ނަޤީބު އަޙްމަދު ހަމީދީ
މުޅި ދިގު ތާރީޚުގައިވެސް އަފްޣާނިސްތާނަކީ ބުރަ މަސައްކަތާއި، ކެތްތެރިކަމާއި، ކެތްތެރިކަމުން ކަނޑައެޅިފައިވާ ބިމެއްގެ ގޮތުގައި ދެމިއޮތެވެ. ނަމަވެސް ހިތާމައަކީ ދިހަވަރަކަށް އަހަރު ދުވަހުގެ ހިސާރުކުރުމާއި ބޭރުގެ އަނިޔާވެރިކަމުގެ ސަބަބުން ރާއްޖޭގެ ކޮންމެ ދާއިރާއަކަށް ވެސް ފުން އަދި ދެމިއޮންނަ ގެއްލުންތަކެއް ލިބުނެވެ. އެންމެ ބޮޑަށް އަސަރުކުރި މީހުންގެ ތެރޭގައި ދިގު މުއްދަތަކަށް އިހުމާލުވެ ހަލާކުވެފައިވާ ސިނާއީ ދާއިރާ ހިމެނެ އެވެ. ނަމަވެސް މިއަދު މާތްالله ގެ ރަޙްމަތުން އަފްޣާނިސްތާން މިވަނީ ނިސްބަތުން ހަމަޖެހުމުގެ ހިނދުކޮޅަކަށް ވާސިލްވެފައެވެ. މި އާ މަރުހަލާގެ ސަބަބުން ޤައުމަށް އަމިއްލަ ފައިމައްޗަށް ތެދުވެ، އެހެން މީހުންނަށް ބަރޯސާވުމުގެ ބަދަލުގައި އަމިއްލަ މަސައްކަތުން އެމީހުންގެ ބޭނުންތައް ފުއްދައިދިނުމުގެ ފުރުޞަތު ލިބިގެން ގޮސްފައިވެއެވެ. އެތެރޭގެ ސިނާއަތް ހަރުދަނާކުރުމަކީ މިހާރު އިޚްތިޔާރެއް ނޫން ނަމަވެސް ކޮންމެހެން ކުރަންޖެހޭ ކަމެއް، ގައުމީ އިގްތިސާދުގެ އިތުބާރު ހުރި ތަނބެއްގެ ގޮތުގައި ހިދުމަތްކޮށް، ދެމިއޮންނަ ހަމަޖެހުމުގެ ބިންގާ އެޅިދާނެ ކަމެއް.
އިސްލާމްދީނަކީ މަސައްކަތާއި، ޙަލާލު އާމްދަނީ ހޯދުމާއި، އުފެއްދުންތެރިކަމަށް ހީވާގިކަމާއެކު ހިތްވަރުދޭ ދީނެކެވެ. އިސްލާމީ ޝަރީޢަތުގެ ތެރޭގައި ޙަލާލު ދިރިއުޅުން ހޯދުމަކީ އަޅުކަމެއްގެ ގޮތުގައި ބަލައެވެ. ﷲ ގެ ރަސޫލާ (ޞޢވ) ވަނީ އެހެން މީހުންނަށް ބަރޯސާވުމުގެ ބަދަލުގައި އަމިއްލަ މަސައްކަތުން ހޯދާ އަތަށް ތައުރީފު ކުރައްވާފައެވެ. އެތެރޭގެ ސިނާއަތަކީ މި އުސޫލުގެ އަމަލީ ގޮތުން އަމަލުކުރުން ތަމްސީލުކުރާ ސިނާއަތެކެވެ. އެއީ ޙަލާލު ވަޒީފާގެ ފުރުޞަތުތައް އުފެއްދުމާއި، ވަޒީފާނެތްކަން މަދުކުރުމާއި، ބަރޯސާވުމުގެ ނިކަމެތިކަމުން މުޖުތަމަޢު ރައްކާތެރިކޮށްދޭ ކަމެކެވެ.
އެތެރޭގެ ސިނާއަތުގެ މުހިންމުކަން އިގްތިސާދީ ދާއިރާއިން ވެސް ފުޅާވެގެންދެއެވެ. އަދި އިޖުތިމާޢީ ޒިންމާއާއި ޖަމާޢަތުގެ ތަރުތީބުގެ ރިފްލެކްޝަނެއްވެސް މެއެވެ. އިސްލާމީ ފިކުރުގައި ބާރުއަޅަނީ އުއްމަތުގެ ބޭނުންތައް ފުއްދުމަށް މަސައްކަތް ކުރަންޖެހޭނީ އަމިއްލަ ޤާބިލުކަމުގެ ތެރެއިން، އެކަމުގެ ސަބަބުން ކަރާމާތާއި އަމިއްލަ ނަފްސަށް އިޙްތިރާމް ދެމެހެއްޓުމަށެވެ. ޤައުމެއްގެ ތެރޭގައި އުފެއްދުންތެރިކަން ހަރަކާތްތެރިވާއިރު، އަސާސީ ޒަރޫރީ ތަކެތި ހޯދުމަށްޓަކައި ރައްޔިތުންނަށް ދަތިތަކެއް ކުރިމަތިވާކަށް މަޖުބޫރުވެފައެއް ނުވެއެވެ. މިފަދަ ހާލަތަކީ ވަރުގަދަކަމާއި، ބެލެންސްއާއި، އިޖުތިމާޢީ ސިއްޙަތު ދައްކުވައިދޭ ޙާލަތެއް ކަމަށާއި، މިއީ ފާހަގަކުރަންޖެހޭ ކަމެއް ކަމަށް ވެސް ވިދާޅުވިއެވެ.
