ޑރ ހުމާމް ޚާން
ތަޢާރަފް: ޕާކިސްތާނުގައި ދައުލަތުގެ ބާރާއި، ހަނގުރާމަވެރި ހަރަކާތްތަކާއި، ދާޚިލީ ހަމަނުޖެހުން
ޕާކިސްތާނުގެ އެތެރޭގެ ސަލާމަތުގެ ތާރީޚަކީ ދައުލަތާއި ދައުލަތް ނޫން ފަރާތްތަކުގެ މެދުގައި ހިނގާ އަނިޔާވެރިކަމުގެ އާދައިގެ ވާހަކައެއް ނޫނެވެ؛ އޭގެ ބަދަލުގައި އެއީ ސިޔާސަތު ފުށުއަރާ ކަންކަމާއި، ސަރަހައްދީ ބާރުގެ ސިޔާސަތާއި، އަސްކަރީ ބާރުވެރިކަމާއި، ދިގުމުއްދަތުގެ ސިޔާސީ އަދި އިޖުތިމާޢީ މަހުރޫމްވުމުގެ ކޮމްޕްލެކްސް އަދި ހިނގަމުންދާ ޕްރޮސެސްއެކެވެ. ޕާކިސްތާނުގެ އަސްކަރިއްޔާއާއި ޖާސޫސީ އިދާރާތަކުން އެކި މަރުހަލާތަކުގައި ގެންގުޅުނު ސްޓްރެޓެޖީތަކުގެ ސަބަބުން ދާޚިލީ ނުތަނަވަސްކަން އުފެދި، ދައުލަތާއި ރައްޔިތުންގެ މެދުގައި އޮތް އިތުބާރުގެ ބިންގަލަށް ވަރަށް ބޮޑަށް ގެއްލުން ލިބުނެވެ.
ދައުލަތުގެ ބާރު މާބޮޑަށް ބޭނުންކުރުމާއި، ގާނޫނު އަސާސީން ބޭރުގެ ފިޔަވަޅުތަކާއި، މަޖުބޫރުކޮށްގެން ގެއްލުވާލުމާއި، ޝަރީއަތުން ބޭރުން މީހުން މަރާލުމާއި، ގިނަ ބަޔަކު މަރާލުމާއި، އެތައް ހަނގުރާމަވެރި ހަރަކާތްތަކެއް އުފެދުނު ހާލަތްތަކެއް އުފެދުނެވެ. ތަހްރީކް-އޭ-ތާލިބާން ޕާކިސްތާން (ޓީޓީޕީ)، އަލްގައިދާ، އަދި ބަލޫޗިސްތާނުގެ ދެކޮޅުވެރިކަމުގެ ހަރަކާތްތަކަކީ އޭގެ ސާފު މިސާލުތަކެކެވެ. މި ލިޔުމުގައި ދައުލަތުގެ ބާރު ބޭނުންކުރުމާއި، ޓެރަރިޒަމާ ދެކޮޅަށް ހިންގާ ސިޔާސަތުތަކާއި، އޭގެ ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން ހަތިޔާރު އެޅި ހަރަކާތްތަކުގެ ފާޑުކިޔުންތައް ތަޙުލީލުކޮށްފައިވެއެވެ.
ދައުލަތުގެ ސިޔާސަތުތަކާއި ހަނގުރާމަވެރިކަމުގެ ކުރިއެރުމުގެ ފަހަތުގައިވާ ކަންތައްތައް ޕާކިސްތާނުގައި ހަނގުރާމަވެރި ހަރަކާތްތައް އުފެދުނީ އިޖުތިމާއީ އަދި ސިޔާސީ ހުސްކަމެއްގެ ތެރޭގައި ނޫނެވެ. ފިނި ހަނގުރާމައިގެ ދުވަސްވަރު އަދި އޭގެ ފަހުން ދައުލަތުގެ މުއައްސަސާތަކަށް ނުސީދާ ގޮތެއްގައި ބައެއް ދީނީ އަދި ހަނގުރާމަވެރި ޖަމާއަތްތަކުގެ ސަރަހައްދީ އަދި ސްޓްރެޓެޖިކް މަސްލަހަތު ހޯދުމަށް ފައިދާ ލިބުނުއިރު، މި ޖަމާއަތްތަކަކީ ގިނަ ދުވަސްތަކެއް ވަންދެން “ސްޓްރެޓެޖިކް އެސެޓްތަކެއް” ގެ ގޮތުގައި ދެކެވުނެވެ.
