ޑރ.ހުމާމް ޚާން
އުސްމާނީ ޚިލާފަތުގެ ދަށަށް ދިއުމުގައި ޕާކިސްތާނުގެ އަސްކަރިއްޔާގެ ދައުރު
1914 ވަނަ އަހަރު ފުރަތަމަ ބޮޑު ހަނގުރާމަ ފެށުނެވެ. މިހަނގުރާމައިގައި އުސްމާނީ ޚިލާފަތުން ވެސް ޖަރުމަނާއި އެކު ބައިވެރިވިއެވެ. މި ނިންމުމުގެ ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން ޚިލާފަތަށް ޔޫރަޕްގެ ބާރުތަކުގެ ވަރުގަދަ އަދި ފުޅާ ދާއިރާއެއްގައި އަރައިގަތުމެއް ކުރިމަތިވިއެވެ. އިނގިރޭސިވިލާތް، ފްރާންސް، ރަޝިޔާ، އިޓަލީ، އަދި ގްރީސް ފަދަ ގިނަ ގައުމުތަކުން ކޯޑިނޭޝަންގައި ހަމަލާތައް ދިނެވެ. މި ދުވަސްވަރަކީ އިސްލާމީ ތާރީޚަށް އިންތިހާއަށް ނާޒުކު އަދި މުހިންމު ދުވަސްވަރެކެވެ. މާއްދީ ނަޒަރަކުން ބަލާއިރު، ބާރުގަދަ ސަލީބީ ބާރުތަކުން އިސްލާމީ ދުނިޔޭގެ ހިތަށް ފުރިހަމަ ހަމަލާތަކެއް ދިނެވެ. މި ނާޒުކު ވަގުތުތަކުގައި އިންޑިއާގެ މުސްލިމުންގެ ތެރެއިން އިދިކޮޅު ދެ ފަޅިއެއް އުފެދިގެން ދިޔައެވެ.
ފުރަތަމަ ގުރޫޕުގައި ހިމެނިފައިވަނީ އިޙްތިރާމް ލިބިގެންވާ ޢިލްމުވެރިންނާއި، މުޖާހިދުންނާއި، އާދައިގެ މުސްލިމުންގެ މައްޗަށެވެ. ޚިލާފަތުގެ ދިފާޢުގައި ކޮންމެ ޤުރުބާނީއެއް ވެވޭތޯ މިޖަމާޢަތް ތިބީ ތައްޔާރަށެވެ. މި ޢިލްމުވެރިންނާއި، ހަނގުރާމަވެރިންނާއި، އާންމު ރައްޔިތުން ދީނީ، އަސްކަރީ، އަދި ސިޔާސީ ދާއިރާތަކުގައި ހީވާގިކަމާއެކު ބައިވެރިވިއެވެ. މި ޖަމާޢަތުގެ ފާހަގަކޮށްލެވޭ އަދި އިސް ފަރާތްތަކުގެ ތެރޭގައި ޝައިޚް އަލްހިންދު، މައުލާނާ މަޙްމޫދު އަލްޙަސަން (އާރްއެޗް) ހިމެނިވަޑައިގަންނަވައެވެ. މި މަސައްކަތްތައް ކުރިއަށް ގެންގޮސްފައިވަނީ އަސްކަރީ ޕްލޭނިންގ އާއި ޓްރެއިނިންގ ކޭމްޕްތައް ޤާއިމުކުރުމުގެ ސިފައިގައެވެ. ޝެއިޚް އަލް ހިންދު (އާރްއެޗް) ޒުވާނުންނަށް އަސްކަރީ ތަމްރީނާއި ދިފާޢީ ހުނަރު ދަސްކޮށްދެއްވައި، ރައްޔިތުންގެ ކިބައިގައި ގުރުބާނީއާއި ސާބިތުކަމުގެ ރޫޙު އާލާކުރެއްވިއެވެ.