ފަހުގެ ތަޖުރިބާތަކުން، ޚާއްސަކޮށް އަފްޣާނިސްތާނާއި ޕާކިސްތާނާ ދެމެދު އޮންނަ ޑޫރަންޑް ލައިން ކިޔާ ސަރަހައްދުގައި ވިޔަފާރި ހުރަސްކުރާ ތަންތަން ބަންދުވުމުން، އެތެރޭގެ އުފެއްދުންތެރިކަމުގެ މުހިންމުކަން ހާމަވެގެންދެއެވެ. އަފްޣާނިސްތާނުގައި ލޯކަލް އިންޑަސްޓްރީގެ ކުޑަ ފެންވަރެއް ވެސް ނެތްނަމަ، އަދި ވިޔަފާރީގެ ގުޅުން ލަސްކޮށް، ހަމައެކަނި ބޭރުގެ ސަޕްލައިއަރުންނަށް ބަރޯސާވެގެން ކުރީގެ ވެރިކަމުގެ ޕޭސިވިޓީ ތަކުރާރު ކުރިނަމަ، މާކެޓްގެ ހަމަޖެހުން ވެއްޓި، ކޮންމެހެން ބޭނުންވާ މުދާ ލިބުން މާ އުނދަގޫވީސް އެވެ. މި ތަޖުރިބާއަކީ ބޭރުގެ އިމްޕޯޓަށް ފުރިހަމައަށް ބަރޯސާވުމަކީ ދެމެހެއްޓެނިވި ކަމެއް ނޫން ކަމާއި ބުއްދިވެރި ކަމެއް ނޫން ކަމުގެ ސާފު ހެއްކެއްގެ ގޮތުގައެވެ.
ވަޒީފާ އުފެއްދުމުގައި ދިވެހި ސިނާއަތަކީ ވަރަށް މުހިންމު ދައުރެއް އަދާކުރާ ސިނާއަތެއް ކަމަށާއި، ޒުވާނުންނަށް ކަރާމާތްތެރި އަދި ޝަރަފުވެރި ދިރިއުޅުމަކަށް މަގުފަހިކޮށްދޭ ސިނާއަތެކެވެ. ވަޒީފާ ނެތުމާއި، މާޔޫސްކަމާއި، އިޖުތިމާޢީ ހަމަނުޖެހުން ބިންވަޅު ނެގުން ދޫކޮށްލުމަށްވުރެ، މުޖުތަމަޢުން ޙަލާލު ވަޒީފާއަށް ދޮރުތައް ހުޅުވާލުމަކީ ޖަމާޢަތުގެ ޒިންމާއެކެވެ. ކޮންމެ ފެކްޓްރީއަކާއި، ވޯކްޝޮޕަކާއި، ޕްރޮޑަކްޝަން ފެސިލިޓީއަކުންވެސް މި ހިއްސާކުރެވޭ ހެޔޮކަމަށް ސީދާ ޙިއްޞާވެ، އިޖުތިމާޢީ ފޭރާން ވަރުގަދަވެގެންދެއެވެ.
އަފްޣާނިސްތާނަކީ ފުޅާ އަދި ތަފާތު ޤުދުރަތީ ވަސީލަތްތަކެއް ލިބިފައިވާ ޤައުމެއް ކަމުން، ސިނާޢީ ތަރައްޤީއަށް ޚާއްޞަ ފުރުޞަތުތަކެއް ލިބިގެންދެއެވެ. ޒަރޫރީ ސިނާއަތްތަކަށް ބޭނުންވާ ރޯ މެޓީރިއަލް ރާއްޖޭގެ އެތެރެއިން ފަސޭހައިން ލިބެން ހުރެއެވެ. މި ވަސީލަތްތައް ސްޓްރެޓެޖިކް ގޮތެއްގައި ބޭނުންކޮށްގެން އެތެރޭގެ ސިނާއީ ކުރިއެރުން ކުރިއެރުވުމަށްޓަކައި ޤައުމީ އިޤްތިޞާދަށް ބާރު ލިބި، އާމްދަނީގެ މަގުތައް ފުޅާވެ، ދެމެހެއްޓެނިވި ތަރައްޤީ ޙާޞިލުކުރެވޭނެ ގޮތް ވެގެންދާނެއެވެ. މިމަގުން މަސައްކަތާއި ރައުސުލްމާލު އިންވެސްޓްކުރާ ކޮންމެ ސިނާޢީ ވެރިޔަކީ ޤައުމުގެ މުސްތަޤްބަލް ބައްޓަންކުރުމުގައި ސީދާ ދައުރެއް އަދާކުރާ މީހެކެވެ.
