ޑރ ހުމާމް ޚާން
1857 ވަނަ އަހަރުގެ ޖިހާދާއި މުޖާހިދުންނާ ދެކޮޅަށް ޕާކިސްތާން ސިފައިންގެ ބްރިގޭޑްތަކުގެ ދައުރު
އިންޑިޔާގެ އެއްވެސް އިޙްތިރާމް ލިބިގެންވާ މުސްލިމަކު އިނގިރޭސިންގެ ވެރިކަމުގެ ދަށުގައި އުޅެން ތައްޔާރެއް ނުވެއެވެ. އަދި ހަމައެހެންމެ، ކްރިސްޓިއަން ދީން ފެތުރުމަށް އިނގިރޭސިން ކުރި މަސައްކަތްތަކާއި، އޭގެ ބަދަލުގައި ރައްޔިތުންނަށް އަނިޔާވެރި އަނިޔާވެރިކަން ކުރިއަށް ގެންދިއުމުން، ރައްޔިތުންގެ ހިތްތަކުގައި ނަފްރަތު އިތުރަށް އިތުރުވެގެން ދިޔައެވެ. މި ނަފްރަތު ނިޒާމީ ގޮތެއްގައި މުޖާހިދުންގެ ހަރަކާތާ ގުޅިފައިވާ ޢިލްމުވެރިންގެ މަގުދައްކައިދީ، އެކަން ރަނގަޅު މަގަށް ގެނެސް، އިނގިރޭސި ލަޝްކަރުގައި ޚިދުމަތްކުރާ މުސްލިމުން ބަޣާވާތް ކުރުމަށް ހިތްވަރު ދިނެވެ.
އެއްފަރާތުން ބެންގަލްގައި ތިބި މައުލާނާ އިނާޔަތު އަލީ އާއި މައުލާނާ ވިލާތު އަލީ (ރަޙިމަހުﷲ) ގެ ދަރިވަރުންނާއި ތަބާއިން އަސްކަރީ ޖަމާޢަތްތަކުގައި ފުރިހަމަ މަސައްކަތްތަކެއް ކުރިއިރު، އަނެއްކޮޅުން މައުލާނާ ޤާސިމް ނަނޮތުވީ އާއި މައުލާނާ ރަޝީދު އަޙްމަދު ގަންގުހީ (ރަޙިމަހުﷲ) ފަދަ އެޒަމާނުގެ މޮޅު ޢިލްމުވެރިން ވެސް އެމީހުންގެ ތަބާއިންނާއެކު ޖިހާދުގެ ދަނޑަށް ދިޔައެވެ. އެންމެ ފަހުން 10 މެއި 1857 ގައި މީރުދުގައި ބެންގަލް ސިފައިންގެ ދެ އިންފެންޓްރީ އާއި އެއް ކެވެލްރީ ބްރިގޭޑްގެ މެދުގައި ބަޣާވާތެއް ފެށިއެވެ.
އިންޑިއާ ސިފައިން އެމީހުންގެ ޔޫރަޕްގެ އޮފިސަރުން މަރާލައި، މީރޫތާއި ވަށައިގެންވާ ސަރަހައްދުތަކުގެ މައްޗަށް އެމީހުންގެ ކޮންޓްރޯލް ގާއިމްކުރިއެވެ. އެއަށްފަހު އެމީހުން ދިއްލީއާ ދިމާއަށް ކުރިއަށް ދިޔައިރު، ހަތަރު ވިހި ގަޑިއިރުގެ ތެރޭގައި އިނގިރޭސިން ދިއްލީގެ މުހިންމު ހިސާބުތަކުން ދުރުކޮށް، ބަހާދުރު ޝާހު ޒަފަރު އިންޑިއާގެ މުޅިން ވެރިއެއްގެ ގޮތުގައި އިއުލާން ކުރެވުނެވެ. މި ބަޣާވާތް ވަރަށް އަވަހަށް މުޅި މެދުތެރެއާއި އުތުރު އިންޑިއާއަށް ފެތުރިގެން ދިޔައެވެ.
މިއީ އިންޑިޔާގައި އިނގިރޭސިންގެ ވެރިކަމަށް ކުރިމަތިވި އެންމެ ބޮޑު ނުރައްކަލެވެ. އިނގިރޭސި ލީޑަޝިޕަށް ކުރިމަތިވީ ވަރަށް އުނދަގޫ އަދި މުއްސަނދި ހާލަތެކެވެ. އެއްފަރާތުން އިންޑިއާގެ އުތުރާއި މެދުތެރޭގެ މައްޗަށް އަމަލީ ކޮންޓްރޯލް ގެއްލި، އަނެއްކޮޅުން ޕަންޖާބާއި ފްރޮންޓިއަރ އަދި ސިންދުގައި ތިބި ބެންގަލް ސިފައިންގެ ތެރެއަށް މި ބަޣާވާތް ފެތުރުމުގެ ވަރަށް ބޮޑު ނުރައްކަލެއް އޮތެވެ.
