އިޤްބާލް ހަމްޒާ
ޕާކިސްތާން ފުނޑުފުނޑުވުމާ ދިމާއަށް ބާރުއަޅާ ހަ ވަނަ ބޮޑު ކަމަކީ އެގައުމުގެ އިގްތިސާދުގެ ފުން އަދި ކުރިއަށް އޮތް ނުތަނަވަސްކަމެވެ. ފުރިހަމަ ކޮލަޕްސް އެއް ކަމަށް ކިޔުމުން ދުރުހެލިވި ނަމަވެސް، އެއީ ސާފުކޮށް ފެންނަނީ އަރިމަތީގައި ކޮޅަށް ހުރި އެއްޗެކެވެ. 137 ބިލިއަން ޑޮލަރަށް ވުރެ ގިނަ ޑޮލަރުގެ ދަރަނި ރާއްޖެއަށް އުފުލިފައިވާއިރު، މި އަދަދުގެ އަހަރީ އިންޓަރެސްޓް މިހާރުވެސް އެގައުމުގެ އިގްތިސާދީ ކުރިއެރުން ފަހަނައަޅައި ގޮސްފައިވެ އެވެ.
ޕާކިސްތާނުގެ ސިނާއީ ދާއިރާ ވެސް ވަނީ ދަށަށް ގޮސް، އޭގެ ބޮޑު ބައެއް ކިރިޔާ ވެސް މަސައްކަތް ކުރާ ހިސާބަށް ގޮސްފަ އެވެ. އެތައް ސަތޭކަ ފެކްޓްރީއެއް ބަންދުކޮށްފައިވާއިރު، ބާކީ ހުރި ގިނަ ފެކްޓްރީތައް ހިންގަނީ ބައެއް ގޮތްގޮތުން އެކަންޏެވެ. އިންޓަނޭޝަނަލް މަނިޓަރީ ފަންޑު (އައިއެމްއެފް) އިން ޕާކިސްތާނަށް ހަރުކަށި ޝަރުތުތަކެއް ކަނޑައަޅައި، ވިޔަފާރިވެރިންނާއި އުފެއްދުންތެރިންނަށް ބޮޑެތި ދަތިތަކެއް ކުރިމަތިވެއްޖެ އެވެ. އައިއެމްއެފްގެ މުހިންމު އެއް ޑިމާންޑަކީ ޕާކިސްތާނުން އާންމުންނަށް ކަރަންޓާއި ތެލާއި ގޭހުގެ އަގު ބޮޑުކުރުމެވެ. މިކަމުގެ ސަބަބުން ސިނާއަތް އިތުރަށް ބަލިކަށިވެފައިވާއިރު، އުފެއްދުމުގެ ހަރަދު ބޮޑުވުމުން އުފެއްދުންތެރިންނަށް އަގު ބޮޑުކުރަން މަޖުބޫރުވެ، ބައިނަލްއަގްވާމީ މާކެޓްތަކުގައި ޕާކިސްތާނުގެ މުދާ ވާދަވެރި ނުވެ އެވެ.
ސިޔާސީ ހަމަނުޖެހުންތަކާއި، ޓެކްސް ބޮޑުކުރުމާއި، ސަލާމަތީ ކަންކަން ދަށްވުމުން ހާލަތު އިތުރަށް ގޯސްވެގެންދެއެވެ. މި މައްސަލަތަކުގެ ސަބަބުން އާ އިންވެސްޓްމަންޓަށް ހިތްވަރު ގެއްލިފައިވާއިރު، މިހާރު އިންވެސްޓްކުރި ގިނަ ބަޔަކު ހޯދަނީ އެމީހުންގެ ފައިސާ ރާއްޖެއިން ބޭރަށް ގެންދެވޭނެ ގޮތްތަކެކެވެ.
އާބާދީ ހަލުވިކަމާއެކު އިތުރުވުމުން އިތުރު ޕްރެޝަރެއް އިތުރުވެއެވެ. ކޮންމެ އަހަރަކު އެތައް މިލިއަން އާ މީހުން އިތުރުވެ، އެމީހުންނާއެކު ކޮންސިއުމްޝަން މައްޗަށް ދާއިރު، އަދިވެސް އާ ފެކްޓްރީތައް ހަމަ އެ ސްޕީޑުގައި ނުހެދި، އެކްސްޕޯޓްގައި މާނަހުރި އިތުރުވުމެއް ނުފެނެއެވެ. އޭގެ ބަދަލުގައި ވަޒީފާތަކާއި ސިނާއީ ހަރަކާތްތައް ދަށަށްދާ ކަމަށް ވެސް ވިދާޅުވި އެވެ. ޕާކިސްތާނުގެ ރުފިޔާގެ އަގު ދަށްވަމުންދާއިރު، އެގައުމުގެ ބައިނަލްއަގްވާމީ ދަރަޖަ ދަށްވެ، އިގްތިސާދަށް އިތުރު ގެއްލުމެއް ލިބިއްޖެ އެވެ.
