އަހުސަން
އައިއެސް އަކީ ހަމައެކަނި އެހެން ޓެރަރިސްޓް ޖަމާއަތެއް ނޫނެވެ. އެއީ އިސްލާމްދީނާ ދެކޮޅަށް ކުރާ އަނިޔާގެ ތެރެއިން އަމިއްލައަށް މާނަކުރާ ލޭ އޮހޮރިފައިވާ، ތަކްފީރީ ވިޔަފާރިއެއް ކަމަށާއި، އޭގެ އަސާސީ ޝިކާރައަކަށް އަބަދުވެސް ވެފައިވަނީ އަމިއްލައަށް މުސްލިމުންނެވެ. އައިއެސް އިން ފައިތިލަ ޖަހާފައިވާ ކޮންމެ ތަނެއްގައި ވެސް މިސްކިތްތަކާއި ސްކޫލްތަކާއި ބާޒާރުތައް ވަނީ ގިނަ ބަޔަކު މަރާލުމާއި ބިރުވެރިކަމުގެ މަންޒަރުތަކަށް ބަދަލުވެފަ އެވެ. އެހެންކަމުން މައިގަނޑު ސުވާލަކީ ދުރުހެލި ނުވެވޭނެ ސުވާލެކެވެ: މި ލެޓަލް ގްރޫޕަކަށް ޕާކިސްތާނުގެ ބިމުގައި ބިންގަލެއް ބިނާކޮށް، ފާޅުގައި ހިންގައި، ރޭންކްތައް އިންތިޒާމުކޮށް، ހީވާގި އޮޕަރޭޝަނަލް ނެޓްވޯކެއް ބިނާކުރެވިފައިވަނީ ކިހިނެއް ހެއްޔެވެ؟
ޕާކިސްތާނުގެ ޚައިބަރ އެޖެންސީގައި އައިއެސްގެ އެގާރަ މެމްބަރަކު މަރުވި ޚަބަރުތަކުން އަނެއްކާވެސް ހަރުކަށި ހަގީގަތެއް ފާހަގަކޮށްލެވުނެވެ. މި ނިންމުމަކީ ޖަޒުބާތީ ބަސްމަގުގެ މައްޗަށް ބިނާވެފައިވާ ނިންމުމެއް ނޫނެވެ. އެއީ ސިޔާސީ ހަގީގަތްތަކާއި، ބިންމަތީގައި ކުރެވޭ ތަހުގީގުތަކާއި، ސެކިއުރިޓީ ރިޕޯޓްތައް އެއްވަރަކަށް އެއްވެފައި ހުރުމުންނެވެ.
ޕާކިސްތާނުގެ ސަރުކާރު ހަގީގަތުގައި އައިއެސްއާ ދެކޮޅު ހަދާނަމަ، ބައެއް ސުވާލުތަކަށް ޖަވާބު ނުލިބޭ ގޮތަށް އެބަހުއްޓެވެ. އެ ޖަމާއަތުން ރާއްޖޭގެ ފުންމިނުގައި ފޮރުވިފައިވާ ތަންތަން ބެލެހެއްޓޭނީ ކިހިނެއް ހެއްޔެވެ؟ އޭގެ ބޭރުގެ އޮޕަރޭޓިވުން ބެލޫޗިސްތާނުން ޚައިބަރ އެޖެންސީއަށް ފާޅުވާ ފަސޭހަކަމާއެކު ބަދަލުވަނީ ކިހިނެއް ހެއްޔެވެ؟ އަދި މުޅިން ވެސް ނެޓްވޯކް ބިންދައިގެން ދިއުމަށް ނިންމާ، ހާމަކަން ބޮޑު، އަދި ފުރިހަމަ ކެމްޕޭނެއް ނުފެށީ ކީއްވެގެން ހެއްޔެވެ؟
ހަގީގަތަކީ އައިއެސް ފަދަ ތަކްފީރީ ޖަމާއަތްތަކާ މެދު ޕާކިސްތާނުން ގެންގުޅޭ އުސޫލަކީ، އަހަރުތަކެއް ވަންދެން، ފުށުއަރާ އަދި ވަސީލަތެއްގެ ގޮތުގައި ފެންނަ އުސޫލެކެވެ. އެއްފަރާތުން އަންނަނީ ހަރުކަށި ފިކުރުތަކާ ދެކޮޅަށް އާންމުކޮށް އިއުލާންތައް؛ އަނެއްކޮޅުން ތަޙައްމަލު ކުރުމާއި، މަޑުމައިތިރި ގުޅުމެއް ނުވަތަ ލޭ އޮހޮރިފައިވާ ވަކި ފަރާތްތަކާ މެދު ދިގުދެމިގެންދާ ހިމޭންކަމެވެ. އެ އޮޅުން ބޮޅުން ނުރައްކާތެރިކަން ސާބިތުވެއްޖެ އެވެ. އެއީ އައިއެސްއަށް ނޭވާލާން، އަލުން އިންތިޒާމުވެ، ކެރިގެން ދިއުމަށް ޖާގަ ދީފަ އެވެ.
