އަޖްމަލް
ރާވަލްޕިންޑީގެ ޖެނެރަލުން އަމިއްލައަށް އެ ސަރަހައްދުގެ ތަޤްދީރުގެ ވެރިންގެ ގޮތުގައި ދެކޭ ދުވަސްވަރެއް ވެސް ދިޔައެވެ. އެމީހުން ގަބޫލުކުރީ ޕްރެޝަރާއި ވަށާލުމާއި ރޭވުމުގެ ހިޔަލުގައި ކާބުލް އަބަދަށްޓަކައި ބެހެއްޓޭނެ ކަމަށެވެ. ބައެއް ފަހަރު މަގުތައް ބަންދުކޮށްލައެވެ. ބައެއް ފަހަރު ވިޔަފާރި ނޭވާ ހާސްކޮށްލައެވެ. ބައެއް ފަހަރު ރެފިއުޖީން ނިކަމެތިކޮށްލާނެއެވެ. އަދި ބައެއް ފަހަރު ހަނގުރާމައިގެ އަލިފާންގަނޑު މި ދިގުދެމިގެންދާ ބިމުގެ ފަރުބަދަތަކާއި ސިޓީތަކާއި ރަށްރަށަށް ގެންދެއެވެ.
އެމީހުން ހީކުރީ ކާބުލް އަބަދުވެސް ވާނީ ނިކަމެތި، އަބަދުވެސް ނިކަމެތި، އަބަދުވެސް ޕާކިސްތާނުގެ ޖާސޫސީ އިދާރާގެ މޭޒުމަތީގައި ހުރި ފައިލެއް ފިޔަވައި އެހެން އެއްޗެއް ނޫން ކަމަށެވެ.
އެކަމަކު ތާރީޚުގައި އާދަޔާ ހިލާފު ހަނދާނެއް އެބައޮތެވެ.
ކުރިން ޕްރެޝަރުގެ ބަޓަންތައް ފިއްތާލި ހަމަ އެ އަތްތަކަށް މިހާރު މަޖުބޫރުވެފައިވަނީ، ކޮންމެހެން ކުރަންޖެހޭ ކަމެއްގެ ސަބަބުން، ދޮރުތަކުގައި ޓަކި ޖަހަން. މި ސަރަހައްދުގެ އެންމެ އިންތިޒާމުވެފައިވާ އަދި އެންމެ ބާރުގަދަ ހަނގުރާމަވެރި ބާރު ކަމަށް ބުނި ހަމަ އެ އަސްކަރިއްޔާ މިހާރު ވަނީ ކުއްލި ބައްދަލުވުންތަކާއި، އިގްތިސާދީ ގޮތުން ދިރިހުރުމަށްޓަކައި ދުވެ، ކާބުލްގެ ހިތްހަމަޖައްސައިދިނުމަށް މަސައްކަތްކޮށްފަ އެވެ.
އެއް ޒަމާނެއްގައި ޓެންކްތަކާއި ޑްރޯންތަކާއި ވައިގެ ހަމަލާތަކާއި ޕްރޮކްސީ ހަނގުރާމަތަކުގެ ބަހުން ވާހަކަ ދެއްކި ވެރިކަން މިހާރު ވަނީ ޑޮލަރާއި ދަރަނިތަކާއި ވިޔަފާރީގެ މަގުތަކުގެ ތެރޭގައި ތާށިވެފައެވެ. މިއީ އިޤްތިޞާދީ ޢިލްމުގެ ބަދަލު ހިފުން، ބޮމާއި ޓޭންކްތަކަށް ކެތްނުކުރެވޭ ބަދަލު ހިފުމެވެ. ނިޒާމަކުން އޭގެ މުޅި ސްޓްރެޓެޖީ ބިނާވެފައިވަނީ ޢަދާވާތްތެރިކަމާއި، ތަދައްޚުލުވުމާއި، ފަނާކުރުމުގެ މައްޗަށް ކަމަށްވާއިރު، އެންމެ ފަހުން އަލިފާންގަނޑު ފަހަތަށް އެނބުރި އަމިއްލަ ފައި އަނދާ ހުލިވެއެވެ.
އަހަރުތަކެއް ވަންދެން ޕާކިސްތާނުން މަސައްކަތް ކުރީ އަފްޣާނިސްތާނުގެ އަމިއްލަ ސްޓްރެޓެޖިކް ރިލެވަންސް ބިނާވެފައި އޮންނަނީ އެގައުމުގެ މައްޗަށް ކަމަށް ގަބޫލުކޮށްގެންނެވެ. އެކަމަކު ދުނިޔެ ބަދަލުވެއްޖެއެވެ. މި ސަރަހައްދު މިހާރު ހިނގަނީ ހަމައެކަނި ބަޑިތަކުގެ ރިތްމަކަށް ނޫނެވެ. ހަކަތަ ކޯރިޑޯތަކާއި، ޓްރާންސިޓް މަގުތަކާއި، ވިޔަފާރިއާއި، ސަރަޙައްދީ ގުޅުންތަކަކީ ކަރަންޓުގެ އާ މިންގަނޑުތަކަކަށް ވެފައިވެއެވެ.