މިފަދަ ހާލަތެއްގައި އިނގިރޭސި ސިފައިންގެ ލީޑަޝިޕުން އަވަސް ފިޔަވަޅުތަކެއް އަޅައި ފުރަތަމަ ނިންމީ ޕަންޖާބާއި ފްރޮންޓިއާ (ޕަޚްތުންޚްވާ) ރައްކާތެރިކުރުމަށެވެ.
ޕަންޖާބާއި ފްރޮންޓިއަރގައި ޔޫރަޕްގެ އޮފިސަރުންގެ އަދަދަކީ ދިހަހާސް ތިންސަތޭކަ ހަ ވިހި (10،326) އެވެ. މި އޮފިސަރުން، ފްރޮންޓިއަރ ފޯސްގެ ތިރީސްހާސް ހަތަރުސަތޭކަ ތިރީސް (13،430) ލޯކަލް ސިފައިންގެ އެހީތެރިކަމާއެކު، އެންމެ ފުރަތަމަ ޕަންޖާބުގެ އަސްކަރީ މަރުކަޒުގެ ހުރިހާ ބަރު ހަތިޔާރާއި އަސްކަރީ ފިހާރަތަކުގެ ކޮންޓްރޯލް ހޯދިއެވެ. ފަހުން މި ސަރަހައްދުގައި ތިބި ބެންގަލް ސިފައިންގެ ޔޫރަޕް ނޫން ހުރިހާ ސިފައިން ހަތިޔާރު ނައްތާލެވި، ގިނައީ ބެންގަލް އާއި ވަށައިގެންވާ ސަރަހައްދުތަކުންނެވެ. މިގޮތުން ފްރޮންޓިއަރ ކޯޕްސްގެ އެހީގައި އަމްރިތުސާރާއި ލާހޯރާއި މުލްތާނާއި ޖެލަމްގައި ތިބި ޖުމްލަ ތިރީސްހާސް (13،000) ސިފައިން ހަތިޔާރު ނައްތާލުމުގެ މަސައްކަތް ސުލްހަވެރިކަމާއެކު ނިންމާލެވުނެވެ.
ހުޅަނގު އިންޑިއާގެ މައްޗަށް ކޮންޓްރޯލް ޤާއިމުކުރުމަށްފަހު، އިނގިރޭސި ލީޑަޝިޕުން ނިންމީ، ގިނައިން ޔޫރަޕްގެ ސިފައިން ހިމެނޭ ދިއްލީއާއި ވަށައިގެންވާ ސަރަޙައްދުތަކުގައި ތިބި ސިފައިންނަށް އެހީތެރިވުމަށް ޕަންޖާބުން ރިއިންފޯސްމަންޓް ފޮނުވުމަށެވެ. ނަމަވެސް ދިއްލީ ސިފައިންގެ ކޮމާންޑަރު ޖެނެރަލް އާރތް ވިލްސަން ވިދާޅުވީ އަވަސް އެހީތެރިކަމެއް ނެތި ދިއްލީ ދިފާއުކުރުން ދޫކޮށްލާފައި ދިއްލީ އަލުން ހިފެހެއްޓުމަކީ ކުރެވޭނެ ކަމެއް ނޫން ކަމަށާއި އެހެންކަމުން އިތުރު އަވަސް އެހީތެރިކަމަށް އެދިވަޑައިގެންނެވި ކަމަށެވެ.
މި މުހިންމު އަދި ތާރީޚީ ވަގުތު، މުޅި އިންޑިއާގެ މުސްތަޤްބަލް ދަތިވެ، އިންޑިއާގެ މުސްލިމުން އިނގިރޭސިންގެ ވެރިކަމުން މިނިވަންވުމަށްޓަކައި ހުރިހާ ކަމެއް ނުރައްކަލަށް ހުށަހަޅަމުން ދިޔައިރު، އިނގިރޭސިން ނިންމީ މި މާތް ޖިހާދު ހަރަކާތް ފިއްތާލުމަށް އާ އަސްކަރީ ބާރެއް އުފެއްދުމަށެވެ.