ނަމަވެސް ހަނގުރާމަވެރި ހުރިހާ ޖަމާއަތްތަކަކީ ސީދާ ދައުލަތުގެ ބެލުމުގެ ދަށުން ތަމްރީނު ލިބިފައިވާ ޖަމާއަތްތަކެއް ކަމަށް ހީކުރުމަކީ ރަނގަޅު ކަމެއް ނޫނެވެ؛ ހަގީގަތަކީ މި ޖަމާއަތްތަކުގެ ތެރެއިން ގިނަ ޖަމާއަތްތައް ހިންގަމުން ދިޔައީ މިނިވަންކަމާއެކު، އަމިއްލަ ފިކުރީ، ގަބީލާ ނުވަތަ ސަރަހައްދީ މޮޓިވޭޝަންތަކެއްގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް ނަމަވެސް އެމީހުންގެ ޙާޟިރީއާއި ހަރަކާތްތައް ދައުލަތުގެ ސިޔާސަތުތަކަށް ބޭނުންތެރިވީ ވަގުތީ ގޮތުންނެވެ.
އަނެއްކޮޅުން ދައުލަތުގެ މުއައްސަސާތަކުން ސިޔާސީ މަރުހަލާއަށް އެއްގޮތަކަށްވެސް ބުރޫއަރައި، ޝަރީޢަތުގެ ޤާނޫނު ތަންފީޒުކުރުމަށް ދެކޮޅު ހަދައި، އިޖުތިމާޢީ ދަރަޖައާއި ބަހުގެ ރޮނގުން ބައިބައިވުމާއި ތަފާތުކުރުންތައް އުފެދިފައިވެއެވެ. ވަގުތު ފާއިތުވަމުން ގޮސް، އެއް ޒަމާނެއްގައި ދައުލަތުގެ މަސްލަހަތަށް ބަލައިގަނެވޭ އަދި ފައިދާހުރި ހަރަކާތްތަކެއްގެ ގޮތުގައި ބެލެވުނު ހަމަ ހަތިޔާރު އެޅި ފަރާތްތައް، އަމިއްލައަށް ދައުލަތަށް ދާޚިލީ ގޮތުން ބޮޑު ނުރައްކަލަކަށް ވެ، މަޑުމަޑުން ދައުލަތުގެ ގުޅުމަކަށް ވެއްޖެއެވެ. ނަމަވެސް އަސާސީ އަދި ފިކުރީ އިސްލާހުތަކަށްވުރެ ބާރު ބޭނުންކުރުމަށް އިސްކަންދީފައިވާއިރު، އޭގެ ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން އާންމު އާބާދީއަށް ޖަމާޢަތުގެ އަދަބުތަކާއި، ފުޅާދާއިރާއެއްގައި އަސްކަރީ އޮޕަރޭޝަންތަކާއި، އިންސާނީ ހައްޤުތަކާ ބޮޑެތި ގެއްލުންތަކެއް ލިބިފައިވެއެވެ.
އެއް މަރުހަލާއެއްގައި ހަތިޔާރު އެޅި ވަކި ޖަމާއަތްތަކެއްގެ ހަރަކާތްތަކުން ނުސީދާ ގޮތެއްގައި ދައުލަތަކަށް ފައިދާ ލިބި، އަނެއް މަރުހަލާއެއްގައި ރަހުމުކުޑަކޮށް ހަމަލާދޭ ސިޔާސަތުތަކުގެ މި ޕެރަޑޮކްސް އަކީ ޕާކިސްތާނުގައި ހިނގަމުންދާ ނުތަނަވަސްކަމާއި އަނިޔާވެރިކަމުގެ އަސާސީ އެއް ސަބަބެވެ.
ތަހްރީކް-އޭ-ތާލިބާން ޕާކިސްތާނާއި، އަލްޤައިދާ އަދި އެހެނިހެން ޖިހާދީ ޖަމާއަތްތައް: އުފެދުމާއި ތަރައްޤީ
ތަހްރީކް-އޭ-ތާލިބާން ޕާކިސްތާން (ޓީޓީޕީ) އާއި އެހެނިހެން ޖިހާދީ ޖަމާއަތްތައް އުފެދުނީ ގަބީލާ ސަރަހައްދުތަކުގައި، ހާއްސަކޮށް ކުރީގެ ފާޓާގައި، އަފްޣާނިސްތާނުގައި ހިނގި ހަނގުރާމައިގެ އަސަރުތައް ސީދާ ޕާކިސްތާނުގެ އެތެރެއަށް ފެތުރިގެންނެވެ. ޑްރޯން ހަމަލާތަކާއި، އަސްކަރީ އޮޕަރޭޝަންތަކާއި، ބޮޑެތި މީހުން މަޖުބޫރުކޮށްގެން ގެދޮރު ދޫކޮށްލުމާއި، ޗެކްޕޮއިންޓްތަކުގައި ނިކަމެތި ގޮތަކަށް އަމަލުކުރުމާއި، ގިނަ ބަޔަކު ހައްޔަރުކުރުމަކީ ލޯކަލް އާބާދީގެ ހިތްތަކުގައި ފުން ރުޅިވެރިކަމާއި ބީރައްޓެހިކަން އުފެއްދި ކަންކަމެވެ.
