެ. މި ވާހަކައިގައި އެތައް ހާސް ފިލާވަޅުތަކެއް އެކުލެވިގެންވާއިރު، ކޮންމެ ފިޔަވަޅެއްގައިވެސް الله ގެ ބާރުވެރިކަމުގެ ނިޝާންތައް ފެންނަން ހުރެއެވެ. މިއީ ކައުނު ހެއްދެވި ފަރާތާއި އެކަލާނގެ ލޮބުވެތި އަޅުންނާ ދެމެދު ސިއްރުވެރިކަމާއި ބޭނުންތެރިކަމުގެ ޚާއްޞަ ދުނިޔެއެކެވެ. މިއޮތީ ޤިޔާމަތްދުވަހާއި ހަމައަށް ހަމަހަމަ ނުކުރެވޭނެ ލޯތްބާއި ކިޔަމަންތެރިކަމާއި ޤުރުބާނީގެ މިސާލެކެވެ.
މި ޤުރުބާނީއަކީ ޙަޤީޤަތުގައި ބޮޑު ނަބިއްޔަކާއި އޭނާގެ ލޮބުވެތި ދަރިކަލުންގެ ބޮޑު ކާމިޔާބީގެ ހަނދާނުގައި، الله ގެ އަމުރަށް ފުރިހަމައަށް ތަބާވުމުގެ ލާމަސީލު މިސާލެއް ހުށަހެޅުއްވި ޤުރުބާނީއެކެވެ. ކީރިތި ޤުރުއާނުގައި މި ހާދިސާ ސިފަކޮށްފައިވަނީ ވަރަށް ރީތި އަދި ހިތްގައިމު ގޮތަކަށެވެ. އައްޞައްފާތު ސޫރަތުގެ މި އާޔަތުން: “އެކަލޭގެފާނު އެދުނު ތަނަށް ވާޞިލްވުމުން،” އެހެން ބައެއް އާޔަތްތަކާ ހަމައަށް މިވާހަކަ ރިވާވެގެންވެއެވެ.
ކީރިތި ޤުރުއާނުން ވަޙީކުރައްވާ ގޮތުގައި އިބްރާހީމްގެފާނު ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމައަށް ދަރިއަކު ނުލިބުނުތާ ގިނަ ދުވަސްތަކެއް ވެއްޖެއެވެ. ގިނަ ދުވަސްތަކެއް ވަންދެން އިންތިޒާރު ކުރުމަށްފަހު الله ތަޢާލާ އޭނާއަށް ދަރިއެއްގެ ގޮތުގައި ޙަޟްރަތު އިސްމާޢީލް ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ދެއްވިއެވެ. ލޯބީގެ މަރުކަޒަކީ ޚުދު ކުދިންކަން ސާފުވާއިރު، ދިގު އިންތިޒާރަކަށްފަހު އެ ކުދިން ލިބިއްޖެނަމަ، ދެން އެމީހުންގެ ލޯބި ހިތްދަތިކަމާއި އަމިއްލަ ނަފްސު ހަނދާން ނައްތާލުމުގެ ހިސާބަށް ވާސިލްވެއެވެ. ހަމައެފަދައިން އިބްރާހީމް ނަބިއްޔާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަވެސް އެކަލޭގެފާނުގެ ދަރިކަލުންދެކެ ވަރަށް ފުން ލޯތްބެއް ގެންގުޅުއްވިއެވެ. އިސްމާޢީލް (ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ) މަޑުމަޑުން ބޮޑުވަމުން ދިޔައީ، ޒުވާންކަމުގެ މަރުޙަލާއަށް ވާސިލްވާންދެން؛ ދަރިއަކު އޭނާގެ ބައްޕަގެ އެހީތެރިއަކަށް ވެ، ބައްޕައަކު އޭނާއަށް އުންމީދުތަކެއް އުފެދިގެން ދިއުމުންނެވެ.
