ސުލްތާން ސަލާހުއްދީން އަޔޫބީގެ ލަޝްކަރުގައި އަފްޣާން މުޖާހިދުން

މައުލްވީ އަބްދުއްސަމަދު ޝާކިރު

ސުލްޠާން ސަލާޙުއްދީން އަޔޫބީއާއެކު ގުދުސް ފަތަޙަކުރުމާއި ހައްޓިން ހަނގުރާމައިގައި ބައިވެރިވި އަފްޣާނިސްތާނުގެ މުޖާހިދުން އެނގޭ ހެއްޔެވެ؟ ފަލަސްތީނުގެ އަފްޣާނިސްތާނުގެ ރަށްތައް އެނގޭތަ؟ އަރަބިންނާއި ތުރުކީންގެ ބިންތަކުގައި ހިނގި ޞަލީބީ ހަނގުރާމަތަކުގެ ތާރީޚު ކިޔުމަށް އަފްޣާނިސްތާނާއި ޕަޝްތޫނުން ބޭނުންވަނީ ކޮން އެއްޗެއް ހެއްޔެވެ؟ މި ސުވާލުތަކުގެ ޖަވާބަކީ ތިރީގައި މިވާ މަޒުމޫނެވެ.

ކުރު އަދި އާންމު ޖަވާބަކީ އަޅުގަނޑުމެން އެންމެންގެ ވެސް އެއް ތަޤްދީރަކާ ކުރިމަތިލާން ޖެހިފައިވާ ޤައުމެއް ކަމެވެ. ޞަލީބީ ހަނގުރާމަތަކުގެ ސަބަބުން ހަމައެކަނި މުސްލިމުންނަށް ނޭދެވޭ އަސަރުތަކެއް ކުރިއެއް ނޫނެވެ؛ އަދި މި ސަރަޙައްދުގެ އެހެން ޤަބީލާތަކަށްވެސް އެމީހުންގެ އަސަރުކޮށް، ބައިނަލްއަޤްވާމީ ގުޅުންތަކާއި ސިޔާސީ ކަންކަމުގެ ޠަބީޢަތްވެސް ކަނޑައެޅިއެވެ.

ތާރީޚް ޢިލްމުވެރިން ބުނާ ގޮތުގައި މި ދިގު ހަނގުރާމަތަކުން އިރުމައްޗާއި ހުޅަނގާއި ދެމެދު އެހާ ބޮޑު ފަރަގެއް ކޮނެގެން ދިޔައީ، އެ ފަރަގު ފުއްދުމަށް ޤަރުނެއް ހޭދަކުރިޔަސް، އަދިވެސް އެ ފަރަގު ފުއްދައި ނުދެވޭނެއެވެ؛ އެހެންކަމުން މިފަދަ މައްސަލައަކީ ވަކި ސަރަހައްދެއްގެ މައްސަލައެއްގެ ގޮތުގައި ބެލުމަކީ ހަމައެކަނި ލަޖިކަލް ނޫން ކަމެއް ނޫނެވެ؛ އެކަމަކު އޭގެ ސަބަބުން ނުރައްކާތެރި ނަތީޖާތަކެއް ވެސް ކުރިމަތިވެދާނެ އެވެ.

އެކަމަކު ތަފްސީލީ އަދި ވަކި ޖަވާބަކީ، ގިނަ ބަޔަކު ހީކުރާ ގޮތާ ހިލާފަށް، އަފްޣާނިސްތާނުންނަކީ ޞަލީބީ ހަނގުރާމައިގެ ދުވަސްވަރު ނިއުޓްރަލް އަދި އެކަހެރި ޤައުމެއް ނޫނެވެ؛ އޭގެ ބަދަލުގައި އެކި ދާއިރާތަކުން ޞަލީބީންނާ ދެކޮޅަށް ހަނގުރާމަ ކުރިއެވެ. މިސާލަކަށް ތާރީޚުގެ ފޮތްތަކުގައި ފާހަގަކޮށްފައިވާ ފަދައިން، ދިމިޝްޤުގެ އުއްތަމަ ފަނޑިޔާރުކަމަށް ފާތިޙު އައްޔަން ކުރެއްވި މުޙައްމަދު ބިން މަންސޫރު އަބޫ ސާދު އަލްޙަރާވީ ކިޔާ ބޭފުޅަކީ، ޞަލީބީންނާ ދެކޮޅަށް މުސްލިމުންގެ ނިދާ ބާރު، އެއީ “ޖިހާދު” ބޮޑު މިންވަރަކަށް އަދި ހަގީގީ މާނައެއްގައި ހޭލައްވާލުމަށް މަސައްކަތްކުރި ފުރަތަމަ ބޭފުޅާއެވެ އިބްނުލް ޚަޝާބު ފަދަ ބޭފުޅުންގެ ފަރާތުންނެވެ.