1857 ވަނަ އަހަރުގެ މެއި މަހާއި ޑިސެމްބަރު މަހާއި ދެމެދު ޕަންޖާބާއި ފްރޮންޓިއަރ އިން ތިރީސް ހަތަރުހާސް (34،000) އާ ސިފައިން ހޯދިއިރު، އޭގެ ތެރޭގައި މުސްލިމުން ކަމަށް ކިޔާ ގިނަ އަދަދެއްގެ ސިކުންނާއި ހިންދޫން ހިމެނެއެވެ. މި ސިފައިން ހަތިޔާރު ނައްތާލާފައިވާ ބެންގަލް ސިފައިންގެ ސިފައިންގެ ބަދަލުގައި، ތަރުތީބު ދެމެހެއްޓުމުގެ އުސޫލުތަކުގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް އާ އަށާރަ (18) އިންފެންޓްރީ ބްރިގޭޑް އުފެއްދިއެވެ.
އިނގިރޭސިންނަށް ދިއްލީ އަލުން ހިފުމަށް އެހީތެރިވެ، އެންމެ ފަހުން 1858 ވަނަ އަހަރުގެ ޖޫން މަހުގެ ނިޔަލަށް މާތް ޖިހާދުގެ ހަރަކާތް ފުނޑުފުނޑުކޮށްލި މި އަސްކަރީ ބާރެވެ. އެމީހުންގެ ޝަރަފު ހިމާޔަތް ކުރުމަށްޓަކައި ގިނަ އަންހެނުން ވަޅުތަކަކަށް އެއްލާލިއެވެ.
ދިއްލީ ހިފުމަށްފަހު ދިއްލީގެ މަންޒަރު އިނގިރޭސި ޖެނެރަލް ލޯރޑް ރޮބަރޓްސް ސިފަކުރެއްވީ މި ބަސްތަކުންނެވެ.
ދިއްލީއަކީ ހަމަ ގައިމުވެސް ހިމޭން އަދި ފަޅު ސިޓީއެކެވެ. އަހަރެމެންގެ އަސްތަކުގެ ފިޔަވަޅުތަކުގެ އަޑު ފިޔަވައި އެތަނުން އެއްވެސް އަޑެއް އިވިފައެއް ނުވެއެވެ. މަރުވެފައިވާ ހަށިގަނޑުތައް ހުރިހާ ތަނެއްގައި އެތުރިފައިވާއިރު، ކޮންމެ ހަށިގަނޑެއް ވެސް ދިޔައީ ރޯވަމުންނެވެ. އެ މަންޒަރުތައް ފެންނަމުން ދިޔައީ ވަރަށް ބިރުވެރި ހިތްދަތިކަމެވެ. ބުޅަލުން މަރުވެފައިވާ މީހުންގެ ގުނަވަންތައް ފަޅާލައި ދަތްއެޅިއިރު، ބައެއް މަރުތައް ދޫނިތަކުން ކާލިއެވެ. އަހަރެމެންގެ އަސްތަކަށް ވެސް ބިރުވެރިކަން ފެތުރިފައި އޮތެވެ. އެމީހުންގެ ނޭފަތް ދުޅަވެ، އާދަޔާ ހިލާފު ބިރުވެރި އަޑުތަކެއް އިވޭނެއެވެ. (އިންޑިޔާގެ ސާޅީސް އެކެއް އަހަރު، ރޮބަޓްސް ލިޔުއްވާފައިވާ)
“ފަތަޙަކުރާ ލަޝްކަރު” މުސްލިމުންގެ ގެތަކުން މުދާ، ރަނާއި ރިހި، ފައިސާ، ފޮތް، އަދި ގޭތެރޭގެ ސާމާނު، އެނދުތައް ވެސް ލޫޓުވައި، އެތަކެތި ގެންދާނެ އެވެ. އެހެން ގޮތަކަށް ބުނާނަމަ، އަނިޔާވެރިކަމުގެ ކޮންމެ ވަސީލަތެއް ބޭނުންކުރީ، މުސްލިމުން އަލުން ޖިހާދު ނުކުރުމަށް ހިތްވަރު ކަނޑާލުމަށެވެ. 1857 ވަނަ އަހަރުގެ ޖިހާދު ހަރަކާތް ފިއްތާލުމުގައި ހުޅަނގު އިންޑިއާ (މިހާރު ޕާކިސްތާން) ގެ އަސްކަރީ ބްރިގޭޑްތަކުން އަދާކުރި ބިރުވެރި ދައުރަކީ އިނގިރޭސި ލީޑަޝިޕަށް ލިބުނު އުފާވެރިކަމާއި ހައިރާންކަމެވެ.