މިފަދަ ނާޒުކު ދަނޑިވަޅެއްގައި الله ތަޢާލާ ކުއްލިއަކަށް ރަސޫލާ އިބްރާހީމް ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމައަށް ހުވަފެނެއްގައި އަމުރުކުރެއްވީ އެކަލޭގެފާނުގެ ލޮބުވެތި، ޒުވާން އަދި ފޮނި ދަރިކަލުން ޤުރުބާން ކުރެއްވުމަށެވެ. ފެންނަ ފެނުމުގައި މިއީ ވަރަށް އުނދަގޫ އިމްތިޙާނެއް ނަމަވެސް ބައްޕައަކީ އާދައިގެ މީހެއް ނޫން ނަމަވެސް الله ގެ ބޮޑު ނަބިއްޔަކަށް ވާތީ އެއްވެސް ސުވާލެއް ނެތި ވަގުތުން ތައްޔާރުވިއެވެ. ހަމަގައިމުވެސް ދަރިއަކު ތައްޔާރުކުރުމަކީ ވެސް ކޮންމެހެން ކުރަންޖެހޭ ކަމެއް ކަމުން އޭނާ ގާތު ބުނީ “އަހަންނަށް މިކަން ކުރުމަށް އަމުރު ކުރެވިއްޖެ. ތިބާގެ ޚިޔާލަކީ ކޮބައިތޯ؟”
މިއީ ވަރަށް ޝައުގުވެރި މަރުހަލާއެކެވެ. ބައްޕަ الله ގެ އަމުރު ޤަބޫލުކުރި ނަމަވެސް ދަރިފުޅު އެކަމަށް ދެކޮޅު ހެދުމުގެ ފުރުޞަތު އޮތެވެ. ނަމަވެސް ދަރިކަލުން ވެސް ކިޔަމަންތެރިވުމުގެ މޮޅު ނަމޫނާއެއް ދެއްކެވިކަން اللهގެ ފޮތުން ހާމަވެއެވެ. އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ.
އެއީ، އެއްފަރާތުން ފުރިހަމަ ހިތްހަމަޖެހުމާއި الله ގެ އަމުރަށް ތަބާވެވަޑައިގަތުމާއި، އަނެއްކޮޅުން މިއީ އޭނާގެ އަމިއްލަ ބޮޑު ކާމިޔާބެއް ކަމަށް ނުދެކި، ބަލިމީހާގެ ތެރޭގައި الله އޭނާ ހިމެނިވަޑައިގަންނަވާނެ ކަމުގެ އުންމީދު ފާޅުކުރެއްވިއެވެ. މިތަނުގައި މާތްﷲ ވަރަށް އާދަޔާ ހިލާފު އިބާރާތެއް ބޭނުންކުރައްވާފައި ވެއެވެ: “فَلَمَّا أَسْلَمَا” މާނައަކީ ދެމީހުންވެސް ހުށަހެޅި ވަގުތުގައެވެ. މިހާރު، އެމީހުންނަކީ ކުރިންވެސް މުސްލިމުންނެވެ. ފަހެ “އިސްލާމްދީން ގެނައުމުގެ” މާނައަކީ ކޮބައި ހެއްޔެވެ؟ ޝަރަޙަވެރިން ވިދާޅުވަނީ މިތަނުގައި “އަސްމާ” ގެ މާނައަކީ ފުރިހަމަ ހިތްހަމަޖެހުމާއި الله ގެ އަމުރަށް ތަބާވުމެވެ. މާނައަކީ الله ގެ އަމުރު އައިއިރު، ބައްޕައާއި ދަރިފުޅުގެ ގުޅުމުގެ ގޮތުންވެސް، އަދި ނަފްސާއި އިބިލީހުގެ ހީނލުމުގެ އަޑުވެސް އަޑުއެހުމެއްނެތި، ޒާތީ އެއްވެސް އެދުމެއް ދެން ނެތެވެ.
މި މުނާސަބަތުގައި ޝައިޠާނާ އެމީހުން މަގުފުރެދުމަށް ތިން ފަހަރު މަސައްކަތް ކުރި ނަމަވެސް ބައްޕައާއި ދަރިފުޅު ކޮންމެ ފަހަރަކު ވެސް އޭނާ ދުރުކޮށް ހަތް ގަނޑުފެން އުކާލި ކަމަށް ރިވާވެއެވެ. މި އާސާރީ ބިނާ މިއަދާ ހަމައަށްވެސް ރައްކާކުރެވިފައިވާއިރު، ޙައްޖުވެރިންނަށް ލާޒިމުވެފައިވަނީ ހަމަ އެތަނަށް ޝައިޠާނާއަށް ކުދިކުދި އުކާލުމެވެ. ވާހަކަ ދެއްކުމުގެ މަރުހަލާ ޢަމަލުގެ މަރުޙަލާއަށް އާދެވުމުން، އޯގާތެރި ބައްޕަ އޭނާގެ އެންމެ ލޯބިވާ ދަރިފުޅު ޤުރުބާން ކުރުމަށްޓަކައި ބާއްވާލިއެވެ. ބައްޕަގެ އޯގާތެރިކަމުން الله ގެ އަމުރުފުޅު އަދާކުރުމަށް ހުރަހެއް ނާޅާނެ ގޮތަކަށް މޫނު ތިރިއަށް އަނބުރާލުމަށް ދަރިފުޅު އެދުނު ކަމަށް ރިވާވެގެންވެއެވެ. އަދި “އަހަރެންގެ ހެދުންތައް ތަރުތީބުކޮށް ބަހައްޓާނީ އޭނާގެ ގައިގައި ލޭ ތިކިތައް ނުވެއްޓި މަންމަ މާ ދެރަ ނުވާނެހެން” ކަމަށެވެ.