މި ހަރަކާތަކީ ރައްޔިތުން ޖަމާކޮށްގެން ނޫނީ ޚިލާފަތުގެ ދިފާޢުގައި ޢަމަލީ ބިންގަލެއް ޤާއިމުކުރި ހަރަކާތެކެވެ. އިނގިރޭސިވިލާތުން މި ހަރަކާތަކީ ބޮޑު ނުރައްކަލެއްގެ ގޮތުގައި ދެކި، އެކަން ވަރަށް ގާތުން ބަލަން ފެށިއެވެ. އެންމެ ފަހުން އެމީހުން ޝެއިޚް އަލް ހިންދު (އާރްއެޗް) ހިޖާޒުގެ އަތުން ނަގައިގެން އަސީރެއްގެ ގޮތުގައި އައިލް އޮފް މޯލްޓާއަށް ފޮނުވިއެވެ. އެއްފަރާތުން މުސްލިމުންގެ ތެރޭގައި ޤުރުބާންވުމާއި ޚިލާފަތުގެ ދިފާޢުގެ ސާފު ޝަރަފުވެރި ތާރީޚީ ވާހަކައެއް ލިޔެވިގެން ދިޔައެވެ؛ އަނެއްކޮޅުން އިންޑިއާގައި އިނގިރޭސި އިސްތިޢުމާރުގެ މަސްލަހަތަށް ޚިދުމަތްކުރާ އަސްކަރީ އަދި ބިންމަތީ ދަރަޖައެއް އޮތެވެ.
ސެޕްޓެމްބަރު 1914 އިން ނޮވެމްބަރު 1918 އަށް އިންޑިއާގެ އެކި ސަރަހައްދުތަކުން ގާތްގަނޑަކަށް 1.5 މިލިއަން ސިފައިންނާއި ސެމީ މިލިޓަރީ މުވައްޒަފުންނާއި އާންމުން އިނގިރޭސިންގެ ކޮމާންޑުގެ ދަށުން ހަނގުރާމަތަކުގައި ބައިވެރިވިއެވެ. މި ފަރުދުން ޔޫރަޕާއި އެފްރިކާއާއި މެދުއިރުމަތީގައި ކުރިމަތިލުންތަކުގައި އުޅުނެވެ. މި ހަތަރު އަހަރުގެ މުއްދަތުގައި އިންޑިއާގެ އެކި ހިސާބުތަކުން ގާތްގަނޑަކަށް 700،000 އާ ސިފައިން ވެސް ރެކްރޫޓްކޮށް ލިސްޓް ކުރި އެވެ.
މި ސިފައިންގެ ތެރެއިން ގާތްގަނޑަކަށް އަށްޑިހަ އިންސައްތަ ސިފައިން ހޮވާފައިވަނީ ހަމައެކަނި ޕަންޖާބުންނެވެ. މި ސިފައިން ހަނގުރާމަތަކުގައި ހީވާގިކަމާއެކު ބައިވެރިވުމުގެ އިތުރުން އިނގިރޭސިވިލާތުގެ އަސްކަރީ ސްޓްރެޓެޖީ ހަރުދަނާކުރުމުގައި ވެސް މުހިންމު ދައުރެއް އަދާކުރި އެވެ. އިންޑިއާގައި ދިރިއުޅޭ ބިންވެރި ދަރަޖައިގެ މީހުން ވެސް އެމީހުންގެ ބިންތަކާއި ވަސީލަތްތައް ބޭނުންކުރީ އިނގިރޭސިވިލާތަށް ހިދުމަތް ކުރުމަށެވެ. މިގޮތުން އެއްފަރާތުން މުސްލިމުންގެ ޤުރުބާނީގެ ހަރަކާތާއި ޚިލާފަތުގެ ދިފާޢު ވަރުގަދަވެ، އަނެއްފަރާތުން އިނގިރޭސިވިލާތުން އިންޑިއާގެ މާއްދީ ވަސީލަތްތަކާއި އަސްކަރީ ބާރު ފުރިހަމައަށް ބޭނުންކުރިއެވެ.
މި ނަސީބު ގޯސް ލަޝްކަރުގެ ސިފައިން މިސްރުގައި ހަރަކާތްތެރިވީ ސުއޭޒް ނެރު ބެލެހެއްޓުމަށެވެ. އެތަނުގައި 1915 ވަނަ އަހަރުގެ ޖެނުއަރީ މަހު އުސްމާނީ ސިފައިންގެ ބޮޑު ހަމަލާއެއް ފަހަތަށް ޖައްސައި، އިނގިރޭސިވިލާތުގެ ވިޔަފާރިއާއި އަސްކަރީ މި މުހިންމު މަގު ރައްކާތެރިކުރިއެވެ. މީގެ އިތުރުން ފާރިސީންގެ ތެޔޮ ވަޅުތައް ހިމާޔަތްކުރުމާއި، އުސްމާނީ ހަމަލާތަކުން އެމީހުންގެ ރައްކާތެރިކަން ކަށަވަރުކުރުމާއި، އިނގިރޭސި މަސްލަހަތު އެއްވެސް ނުރައްކަލަކުން ރައްކާތެރިކުރުމުގެ މަސައްކަތްވެސް މި ސިފައިންނާ ހަވާލުކުރެވުނެވެ.
