ޑރ ހުމާމް ޚާން
ޕާކިސްތާން ޤާއިމުވުމަށްފަހު އަސްކަރީ ވެރިކަމުގެ ތާރީޚު
ޕާކިސްތާނުގެ އަސްކަރިއްޔާ އަލުން އިންތިޒާމުކުރުން:
1947 ވަނަ އަހަރުގެ އޮގަސްޓް މަހުގެ 14 ވަނަ ދުވަހު ދުނިޔޭގެ މެޕުން ޕާކިސްތާން ނަމަކަށް ކިޔާ ދައުލަތެއް ފެނިގެން ދިޔައެވެ. މި ޤައުމު އުފެދިފައިވަނީ ހުޅަނގު އިންޑިއާގެ މުސްލިމުން ގިނަ ސަރަޙައްދުތަކުން ކަމަށްވާ ޕަންޖާބް، ސިންދު، ފްރޮންޓިއަރ (ޚައިބަރ ޕަޚްތުންޚްވާ)، ބަލޫޗިސްތާން، އަދި ކަޝްމީރު ފަދަ ސަރަޙައްދުތަކުން ކަމަށާއި، އިރުމަތީގައި އޮންނަ ބެންގަލް ސަރަހައްދަކީވެސް އެ ސަރަޙައްދުގެ ބައެކެވެ.
މިދައުލަތް އުފެއްދުމަށްޓަކައި މުސްލިމުން ބޮޑެތި ޤުރުބާނީތަކެއް ވެ، އިސްލާމީ އުޞޫލުތަކާއި، ޚާއްޞަކޮށް “ލާ އިލާހާ އިއްލާ الله” ގެ ޑިމާންޑްތަކާ އެއްގޮތަށް އެތަނުގައި ނިޒާމެއް ޤާއިމުކުރެވޭނެ ކަމުގެ އުންމީދު އެމީހުންގެ ހިތުގައި ގެންގުޅުނެވެ.
އެކަމަކު އަމަލީ ހަގީގަތަށް ބަލާއިރު، ދައުލަތުގެ އޮނިގަނޑުތަކުގެ ތެރޭގައި، ހާއްސަކޮށް އަސްކަރިއްޔާގެ ތެރޭގައި އަސާސީ ބަދަލެއް އައިސްފައި ނުވާކަން ސާފުވެގެންދެއެވެ. އިންޑިއާ ބައިބައިވުމުގެ ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން ޕާކިސްތާނަށް އައި ލަޝްކަރަކީ، އޭގެ ޒާތުގައި، އިނގިރޭސި ޒަމާނުގެ ހަމަ އެ “ޝާހީ އިންޑިއަން އާމީ” އެވެ.
މި ލަޝްކަރުގެ އިންތިޒާމާއި، ތަމްރީނާއި، ޑިސިޕްލިންއާއި، އަދި ވިސްނުމާއި އަސްކަރީ ސްޓްރެޓެޖީވެސް ބޮޑުތަނުން ބިނާވެފައި އޮތީ އިނގިރޭސި މޮޑެލްގެ މައްޗަށެވެ.
ބައިބައިވުމުގެ ފޯމިއުލާއަށް ބަލާއިރު، މި ލަޝްކަރާއި އެ ސިފައިންގެ މުދަލުގެ ގާތްގަނޑަކަށް ތިރީސް ހަ (36) އިންސައްތަ ޕާކިސްތާނަށް ލިބުނުއިރު، އޭގެ ތެރޭގައި އަށް (8) އިންފެންޓްރީ ބްރިގޭޑް، އަށް (8) އާޓިލަރީ ބްރިގޭޑް، އަދި އަށް (8) އާމަރޑް ބްރިގޭޑް ހިމެނެއެވެ. މިކަމުގެ އިތުރުން ކަރާޗީއާއި ޗިޓަގޮންގްގައި ހުރި މުހިންމު ގިނަ އަދަދެއްގެ ތަމްރީނު މަރުކަޒުތަކާއި ކަނޑުގެ ސިފައިންގެ އިންސްޓޯލޭޝަންތައް ވެސް ޕާކިސްތާނުގެ ބަޔަކަށް ވެގެން ދިޔައެވެ.