އައިއެސް ދިރިހުރެނީ ހުސްކަމެއްގެ ތެރޭގައި ނޫނެވެ. އެއްވެސް ހަނގުރާމަވެރި ޖަމާއަތަކީ ސަންޗުއަރީއާއި، ޕްރޮޓެކްޝަންއާއި، ލޮޖިސްޓިކަލް ނެޓްވޯކްތަކާއި، ދުރަށް ބަލާލަން ތައްޔާރަށް ތިބި ސަލާމަތީ މުއައްސަސާތަކާ ނުލައި ކެތްކުރާ ޖަމާއަތެކެވެ. މިއަދު ޕާކިސްތާނުގެ އެތެރޭގައި އައިއެސް ހަރަކާތްތެރިވަމުންދާނަމަ، އެ ބަޔާން އިޝާރާތް ކުރަނީ އެންމެ ދެ ދިމާލަކަށް: އެއީ ދައުލަތުގައި އެކަން ރޫޅާލުމުގެ ގާބިލްކަން ނެތް، ނުވަތަ އެ ޖަމާއަތަކީ ވަސީލަތެއްގެ ގޮތުގައި ބަލާފައިވާ ޖަމާއަތެކެވެ. މި ދެ ފުރުސަތުގެ ސަބަބުން ވެސް މި ސަރަހައްދަށް ބޮޑެތި ގެއްލުންތަކެއް ލިބެ އެވެ.
އައިއެސް އަކީ މުސްލިމުންނާ ދެކޮޅަށް އަނިޔާވެރިވުމުގެ އިންޖީނެއްގެ ގޮތުގައި ހަރަކާތްތެރިވާ ކުންފުންޏެކެވެ. އެތަނުގެ ބޮން ގޮއްވާލުންތައް މިސްކިތްތަކަށާއި ސްކޫލްތަކަށާއި ބާޒާރުތަކަށް އަރަނީ ބިރުވެރި އެއްގޮތަކަށެވެ. ޕާކިސްތާނުން އެ ޖަމާއަތް ހިންގުމަށް ޖާގަ ދީފައިވާ ނަމަ، އަމަލީ ގޮތުން ބަލާއިރު އެ ޖަމާއަތުން ވަނީ މުސްލިމް އާންމުން މަރާލުމަށް މަގުފަހިކޮށްދީފަ އެވެ. އެއީ ހަމައެކަނި ސްޓްރެޓެޖިކް ގޯސް ހިސާބު ހެދުމެއް ނޫނެވެ. އެއީ އަނިޔާވެރިކަމުގައި ނުސީދާ ގޮތެއްގައި ބައިވެރިވުމެވެ.
ސިޔާސީ ތަހުލީލު ކުރާ ފަރާތްތަކުން ގިނަ ދުވަސްތަކެއް ވަންދެން ތުހުމަތު ކުރަމުން އައީ ޕާކިސްތާނުގެ ޖާސޫސީ ހިދުމަތްތަކުން ނުރައްކާތެރި ކުޅިވަރެއް ކުޅޭ ކަމަށާއި އެއީ ގިނަ ފަހަރަށް ސިފަކުރާ މެނިޕިއުލޭޝަންގެ ދާއިމީ ވާދަވެރިއެއްގެ ގޮތުގަ އެވެ. މިތަނުގައި ތާރީޚުން ދޭހަވަނީ ވިސްނުންތޫނު އިންޒާރެކެވެ: ސްޓްރެޓެޖިކް ނިޔަތަކަށް ޓެރަރިޒަމް ބޭނުންކުރަން މަސައްކަތްކުރާ ދައުލަތްތަކުން އެންމެ ފަހުން ކޮންޓްރޯލް ކުރަން މަސައްކަތްކުރި ހަމަ އެ ބާރުތަކުގެ ތެރެއަށް ގެއްލިގެންދެއެވެ.