1917 ވަނަ އަހަރުގެ ފެބްރުއަރީ މަހު އިނގިރޭސި ޖެނެރަލް ސްޓެންލީ މައުޑޭ 166،000 ސިފައިންގެ ބާރަކާއެކު ބަޣްދާދާ ދިމާއަށް ކުރިއަށް ދިޔައިރު، މި ލަޝްކަރުގެ ދެބައިކުޅަ އެއްބައި މީހުންނަކީ އިންޑިއާ ސިފައިންނެވެ. މި ވަފާތެރި ސިފައިންގެ އެހީތެރިކަމާއެކު އިނގިރޭސިވިލާތުން މާރޗް 11، 1917 ގެ ނިޔަލަށް ބަޣްދާދު ފުރިހަމައަށް ހިފެހެއްޓިއެވެ.ފަހުން ހަމަ އެ ލަޝްކަރާއެކު ވިލިއަމް މާޝަލް ވަނީ 1918 ވަނަ އަހަރުގެ އޮކްޓޯބަރު މަހު ބޮޑެތި ތެލުގެ ރިޒާވްތަކުން މުއްސަނދި މޫސުލް ސިޓީ އޭނާގެ ކޮންޓްރޯލްގެ ދަށަށް ގެނެސްފައެވެ.
ފަހުން އިނގިރޭސިވިލާތުގެ ޞަލީބީ ލަޝްކަރުން ނަބިއްޔުންގެ ބިން ފަލަސްތީނު މުސްލިމުންގެ އަތުން އަތުލައިގަނެ، އެތަނުގައި ޒަޔަނިސްޓް ދައުލަތް ޤާއިމުކުރުމަށް މަސައްކަތްތައް ފެށުމުން، މި ހިތާމަވެރި އަސްކަރީ އަރައިގަތުމުގައި އިންޑިއާ ސިފައިން ފުރިހަމައަށް ބައިވެރިވިއެވެ. ޞަލީބީ ހަނގުރާމަވެރިޔާ އިނގިރޭސި ޖެނެރަލް އެލެންބީ، ފަލަސްޠީނަށް ވަދެވަޑައިގަތުމާއެކު، ސަލާޙުއްދީން އަލްއައްޔޫބީ (އާރްއެޗް) ގެ ޒިޔާރަތް ހަޑިކޮށް، އިޙްތިރާމް ކުޑަ ގޮތަކަށް ފައިން ފިއްތާލައި، ފުރައްސާރަކޮށް މުޚާޠަބު ކުރެއްވިއެވެ. އޭނާގެ ކޮމާންޑުގެ ދަށުން 1917 ވަނަ އަހަރުގެ ސެޕްޓެމްބަރު މަހު ޣައްޒާ އާއި ހަމަ އެ އަހަރުގެ ޑިސެމްބަރު މަހު ގުދުސް ހިފެހެއްޓި ލަޝްކަރުގެ ބޮޑު ބައެއް އެކުލެވިގެންވަނީ އިންޑިއާގެ ޔުނިޓްތަކުންނެވެ.
މިއީ ހަމަ އެ ލަޝްކަރުގެ ފުރާނައާއި މުދާ، ޚިލާފަތު ނުވަތަ އިސްލާމްދީނުގެ ބިންތައް ދިފާއުކުރުމަށް ނޫން، އިނގިރޭސި ސަރުކާރަށް ޚިދުމަތް ކުރުމަށެވެ. އެމީހުންގެ އަމަލުތައް ވެގެން ދިޔައީ ތާރީޚުގެ ކުލަވަރަކަށް އަދި މުސްލިމުންނަށް ލަދުވެތިކަމުގެ އަނދިރި ބާބަކަށެވެ. وهل من عار بعد هذا العار!!