(“ދަ ޕާކިސްތާން އާމީ: ހީސްޓްރީ އެންޑް އޮގަނައިޒޭޝަން” ލިޔުނީ ސްޓީވަން ޕީ. ކޯހެން، ސ. 3)
މި ސަބަބާހުރެ، ޕާކިސްތާން އުފެދުނު ދުވަސްވަރު، އަސްކަރީ މުއައްސަސާއަކީ، އެޤައުމުގެ އެންމެ ބޮޑު، އެންމެ އިންތިޒާމުވެފައިވާ، އެންމެ ޤައުމީ މުއައްސަސާއެވެ. ފުރަތަމަ ދުވަސްވަރު ރާއްޖޭގެ އިދާރީ، އިގްތިސާދީ، އަދި ދިފާއީ ދާއިރާއާ ގުޅުން ހުރި ބޮޑެތި ގޮންޖެހުންތަކާ ކުރިމަތިލާން ޖެހުނެވެ. މި ޝަރުތުތަކާ ކުރިމަތިލުމުގައި އަސްކަރިއްޔާއިން ބޮޑު ދައުރެއް އަދާކުރިއިރު، ލަޖިކަލް ނަތީޖާއަކަށްވީ ކުރިއަށް އޮތް އަހަރުތަކާއި ދިހަވަރަކަށް އަހަރުތަކުގައި ހަމަ މި މުއައްސަސާއިން ޤައުމުގެ ކަންކަން ފުރިހަމައަށް ކޮންޓްރޯލް ކުރެވޭނެ ކަމެވެ.
ނަމަވެސް ދައުލަތް އިސްލާހުކޮށް ތަރައްޤީ ކުރުމުގެ ބަދަލުގައި ޚުދު އަސްކަރިއްޔާއިން ދައުލަތުގެ މައްޗަށް ވެރިވެގަނެ އަމިއްލަ ކުރިއެރުމާއި ހަރުދަނާ ކުރުމުގެ މަސައްކަތް ކުރިއަށް ގެންދިޔައެވެ. މީގެ އިތުރުން ޕާކިސްތާން އުފެއްދުމުގެ ކުރިން އޮތް އިސްތިޢުމާރީ ނިޒާމަށް އެއްވެސް އަސާސީ ބަދަލެއް އަސްކަރިއްޔާއިން ފުރުޞަތު ނުދިނެވެ.
އެކަމަކު މުހިންމު އެއް ސުވާލަކީ މި އަސްކަރިއްޔާގެ ފިކުރީ އަދި ފިކުރީ ބިންގަލަށް ވެސް ބަދަލު އައީތޯ ނުވަތަ ނޫންތޯ؟ ހަގީގަތަކީ މިކަމުގައި މާބޮޑު ފިޔަވަޅެއް އަޅާފައި ނުވާކަމެވެ. ކޮންމެވެސް މިންވަރަކަށް ލޯކަލް އޮފިސަރުން ތަމްރީނުކޮށް އައްޔަން ކުރުމުގެ ޕްރޮސެސް ފެށި ނަމަވެސް، ޖުމްލަ އޮނިގަނޑާއި، ތަޢުލީމީ މަންހަޖާއި، އިދާރީ ވިސްނުން ބޮޑުތަނުން އޮތީ އިނގިރޭސި ޒަމާނުގައި ހުރި ގޮތަށެވެ.
ހަމަ އެ ދުވަސްވަރު، އަސްކަރިއްޔާގެ ފިކުރީ މިސްރާބު އިސްލާމީ އުސޫލުތަކާ އެއްގޮތްކޮށް، ތަމްރީނު މަންހަޖު ބަދަލުވެ، ސަރަހައްދީ ބޭނުންތަކަށް ލީޑަޝިޕްގެ އޮނިގަނޑު އަލުން އިންތިޒާމުކޮށްފައިވާ ފުރިހަމަ އިސްލާހީ މަރުހަލާއެއް ފެށިއްޖެނަމަ، މުޅިން އައު އަދި ތަފާތު ވައްތަރެއްގެ އަސްކަރިއްޔާއެއް އުފެދިދާނެ ކަމީ އެކަށީގެންވާ ކަމެކެވެ.