الله ތަޢާލާ މި މަންޒަރު ސިފަކުރައްވާފައިވަނީ މިގޮތަށެވެ: “އެހެންކަމުން އެކަލޭގެފާނު ކިޔަމަންވެ ނިތްކުރިއަށް ކިޔަވާލެއްވިއެވެ.” ޝަރަޙަވެރިން ވަނީ ދެ މާނައެއް ދީފައެވެ؛ އެއް ކަމަކީ މޫނުމަތީގައި ބާއްވާފައި އޮއްވާ، އަނެއް ކަމަކީ ނިތްކުރި ބިމާ ދިމާއަށް ވާގޮތަށް އެއްފަރާތުގައި ބާއްވާލުމެވެ. އަމުރުގެ އެންމެ ފަހު ވަގުތުތައް އައުމުން ޙަޟްރަތު އިބްރާހިމް (އ.ސ) އޭނާގެ ދަރިފުޅުގެ ކަރުގައި ވަޅި ޖައްސާލި ނަމަވެސް الله ގެ ރަޙްމަތް އައީ ވަރަށް ފޯރިއާއެކުގައެވެ. އިސްމާޢީލް (އ.ސ) ވަގުތުކޮޅެއްގެ ތެރޭގައި ދުރުކޮށް، އޭނާގެ ބަދަލުގައި ސުވަރުގެއިން ކަނބުލޮއެއް ބެހެއްޓުމަށް، އިބްރާހީމް (އ.ސ) ގެ ވަޅިން އޭނާ ކަތިލުމަށްޓަކައި، ޙަޟްރަތު ޖިބްރާޢީލް (އ.ސ) އަށް އަމުރުކުރެއްވިއެވެ. އަދި އެގޮތަށް ކަންތައް ވީއެވެ.
މިތަނުގައި الله ތަޢާލާ އިޢުލާން ކުރެއްވީ އިބްރާހިމް (އ.ސ) އެ އިމްތިޙާނުން ފާސްވެވަޑައިގެންފައިވާކަމެވެ. ދެން ޤިޔާމަތްދުވަހާއި ހަމައަށް ސަލާމްކޮށް ސަލާމް ކުރުމާއި، ކޮންމެ ނަބިއްޔެއްގެ ޤައުމުންވެސް އެކަލޭގެފާނަށް އިޙްތިރާމްކޮށް، އެކަލޭގެފާނުގެ ވެރިއެއްގެ ގޮތުގައި ދެކޭނެ ކަމުގެ ބޮޑު ޝަރަފުވެސް އެކަލޭގެފާނަށް ދެއްވިއެވެ. އަދި އިބްރާހީމަކީ އަހަރެމެންގެ މުއުމިނުންގެ ތެރެއިން އަޅަކު ކަމުގައިވެސް ވިދާޅުވިއެވެ. ޙަޟްރަތު އިބްރާހީމް (އ) ގެ މި ފުރިހަމަ ކިޔަމަންތެރިކަމަކީ الله ރުހިވޮޑިގަންނަވާވަރަށް، ޤުރުބާނީގެ މި ސަޤާފަތް ޤިޔާމަތް ދުވަހާއި ހަމައަށް ދިރުވައި ގެންގުޅުއްވި ކަމެކެވެ. މިކަމުން ދޭ މެސެޖަކީ އުސޫލީ ގޮތުން ކޮންމެ އިންސާނަކުވެސް الله ގެ މަގުގައި އެންމެ ލޯބިވާ އެއްޗެއް ޤުރުބާން ކުރަން ޖެހޭނެ ކަމަށާއި ނަމަވެސް الله (ޞޢވ) އިންސާނާއަށް ރަޙްމަތް ލެއްވީ ހަޟްރަތު އިބްރާހީމް (އ) ގެ ބޮޑު ކިޔަމަންތެރިކަމުގެ ސަބަބުން އިންސާނާގެ ބަދަލުގައި ޖަނަވާރެއް އައްޔަން ކުރެއްވީ، އެކަން ފަސޭހަވާނެ ގޮތަކަށެވެ.