ގިނަ ދިރާސާ ރިޕޯޓްތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި ސަގާފީ ގަބީލާތަކުގެ އޮނިގަނޑުތައް ފުނޑުފުނޑުވުމާއި ދައުލަތުގެ މުއައްސަސާތަކުން ފޯރުކޮށްދޭ އިންސާފު ނުލިބުމުން ލޯކަލް ފެންވަރުގައި ޓީޓީޕީ އާއި އަލްގައިދާ ފަދަ ޖަމިއްޔާތަކަށް އެހީތެރިކަމާއި ސަންޗުއަރީ ފޯރުކޮށްދޭ މާހައުލެއް އުފެދުނެވެ. އެހެންކަމުން އެ ހަރަކާތަކީ ހަމައެކަނި ފިކުރީ ނުވަތަ ދީނީ ރިއެކްޝަނެއް ނޫން ކަމަށާއި، ދައުލަތުގެ ފިއްތުންތަކާއި، އޮޕެކް ވެރިކަން ހިންގުމާއި، ދިގުމުއްދަތުގެ ސިޔާސީ މަހުރޫމްވުމުގެ ނަތީޖާ ކަމަށް ވެސް ވިދާޅުވި އެވެ.
އިސްލާމިސްޓް އަދި ޖިހާދީ ޖަމާއަތްތަކާ ދެކޮޅަށް ހިންގާ އަސްކަރީ އޮޕަރޭޝަންތަކާއި އާންމުންގެ ގެއްލުންތައް:
ޕާކިސްތާން ސަރުކާރުން ވަނީ އިސްލާމިސްޓް އަދި ޖިހާދީ ޖަމާއަތްތަކާ ދެކޮޅަށް އެކި މަރުހަލާތަކުގައި ބޮޑެތި އަސްކަރީ އޮޕަރޭޝަންތައް ހިންގާފައި، އޭގެ ތެރޭގައި؛
• އޮޕަރޭޝަން ރާ-އެ-ނިޖާތު (ދެކުނު ވަޒީރިސްތާން)
• އޮޕަރޭޝަން ރާ-އީ-ރާސްޓް (ސްވަޓް)
• އޮޕަރޭޝަން ޒަރްބް-އޭ-އަޒްބް (އުތުރު ވަޒީރިސްތާން)
• އަދި ފަހުން މުޅި ރާއްޖޭގައި ހިންގާ އޮޕަރޭޝަން ރައްދުލް ފަސާދު އެވެ
މިހުރިހާ އޮޕަރޭޝަންތަކަކީ ސަލާމަތުގެ ނަމުގައި ހިންގި ނަމަވެސް، އާންމު ރައްޔިތުންނަށް އިންސާނީ، އިޖްތިމާޢީ އަދި އިޤްތިޞާދީ ގޮތުން ބޮޑެތި ގެއްލުންތަކެއްވެސް ލިބިފައެވެ.
ސަރުކާރުގެ މަޤާމަށް ބަލާއިރު، މި އޮޕަރޭޝަންތަކުގެ މަޤްޞަދަކީ ޓެރަރިޒަމް ނައްތާލައި، ދައުލަތުގެ ބާރު ވަރުގަދަކުރުން؛ ނަމަވެސް އިންސާނީ ހައްގުތަކާ ބެހޭ ޖަމިއްޔާތަކާއި މިނިވަން އޮބްޒާވަރުން ބުނާ ގޮތުގައި މި އޮޕަރޭޝަންތަކުގެ އެންމެ ބޮޑު ބުރަ ވެއްޓިފައިވަނީ އާންމު ރައްޔިތުންގެ މައްޗަށެވެ. އެތައް މިލިއަން ބަޔަކު ގެދޮރު ދޫކޮށް، މުޅި ސަރަހައްދުތައް ގިނަ ބަޔަކު މަރާލައި، ގެދޮރާއި ބާޒާރުތައް ހަލާކުވެ، ޕާކިސްތާނުގެ އެތައް ހާސް މުސްލިމުންނެއް އަދިވެސް ގަވާއިދާ ހިލާފަށް ގެއްލިފައިވާއިރު، އެމީހުންގެ އާއިލާތަކުގެ ރުއިމަށް އަޅާނުލަ އެވެ.