އަބޫ ސާދު އަލްހަރާވީ އަކީ ދީނީ ޢިލްމުވެރިއެއް، ލިޔުންތެރިއެއް، ޅެންވެރިއެއް، އަދި ވާހަކަދެއްކުން ފަރިތަ ބޭފުޅެކެވެ. ރަސްރަސްކަލުންނާއި ރަސްރަސްކަލުންގެ ދަރުބާރުތަކާއި އާންމު ރައްޔިތުންގެ ތެރޭގައި، އެމީހުންނަށް ކުރިމަތިވެފައިވާ މުސީބާތާއި ނިކަމެތިކަމުގެ ވާހަކަ ދެއްކެވި، އެއްވެސް މީހަކު ހިމޭންވާންވީ ސަބަބެއް ދޫކޮށްނުލައްވާނެއެވެ. އޭނާގެ އަސަރުގަދަ ދަރުސްތަކުން ރޮއިގަތް މުސްލިމުން ބުނާނެ މިހާރު މިއީ ކަރުނަ އަންނަ ވަގުތު ނޫން ކަމުގައެވެ؛ އެކަމަކު ކަނޑިތަކާއި ޖިހާދުގެ ވަގުތު. ޅެންވެރިން އޭނާގެ ދަރުސްތަކުން އޯޑްސް ތައްޔާރުކުރާއިރު، ޒައިން އަލް އިސްލާމްގެ ލަޤަބު މުސްލިމުންގެ ތެރޭގައި މަޝްހޫރުވެގެން ދިޔައެވެ.

އެކަމަކު އަފްރާޝީމް! ހިތާމައަކީ އަމިއްލަ ގައުމުގެ އެއްވެސް މީހަކަށް މިއަދު މިފަދަ މޮޅު މަޝްހޫރު ފަރާތްތައް ނޭނގޭ ކަމެވެ؛ އެހެންކަމުން ގުދުސް މިނިވަންކުރުމުގެ ހަނގުރާމަތަކުގައި ސުލްޠާން ސަލާޙް އަލް ދީން އަޔޫބީއާއެކު ހަނގުރާމަކުރި އަފްޣާނިސްތާނުގެ މުޖާހިދުންގެ ނަން ދެނެގަންނަނީ ކާކުތޯއެވެ.

ގުދުސްގެ ހުޅަނގު ދެކުނުގައި އޮންނަ އަލްއަފްޣާނީ ކިޔާ ސަރަހައްދަކީ މިހާރުވެސް އެ ނަމުން މަޝްހޫރު ސަރަހައްދެކެވެ. އުސްމާނީ ޒަމާނުގައި ހަދާފައިވާ ކަނެއްގައި ވެސް ކުޑަ މިސްކިތެއް ހުންނަ ކަނަކަށް އަދިވެސް ކިޔަނީ އަލްއަފްޣާނީ ކަނެއް ކަމަށާއި، އޭގެ ގާޑުން އަދިވެސް އެމީހުންގެ ނަންތަކުގެ ކައިރީގައި “އަފްޣާނީ” މި ލަފުޒު ލިޔެފައި ހުންނަ ކަމަށެވެ.

ޒަޔަނިޒަމް މިމީހުންނާ އެހާ ޢަދާވާތްތެރިވެ، 24/12/2016 ގައި މި ޖަރީމާގެ ކުށުގައި 34 އަހަރުގެ ޢާއިޝާ އަލް އަފްޣާނީ ނަމަކަށް ކިޔާ އަންހެނަކަށް 15 އަހަރަށް ޖަލަށް ލުމަށް ހުކުމް ކުރިއިރު، އެކަމަށްޓަކައި އޭނާއާއެކު ވަޅިއެއް ފެނިފައިވެއެވެ.

ހައްޓިން ހަނގުރާމައިގައި އަފްޣާނިސްތާނުން ކުރި ހަނގުރާމައިގެ ގިނަ ރިވާޔަތްތަކަކީ އަނގަބަހުން ލިޔެފައިވާ ރިވާޔަތްތަކެކެވެ. ޞަލާޙުއްދީން އައްޔޫބީ ރަޙްމަތް ލައްވާށި، ޤުދުސް މިނިވަން ކުރުމަށްޓަކައި ހަނގުރާމަ ކުރުމަށް ހުރިހާ މުސްލިމުންނަށް ގޮވާލެއްވި ފަހުން؛ އެހެންކަމުން، ހެކިތަކަށް ބަލާއިރު، މި ހަނގުރާމަތަކުގައި އަފްޣާން ހަނގުރާމަވެރި ޤަބީލާގެ ބައިވެރިވުމަކީ ކޮންމެހެން ވާންޖެހޭ ކަމެއް ކަމުގައި ފެނެއެވެ؛ އެހެނީ މިއަދުވެސް ފަލަސްތީނަށް މީހަކު ޒިޔާރަތްކޮށްފިނަމަ؛ އެހެންވީމާ، އަޅުގަނޑުމެންނަށް ގިނަ މިސާލުތަކެއް ދެއްކިދާނެ ކަމުގައި ވިޔަސް، ފަލަސްތީނުގެ އަނގައިން މި މައްސަލަ ކަށަވަރުވާ އަޑު އަޅުގަނޑުމެންނަށް އަޑުއިވޭނެ؛ އެކަމަކު މިތަނުގައި މިސާލެއްގެ ގޮތުން ފާހަގަކުރާނީ އެންމެ އެއްޗެކެވެ:

އަފްޣާން ނަސްލުގެ އިނގިރޭސި މީހަކު ކަމަށްވާ މުހައްމަދު އަޒީޒީގެ ހަނދާންތަކުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެނީ 2017 ވަނަ އަހަރު އިނގިރޭސިންނާއި އެމެރިކާގެ މުސްލިމުންގެ ގްރޫޕަކާއެކު އިނގިރޭސިވިލާތުން ހިފާފައިވާ ފަލަސްތީނުގެ ސަރަހައްދުތަކަށް ދިޔައިރު، ހައްޓިން ހަނގުރާމައަށް އަފްޣާން މީހުންގެ ޙިއްޞާގެ ސަބަބުން އޭނާގެ އެހެން އެކުވެރިންނަށްވުރެ އިޙްތިރާމް ލިބުނު ކަމަށާއި، އެ ހަނގުރާމަތަކުގެ ވާހަކަތަކާއި އޭނާގެ ހަނދާންތައް ސޯޝަލް މީޑިއާގައި ވެސް ކިޔައިލެވޭނެ ކަމަށެވެ.

މި ބަސްތަކުން ސާފުވާ ގޮތުގައި ލެވަންޓް (މިހާރުގެ ސީރިއާ، ޖޯޑަން، ލުބުނާން، ފަލަސްތީން، ސައިޕްރަސް، ތުރުކީގެ ދެކުނުގެ ބައެއް ސަރަހައްދުތަކާއި، އިރުމަތީ މިސްރުގައި އޮންނަ އިރުދެކުނު އޭޝިއާގެ ސަރަހައްދު) އަދި އަދި މިނިވަންކަމާއެކު ދިރާސާ ނުކުރެވި ހުރި އެހެން ސަރަހައްދުތަކުގައި ވެސް އަފްޣާނިސްތާނުން މޮޅު ކާމިޔާބީތަކެއް ހޯދާފައިވެ އެވެ؛ އެހެންކަމުން، އެ ހާދިސާތައް އަޅުގަނޑުމެން ކިޔަންވީ ކީއްވެގެންތޯ ދުވަހަކުވެސް އެއްވެސް މީހަކު ސުވާލު ނުކުރާނެ ގޮތަކަށް، އެކިއެކި މަޞްދަރުތަކުން މަޢުލޫމާތު އެއްކޮށް ތަޙުލީލުކުރުން މުހިންމެވެ.

އެހެނީ މިގޮތަށް އިސްލާމީ އުންމަތާ ގުޅުންތަކާއި ގުޅުންތަކުގެ ތާރީޚުވެސް އަޅުގަނޑުމެންނަށް އެނގިގެންދާނެ، އަޅުގަނޑުމެންނާމެދު ބައެއް ރިއެކްޝަންތަކާއި ޢަދާވާތްތެރިވުމުގެ ސަބަބުތައްވެސް އަޅުގަނޑުމެންނަށް ވިސްނޭނެ، އަދި އަމިއްލައަށް ދެނެގަތުމާއި ހައްލުތައް ހޯދުމުގެ ދާއިރާއިން އިތުރު ބާބެއްވެސް ހުޅުވިގެންދާނެ؛ އެހެނީ ގިނަ މަގާމުތަކާއި، އާ ތަރައްގީތަކާއި، ހާދިސާތައް ލިމިޓެޑް ގޮތެއްގައި ނުދެކޭނަމަ؛ އެކަމަކު އޭގެ ބަދަލުގައި ފުޅާ އަދި ފުން ނަޒަރަކުން؛ ދެން ފެންނާނީ މި މިހާރުގެ ޙާލަތްތަކަކީ ޗޭނެއްގެ ގުޅުން ފަދަ ދުރު ތާރީޚީ ގިނަ ހާދިސާތަކާއި ޙާލަތްތަކާ ގުޅިފައިވާ ޙާލަތްތަކެއް ކަމާއި، ދެން މިހާރާއި ހަމައަށް ފުޅާވެ، އެހެން ކަންތައްތައް ހޯދިފައިވާ ޙާލަތްތަކެއްކަން.