އިސްލާމްއާބާދަށް އެންމެ ފަހުން ވިސްނިއްޖެ: ހަމަޖެހޭ ކާބުލެއް ނެތި މެދުތެރޭ އޭޝިއާއަށް ދާ ކޮންމެ މަގެއް އަދިވެސް އޮތީ ފުރިހަމަ ނުވެފަ އެވެ. ސަރަހައްދީ ވިޔަފާރި ދަނީ ނޭވާއެއް ދޫކޮށްލަމުންނެވެ. އަދި ޕާކިސްތާނުގެ އަމިއްލަ އިގްތިސާދީ މުސްތަގުބަލު ބަލަހައްޓައިގެން ހުރީ ވަޅުގަނޑަށެވެ.
މިއީ ހަމައެކަނި ސިޔާސީ ބަދަލެއް ނޫނެވެ. އެއީ އިކުއެޓޯއަށް އަންނަ އަސާސީ ބަދަލެކެވެ.
ކުރިން ޕާކިސްތާނުގެ ޖެނެރަލުންގެ ޕްރެޝަރުގެ އަމާޒަކަށް އޮތް ހަމަ ކާބުލް މިހާރު އޮތީ މި ސަރަހައްދުގެ އިގްތިސާދީ ދޮރުފަތުގެ މަރުކަޒުގަ އެވެ. އަހަރުތަކެއް ވަންދެން ވަށާލުމާއި ދަތިކުރުމުގެ ފިޔަވަޅުތައް ތަހައްމަލުކުރި ހަމަ އެ ގައުމު މިހާރު މި ސަރަހައްދުގެ ހިސާބުތަކުގައި މައިގަނޑު ދައުރެއް އަދާކުރަނީ ޞަދަޤާތުގެ ސަބަބުން ނޫން ކަމަށާއި ޖިއޮގްރަފީގެ ރޯ ބާރުގެ ސަބަބުން ކަމަށެވެ.
ކިތަންމެ މިންވަރަކަށް ޓޭންކުން މި ހަގީގަތް ފޮރުވޭކަށް ނެތެވެ.
އާދެ، އަފްޣާނިސްތާނަށް އަދިވެސް ދިމާވަނީ ގުނާ ނުލެވޭ ވަރުގެ މައްސަލަތަކެކެވެ. އޭގެ އިޤްތިޞާދު އޮތީ ބަލިކަށިވެފައެވެ. އެއީ ބައިނަލްއަގްވާމީ ގޮތުން ގަބޫލުކުރެވޭ ކަމެއް ނޫނެވެ. އޭގެ ރައްޔިތުން ތިބީ ދިރިހުރުމަށް އުނދަގޫތަކެއް ކުރިމަތިވެފައެވެ. އެކަމަކު މި ބިމަކީ މި ސަރަހައްދުގެ އެއްވެސް ބޮޑު ބާރަކަށް އަޅާނުލާ ދޫކޮށްލެވޭނެ ޖިއޮޕޮލިޓިކަލް މަގާމެއް ލިބިފައިވާ ބިމެކެވެ.
ރަވަލްޕިންޑީގެ ޖެނެރަލުންނަށް މިހާރު ދަސްވެފައިވަނީ އުނދަގޫ ގޮތް: ކާބުލްގެ އެއްބާރުލުމެއް ނެތި، އެ ސަރަހައްދުގެ ގިނަ މެޕްތައް ފުރިހަމަ ނުވެ އެވެ.
ތާރީޚުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ހިތި ފިލާވަޅެއް ލިބިގެންދެއެވެ: އެހެން މީހުން އަންދާލުމަށްޓަކައި އަލިފާން ރޯކުރާ މީހުން އެންމެ ފަހުން އަމިއްލައަށް ދުންގަނޑުގައި ނޭވާހިއްލާނެއެވެ. އަދި ކެތްތެރިކަމާއި، ޤުރުބާނީއާއި، ދެކޮޅުވެރިކަމުގެ ދިގު މަގުގައި ހިނގާ ޤައުމަކަށް އެއްދުވަހަކު އެ ޤައުމެއްގެ ޖިއޮގްރަފީއާއި، އެޤައުމުގެ އިޚްތިޔާރު ބާރުގެ އިކުއެޓޯސްތައް އަލުން ލިޔެވޭނެކަން ފެންނާނެއެވެ.
ސަރަޙައްދުގެ ވައިރޯޅިތައް ވަނީ ބަދަލުވެފައެވެ. އަދި މި ވައިރޯޅިތަކުން ރާވަލްޕިންޑީއަށް ގެންދާ މެސެޖު ސާފު: ކާބުލަކީ މިހާރު ހަމައެކަނި ހަނގުރާމައިގެ މައިދާނެއް ނޫނެވެ. ކާބުލް ވަނީ މި ސަރަހައްދުގެ މުސްތަގުބަލުގެ ހިތަށް ވެފައެވެ.
ކާބުލްގެ ކުރިމައްޗަށް ރާވަލްޕިންޑީގެ ޖެނެރަލުން ކަކުލުގައި ޖެހިއްޖެއެވެ.