ހަނގުރާމަވެރި ހަރަކާތްތަކުގެ ސިޔާސަތު ނާކާމިޔާބުވުމާއި ދެމިއޮތުން:
މި ދިރާސާއިން ކަށަވަރުކޮށްދެނީ ހަމައެކަނި އަސްކަރީ ބާރުގެ ބޭނުން ކުރުމުން ހަނގުރާމަވެރި އަމަލުތައް ނައްތާލެވޭ ގޮތެއް ނުވުމެވެ. މިކަމުގެ އަސާސީ ސަބަބުތަކަކީ؛
• ސިޔާސީ ސުލްހައާއި ސީރިއަސް މަޝްވަރާއަށް މަސައްކަތް ނުކުރުން
• ފަހަތަށް ޖެހިފައިވާ ސަރަޙައްދުތަކުގައި ތަރައްޤީގެ މަޝްރޫޢުތައް ނުހިމެނުން ނުވަތަ ހަމައެކަނި ޓޯކެނިޒަމް
• މަޖުބޫރުކޮށްގެން ގެއްލުވާލުމާއި، ޝަރީޢަތުން ބޭރުން މީހުން މަރާލުމާއި، އަސްކަރިއްޔާއަށް ޢަމަލީ ގޮތުން ޖަވާބުދާރީ ނުވުން
• ޕާކިސްތާން އުފެދުނު ފަހުން ޝަރީޢަތުގެ ޤާނޫނު ތަންފީޒުކުރުމަށް ކުރާ ޑިމާންޑްތަކަށް ދެކޮޅުހެދުން
މި ގޮތުން ތަހްރީކް-އޭ-ތާލިބާން ޕާކިސްތާން (ޓީޓީޕީ) ފަދަ ޖަމާއަތްތައް އުފެދުނު ނުވަތަ ވަރުގަދަވެ، އަނެއްކޮޅުން ބަލޫޗިސްތާނުގައި ބަލޫޗް ދެކޮޅުވެރި ޖަމާއަތްތަކަށް ބާރު ލިބުނެވެ.
ބަލޫޗިސްތާން، ސްޓޭޓް ކޮއާރޝަން އަދި ބަލޫޗް ރެސިސްޓެންސް:
ބަލޫޗިސްތާނުގައި ދައުލަތުގެ ބާރު ބޭނުންކުރުމުގެ ތާރީޚަކީ ދިގު، ވޭންދެނިވި އަދި ލޭއޮހޮރުވާލާ ތާރީޚެކެވެ. އަސްކަރީ އޮޕަރޭޝަންތަކާއި، ގަދަކަމުން ގެއްލުވާލުމާއި، ގިނަ އަދަދެއްގެ ގަބުރުތަކާއި، ގުދުރަތީ ވަސީލަތްތައް ނުހައްގުން ބަހާލުމުގެ ސަބަބުން ބަލޫޗް ރައްޔިތުންގެ މެދުގައި ފުން އިތުބާރާއި މަޙްރޫމް އުފެދިފައިވެއެވެ. ސިޔާސީ އަޑުތައް ފިއްތާލުމާއި، އެއްވެސް ޚިޔާލުތަފާތުވުމެއް ޚިޔާނާތާ ގުޅުވައިލުމަކީ މައްސަލަ އިތުރަށް އުނދަގޫވެފައިވާ ކަމެކެވެ.
މި ފަހަތުގައި “އޮޕަރޭޝަން ހެރޮފް 1 އަދި 2” ހިމެނޭ ގޮތަށް ބަލޫޗްގެ ދެކޮޅުވެރިކަމުގެ އަމަލުތައް އުފެދިފައިވެ އެވެ. ބަލޫޗް ދައުރުތަކުން މި އަމަލުތަކަކީ އެމީހުންގެ ވުޖޫދާއި ހައްގުތައް ދިފާއުކުރުމަށް ދޭ ގުދުރަތީ ޖަވާބެއްގެ ގޮތުގައި ދެކޭ ނަމަވެސް ދައުލަތުން ދެކެނީ ހަމައެކަނި ސަލާމަތަށް އޮތް ނުރައްކަލެއްގެ ގޮތުގަ އެވެ. ދިރާސާގެ ނަޒަރަކުން ބަލާއިރު، ޖިހާދީ ޖަމާއަތްތަކާއި ބަލޫޗް ދެކޮޅުވެރިކަމަކީ ފިކުރީ ގޮތުން ތަފާތު ޖަމާއަތްތަކެއް ނަމަވެސް، އެއީ އެއް އާންމު ނުކުތާއެއްގައި ގުޅިފައިވާ ޖަމާއަތްތަކެއް ކަމުގައި ވުމަކީ ވަރަށް މުހިންމު ކަމެކެވެ.