ޕާކިސްތާނުން ހަގީގަތުގައި އަމިއްލައަށް ކުށެއް ނެތް ކަމަށް ދެކޭނަމަ ތިން ފިޔަވަޅަކީ ދުރުހެލިވެވޭނެ ފިޔަވަޅެކެވެ.
ފުރަތަމަ ކަމަކަށް ފާޅުގައި އައިއެސް އެގައުމުގެ ސަރަހައްދުގައި ތިބިކަން ގަބޫލުކުރަން ޖެހެ އެވެ. ދެވަނަ ކަމަކީ، އޯގަނައިޒޭޝަނާ ގުޅިފައިވާ ކޮންމެ ބޭސްއަކާއި ނެޓްވޯކެއް ނިންމާލަދޭ އަދި ފުރިހަމަ ގޮތެއްގައި ރޫޅާލަން ޖެހެއެވެ. ތިންވަނަ ކަމަކީ، ތަކްފީރީ ޖަމާއަތްތައް ހިމެނޭ ގޮތަށް ޑަބަލް ޑީލިންގ ނުވަތަ ސިއްރު މެނިއުވަރިންގ ގެ ކޮންމެ ގޮތެއް ދާއިމީ ގޮތެއްގައި ދޫކޮށްލަން ޖެހެއެވެ.
އެ ފިޔަވަޅުތައް އަޅަންދެން ޝައްކު އުފެދިގެން ނުދާނެ ކަމަށާއި، އައިއެސްއާ މެދު ޢަދާވާތްތެރިކަމުގެ ޔަޤީންކަންތައް ވެސް ހޮޅިއެއްގެ ގޮތުގައި ގުގުމާލާނެ ކަމަށެވެ.
އަފްޣާނިސްތާން، އިރާގު، ސީރިއާ، އަދި އެހެނިހެން ގައުމުތަކުން ވަނީ އައިއެސްގެ ޓެރަރިޒަމްގެ ކެމްޕޭނަށް މީގެ ކުރިން ވެސް ބޮޑު އަގެއް ދައްކައިފަ އެވެ. މިއަދު ޕާކިސްތާނުން އެ ޖަމާއަތް ވަރުގަދަ ކުރުމަށް ހުއްދަ ދީފި ނަމަ، މާދަމާ އެ ޖަމާއަތަކީ ޚުދު ގޮވުންތަކުގެ ހަނގުރާމަ މައިދާނަކަށް ވުމުގެ ނުރައްކާ އެބައޮތެވެ. ބިރުވެރިކަމާއި ތަކްފީރަކީ ވަފާތެރި މެހެމާނުންނެއް ނޫނެވެ؛ އެމީހުންނަށް ހިޔާވަހިކަން ދިން ކޮންމެ ތަނެއްގައި އެމީހުންގެ ހޯސްޓުން އަންދާލައެވެ.
އާޚިރުގައި މައްސަލަ ގަދައެވެ. އައިއެސް އަކީ އިސްލާމްދީނުގެ ދުޝްމަނެއް ކަމަށާއި، އެ ސަރުކާރަށް ހިމާޔަތް ދޭ ކޮންމެ ސަރުކާރަކީ ވެސް ސަލާމަތާއި ޚުދު އިންސާނިއްޔަތާ ދެކޮޅު ސަރުކާރެއް ކަމަށް ވެސް ވިދާޅުވި އެވެ. ޕާކިސްތާނުން އައިއެސްއާ ކުރިމަތިލާން ޖެހޭނީ ސީރިއަސްކޮށް ނުވަތަ އެ ޖަމިއްޔާއަށް އެ ޖަމިއްޔާ ހިންގުމަށް ހުއްދަ ދިނުމުން ކުރިމަތިވާނެ ނަތީޖާގެ ޒިންމާ ގަބޫލުކޮށްގެންނެވެ. ސުވާލެއްގެ މައްޗަށް މި ގަބުރުގައި، ބައިމިންވަރަކަށް ޖާގައެއް ނެތް، މެދުތެރެއެއްވެސް ނެތެވެ.
ޕާކިސްތާން: އެ ސަރަހައްދުގައި އައިއެސް އަށް ސެންޗުއަރީއެއް