އިނގިރޭސިވިލާތުގެ މަޝްހޫރު ލިޔުންތެރިއަކު އެ ދުވަސްވަރާ ބެހޭގޮތުން ލިޔުއްވަނީ:
“އެންމެ ހައިރާންވި ކަމަކީ ‘ޣަދުރު’ (ޖިހާދު) ގެ ދުވަސްވަރު އިނގިރޭސިން އިންޑިއާ ދެކޮޅަށް ހަނގުރާމަ ކުރަމުންދާ ކަމަށް އާންމުކޮށް ގަބޫލުކުރެވުނު ނަމަވެސް މި ހަނގުރާމަ ކުރިއަށް ގެންދިއުމާއި ތާއީދު ކުރުމުގެ ޒިންމާ ވެސް އިންޑިއާ މައްޗަށް އުފުލިގެން ދިޔައީ… އެމީހުންނާ ހަވާލުކުރި ކޮންމެ މަސައްކަތެއް ވަރަށް މަސައްކަތާއި ވަފާތެރިކަމާއެކު ކުރިއަށް ގެންދިޔައީ ސިފައިންނަށް ކާން ނުލިބުނީސް، އަޅުގަނޑުމެންގެ އަސްތަކަށް ހޭ ފޯރުކޮށްދީފައެއް ނުވާނެ، އަޅުގަނޑުމެންގެ ބޮންތަކަށް ކޮތަޅުތައް ލޯޑް ނުކުރެވުނީސް، އަދި އަޅުގަނޑުމެންގެ ބަރު ހަތިޔާރުތައް އެއްތަނުން އަނެއްތަނަށް ގެންދެވޭކަށް ނެތެވެ.
އަހަރެމެންގެ މަރުވެފައިވާ މީހުންނާއި ޒަޚަމްވެފައިވާ މީހުން ހަނގުރާމައިގެ މައިދާނުން ވެސް ނެރެވޭކަށް ނެތެވެ. އެކަމަކު އަޅުގަނޑުމެންގެ މި އިންޑިއާ ކޮންމެ ހާލަތެއްގައިވެސް ވަފާތެރިވެ، މަދު މަސްކޮޅެއްގެ މުސާރައަށް އަޅުގަނޑުމެންނާއެކު ތިއްބެވިއިރު، މިމަސައްކަތަކީ އެމީހުންނަށް ކިހާ ނިކަމެތި މަސައްކަތެއް ކަމެއް ދުވަހަކުވެސް ހިއެއް ނުކުރެއެވެ!”
އެހެންކަމުން އިނގިރޭސި ސިފައިން ނިންމީ ހަނގުރާމައިގެ ފަހުން މި ވަފާތެރި ސިފައިން ހިފެހެއްޓުމަށެވެ. އަދި، ބަންގާޅީ ސިފައިންގެ ބާޣީ ނަޒަރިއްޔާތުގެ ސަބަބުން، “ބެންގަލް އާމީ” ގައި ޕަންޖާބާއި ފްރޮންޓިއަރ ސިފައިން މަޑުމަޑުން އިތުރުކޮށް، ބަންގާޅީ ސިފައިންގެ ނިސްބަތް މަދުކުރުމަށް ނިންމިއެވެ.
މިއީ ހުޅަނގު އިންޑިއާގެ މީހުން “ފްރަންޓިއާ ފޯސް” (ޕެރަމިލިޓަރީ ފޯސް) އިން ނެރެ އިނގިރޭސިވިލާތުގެ ރަސްމީ ސިފައިންގެ ތެރޭގައި ހިމެނުނު ފުރަތަމަ ފަހަރެވެ. މި ޕްރޮސެސް މަޑުމަޑުން ކުރިއަށް ދިޔައިރު، 1870 ވަނަ އަހަރު ބެންގަލް ސިފައިންގެ ތެރޭގައި ޕަންޖާބާއި ފްރޮންޓިއަރ ސިފައިންގެ ހިއްސާ 35 އިންސައްތައަށް އަރާފައިވެއެވެ. މީގެ އިތުރުން މަދު އަދަދެއްގެ ބަލޫޗް މީހުން ވެސް ސިފައިންގެ ތެރެއަށް ވައްދާފައިވެ އެވެ. ހުޅަނގު އިންޑިއާއިން ހޯދި މި އަސްކަރީ ބެޓޭލިއަންތައް މިއަދުވެސް ޕާކިސްތާން ސިފައިންގެ ތެރޭގައި އެބަހުރި، 1857 ވަނަ އަހަރުގެ ޖިހާދުގައި އިނގިރޭސިން އެ ބެޓޭލިއަންތަކަށް ދީފައިވާ ނަންތަކުގެ ދަށުންނެވެ.
ޕާކިސްތާނުގެ އަސްކަރީ ވެރިކަމުގެ ހަގީގަތް، މުޅި ތާރީޚުގައިވެސް! 3 ވަނަ ބައި