ނިންމުން
މި ދިރާސާ ދިރާސާއިން ހާމަވެގެންދާނީ ޕާކިސްތާނުގައި ތާލިބާނުންގެ ހަރަކާތާއި ހަތިޔާރު އެޅި އެހެން ހަރަކާތްތަކުގެ މައްސަލައަކީ ހަމައެކަނި “ގާނޫނާއި ގަވާއިދު” ގެ މައްސަލައެއް ނޫން ކަމަށާއި އެއީ ހަމަ ދައުލަތުގެ ސިޔާސަތުތަކާއި އަސްކަރީ ބާރުވެރިކަމާއި ރައްޔިތުންނަށް އަނިޔާކުރުމާއި ދިގު މުއްދަތަކަށް ސިޔާސީ މަހުރޫމްވުމުގެ ނަތީޖާ ކަމަށެވެ. ދައުލަތުން ބާރަކީ ހަމައެކަނި ހައްލެއް ކަމަށް ދެކި، ޝަރީއަތް ތަންފީޒު ކުރުމުން ދުރުވެ، ޖަވާބުދާރީވުމުން ސަލާމަތްވުމުން، އޭގެ ޖަވާބުގައި އަނިޔާވެރިކަމާއި ދެކޮޅުވެރިކަމާއި ނުތަނަވަސްކަން ކޮންމެހެން ވެގެންދެއެވެ.
މިކަމުގައި، ބައެއް އިލްމުވެރިންނާއި ފިކުރުވެރިންނާއި ތަޙުލީލުކުރާ މީހުން ރައްޔިތުންނާ ދެކޮޅަށް ސިފައިން ގެންގުޅޭ އަނިޔާވެރިކަމާއި ދެފުށުގެ ސިޔާސަތުތަކަށް، އެއީ އާ އަދި ނޭނގޭ ތަރުތީބެއް ފަދައިން ހައިރާންކަމާއެކު ބަލާކަމީވެސް ވިސްނަންޖެހޭ ކަމެކެވެ. ނަމަވެސް މި ސަރަޙައްދުގެ ތާރީޚާއި، ޚާއްޞަކޮށް ޕާކިސްތާނުގެ ސިފައިންގެ މާޒީގެ ވާހަކަ ކުޑަކޮށް ދަންނަ މީހަކަށްވެސް އަމިއްލައަށް ހައިރާންކަމެއް ނުލިބި އެފަދަ ހައިރާންކަމެއްގެ ކައިރިން ފާއިތު ނުވެވޭނެއެވެ.
ކުރިއަށް އޮތް ބައިތަކުގައި، ތާރީޚީ އަދި ލިޔެކިޔުންތެރި ޙަޤީޤަތްތަކުގެ އަލީގައި، މިއަދުގެ އަނިޔާވެރިކަމާއި މައްސަލަތަކަކީ އެކްސިޑެންޓް ޙާދިސާތަކެއް ނޫން ކަމާއި، އެއީ ޕާކިސްތާނުގެ އަސްކަރިއްޔާއިން ސީދާ ޒިންމާވާ ދިގު ތާރީޚީ ޕްރޮސެސްއެއްގެ ލަޖިކަލް ނަތީޖާކަން ސާފުކޮށްދޭން މަސައްކަތް ކުރާނަމެވެ. ކުރިއަށް އޮތް ބައިތަކުގައި އަސްކަރިއްޔާގެ ތާރީޚު ދިރާސާކޮށް، ޕާކިސްތާނުގެ މުސްލިމުންނާއި ދުނިޔޭގެ މުސްލިމުންނަށް ޚިޔާނާތްތެރިވި ގޮތް ތަފްޞީލުކޮށް ބަޔާންކުރާނަމެވެ. މިގޮތަށް މި ސިލްސިލާއިން ކިޔުންތެރިންނަށް އިތުރަށް ހާމަވެގެންދާނީ މިހާރުގެ މުސީބާތުގެ އަސްލަކީ މާޒީގެ އަސްކަރީ ސިޔާސަތުތަކާއި އަމަލުތައް ކަމެވެ.
ޕާކިސްތާނުގެ އަސްކަރީ ވެރިކަމުގެ ހަގީގަތް، މުޅި ތާރީޚުގައި! |1 ވަނަ ބައި