އިންޑިއާގެ ޝާހީ ލަޝްކަރުން ކޮންމެ ފަރާތަކުންވެސް އެމީހުންގެ “ޤުރުބާނީތައް” ހުށަހެޅީ ޣައިރު މުއުމިނުންގެ ފައިދާއަށްޓަކައެވެ. މީރޫތާއި ލާހޯރުގެ ކޮންމެ އިންފެންޓްރީ ރެޖިމެންޓަކަށް ވެސް ޖަރުމަނު ސިފައިންގެ އަތުން ބޮޑެތި ގެއްލުންތަކެއް ލިބުނެވެ. 1915 ވަނަ އަހަރުގެ އޭޕްރީލް މަހުގެ އެއްރެއަކު ވިހަ ގޭސް ހަމަލާއެއްގެ ތެރޭގައި ލާހޯރު ރެޖިމެންޓަށް ގާތްގަނޑަކަށް ހަތަރުހާސް ސިފައިން ގެއްލި، އަދި އެތައް ބަޔަކު ޒަޚަމްވެ، އެކަށީގެންވާ ސިއްހީ ފަރުވާއެއް ވެސް ނުދެ އެވެ.
ހަމައެފަދައިން ތާރީޚީ އަދި އަސްކަރީ ގޮތުން މުހިންމު ތުރުކީގެ ގަލިޕޮލީ ޕެނިންސުލާ ހިފުމަށް ކުރި ނާކާމިޔާބު މަސައްކަތުގައި ވެސް ގުނާ ނުލެވޭ ވަރުގެ އިންޑިއާ ސިފައިން މަރުވި އެވެ. މި ދުވަސްވަރު، 1915 ވަނަ އަހަރު “59 ވަނަ ސިންދު ރައިފަލްސް” ގެ ހަވިލްދާރު އަބްދުއްރަޙްމާން ޔޫރަޕުން އޭނާގެ އަސްކަރީ އެކުވެރިޔާ ނައިކް ރާޖް ވަލީ ޚާން (“21 ވަނަ ޕަންޖާބް ރެޖިމެންޓް” އަށް ނިސްބަތްވާ އަދި ބަލޫޗިސްތާނުގެ ޒޯބްގައި މަޑުކުރެއްވި) އަށް ސިޓީއެއް ލިޔުއްވިއެވެ. މި ކުލީ ސިފައިން އަނިޔާވެރިކަމުގެ ޚިދުމަތުގައި ފުރާނައާއި މުދާ ޤުރުބާންކުރި ގޮތް މި ސިޓީން ސާފުކޮށް ފެނެއެވެ:
“މާތްރަސްކަލާނގެއަށްޓަކައި! ދުވަހަކުވެސް މި ޔޫރަޕްގެ ހަނގުރާމައާ ނުގުޅޭށެވެ! ދުވަހަކުވެސް ނާންނާށެވެ! ދުވަހަކުވެސް ނާންނާށެވެ! ދުވަހަކުވެސް ނާންނާށެވެ! އަހަންނަށް ލިޔެ، ތިބާއަށްވެސް އަދި ތިބާގެ ބެޓޭލިއަންގެ އެއްވެސް މީހަކަށްވެސް މިތަނަށް އައުމަށް އަމުރުކޮށްފައި ނުވާކަން އަހަންނަށް އަންގާށެވެ. އަހަރެން އިންތިހާއަށް ކަންބޮޑުވޭ. އަހަރެންގެ ބޭބެ ޔަޤޫބަށް ކިޔައިދީ، މާތްالله އަށްޓަކައި، ލިސްޓް ނުކުރުމަށް! ބޮންތަކާއި، ބަރު ރައިފަލްތަކާއި، ބޮންތައް ވެއްޓޭނީ މޫސުމީ ވާރޭ ފަދައިންނެވެ.
ހަމަކަށަވަރުން، އިންޑިއާގެ ޝާހީ ލަޝްކަރު (ޕާކިސްތާނުގެ ވެރިކަމުގެ ބިންގާ) ގެ ތަފާތު “ޤުރުބާނީތަކުގެ” ސަބަބުން، އުސްމާނީ ޚިލާފަތު ފުނޑުފުނޑުވެ، ޖަރުމަނު ބަލިވުމަށް މެދުވެރިވި ހަނގުރާމައިގައި އިނގިރޭސިވިލާތާއި އެގައުމުގެ އެކުވެރިންނަށް ކާމިޔާބު ލިބުނެވެ.
މުޅި ތާރީޚުގައި ޕާކިސްތާނުގެ އަސްކަރީ ވެރިކަމުގެ ހަގީގަތް | 5 ވަނަ ބައި