ޕާކިސްތާނުން ގަވާއިދުން ތާޒާ ލޯނުތަކަށް ބަރޯސާވުމަކީ ހަމައެކަނި ވެއްޓުމުގެ ފުރުސަތު ގާތަށް ގެނެސްދޭ ކަމެކެވެ. މޫސުމަށް އަންނަ ބަދަލުތަކުގެ ސަބަބުން ދަނޑުވެރިކަމުގެ ދާއިރާއަށް ވެސް ވަނީ ވަރަށް ބޮޑަށް އަސަރުކޮށްފަ އެވެ. އަހަރަކު އެއްފަހަރު އުދައެރުމާއި، ބައެއް ސަރަހައްދުތަކުގައި ހިއްކާ ތަންތަނާއި، ގޯސް މެނޭޖްމަންޓާއި، ދަނޑުވެރިކަމުގެ ބަލިތަކާއި، އިންޑިއާއިން ފެނުގެ ހުރަސްތައް އަޅާފައިވާ ކަންކަމަކީ ވެސް އިންޑިއާ ދަށްވުމަށް މެދުވެރިވާ ސަބަބުތަކެކެވެ. ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން ކާބޯތަކެތީގެ އަގުތައް ވަރަށް ބޮޑަށް އުފުލި، އާންމުންނަށް ކުރިމަތިވަނީ ބޮޑުވަމުން އަންނަ ދަތިތަކާ އެވެ.
އާންމު ރައްޔިތުންނާއި އިންވެސްޓަރުންނަށް ވެސް ދަތިތަކެއް ކުރިމަތިވެފައިވާ ސިޔާސީ ކަންކަމުގައި ކޮރަޕްޝަނަކީ އަނެއް ބޮޑު މައްސަލައެކެވެ. ދިހަވަރަކަށް އަހަރު ވަންދެން އަސްކަރީ ވެރިކަމުގައި ސިޔާސީ ބާރާއި އިގްތިސާދީ ކޮންޓްރޯލް އެއްކޮށްލައިގެން އިންވެސްޓަރުންނަށް އެތައް މިލިއަން ރުފިޔާއެއް ގެއްލުން ލިބެ އެވެ. އެކަން ކުރުމުގައި އަސްކަރިއްޔާއިން ވަނީ އެގައުމުގެ އަމިއްލަ އިގްތިސާދަށް ގެއްލުން ދީފަ އެވެ.
ކުރިންވެސް ދެންނެވި ފަދައިން ޕާކިސްތާނުގެ އަސްކަރިއްޔާއާއި ސަރުކާރު ވަރަށް ބޮޑަށް ބަރޯސާވެފައިވަނީ ޤައުމީ ނުވަތަ ދީނީ ޤަބޫލުކުރުންތަކަށްވުރެ މުހިންމު ގޮތެއްގައި މުސާރައަށް މަސައްކަތްކުރާ ފަރުދުންނެވެ. މި ސަބަބަށްޓަކައި، ދައުލަތަށް ސިފައިންނަށް މުސާރަ ދެން ނުދެވޭނެތީ، އިޤްތިޞާދީ ވެއްޓުމަކުން ވެސް އަސްކަރީ ވެރިކަން ވެއްޓިގެންދާނެއެވެ. ހަމައެއާއެކު، ކޮރަޕްޝަންގެ ތެރެއިން ލިބޭ ބޮޑެތި އަދަދުތަކަށް ހޭނިފައިވާ ޖެނެރަލުން އާންމުންނަށް ޕްރެޝަރު އިތުރުކޮށް، ހަމައެކަނި އިތުރު ފައިސާ ހޯދުމަށްޓަކައި ދައުލަތުގެ މުދާ ވިއްކުން އެކަށީގެންވެ އެވެ.
ޕާކިސްތާނުގެ އަސްކަރީ އަދި ޖާސޫސީ ނިޒާމުތައް މުޅިން ވެސް ބަރޯސާވެފައިވަނީ ފައިސާގެ މައްޗަށެވެ. އެއާ ނުލައި އެންމެ ދުވަހަކަށް ވެސް އޮޕަރޭޝަނެއް ނުކުރެވޭނެ އެވެ. ފައިސާ ހުއްޓިއްޖެނަމަ، ހަމަ މިއަދު ދައުލަތަށް ނާޒުކު މައުލޫމާތު އެއްކުރާ މީހުން މާދަމާ އެ ސިއްރުތައް ދައުލަތުގެ ދުޝްމަނުންނަށް ވިއްކަން ފަށައިފާނެއެވެ.
ޚުލާޞާކޮށް ދަންނަވާނަމަ ޕާކިސްތާނުގެ ސަރުކާރާއި އަސްކަރިއްޔާ އެއްކޮށް ހިފަހައްޓާފައިވަނީ ހަމައެކަނި މާލީ މަސްލަހަތުތަކެއްގެ ސަބަބުން ކަމަށާއި އެއްވެސް ވަރުގަދަ ޤައުމީ ނުވަތަ ދީނީ ދުވެލިތަކެއްގެ ސަބަބުން ނޫން ކަމަށެވެ. އިޤްތިޞާދު ފުނޑުފުނޑުވެ ފައިސާ ނެތިގެން ހިނގައްޖެ ނަމަ އެ ފައިސާއާ އެކު ދެ މުއައްސަސާ ވެސް ފުނޑުފުނޑުވެގެން ދާނެ އެވެ. މުސާރަ ނުލިބި އެންމެ ދުވަހަކަށްވެސް ގައުމަށްޓަކައި މަސައްކަތް ކުރާނެ މީހަކު އެމީހުންގެ ތެރޭގައި ނެތެވެ.
ޕާކިސްތާން އޮތީ ފުނޑުފުނޑުވުމުގެ މަގުމަތީގައެވެ | 6 ވަނަ ބައި