ވަގުތު ފާއިތުވަމުން ދިޔަ ވަރަކަށް އަސްކަރިއްޔާގެ ދައުރު ފުޅާވަމުން ދިޔައެވެ. ސިޔާސީ ނުތަނަވަސްކަމާއި، އެތެރޭގެ ހަމަނުޖެހުންތަކާއި، މެދުކެނޑުމެއްނެތި ކުރިމަތިވި ދަތިތަކުގެ ސަބަބުން ދައުލަތުގެ ކަންކަމުގައި އަސްކަރިއްޔާ އިތުރަށް ހަރަކާތްތެރިވާން ފެށިއެވެ. މިގޮތަށް މުއައްސަސާއަކީ ހަމައެކަނި ދިފާޢީ ބާރެއްގެ ގޮތުގައި ދެމިއޮތް މުއައްސަސާއެއް ނޫން ކަމަށާއި، ސިޔާސަތު ކަނޑައެޅުމާއި ވެރިކަމުގެ ހުރިހާ ދާއިރާއެއްގައި ވެސް ނުފޫޒުގަދަ މުއައްސަސާއަކަށް ވެގެން ދިޔައެވެ.
ޕާކިސްތާން އުފެދުމަށްފަހު ސީރިއަސް ފިޔަވަޅުތަކެއް އެޅިނަމަ، އަދި އިނގިރޭސިންނަށް ވަފާތެރި މި އަސްކަރިއްޔާ، އަސާސީ ގޮތުން ބަދަލުވެގެން ދިޔަނަމަ؛ އޭގެ ތަމްރީނު މަންހަޖު އަލުން ފަރުމާކޮށްފައިވަނީ ދީނީ އިލްމުވެރިންނާއި، ފްރޮންޓިއަރ ސަރަހައްދުތަކުގެ މުޖާހިދުންނާއި، ޒަމާނީ އަސްކަރީ ޚާއްޞަ ފަރާތްތަކުގެ އިރުޝާދުގެ ދަށުން ނަމަ؛ އަސްކަރިއްޔާ މުޅިން އަލުން އިންތިޒާމު ކުރެވުނު ނަމަ؛ އަދި އިނގިރޭސިންނަށް ތާއީދުކުރާ އޮފިސަރުންގެ ދަރަޖަ މަގާމުން ދުރުކުރެވުނުނަމަ، ފަހަރެއްގައި މި އަސްކަރިއްޔާއަކީ ހަގީގީ “އިސްލާމީ ލަޝްކަރަކަށް” ވެގެން ދިޔައީސް ކަމަށް ވެދާނެއެވެ.
އެކަމަކު އަމަލީ ހަގީގަތަކީ މިކަން ކުރެވުނީ ވެސް ނޫން ކަމާއި، އެ ދިމާލަށް މާ ސީރިއަސް ވިސްނުމެއް ވެސް ނުދެވުނު ކަމެވެ. ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން ޕާކިސްތާން އުފެދުމަށްފަހުވެސް ހަމަ ރޯޔަލް އިންޑިއަން އާމީ ބަދަލެއް ނުވަތަ އިސްލާހެއް ނެތި ދެމިއޮތެވެ؛ ހަމައެކަނި ތަފާތަކީ، މުސްލިމުންގެ ލޭގެ އަތްތިލަ ޖަހާފައިވާ ހަމަ މި ލަޝްކަރު، “ޕާކް ލަޝްކަރު” ގެ ނަމުން މަޝްހޫރުވެގެން ދިޔައެވެ.
މުޅި ތާރީޚުގައި ޕާކިސްތާނުގެ އަސްކަރީ ވެރިކަމުގެ ހަގީގަތް (7 ވަނަ ބައި)