އެތެރޭގެ ސިނާއަތް ހަރުދަނާކޮށް، އުފެއްދުމުގެ ގާބިލްކަން ފުޅާކޮށްގެން އަފްޣާނިސްތާނަށް ހަމައެކަނި އެތެރޭގެ ޑިމާންޑް ފުއްދައިދިނުމުން ވެސް ކުރިއަށް ދެވޭނެ އެވެ. އެކްސްޕޯޓް މެދުވެރިކޮށް ރާއްޖޭގެ އަގުހުރި އުފެއްދުންތައް ދުނިޔޭގެ ބާޒާރުތަކަށް ތައާރަފް ކުރެވޭނެ އެވެ. މި ކުރިއެރުންތަކުގެ ސަބަބުން ޤައުމީ އިޤްތިޞާދު ހަރުދަނާވެ، ދިރިއުޅުމުގެ ފެންވަރު ރަނގަޅުވެ، އިންވެސްޓްމަންޓަށް ހިތްވަރު ލިބި، ޤައުމީ އާމްދަނީ އިތުރުވެގެންދާނެއެވެ. އަފްޣާނިސްތާނުގެ ފެކްޓްރީތަކާއި ޕްރޮޑަކްޝަން ސެންޓަރުތަކުން މަތީ ފެންވަރުގެ މުދާ ފޯރުކޮށްދިނުމުން ބައިނަލްއަގްވާމީ އިތުބާރު ބޮޑުވެ، ވިޔަފާރީގެ ޕާޓްނަޝިޕްތައް ފުންވެ، ވިޔަފާރީގެ ގުޅުންތައް ފުޅާވެގެންދާނެ އެވެ. މިފަދަ އިޤްތިޞާދީ އިތުބާރަކީ ޤައުމުގެ ސިޔާސީ މަޤާމާއި ޑިޕްލޮމެޓިކް ގުޅުންތަކަށްވެސް ހެޔޮ އަދި ސީދާ ނުފޫޒެއް ފޯރުވާނެ ކަމެކެވެ.
އަދި ސިނާއީ ކުރިއެރުން ކުރިއެރުވުމަށް އައިއީއޭގެ ލީޑަޝިޕުން ސީރިއަސް އަދި މީގެ ކުރިން ނުފެންނަ މަސައްކަތްތަކެއް ކުރަމުންދާކަން ވެސް ގަބޫލުކުރަން ޖެހެ އެވެ. އިންވެސްޓްމަންޓަށް މަގުފަހިކޮށްދިނުމާއި، އިންފްރާސްޓްރަކްޗަރ ރަނގަޅުކުރުމާއި، އެތެރޭގެ އުފެއްދުންތަކަށް އެހީތެރިވުން ފަދަ ފިޔަވަޅުތަކުން ދައްކުވައިދެނީ އާބާދީގެ ދިރިއުޅުން ރަނގަޅުކުރުމާއި އިގްތިސާދީ މިނިވަންކަން ހަރުދަނާކުރުމަށް ސާފު ވައުދުތަކެކެވެ.
ނިންމާލަމުން ދަންނަވާނަމަ، އެތެރޭގެ ސިނާޢަތަކީ ހަމައެކަނި އަފްޣާނިސްތާނަށް އިޤްތިޞާދީ ޝަރުޠެއް ނޫނެވެ؛ އެއީ ދީނީ، ޤައުމީ، އަދި އަޚްލާޤީ ޒިންމާއެކެވެ. ފަހުގެ ތަޖުރިބާތަކުން ސާފު ފިލާވަޅެއް ލިބިއްޖެ: ލޯކަލް ޕްރޮޑަކްޝަން ހަރުދަނާ ކުރުމަކީ ކަރާމާތާއި، ކެތްތެރިކަމާއި، ހަމަޖެހުމަށް އޮތް ހަމައެކަނި މަގެވެ. ކޮންމެ ފަރުދަކުވެސް، އޭނާގެ ޤާބިލުކަމަށް ބަލާއިރު، ގޭތެރޭގެ އުފެއްދުންތަކަށް ތާއީދުކޮށް، ލޯކަލް އިންޑަސްޓްރިއަލްސްޓުންނަށް ހިތްވަރުދީ، އިޤްތިޞާދު ބިނާވެފައިވަނީ ޙަލާލު މަސައްކަތުގެ މައްޗަށް ބިނާވެފައިވާ، މުސްތަޤްބަލް ސްޓޭބަލް، މިނިވަން، އަދި އުޖާލާ މުޖުތަމަޢެއް ބިނާކުރުމުގައި ޙިއްޞާކުރަންޖެހެއެވެ.
ޑޮމެސްޓިކް އިންޑަސްޓްރީ: ދަ ފައުންޑޭޝަން އޮފް އިކޮނޮމިކް ސްޓެބިލިޓީ