އަދި ޝަރަޙަވެރިން މިތަނުގައި ވަރަށް މުހިއްމު އަނެއް ނުކުތާއެއް ވެސް ފާހަގަކުރައްވާފައި ވާއިރު، އެއީ އިސްމާޢީލް (ޞޢވ) ކަތިލުމަކީ الله (ޞޢވ) ފެށުނީއްސުރެ ޤަޞްދު ކުރައްވާފައި ނުވާކަމެވެ؛ މައިގަނޑު މަޤްޞަދަކީ އަޅާ އެއްވެސް ފަސްޖެހުމެއްނެތި الله (ع) ގެ އަމުރު ޤަބޫލުކޮށް ތަންފީޒު ކުރުމެވެ. އެއީ ބުއްދިއާއި ލަޖިކްގެ މިންގަނޑަށް ލާންވީ ކަމެއް ނޫނެވެ. ޙަޟްރަތު އިބްރާހިމް އާއި ޙަޟްރަތު އިސްމާޢީލް (އ.އ) މިކަމުގައި އެއްވެސް މިސާލެއް ނުފެންނަ ކަމުގެ ހިތްހަމަޖެހުމާއި ހުށަހެޅުމުގެ ލާމަސީލު ރެކޯޑެއް ގާއިމް ކުރެއްވިއެވެ.
އެހެންކަމުން މިއަދުވެސް ޤުރުބާނީގެ އަމުރާއި ގުޅޭގޮތުން ހަމައެކަނި ބުއްދިގެ މިންގަނޑުން ދިއުމަކީ ރަނގަޅު މަގެއް ނޫނެވެ. ޤުރުބާނީގެ ބަދަލުގައި، ނުވަތަ އެފަދަ އެހެން ކަމެއްގެ ބަދަލުގައި ފަޤީރުންނަށް ފައިސާ ދޭންޖެހޭނެ ކަމަށް ބުނުމަކީ، الله ގެ އަމުރުގެ ފަލްސަފާއަށް ޖާހިލުވުމާއި، ތަބާވުމުގެ ރޫޙާ ދުރުވުން ދައްކުވައިދޭ ކަމެކެވެ.
ޢިލްމުވެރިން ވަރަށް ސާދާ މިސާލެއް ދެއްވާފައި ވެއެވެ: ބޮޑު މިސްކިތުގެ ތެރޭގައި ނަމާދުގެ އެއް ރަކުޢަތުގެ ޘަވާބަކީ ލައްކަ ނަމާދާ އެއްވަރު ނަމަވެސް، އެތަނުގައި ކަޢުބާ ނުވަތަ ޚާއްޞަ އަޅުކަމެއް ނެތް ނަމަވެސް، ޛުލްޙިއްޖާ މަހުގެ ނުވަވަނަ ދުވަހު ޢަރަފާތުގެ ފަޅުތެރެއަށް ދިއުމަށް الله ތަޢާލާ ވަނީ އަމުރުކުރައްވާފައެވެ. ހަމައެކަނި ބުއްދިގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް ވިސްނާ މީހަކު އަހަރެން ބޮޑު މިސްކިތުގައި ހުރެ މުޅި ދުވަހު ތަވާފާއި ނަފުލު ކުރާނަމޭ ބުނިނަމަ، އެމީހަކު ޘަވާބުގެ ބަދަލުގައި ފާފަ އިޚްތިޔާރު ކޮށްފި އެވެ؛ އެހެނީ ޘަވާބު އޮތީ ހަމައެކަނި ޢަމަލުގައި ނޫން ކަމަށާއި، މާތްالله އަންގަވާފައިވާ ޢަމަލުގައެވެ.
ފަހެ ޤުރުބާނީގެ މައިގަނޑު ފިލާވަޅަކީ، އިންސާނާ އޭނާގެ ވުޖޫދާއި، އެދުންތަކާއި، ނިޔަތްތައް الله ތަޢާލާގެ އަމުރަށް ތަބާވުމެވެ. މިއީ ޙަޟްރަތު އިބްރާހީމާއި ޙަޟްރަތު އިސްމާޢީލް (ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ) ގެ މި ބޮޑު ހާދިސާގެ ޙަޤީޤީ މެސެޖާއި ދާއިމީ ފިލާވަޅެވެ.
ހަގީގީ ކިޔަމަންތެރިކަމުގެ ޚާއްޞަ އަންދާޒާ
